Türkiye’de Kısa Dönem İkamet İzni

Türkiye’de Kısa Dönem

İkamet İzni

BAŞVURU VE DAVA REHBERİ

Turizm • Taşınmaz • Ticari Bağlantılar

Bilimsel Araştırma • Tedavi Türkçe Kursları • Eğitim/Staj

Mezuniyet • Yatırım

gunesgunes.com

1999’dan bu yana

KURUMSAL KİMLİK

Antalya merkezli, Türkiye’nin 81 ilinde hukuki hizmet. Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, 18 Mart 1999’dan bu yana hukuki danışmanlık, işlem takibi ve dava hizmeti sunmaktadır. Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça iletişim imkânıyla, yabancı müvekkillerin Türkiye’deki işlemlerini ve haklarını anlayarak karar vermelerine yardımcı olur.

1999 KURULUŞ 81 İLDE HUKUKİ HİZMET 4 DİLDE İLETİŞİM

İkamet dosyasını yalnız başvuru formuyla sınırlı görmüyoruz. Türkiye’ye girişten itibaren yasal kalış durumunu, başvuru sebebini, aile bireylerinin ihtiyaçlarını, taşınmaz ve kira ilişkilerini, mali belgeleri, tebligatları ve gerektiğinde dava seçeneklerini birlikte değerlendiriyoruz. Amaç, yanlış statü seçimi veya gözden kaçan bir süre nedeniyle sonradan giderilmesi güç sorunların doğmasını önlemektir.

Dosyaya özgü hukuki değerlendirme: Her kişinin vatandaşlığı, giriş geçmişi, önceki başvuruları ve Türkiye’deki fiilî yaşamı farklıdır. Hazır bir dosyanın başka kişiye uygulanması yerine, başvuru sahibinin gerçek durumunu esas alırız.

Düzenli takip ve bilgilendirme: Belge teslimini, eksiklik bildirimlerini, görüşme çağrılarını, idari kararları ve mahkeme işlemlerini kayıtlı biçimde takip eder; müvekkili gelişmeler ve yapılması gerekenler hakkında bilgilendiririz.

Mesleki özen ve gizlilik: Hukuki hizmeti meslek kuralları, sır saklama yükümlülüğü ve kişisel verilerin korunması ilkeleri çerçevesinde yürütürüz. Belgelerin değerlendirilmesi, yazılı hukuki görüş ve ilgili makamlar önünde temsil, kararlaştırılan hizmet kapsamına göre gerçekleştirilir.

KURUCU AVUKATTAN

Türkiye’de belirli bir süre yaşamak isteyen kişinin planı; aile ilişkilerini, konutunu, eğitimini, tedavisini veya ticari bağlantılarını etkileyebilir. İkamet izni başvurusu bu nedenle yalnızca bir form doldurma ve belge teslim etme işlemi olarak ele alınmamalıdır. Yanlış başvuru sebebi, gerçeği yansıtmayan bir adres veya kaçırılan bir bildirim, kişinin Türkiye’deki bütün planını değiştirebilir.

Bizim ilk adımımız, hangi iznin daha kolay alınabileceğini varsaymak değil, kişinin gerçek koşullarına hangi hukuki statünün uygun olduğunu belirlemektir. Ardından kalış amacını, talep edilen süreyi ve sunulacak belgeleri birbiriyle uyumlu hâle getiririz. Başvuru sonrasında da eksik belge taleplerinin, görüşme çağrılarının ve tebligatların takibini sürdürürüz.

Olumsuz bir kararla karşılaşıldığında ise yalnız kararın sonucuna bakmayız. Kararın gerekçesini, tebliğ biçimini, başvuru dosyasındaki belgeleri, kişinin devam eden yasal kalış durumunu ve varsa başka idari kararları birlikte inceleriz. Gerektiğinde doğru talep ve uygun delillerle idari ve yargısal yollara başvururuz.

1999’dan bu yana edindiğimiz kurumsal birikimi, her dosyanın gerektirdiği dikkatle birleştiriyoruz. Bu rehberin; kendi durumunuzu daha açık değerlendirmenize, hazırlamanız gereken belgeleri ayırt etmenize ve hangi aşamada hukuki destek almanız gerektiğini zamanında görmenize yardımcı olmasını diliyorum.

Av. Umut Güneş

Kurucu Avukat

Özenle değerlendirir, kararlılıkla temsil ederiz.

KAPSAM VE İLK DEĞERLENDİRME

Kısa dönem ikamet izninin kapsamı

Kısa dönem ikamet izni, yabancının kanunda belirtilen bir kalış sebebine dayanarak Türkiye’de belirli süreyle bulunmasına imkân veren kişisel bir idari statüdür. Dayandığı sebebin başvuruda gösterilmesi ve izin süresince korunması gerekir. Bir kategoriye girmek, izin verilmesini tek başına zorunlu kılmaz; genel ve özel koşullar birlikte değerlendirilir.

İkamet izni tek başına çalışma hakkı sağlamaz. Şirket kurmak veya şirket ortağı olmak da fiilen çalışma bakımından gerekli iznin ya da muafiyetin yerine geçmez. Çalışma, eğitim, aile birliği, insani nedenler ve uluslararası koruma için öngörülen rejimler birbirinden ayrıdır.

Taşınmaz satın almak, Türkiye’de banka hesabı açmak veya yakın akrabasının yanında kalmak da kendiliğinden ikamet izni doğurmaz. Bu olguların hangi hukuki sebebi desteklediği ayrıca belirlenir. Kısa dönem ikamet izni, uzun dönem ikamet veya vatandaşlık şartlarının otomatik olarak gerçekleştiği anlamına gelmez.

Kritik ayrım: İkamet izin kartı, yerleşim yeri belgesi ve ikamet izni müracaat belgesi farklı belgelerdir. Adres kaydı yabancının izin statüsünü; başvuru formu da verilmiş bir ikamet iznini tek başına kanıtlamaz.

Başvurudan önce hukuki durumun belirlenmesi

Başvuru hazırlığı, pasaport ve Türkiye’ye son giriş kaydıyla başlar. Vize, vize muafiyeti, mevcut ikamet izni veya çalışma izninin geçerliliği ayrı ayrı incelenir. Önceki ret kararları, yasal kalış ihlalleri, giriş yasakları ve sınır dışı işlemleri yeni dosyanın değerlendirilmesini etkileyebilir.

• Türkiye’ye hangi pasaport ve hangi statüyle giriş yapıldı?

• Mevcut yasal kalış ne zaman sona eriyor?

• Türkiye’de gerçek kalış amacı ve talep edilen süre nedir?

• Başvuru sahibinin adresi ve konaklama hakkı nasıl belgeleniyor?

• Gelirin kaynağı ve sürekliliği açıklanabiliyor mu?

• Sağlık güvencesi talep dönemine uygun mu?

• Aile bireylerinin her biri için hangi statü uygundur?

• Önceki başvurularla yeni beyanlar arasında açıklanması gereken fark var mı?

Birden fazla gerçek bağ varsa ana başvuru sebebi belirlenir; diğer bağlar destekleyici olarak kullanılır. Konut sahibi, emekli ve Türkiye’de çocuğu bulunan bir kişinin bütün bu özellikleri aynı dosyada açıklanabilir. Ancak birbiriyle bağdaşmayan gerekçeler, kabul ihtimalini artırmak amacıyla gelişigüzel bir araya getirilmez.

Önemli uyarı: Yeni pasaport, yeni kira sözleşmesi veya farklı başvuru başlığı, geçmişteki kalış ihlalini ve ret kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31–33 ve Göç İdaresinin kategori açıklamaları

KALIŞ AMACINA GÖRE SEÇENEKLER

Kısa dönem ikamet izninin 14 kanuni başvuru nedeni bulunur. Aşağıdaki açıklamalar, gerçek kalış amacınızı belirlemenize yardımcı olur. Her kategorinin devam eden sayfalarda kendi koşulları ve belge listesi vardır.

1 Bilimsel araştırma

Türkiye’de somut bir araştırma projeniz ve bunu doğrulayan kurum bağlantınız varsa.

s. 11

2 Türkiye’de konut sahipliği

Türkiye’de sahibi olduğunuz konutu kendi ikametiniz için kullanıyorsanız.

s. 12

3 Ticari bağlantı ve iş kurma

Gerçek ticari görüşmeler veya iş kurma hazırlığı için Türkiye’de bulunacaksanız.

s. 14

4 Hizmet içi eğitim

Bir kurum veya kuruluşun belirli süreli hizmet içi eğitimine katılacaksanız.

s. 15

5 Anlaşmalar ve öğrenci değişimi

Uluslararası anlaşma veya öğrenci değişim programıyla eğitim ya da benzeri bir faaliyet için gelecekseniz.

s. 16

6 Turizm amacıyla kalış

Gerçek kalış amacınız gezi, kültür, dinlenme veya benzeri turistik faaliyetlerse.

s. 17

7 Tedavi amacıyla kalış

Türkiye’de kamu veya özel hastanede belirli bir tedavi görecekseniz.

s. 19

Belgeyle başlayan değerlendirme: Konut için tapu ve kullanım, araştırma için proje ve kurum yazısı, tedavi için hastane kabulü gerekir. Genel banka veya kira belgesi kalış nedeninin yerine geçmez.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31; Göç İdaresi resmî kategori listesi

KALIŞ AMACINA GÖRE SEÇENEKLER

Birden fazla gerçek nedeniniz bulunabilir. Ana başvuru nedeni, fiilî yaşamınızla ve belgelerinizle uyumlu seçilir. Eş ve çocuklar için aynı seçenek kendiliğinden geçerli olmaz.

8 Adli veya idari makam kararı

Yetkili makam, bir işlem nedeniyle Türkiye’de kalmanızı gerekli görmüşse.

s. 20

9 Aile ikametinden geçiş

Aile ikametiniz sona ererken kanundaki özel geçiş koşullarından biri mevcutsa.

s. 21

10 Türkçe öğrenme kursu

Yetkili kurumda bağımsız bir Türkçe öğrenme kursuna katılacaksanız.

s. 22

11 Kamu kurumu aracılığıyla program

Bir kamu kurumu aracılığıyla eğitim, araştırma, staj veya kursa katılacaksanız.

s. 23

12 Yükseköğrenim sonrası mezuniyet

Türkiye’de yükseköğreniminizi tamamladınız ve mezuniyetten itibaren altı ay içindeyseniz.

s. 24

13 Özel yatırımcı kategorisi

Türkiye’de çalışmıyor ve yetkili düzenlemenin aradığı kapsam ve tutarda yatırım yapıyorsanız.

s. 25

14 KKTC vatandaşlığı

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşıysanız.

s. 26

Süreler ve aile birlikte değerlendirilir: Kategoriye uygun olmak izin garantisi değildir. Özel koşullar, kişisel belge listesi ve mevcut yasal kalış kontrol edilir. İlk başvuru, uzatma ve geçiş ise kategori değil işlem biçimleridir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31; Göç İdaresi resmî kategori listesi

ÖZEL DURUMLAR VE SIK KARIŞTIRILAN BAŞVURULAR

Günlük hayatta kullanılan her tanım ayrı bir ikamet türü değildir. Aşağıdaki örnekler, hangi başvuru nedeninin gerçekten mevcut olduğunu ayırt etmek içindir. Emeklilik, konut kiralama, banka hesabı veya şirket ortaklığı tek başına yeni bir kısa dönem ikamet kategorisi oluşturmaz.

Kendi seçeneğinizi belirlerken: Önce gerçek kalış nedeninizi ve bunu kanıtlayan belgeyi belirleyin. Ardından süreyi, aile üyelerini ve mevcut yasal statüyü kontrol edin. Hiçbir kategoriye gerçekten girmiyorsanız sırf başvuru yapabilmek için gerekçe oluşturmayın.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31–33; Göç İdaresi kategori açıklamaları; Göç İdaresi sık sorulan sorular

ÖZEL DURUMLAR VE SIK KARIŞTIRILAN BAŞVURULAR

Aynı evde yaşayan kişilerin aynı izin türüne sahip olması gerekmez. Eş, her çocuk ve refakatçi için ayrı statü kontrolü yapılır. Aile bireylerinin başvuruları birbiriyle uyumlu hazırlanır; ancak bir kişinin belgesi diğerinin kişisel koşullarının yerine geçmez.

Dört kontrol: Gerçek nedeniniz var mı? Bunu kanıtlayan belge hazır mı? Başvuru için yasal süreniz devam ediyor mu? Her aile bireyinin statüsü belirlendi mi? Birden çok uygun neden varsa ana neden, kişinin fiilî yaşamı ve uygulanabilir koşullara göre seçilir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31, m.34 ve m.38; Göç İdaresi ikamet türleri ve özel koşullar

SÜRELER VE TEMEL KOŞULLAR

İzin süreleri ve süreyi belirleyen unsurlar

Genel kısa dönem ikamet izni her defasında en fazla iki yıl süreyle düzenlenebilir. Kanunda belirtilen yatırımcı kategorisi ve KKTC vatandaşları için beşer yıla kadar izin öngörülebilir. Bununla birlikte bazı başvuru sebeplerinde daha kısa özel sınırlar vardır.

Talep edilen süre; pasaport, sağlık güvencesi, kalış sebebi, program takvimi ve ekonomik imkânlarla uyumlu olmalıdır. Azami kanuni süre, başvurucunun o sürenin tamamını mutlaka alacağı anlamına gelmez.

Genel koşullar ve ortak belge grubu

Kısa dönem ikamet isteyen yabancı, dayandığı kalış amacını destekleyen bilgi ve belgeleri sunmalı; Türkiye’ye girişe engel durumlar yönünden değerlendirmeyi geçmeli; sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma koşullarına sahip olmalı ve kalacağı adresi bildirmelidir. İstenildiğinde vatandaşlık veya yasal ikamet ülkesinden adli sicil belgesi sunulması da gerekebilir.

Ortak dosya belgeleri: İmzalı başvuru formu, pasaport veya yerine geçen belge ve gerekli sayfa örnekleri, giriş ve varsa vize kayıtları, güncel biyometrik fotoğraf, uygulanabilir harç ve belge bedeli makbuzları, geçerli sağlık güvencesi, mali imkânı gösteren beyan ve belgeler, adres ve konaklama belgeleri ile başvuru sebebine özgü eklerdir. Uzatma ve geçişte ilgili başvuru listesinin Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) şartı ve yaşa bağlı istisnaları ayrıca incelenir.

Her belgenin aynı anda bütün başvuruculardan isteneceği varsayılmaz. Uyruk, yaş, aile durumu, giriş şekli ve seçilen kategori ilave belge veya istisna doğurabilir. Genel liste, başvuru ekranından alınan kişiye özgü listenin yerine kullanılmaz.

Belge kontrolü: Düzenleyen makam, tarih, geçerlilik, imza veya elektronik imza, mühür veya kaşe, kimlik bilgileri, gerektiğinde tasdik ve Türkçe tercüme incelenir. Gerçeğe aykırı veya değiştirilmiş belge kullanılmaz; eksiklik ile sahtecilik aynı hukuki sorun değildir.

Kaynak notu: Göç İdaresi kısa dönem ikamet kategorileri; 6458 sayılı Kanun m.31 · e-İkamet başvuru ve belge sistemi; 6458 sayılı Kanun m.32

KİMLİK VE BELGE DOSYASI

Pasaport ve kimlik bilgilerinin doğru hazırlanması

Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin, istenen ikamet izni süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün daha geçerli olması gerekir. Belgenin kalan süresi, talep edilebilecek ikamet süresini etkileyebilir. Kimlik sayfası, geçerlilik bilgisi, gerekli vize ve son giriş kayıtları başvuru dosyasında birbiriyle uyumlu olmalıdır.

İsim, soyadı, doğum tarihi, vatandaşlık ve pasaport numarası başvuru formuna belgedeki karşılığıyla aktarılır. Latin harflerine aktarım farkları, evlenme nedeniyle soyadı değişikliği, birden fazla vatandaşlık veya eski ve yeni pasaport kayıtları açıklayıcı belgelerle eşleştirilir. Yeni pasaport alınması, geçmiş giriş ve ikamet kayıtlarını ortadan kaldırmaz.

Pasaport değişikliği, ilgili bildirim yükümlülüğü kapsamında yirmi iş günü içinde göç idaresine bildirilmelidir. Eski pasaport ve varsa ikamet kartı saklanır; kişinin iki ayrı yabancı gibi kayda girmesine yol açabilecek mükerrer başvurulardan kaçınılır.

Biyometrik fotoğraf, son altı ay içinde çekilmiş ve güncel teknik şartları karşılıyor olmalıdır. Filtreli, yüzü değiştirilmiş veya yapay zekâ ile üretilmiş fotoğraf kullanılmaz. Teslim edilecek fotoğraf adedi, başvurunun güncel belge listesine göre belirlenir.

Belge dosyasının hazırlanması

Kategori sayfalarındaki belge listeleri ortak dosyaya eklenir. Yalnız kategori belgesini sunmak yeterli değildir. “Varsa”, “gerektiğinde” ve “istenirse” kayıtlı ekler her başvurucu için zorunlu belge anlamına gelmez. Kişisel e-İkamet listesini işlem türüne göre indirin.

• İmzalı başvuru formu ve mevcut yasal kalış kaydı.

• Güncel listedeki adette biyometrik fotoğraf.

• Sağlık güvencesi veya uygulanabilir istisnayı kanıtlayan belge.

• Mali imkân beyanı ve gerektiğinde kaynağı gösteren kayıtlar.

• Geçerli konaklama ve adres belgeleri.

• Uygulanabilir harç ve kart bedeli makbuzları.

• Geçiş veya uzatmada önceki kart ve ilgili listenin gerektirdiği UETS belgesi.

• Aile bireylerinde evlilik, doğum, velayet, muvafakat veya bağımlılık belgeleri.

Yabancı belgelerde: Ülke, belge türü ve varsa anlaşmaya göre apostil veya diğer tasdik usulü ile Türkçe tercüme ihtiyacı belirlenir. Her belgeye aynı onay zinciri uygulanmaz. Ad-soyad, tarih ve pasaport eşleşmesi kontrol edilir. Başvuruda aslı gösterilecek belgeler ile dosyada kalacak örnekler ayrılır.

Son kontrol: Kurum yazılarında kişi, amaç, yer ve tarih açık olmalı; imza veya elektronik imza doğrulanabilmelidir. Özel izin, kurum daveti ve ikamet başvurusu farklı belgeler gerektirebilir. İdare ek belge isteyebilir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.21 ve m.23; Göç İdaresi başvuru açıklamaları · e-İkamet kişisel belge listeleri; Göç İdaresi belge ve başvuru açıklamaları

KATEGORİ 1 / 14

Kimler başvurabilir?

Türkiye’de bilimsel araştırma yapacak yabancılar başvurabilir. Akademik unvan tek başına yeterli değildir. Araştırmanın konusu, yöntemi, yürütüleceği yer, takvimi ve ilgili kurum açıkça gösterilmelidir.

Amaç nasıl açıklanır?

Araştırmanın neden Türkiye’de yürütüleceği ve kişinin projedeki görevi açıklanır. Kurum daveti, çalışma programı ve finansman bilgileri bu anlatımla tutarlı olmalıdır. Arkeolojik kazı ve yüzey araştırmasında özel izinler ayrıca incelenir.

Süre ve başvuru sayısı

Genel üst sınır her defasında iki yıldır . Araştırmanın takvimi, pasaport ve diğer koşullar dikkate alınır. Bu kategori için ayrıca belirlenmiş bir defalık veya iki defalık kullanım sınırı yoktur. Devam başvurusunda araştırmanın sürdüğü belgelenir.

Eş ve çocukların durumu

Araştırmacının izni eş ve çocuklara kendiliğinden geçmez. Her aile bireyi için aile, öğrenci veya uygun başka bir ikamet dayanağı ayrı değerlendirilir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Araştırmanın yerini ve süresini gösteren yetkili kurum yazısı.

• Proje özeti, çalışma takvimi ve varsa davet veya kabul belgesi.

• Araştırma izne tabi ise ilgili kurumun izin belgesi. İzne tabi değilse konuya ilişkin açıklayıcı beyan.

• Bu amaçla gelecek kişi için bilimsel araştırma vizesi ve giriş kaydı.

• Varsa burs, proje bütçesi veya giderleri üstlenen kurumun yazısı.

En sık yapılan hata

Kurum davetini araştırma izni veya uygun vize yerine kullanmak. Davet, araştırma izni, vize ve ikamet izninin işlevleri farklıdır.

Özellikle dikkat

Göç İdaresi bilimsel araştırma amacıyla gelecek kişiler için bu amaca uygun vize aramaktadır. Bu kontrol yalnız arkeoloji dosyalarıyla sınırlı tutulmamalı, seyahatten önce yapılmalıdır.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Bir üniversitenin altı aylık saha araştırmasına kabul edilen kişinin dosyası, proje ve kurum yazısı üzerinden değerlendirilir. Araştırma bağlantısı olmayan genel bir akademik özgeçmiş yeterli açıklama oluşturmaz.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-a; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 2 / 14

Kimler başvurabilir?

Türkiye’de konut niteliğinde taşınmazı bulunan ve bu konutu ikamet amacıyla kullanan yabancılar başvurabilir. Arsa, tarla, dükkân veya ofis edinimi bu kategori için konutun yerine geçmez. Taşınmazın yüksek fiyatlı olması bu ayrımı değiştirmez.

Amaç nasıl açıklanır?

Mülkiyet hakkı ile gerçek barınma arasında bağ kurulmalıdır. Tapudaki bağımsız bölüm, fiilî konut, adres ve başvurucunun kullanımı birbiriyle örtüşmelidir. Satın alma, miras ve bağış yoluyla edinimlerin ispatı aynı kabul edilmemelidir. Belirli bir asgari metrekare koşulunun gösterilmediği durumda da konutun sağlık ve güvenlik bakımından barınmaya uygunluğu aranır.

Süre ve başvuru sayısı

Her defasında en fazla iki yıl . Konut sahibi olmak iki yıllık izin garantisi vermez. Uzatmada mülkiyet, kişisel kullanım ve diğer koşulların devamı aranır. Bu kategoride ayrıca sayısal kullanım sınırı yoktur.

Eş ve çocukların durumu

Konut üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyeti bulunan eş, ergin olmayan çocuk ve bağımlı ergin çocuk bu kapsamda değerlendirilebilir. Payı bulunmayan aile bireyinin uygun statüsü ayrıca belirlenir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Tapu ve güncel mülkiyet kaydı. Uzatmada istenen güncel tapu devam belgesi.

• Edinim tarihini ve şeklini gösteren kayıtlar.

• Dosyaya uygulanabilir değer ölçütünü kanıtlayan kabul edilebilir belge.

• Konutun açık adresi, gerektiğinde numarataj ve fiilî kullanımı açıklayan kayıtlar.

• Ortak başvuruda aile bağı, pay sahipliği ve gerekiyorsa bağımlılık belgeleri.

En sık yapılan hata

Tapu devrini izin onayı sanmak veya başkasına kiralanmış konutu başvurucunun kendi ikameti gibi göstermek.

Özellikle dikkat

200.000 ABD doları ölçütü , edinim tarihi ve uygulanabilir geçiş koşulları gözetilmeden bütün tapulara uygulanmamalıdır. Hangi değer, kur ve belgenin esas alınacağı satın almadan önce doğrulanmalıdır. Bölge ve adres sınırlamaları ayrıca incelenir.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Konut kendisine ait olsa da orada kiracı oturan kişinin başvurusu, fiilî konut kullanımı yönünden ayrıca incelenir. Bugünkü satış ilanı, geçmiş edinime uygulanacak değer belgesinin yerine geçmez.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-b; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KONUT İÇİN TAMAMLAYICI İNCELEME

Konut satın almadan önce ikamet uygunluğunun incelenmesi

İkamet amacıyla alınacak konutun incelemesi, tapu devrinden önce yapılmalıdır. Satıcının veya aracının ikamet alınacağına ilişkin beyanı, yetkili makamın değerlendirmesinin yerine geçmez. Satın alma işlemiyle ikamet başvurusu bağlantılı fakat ayrı hukuki süreçlerdir.

• Tapudaki nitelik konut kullanımına uygun mu; bağımsız bölüm ve fiilî alan örtüşüyor mu?

• Malik ve satın alacak kişi kim; paylı veya elbirliği mülkiyeti mi kurulacak?

• Edinim tarihi ve şekline uygulanacak değer koşulu hangi belgelerle gösterilecek?

• Taşınmazda kiracı, fiilî kullanıcı veya kullanımı sınırlayan bir durum var mı?

• Adres, numarataj ve bağımsız bölüm bilgileri tutarlı mı?

• Bölge veya adres bakımından yabancıların ikamet ve adres kaydına ilişkin güncel sınırlama ya da istisna söz konusu mu?

• Başvurucu bu konutta gerçekten yaşayabilecek mi?

• Eş ve çocuklar için hangi izin statüsü ve hangi ilave belgeler gerekecek?

• Mülkiyet, takyidat ve satış yetkisi yönünden ayrı tapu incelemesi yapıldı mı?

Türkiye’ye gelmeden vekâletle bazı satın alma ve tapu işlemleri yürütülebilir. Ancak bu imkân, ikamet başvurusunda ülkede bulunmaya veya şahsen katılmaya ilişkin gereklilikleri kaldırmaz. Konut edinimi planlanırken giriş ve başvuru takvimi ayrıca kurulmalıdır.

Ortak tapu ve aile üyelerinin durumu

Eş, ergin olmayan çocuk ve bağımlı ergin çocuk bakımından, konut üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyeti varsa taşınmaz gerekçeli kısa dönem ikamet değerlendirmesi yapılabilir. Tapu kaydıyla birlikte aile bağını ve gerekiyorsa bağımlılığı gösteren belgeler hazırlanır.

Ortak malik olmak, tek başına herkesin aynı şartlarla izin alacağını göstermez. Aile dışındaki ortakların, pay ve değer koşullarının, konutun kullanılış biçiminin ayrıca incelenmesi gerekir. Taşınmazın toplam değeriyle her başvurucunun durumunun otomatik olarak aynı sayılması güvenli değildir.

Konut sahibi kişinin eş ve çocukları için aile ikameti düşünülüyorsa destekleyicinin gelir, sağlık güvencesi, barınma, kayıt ve diğer kanuni koşulları ayrıca araştırılır. Bir kişinin konut gerekçesiyle izin alması, bütün aileye otomatik izin sağlamaz.

Örnek: Anne konut sahibi, baba konutta pay sahibi değil ve çocuk öğrenci olabilir. Bu aile için tek bir dosyanın çoğaltılması yerine, her kişinin hangi izin türüne başvurabileceği ve başvuruların birbirine etkisi belirlenir. Aynı konutta yaşama, aynı hukuki statüye sahip olma ile eş tutulmaz.

Taşınmazın satılması ve kiraya verilmesi

İkametin dayanağı olan konut satılır veya başkasına kiralanırsa, mülkiyet ve fiilî kullanım koşullarının devamı yeniden değerlendirilir. Kart üzerindeki bitiş tarihinin henüz gelmemiş olması, izin koşullarının sonradan ortadan kalkmasını etkisiz kılmaz.

Satıştan önce başka uygun bir kalış sebebinin bulunup bulunmadığı, geçiş gerekip gerekmediği, adres değişikliği ve yeni belge ihtiyacı incelenmelidir. Her konutun satışı için ikamet hukukundan kaynaklanan genel bir satış yasağı bulunduğu söylenemez; varsa özel şerh ve sınırlamalar ayrıca değerlendirilir. Bununla birlikte satışın mümkün olması, ikamet statüsünün etkilenmeyeceği anlamına gelmez.

Uzatmada geçmiş tarihli tapu fotokopisiyle yetinilmez. Güncel mülkiyetin devamı , konutun başvurucu tarafından kullanılması ve adres kaydının uyumu gösterilmelidir. Uygulanabilir belge listesine göre tapu devam belgesi ve ilgili diğer kayıtlar hazırlanır.

KATEGORİ 3 / 14

Kimler başvurabilir?

Türkiye’de ticari bağlantı kuracak veya iş kurma hazırlığını yürütecek yabancılar başvurabilir. Planlanan faaliyetin, temas kurulacak kişi veya şirketlerin ve Türkiye’de kalma gereğinin açıklanması gerekir.

Amaç nasıl açıklanır?

Görüşmeler, pazar araştırması, sözleşme müzakereleri ve kuruluş hazırlıkları somutlaştırılır. Kalış süresi faaliyet takvimine bağlanır. Başvurucu, şirketin faaliyetini, kendi rolünü ve dosyasındaki ticari planı açıklayabilmelidir.

Süre ve başvuru sayısı

Her defasında en fazla iki yıl . Üç aydan uzun talepte temas kurulacak kişi veya şirketten davet mektubu ya da benzeri belge istenebilir. Tek başına kısa süre istemek amaç açıklama yükümlülüğünü kaldırmaz. Kategoriye özgü sayısal kullanım sınırı yoktur.

Eş ve çocukların durumu

Şirket ortaklığı eş ve çocuklar için otomatik izin oluşturmaz. Aile bireylerinin kişisel başvuruları ve varsa aile ikameti koşulları ayrı incelenir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Temas kurulacak kişi veya şirketin davet mektubu ya da benzeri belge.

• Faaliyet belgesi, ticaret sicili, vergi ve temsil kayıtları gibi istenebilecek şirket belgeleri.

• Toplantı takvimi, ticari yazışmalar, teklif veya sözleşme görüşmesi kayıtları.

• İş kurma dosyasında faaliyet planı ve varsa kuruluş belgeleri.

• Faaliyet ve kalış giderlerinin finansmanını açıklayan kayıtlar.

En sık yapılan hata

Yalnız ticaret sicili kaydı sunmak veya şirket ortağı olmayı sınırsız çalışma hakkı sanmak.

Özellikle dikkat

Şirket kurmak, pay sahibi olmak ve fiilen çalışmak farklıdır. Şirket yönetimi, hizmet sunumu veya ücretli faaliyet için çalışma izni ya da muafiyet gerekliliği ayrıca araştırılır. Ticari ikamet izinsiz çalışmayı hukuka uygun hâle getirmez.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Türkiye’de tedarikçilerle görüşen yatırımcının toplantı ve ticari bağlantıları bu kategoriye dayanak olabilir. Türkiye’de fiilen görev yapması planlanıyorsa çalışma statüsü de kurulmalıdır.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-c; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 4 / 14

Kimler başvurabilir?

Hizmet içi eğitim programına katılacak yabancılar başvurabilir. Programı düzenleyen kurum, eğitimin içeriği, yeri ve katılımcının durumu belirli olmalıdır. Genel bir eğitim niyeti veya sıradan şirket daveti tek başına yeterli açıklama oluşturmaz.

Amaç nasıl açıklanır?

Eğitimin mesleki amacı, ders veya uygulama takvimi, eğitimi veren birim ve katılımcının eğitimle ilişkisi açıklanır. Başlangıç ve bitiş tarihleri talep edilen ikamet süresiyle uyumlu olmalıdır.

Süre ve başvuru sayısı

İzin program süresine göre düzenlenir. Kısa dönem ikametin genel iki yıllık üst sınırı korunur. Programın uzaması yeni kurum yazısıyla açıklanmalıdır. Bu kategori için ayrıca sayısal kullanım sınırı öngörülmemiştir.

Eş ve çocukların durumu

Eğitime kabul yazısı yalnız katılımcıya ilişkin dayanağı gösterir. Eş ve çocukların eğitim dosyasına eklenmesi tek başına onlara ikamet hakkı sağlamaz. Uygun statü her kişi için ayrı belirlenir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Eğitimi verecek kurumdan imzalı veya elektronik imzalı kabul ve program yazısı.

• Eğitimin içeriği, başlangıç-bitiş tarihleri ve yerini gösteren program.

• Katılımcıyı gönderen kurumun görevlendirmesi veya çalışma ilişkisini açıklayan belge, varsa.

• Konaklama ve giderleri üstlenen kurum varsa bunu gösteren yazı.

• Uygulamalı faaliyet varsa çalışma izni veya muafiyet yönünden gerekli belgeler.

En sık yapılan hata

İçerik ve tarih içermeyen şirket yazısıyla başvurmak veya fiilî çalışma faaliyetini eğitim olarak adlandırmak.

Özellikle dikkat

Eğitim sırasında üretim, hizmet sunumu veya ücretli görev varsa çalışma izni ya da muafiyet boyutu ayrıca incelenmelidir. Kurumun program değişikliğini, eğitimin sona ermesini ve devam durumunu takip edin.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Yurt dışındaki bir şirketin çalışanına Türkiye’de verilecek üç aylık teknik eğitim, ayrıntılı kabul ve program belgeleriyle açıklanabilir. Belgedeki eğitimle fiilî faaliyet aynı olmalıdır.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-ç; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 5 / 14

Kimler başvurabilir?

Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar veya öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim ve benzeri amaçlarla gelecek yabancılar başvurabilir. Programın hukuki ve kurumsal dayanağı gösterilmelidir.

Amaç nasıl açıklanır?

Gönderen ve kabul eden kurumlar, program türü, katılım takvimi, öğrenim veya staj içeriği dosyada birbirine bağlanır. Erasmus, Mevlana ve benzeri programlarda kişinin olağan yükseköğrenim öğrenciliğiyle değişim statüsü karıştırılmamalıdır.

Süre ve başvuru sayısı

İzin program süresini aşamaz . Genel iki yıllık üst sınır ayrıca geçerlidir. Her yeni veya uzayan program güncel kurum yazısıyla belgelenir. Bu kategori için ayrıca defa sınırı bulunmaz.

Eş ve çocukların durumu

Program katılımcısının eşi ve çocukları aynı kabul belgesiyle otomatik izin alamaz. Aile bireylerinin kalış amacı ve uygun ikamet statüsü ayrıca incelenir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Türkiye’deki kurumun kabul ve program katılım yazısı.

• Anlaşma veya değişim programı kapsamını gösteren kurum belgesi.

• Eğitim ya da stajın yeri, içeriği ve süresini gösteren kayıt.

• Varsa öğrenim anlaşması, görevlendirme veya burs belgesi.

• Uygun sağlık güvencesi ve varsa uygulamalı faaliyet için izin veya muafiyet kaydı.

En sık yapılan hata

Her üniversite kabulünü bu kategoriye koymak veya öğrenci değişimiyle örgün diploma programına kaydı aynı kabul etmek.

Özellikle dikkat

Uygun değişim öğrencilerinde ilk kayıt tarihinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortasına başvuru imkânı önem taşır. Bu süre kaçırılırsa özel sigorta gerekliliği doğabilir. Stajın çalışma mevzuatı yönü ayrıca değerlendirilir.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Bir dönemlik değişim kabulü bulunan öğrencinin belgesi program takvimini göstermelidir. Türkiye’de dört yıllık lisansa doğrudan kayıt ise öğrenci ikameti bakımından ayrıca değerlendirilir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-d; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 6 / 14

Kimler başvurabilir?

Türkiye’de turistik amaçlarla kalacak yabancılar başvurabilir. Başvurunun merkezinde nerede, ne kadar süreyle ve hangi gerçek faaliyetler için kalınacağı bulunur. Kira sözleşmesi, banka bakiyesi veya emeklilik geliri turistik amacı tek başına açıklamaz.

Amaç nasıl açıklanır?

Planlanan şehirler ve tarihler, ana konaklama, ulaşım ve masrafların finansmanı birlikte anlatılır. Talep edilen sürenin gereği açıklanır. Plan kişinin yaşı, sağlığı, ilgi alanları ve bütçesiyle uyumlu olmalıdır.

Süre ve başvuru sayısı

Genel üst sınır her defasında iki yıldır . Daha kısa süre verilebilir veya başvuru reddedilebilir. Kategoriye özgü defa sınırı bulunmaması, art arda turistik izinlerin mutlaka verileceği anlamına gelmez.

Eş ve çocukların durumu

Birlikte seyahat eden eş ve çocuklar için kişisel başvuru değerlendirmesi gerekir. Yakın ziyareti veya aynı evde yaşamak aile ikameti koşullarının yerine geçmez.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Kişiye özgü, gerçekçi seyahat ve kalış planı. İdarenin istediği destekleyici açıklamalar.

• Kira, otel veya kabul edilebilir diğer konaklama belgeleri.

• Gerçek rezervasyonlar, biletler, tur veya etkinlik kayıtları, varsa.

• Gezi ve yaşam giderlerinin kaynağını gösteren mali kayıtlar.

• Kalış bağlamıyla ilgili aile bağı ve yakının statüsünü gösteren belgeler, gerektiğinde.

En sık yapılan hata

Kişinin açıklayamadığı hazır gezi planı, sahte rezervasyon veya uzun talep dönemi için birkaç günlük konaklama sunmak.

Özellikle dikkat

Turizm beyanıyla izinsiz çalışma yürütülmemelidir. Gerçekte yapılmayacak bir program hazırlanmaz. Emekli olmak ya da konut kiralamak kendi başına ayrı bir kısa dönem izin kategorisi değildir.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Antalya’da konaklayıp belirli tarihlerde kültür gezileri yapacak kişinin planı, gerçek bütçe ve ulaşım bağlantılarıyla açıklanır. Turistik gerekçe, kişinin fiilî yaşamını doğru yansıtmalıdır.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-e; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

TURİZM DOSYASINDA AMAÇ VE BELGE

Gerçekçi seyahat planı ve destekleyici belgeler

Seyahat planı, yapılması gerçekten düşünülen faaliyetleri içermelidir. Bütün Türkiye’yi kapsayan uzun bir liste hazırlamak yerine, kişinin ilgisine ve bütçesine uygun zaman ve yer ilişkisi kurulması daha açıklayıcıdır.

Bu tablo yalnız örnektir; herkesin böyle bir program yapması veya bir yıl izin istemesi gerektiğini göstermez. Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin gibi gastronomi ve kültür rotaları da gerçek planın parçasıysa eklenebilir.

Gerçek otel ve tur rezervasyonları, ulaşım biletleri, araç kiralama planı, etkinlik veya müze kayıtları destekleyici olabilir. Henüz kesinleşmemiş faaliyetler kesin satın alma yapılmış gibi gösterilmez. Sahte rezervasyon, değiştirilmiş bilet veya gerçekte yapılmayacak program hazırlanmaz. Ücretsiz iptal edilebilir bir rezervasyonun varlığı da tek başına bütün talep dönemi için fiilî barınmayı kanıtlamaz.

Seyahat planında kişisel tutarlılık

Planı kişiselleştiren kontroller: Her seyahat dönemi için bu şehri neden seçtiğinizi, kaç gün kalacağınızı ve gideri nasıl finanse edeceğinizi açıklayın. Programın ana konaklama adresinizle bağlantısını kurun. Henüz satın alınmamış biletleri ve kesinleşmemiş rezervasyonları plan olarak belirtin. Gerçekleşen değişiklikleri, güncel program ve gerçek belgelerle açıklayın. Kişinin sağlık ve hareket imkânlarına uygun olmayan yoğun bir rota hazırlamayın. Bu örnek, belirli bir süre izin verileceği veya belirtilen bütün seyahatlerin zorunlu olduğu anlamına gelmez.

KATEGORİ 7 / 14

Kimler başvurabilir?

Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımamak kaydıyla Türkiye’de tedavi görecek yabancılar başvurabilir. Hastanenin kabulü ve öngörülen tedavinin süresi belgelenmelidir.

Amaç nasıl açıklanır?

Tıbbi ihtiyaç, tedavi kurumu, tedavi takvimi ve finansman açıklanır. Başvurunun gerekçesi yalnız hastane randevusu değil, kalış gereğini gösteren tedavi dosyasıdır. Sağlık bilgileri gerekli kapsamla sınırlı paylaşılır.

Süre ve başvuru sayısı

İzin tedavi süresine uygun düzenlenir. Genel iki yıllık üst sınır gözetilir. Tedavi uzarsa yeni tıbbi kayıt gerekir. Kategoriye özgü sayısal kullanım sınırı yoktur. Tedavinin erken bitmesi veya kurum değişmesi takip edilmelidir.

Eş ve çocukların durumu

Refakatçi ayrı başvurucudur. Hastanın izni eşe veya diğer yakına otomatik hak vermez. Sağlık işbirliği anlaşması varsa özel hükümler, yoksa uygun genel başvuru yolu incelenir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Kamu veya özel hastaneden kabul ve tedavi süresini gösteren yazı veya rapor.

• Güncel belge şartlarına uygun hekim ve başhekim veya mesul müdür onayları.

• Tedavi planı ve ihtiyaç duyulan kalış süresine ilişkin tıbbi açıklama.

• Ödeme belgeleri, gider üstlenme yazısı veya sağlık güvencesi.

• Refakatçi varsa refakat ihtiyacını ve varsa özel anlaşma kapsamını gösteren belgeler.

En sık yapılan hata

Kısmi tedavi ödemesini bütün giderlerin ödendiği veya her refakatçinin sigortadan muaf olduğu anlamında kullanmak.

Özellikle dikkat

Tüm tedavi giderlerinin ödendiğinin belgelenmesi ve kamu kurumunca gider üstlenilmesi farklı istisnalardır. 3359 sayılı Kanun Ek m.14 kapsamındaki en fazla iki refakatçi için sigorta istisnası , bütün hasta yakınlarına genel muafiyet değildir.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Üç aylık tedavi planı bulunan hastanın süresi hastane belgesiyle açıklanır. Yanındaki eşin refakat ve ikamet dayanağı aynı anda, fakat kendi koşullarıyla değerlendirilir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-f; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 8 / 14

Kimler başvurabilir?

Adli veya idari makamın talep ya da kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gereken yabancılar başvurabilir. Dava, soruşturma veya idari dosyanın varlığı tek başına bu kategoriye giriş sağlamaz.

Amaç nasıl açıklanır?

Hangi işlem nedeniyle kişinin Türkiye’de bulunması gerektiği, işlemi yürüten makam ve kalış ihtiyacı gösterilir. Avukatla temsilin mümkün olması ile kişinin şahsen bulunmasının gerekli görülmesi ayrı değerlendirilir.

Süre ve başvuru sayısı

Karar veya talepteki gerekli kalış süresi dikkate alınır. Genel iki yıllık üst sınır korunur. İhtiyaç sürerse güncel belgeyle değerlendirme yapılır. Kategori için ayrıca defa sınırı bulunmaz.

Eş ve çocukların durumu

Makam talebinde adı bulunmayan eş ve çocuklar kendiliğinden aynı kapsama girmez. Aile bireylerinin başvuru dayanakları ayrı belirlenir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Yetkili adli veya idari makamın Türkiye’de kalmayı gerekli gören talep veya karar belgesi.

• Kişinin kimliği, ilgili işlem ve kalış süresini açıklayan imzalı veya elektronik imzalı yazı.

• Gerekiyorsa dosya bilgileri, duruşma veya işlem takvimi ve tebligat örnekleri.

• Talep devam ediyorsa güncel makam yazısı veya kararın geçerliliğine ilişkin kayıt.

• Kalış amacıyla uyumlu ortak başvuru ve konaklama belgeleri.

En sık yapılan hata

Yalnız dava dilekçesi, UYAP dosya numarası veya taraf sıfatıyla bu iznin alınacağını varsaymak.

Özellikle dikkat

İkamet reddine karşı dava açmak , bu kategoriye dayalı izin başvurusunun yerine geçmez. İptal davası, yürütmenin durdurulması ve makam talebine bağlı kısa dönem izin farklı hukuki yollardır.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Yetkili makamın kişinin belirli bir işlem boyunca Türkiye’de kalmasını gerekli gördüğü yazı, bu kategori bakımından incelenebilir. İşlem bittiğinde kalış dayanağı yeniden değerlendirilir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-g; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 9 / 14

Kimler başvurabilir?

Üç grup önemlidir: En az üç yıl aile ikametiyle kalıp 18 yaşını tamamlayanlar ; Türk vatandaşıyla evli olup en az üç yıl aile ikametiyle kaldıktan sonra boşananlar; destekleyicisi ölen ve ona bağlı aile ikametiyle kalanlar. Her aile ilişkisinin sona ermesi bu kapsamda değildir.

Amaç nasıl açıklanır?

Önceki aile statüsü ile yeni duruma geçişi gerektiren olay açıklanır. Önceki izin süreleri, olay tarihi ve mevcut yasal kalış birlikte hesaplanır. İzin kendiliğinden kısa döneme dönüşmez.

Süre ve başvuru sayısı

Kısa dönem izin genel olarak en fazla iki yıl düzenlenebilir. Mahkeme kararıyla kanıtlanan aile içi şiddette boşanmaya ilişkin üç yıllık koşul aranmaz. Destekleyicinin ölümünde de asgari aile ikameti süresi aranmaz.

Eş ve çocukların durumu

Geçiş olayı ailedeki herkes için aynı sonucu doğurmayabilir. Her çocuğun yaşı, bağımlılığı, velayet durumu ve eğitim statüsü ayrı incelenir. Yeni izin için sayısal kullanım sınırı ayrıca öngörülmemiştir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Önceki aile ikamet kartları ve izin sürelerini gösteren kayıtlar.

• Boşanmada evlilik ve mahkeme kararı, gerektiğinde kesinleşme bilgisi.

• Şiddet istisnasında mağduriyeti kanıtlayan mahkeme kararı.

• Destekleyicinin ölümünde ölüm ve aile bağı belgeleri.

• 18 yaşını tamamlayanlarda kimlik, doğum ve en az üç yıllık aile ikameti kayıtları.

En sık yapılan hata

Üç yıllık evliliği üç yıllık aile ikametiyle aynı saymak veya boşanmanın herkese otomatik geçiş hakkı verdiğini düşünmek.

Özellikle dikkat

18. yaş günü, boşanma ve destekleyicinin ölümü takip edilmesi gereken olaylardır. Kartın son gününü beklemeden kısa dönem, öğrenci veya başka uygun statü değerlendirilmelidir.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Aile izniyle iki yıldır kalan ve destekleyicisi vefat eden kişi açısından ölüm hâline özgü süre istisnası incelenir. Aynı süre hesabı boşanma dosyasına otomatik uygulanmaz.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-ğ ve m.34; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 10 / 14

Kimler başvurabilir?

Türkçe öğrenme kursuna katılacak yabancılar başvurabilir. Kursun yetkili kurum tarafından yürütülmesi gerekir. Göç İdaresi bu başvuru bakımından Milli Eğitim Bakanlığından izinli kurumu esas almaktadır.

Amaç nasıl açıklanır?

Kayıt, kursun gerçek başlangıç ve bitiş tarihleri, eğitim yeri ve devam planı gösterilir. Üniversiteye kayıtla bağlantılı hazırlık eğitimi ile bağımsız dil kursu farklı hukuki değerlendirmeye tabidir.

Süre ve başvuru sayısı

Bu amaçla en fazla iki defa izin verilebilir. Bir yıldan kısa kursta izin kurs süresini geçmez. Genel iki yıllık üst sınır da korunur. İki defa sınırı, otomatik iki yıllık izin hakkı değildir.

Eş ve çocukların durumu

Kurs kaydı eş ve çocuklara aynı dayanakla otomatik izin sağlamaz. Her kişinin uygun ikamet yolu ayrıca belirlenir. Çocukların eğitim statüsü ve aile izin koşulları ayrıca incelenir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Türkçe kursu veren yetkili kurumdan kayıt veya eğitim belgesi.

• Kursun yeri, başlangıç-bitiş tarihleri ve programını gösteren yazı.

• Kurumun yetkisini doğrulayan bilgi veya izin kaydı, gerektiğinde.

• Önceki Türkçe kursu ikamet izinleri ve mevcut devam bilgisi.

• Üniversite hazırlığı iddiası varsa ilgili yükseköğretim kayıt ve yönlendirme belgeleri.

En sık yapılan hata

Kurum adında TÖMER bulunmasını tek başına yeterli saymak veya kurs kaydının doğrudan öğrenci ikameti sağladığını düşünmek.

Özellikle dikkat

Kurumun kursa başlama ve devam durumunu bildirme yükümlülüğü vardır. Kursa başlamamak, devam etmemek veya bırakmak kalış dayanağını etkileyebilir. Önceki izinlerin bu kategoriden verilip verilmediği kontrol edilmelidir.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Sekiz aylık bağımsız Türkçe kursuna kayıtlı kişinin bu gerekçeyle talebi kurs süresine göre incelenir. Kayıt belgesinin varlığı iki yıllık izin için tek başına dayanak değildir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-h ve m.31/3; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 11 / 14

Kimler başvurabilir?

Kamu kurumları aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj veya kursa katılacak yabancılar başvurabilir. Programın hangi kamu kurumu aracılığıyla yürütüldüğü ve kişinin bu programla bağı açık olmalıdır.

Amaç nasıl açıklanır?

Kurumun rolü, programın içeriği, uygulama yeri ve takvimi açıklanır. Genel bir özel kurs kaydı veya araştırma niyeti, kamu kurumu aracılığıyla yürütülen programın yerine geçmez.

Süre ve başvuru sayısı

Bu kategoride izin en fazla bir yıl olabilir. Program daha kısaysa bu süre dikkate alınır. Kanunda bu kategori için bir defalık kullanım sınırı bulunmaz. Devam veya yeni program güncel belgelerle ayrıca değerlendirilir.

Eş ve çocukların durumu

Kamu kurumunun katılımcıya ilişkin kabulü bütün aileyi kapsamaz. Eş ve çocukların başvuru dayanağı ile gider ve sigorta güvencesi ayrı değerlendirilir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• İlgili kamu kurumunun kabul, görevlendirme veya program katılım yazısı.

• Eğitim, araştırma, staj veya kursun yeri ve süresini gösteren belge.

• Programın içeriğini ve katılımcının görevini açıklayan kayıt.

• Giderler üstleniliyorsa kapsamını belirten kurum yazısı.

• Uygulamalı faaliyet için gerekiyorsa çalışma izni veya muafiyet belgeleri.

En sık yapılan hata

Her stajı bu kategoriye koymak veya kurumun yalnız eğitim ücretini üstlenmesini tüm yaşam giderleri için güvence sanmak.

Özellikle dikkat

Barınma, iaşe veya sağlık giderlerinin ilgili kamu kurumunca üstlenildiği dosyalarda mali imkân ve sigorta istisnaları kendi koşullarıyla değerlendirilir. Üstlenilen giderlerin kapsamı yazıda açık olmalıdır.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Kamu kurumunun altı aylık araştırma programına kabul edilen kişinin dosyasında kurum yazısı, program takvimi ve gider kapsamı birlikte sunulur. Staj faaliyeti ayrıca çalışma mevzuatı açısından incelenir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-ı ve m.31/4; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 12 / 14

Kimler başvurabilir?

Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayan ve mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat eden yabancılar başvurabilir. Sadece yurt dışındaki bir üniversiteden mezuniyet bu kategoriye dayanak oluşturmaz.

Amaç nasıl açıklanır?

Mezuniyetin gerçekleştiği tarih doğrulanır. Önceki öğrenci izni, Türkiye’deki mevcut yasal kalış ve başvuru takvimi birlikte incelenir. Diploma töreni veya belgenin teslim alınması, hukuken mezun olunan tarihle aynı olmayabilir.

Süre ve başvuru sayısı

Mezuniyetten itibaren altı ay içinde başvuru gerekir. İzin bir defaya mahsus, en fazla bir yıl verilebilir. Aynı gerekçeyle otomatik uzatma varsayılmaz. Sonraki dönem için başka uygun statü zamanında planlanmalıdır.

Eş ve çocukların durumu

Mezuniyet sonrası izin aile bireylerine otomatik hak sağlamaz. Önceki öğrenci statüsüne bağlı aile düzeni de değişiklikten etkilenebilir. Eş ve çocukların statüsü ayrıca kontrol edilir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Diploma, geçici mezuniyet belgesi veya doğrulanabilir mezuniyet kaydı.

• Mezuniyet tarihini açıkça gösteren üniversite yazısı, gerekiyorsa.

• Önceki öğrenci ikamet kartı ve mevcut statü kayıtları.

• Başvurunun altı aylık dönem içinde yapıldığını gösteren başvuru kaydı.

• Kalış süresine uygun ortak kimlik, sağlık güvencesi, gelir ve konaklama belgeleri.

En sık yapılan hata

Altı aylık başvuru hakkını altı ay boyunca başka dayanak olmadan ülkede kalma hakkı sanmak.

Özellikle dikkat

Öğrenci kartında ileri bir bitiş tarihi bulunması, mezuniyet sonrasında öğrenci statüsünün her durumda devam edeceğini göstermez. Mezuniyet tarihi ile mevcut yasal kalışın bitişi ayrı hesaplanır.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Mezuniyetinden iki ay sonra başvuracak kişinin altı aylık koşulu uygun olabilir. Buna rağmen mevcut yasal kalışının bitmiş olması ayrıca çözülmesi gereken bir konudur.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-i ve m.31/5; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 13 / 14

Kimler başvurabilir?

Türkiye’de çalışmayan, yetkili düzenlemeyle belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılar ile kanunda sayılan yabancı eş ve çocuklar başvurabilir. Her şirket ortağı, konut sahibi veya banka hesabı sahibi bu gruba otomatik girmez.

Amaç nasıl açıklanır?

Yatırımın türü, kapsamı ve uygulanabilir koşulları belirlenir. Yetkili kurumun uygunluk değerlendirmesi ile başvuru sahibinin kimliği ve yatırım kayıtları eşleştirilir. Genel ticari bağlantı ve konut ikametiyle bu özel kategori ayrıştırılır.

Süre ve başvuru sayısı

En fazla beşer yıllık sürelerle izin düzenlenebilir. Beş yıllık üst sınırın tamamı veya sonraki izin otomatik değildir. Kanunda ayrıca bir defalık kullanım sınırı bulunmaz. Yatırım koşullarının devamı ayrıca takip edilir.

Eş ve çocukların durumu

Yabancı eş ile başvurucunun veya eşinin ergin olmayan ya da bağımlı yabancı çocukları kanuni kapsamdadır. Akrabalık, yaş, bağımlılık ve kişisel başvuru koşulları belgelenmelidir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• Seçilen yatırım yoluna ilişkin yetkili kurumun uygunluk belgesi veya aranan resmî teyit.

• Yatırımın türünü, tutarını ve uygulanabilir taahhütlerini gösteren kayıtlar.

• Kimlik, pasaport ve başvuruya göre istenen adli sicil belgeleri.

• Aile başvurularında evlilik, doğum ve gerekiyorsa bağımlılık veya velayet belgeleri.

• Bu özel kategori için başvuru ekranında istenen diğer kişisel ve yatırım belgeleri.

En sık yapılan hata

Her yatırımı bu kategoriye yeterli saymak veya ikamet iznini vatandaşlık kararıyla eş tutmak.

Özellikle dikkat

Vatandaşlık kazanımı ayrı koşullara ve karara tabidir. İkamet kartı yatırım taahhüdünü, çalışma izni gerekliliğini veya yatırımın kendisine ilişkin hukuki incelemeyi ortadan kaldırmaz.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

Nitelikli yatırımını yetkili kurum belgesiyle ortaya koyan kişinin ikamet dosyası bu kapsamda değerlendirilebilir. Olağan bir şirket ortaklığı kaydı tek başına aynı sonucu sağlamaz.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-j; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

KATEGORİ 14 / 14

Kimler başvurabilir?

KKTC vatandaşı olan yabancılar bu özel kısa dönem ikamet kategorisine başvurabilir. KKTC’de yaşamak, öğrenim görmek, ev sahibi olmak veya oradan seyahat etmek KKTC vatandaşlığının yerine geçmez.

Amaç nasıl açıklanır?

Başvuru dayanağı vatandaşlıktır. KKTC kimliği, varsa diğer vatandaşlık, kullanılan seyahat belgesi ve Türkiye’ye giriş kaydı tutarlı biçimde eşleştirilir. Kimlikle giriş yapılması ile ikamet izni başvurusu birbirine karıştırılmamalıdır.

Süre ve başvuru sayısı

En fazla beşer yıllık sürelerle izin düzenlenebilir. Kategoriye özgü defa sınırı bulunmaz. Talep edilen süre, kimlik ve seyahat belgeleri ile uygulanabilir koşullar birlikte değerlendirilir. Beş yıllık süre otomatik kazanılmış hak değildir.

Eş ve çocukların durumu

Eş ve çocuklar da KKTC vatandaşıysa kendi başvuruları bu kategori yönünden incelenir. KKTC vatandaşı olmayan aile üyesi sırf yakınlık nedeniyle aynı kategoriye girmez. Aile veya başka uygun statü ayrıca değerlendirilir.

Başvuru belgeleri

Ortak dosyaya eklenecek belgeler

• KKTC kimlik belgesi veya vatandaşlığı gösteren resmî kayıt.

• Türkiye’ye girişte kullanılan pasaport ya da kabul edilen seyahat belgesi ve giriş kaydı.

• Birden fazla vatandaşlık veya farklı yazılış varsa kimlik eşleştirme belgeleri.

• Başvuru formu, fotoğraf ve uygulanabilir ortak belgeler.

• Aile bireyleri de başvuruyorsa onların vatandaşlık ve aile bağı kayıtları.

En sık yapılan hata

KKTC’deki ikamet kartını KKTC vatandaşlığı sanmak veya başka pasaportla yapılan giriş kaydını başvuruda açıklamamak.

Özellikle dikkat

Giriş kolaylığı, çalışma hakkı ve ikamet statüsü ayrı konulardır. Vatandaşlığa bağlı özel uygulamalar ile harç ve belge koşulları güncel kişisel başvuru listesinde ayrıca kontrol edilmelidir.

Kendi durumunuzla karşılaştırın

KKTC’de öğrenci olarak yaşayan başka bir ülke vatandaşı, yalnız bu yaşam bağı nedeniyle 14. kategoriye başvuramaz. Başvurunun dayanağını kişinin gerçek vatandaşlığı ve kalış amacı belirler.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.31/1-k; Göç İdaresi; e-İkamet belge listesi

SAĞLIK GÜVENCESİ VE MALİ YETERLİLİK

Sağlık sigortası ve sağlık güvencesi

Sağlık güvencesi, talep edilen ikamet dönemini kapsamalıdır. İlgili sosyal güvenlik belgesi, ikili sosyal güvenlik anlaşması kapsamında sağlık yardımı hakkını gösteren kayıt, kabul edilen genel sağlık sigortası belgesi veya uygun özel sağlık sigortası poliçesi dosyanın durumuna göre kullanılır.

Poliçenin satın alınmış olması tek başına yeterli değildir. Başlangıç ve bitiş tarihleri, sigortalının kimlik bilgileri, teminat kapsamı, poliçenin geçerliliği ve ikamet başvurularında aranan şartlara uygunluğu kontrol edilir. İki yıllık talepte birden fazla poliçe kullanılıyorsa dönemler arasında boşluk kalmamalı ve belgeler idarenin kabul ettiği şartları karşılamalıdır.

Yaşa veya özel başvuru nedenine bağlı sigorta istisnaları kendi şartlarıyla uygulanır. On sekiz yaş altı ve altmış beş yaş üstü kişiler bakımından geçerli uygulama, başvuru türüyle birlikte değerlendirilir; bir kategorideki istisna başka bir ikamet türüne otomatik taşınmaz. Tedavi ve refakat dosyalarındaki özel hükümler ayrıca incelenir.

Sık hata: Vize için alınmış kısa süreli seyahat sigortasını, talep edilen bütün ikamet dönemini karşılayan sağlık güvencesi sanmaktır.

Gelir yeterliliği ve paranın kaynağı

Başvurucu, Türkiye’de kalacağı süre boyunca geçimini nasıl sağlayacağını açıklayabilmelidir. Değerlendirme yalnızca hesapta bir gün görünen bakiyeye dayanmaz; gelirin kaynağı, düzenliliği, kişinin erişimine açık olması, aile giderleri ve kalış süresi birlikte önem taşır. İdarenin istediği gelir ölçütü ve belge türü, başvuru tarihindeki kategori ve aile yapısına göre doğrulanır.

Gelir dosyasına ihtiyaca göre şu belgeler eklenebilir:

• Son aylara ait hesap hareketleri ve bakiyeyi gösteren banka kayıtları.

• Emeklilik gelirini, düzenli ödemeleri veya yasal çalışma gelirini gösteren belgeler.

• Kira gelirinde mülkiyet ve kira ilişkisini birlikte doğrulayan kayıtlar.

• Şirket gelirinde ortaklık, dağıtılan kazanç, vergi ve mali kayıtlar.

• Birikimin kaynağını açıklayan satış, miras veya benzeri işlem belgeleri.

• Yabancı para cinsinden gelirin tutarını ve düzenli erişilebilirliğini açıklayan kayıtlar.

Üç aylık hareket dökümü bazı dosyalarda anlamlı bir başlangıç belgesidir; idare farklı veya daha uzun bir dönem isteyebilir. Kredi kartı limiti, başkasından geçici alınan para veya belgesiz destek beyanı her durumda yeterli gelir kanıtı sayılmaz. Başkasının desteğine dayanılıyorsa destek ilişkisinin kabul edilebilirliği ve destek verenin mali gücü de araştırılır.

Örnek bütçe hesabı: Aylık belgelenebilir geliri 90.000 TL, gerçek toplam gideri 70.000 TL olan bir çiftin aylık bütçe farkı 20.000 TL’dir. Gelirinin sürekliliği, kira ve sağlık giderleri ile birikimi ayrıca değerlendirilir. Bu rakamlar bir hesap örneğidir; resmî asgari gelir eşiği veya izin garantisi değildir.

Sık hata: Başvuru öncesinde hesaba yüksek bir tutar yatırıp hemen çekmek ve kaynağı açıklanmayan bu hareketin yeterliliği ispatladığını düşünmektir. Yanlış veya gerçeğe aykırı belge ayrıca hukuki ve cezai risk doğurabilir.

Harçlar ve başvuru giderleri

İkamet harcı, ikamet kartı belge bedeli ve gerekiyorsa tek giriş vize harcı farklı ödeme kalemleridir. Vatandaşlığa, karşılıklılık veya muafiyet hükümlerine, başvuru süresine ve işlem türüne göre sonuç değişebilir. Sigorta, noter, tercüme ve avukatlık ücretleri bu kamu ödemelerinden ayrıdır.

Ödeme belgesinde ad, yabancı kimlik veya vergi numarası, ödeme türü ve tutar kontrol edilir. Başvuru ekranı ve yetkili tahsilat kanalında gösterilen güncel ödeme bilgileri esas alınır; eski bir dosyanın tutarı yeni başvuruya kopyalanmaz. Dekontların asılları veya doğrulanabilir nüshaları saklanır.

Harç ödemek, başvurunun kabul edildiği anlamına gelmez. Ret veya başvurudan vazgeçme halinde iade imkânı, ödemenin türü ve ilgili mali hükümler yönünden ayrı değerlendirilir; bütün bedellerin kendiliğinden geri alınacağı varsayılmaz.

KONAKLAMA VE ADRES

Konaklama belgesi ve adres kaydı

Başvuruda nerede kalınacağının belgelenmesi ile nüfus sistemindeki yerleşim yeri kaydı aynı işlem değildir. Yeni başvuruda henüz oluşmamış bir kayıt yerine hangi konaklama belgesinin sunulacağı; uzatmada ise mevcut adres kaydının güncelliği ayrıca belirlenir.

Kendi konutu: Tapu ve fiilî kullanım bilgileri, gerekli adres belgeleriyle birlikte sunulur. Kiralanan konut: Gerçek kira ilişkisini, tarafları ve bağımsız bölümü doğru gösteren sözleşme hazırlanır; istenen noter işlemi tamamlanır. Otel veya benzeri tesis: Fiilî kalış ve tesisin düzenlediği geçerli konaklama belgeleri esas alınır. Gerçekleşmeyecek rezervasyonla başvuru oluşturulmaz.

Bir yakının yanında kalış: İstenen noter taahhütnamesi ve destekleyici belgeler hazırlanır; konaklatan evli ise eşinin taahhüdünün de istendiği durumlar gözetilir. Yurt, hastane veya kamu kurumu konaklaması: Yetkili kurum tarafından düzenlenen imzalı ve gerektiğinde mühürlü kayıtlar kullanılır. Yat gibi özel konaklama: Marina ve bağlama yeri kayıtları, kalışın niteliği ve idarenin istediği özel belgeler ayrıca incelenir.

Adres bildiriminde, ikamet izni alınmasını izleyen ilgili yirmi iş günlük kayıt yükümlülüğü ile daha sonra gerçekleşen adres değişikliğinin bildirim süresi ayrı takip edilir. Başvuruda yazılı adresin doğru olması, sonradan yapılması gereken bütün kayıt işlemlerinin tamamlandığı anlamına gelmez.

Kira sözleşmesinde kontrol edilmesi gereken hususlar

Konut seçimi ve sözleşme öncesinde aşağıdaki hususlar incelenir:

• Kiraya verenin malik veya geçerli yetkiye sahip kişi olması.

• Ada, parsel, bina ve bağımsız bölüm bilgilerinin konutla uyuşması.

• Açık adres ve numarataj bilgilerinin resmî kayıtlarla tutarlı olması.

• Konutun mesken niteliği ve fiilen oturmaya elverişliliği.

• Başvurucunun adı, pasaport bilgileri ve birlikte kalacak kişilerin durumunun doğru gösterilmesi.

• Kira süresi, bedeli ve ödeme kayıtlarının gerçek olması.

• Adreste kayıtlı başka kişilerin varlığının açıklığa kavuşturulması.

• Başvurunun türüne göre yabancıların adres kaydına ilişkin bölgesel sınırlamaların araştırılması.

• Alt kiralama veya bir başkasının adına düzenlenen sözleşmede yetki ve kabul şartlarının incelenmesi.

• Noter işlemi, teslim ve sonraki adres kaydının ayrı ayrı tamamlanması.

Noter onayı, konutun ikamet başvurusuna her yönden uygun olduğuna ilişkin idari onay değildir. Bir mahallenin kapalı olup olmadığı, istisnalar ve mevcut izin sahiplerinin durumu başvuru tarihinde değerlendirilir. Eski sosyal medya listeleriyle konut kiralanmaz.

İl değişikliği ve diğer bildirimler

İzin sahibi başka bir ildeki adrese taşındığında, yeni ilde yirmi iş günü içinde yeni ikamet izni başvurusu yapılmasına ilişkin kural dikkate alınır. Aynı il içindeki adres değişikliğinde de yirmi iş günlük bildirim yükümlülüğü vardır; yalnızca adres değişikliği nedeniyle her durumda yeni kart düzenlenmesi gerekmez.

Başka ile taşınma, ikamet nedeninin ve yeni konutun uygunluğunun yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir. Eski ildeki kartın bitiş tarihi henüz gelmemiş olsa da taşınmanın bildirilmesi ertelenmez. Harçlandırmada önceki izin için ödenmiş dönemle ilgili uygulama ayrıca incelenir.

Medeni hâl, pasaport, ad ve soyad, başvuru nedeni veya aile bağındaki değişiklikler de dosyanın niteliğine göre ilgili kurumlara bildirilir. Her değişiklik için aynı süre ve aynı elektronik işlem varsayılmaz; göç, nüfus ve gerekiyorsa diğer kayıtlar birbiriyle uyumlu hâle getirilir.

Kaynak notu: Göç İdaresi il ve adres değişikliği açıklamaları

AİLE BELGELERİ VE İŞLEM TÜRÜ

Çocukların başvurusu ve aile belgeleri

Çocuklar için ayrı başvuru ve belge gereklilikleri değerlendirilir. Ebeveynin izin sahibi olması, çocuğun işlemlerinin kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez. Pasaport, doğum belgesi, soybağı, velayet ve gerekli muvafakat belgeleri birlikte hazırlanır.

Bir ebeveyn Türkiye’de değilse muvafakat gerekliliği; boşanma varsa velayet kararının kapsamı; ebeveynlerden biri vefat etmişse ölüm kaydı incelenir. Tek ebeveynli aile veya farklı soyadları nedeniyle doğabilecek tereddütler resmî belgelerle giderilir. Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de doğuracağı sonuç için tanıma veya başka bir işlem gerekip gerekmediği ayrıca belirlenir.

Türkiye’de doğan çocuk bakımından doğum kaydı, vatandaşlık ve seyahat belgesi ile göç statüsü birlikte ele alınır. On sekiz yaşına yaklaşan çocuğun sonraki başvuru sebebi önceden planlanır. Anne ve babanın ihtilafı bulunan dosyalarda çocuğun üstün yararı, seyahat ve temsil yetkisi özellikle gözetilir.

Yabancı belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi

Yurt dışında düzenlenmiş doğum, evlilik, ölüm, velayet, gelir veya adli sicil belgelerinde belgenin türü, düzenleyen ülke ve uygulanabilir anlaşmalar incelenir. Apostil rejimi uygulanıyorsa apostil; bunun uygulanmadığı durumlarda gerekli konsolosluk ve diğer tasdik işlemleri değerlendirilir. Anlaşmadan doğan tasdik muafiyetleri ayrıca dikkate alınır.

Her yabancı belge için koşulsuz olarak apostil gerektiği söylenemez. Apostil de belgenin içeriğinin maddi doğruluğunu veya yabancı bir mahkeme kararının Türkiye’de otomatik uygulanabilirliğini garanti etmez. Tercüme, noter onayı ve kararın hukuki etkisi ayrı konulardır.

Belgelerin isim, tarih ve aile bağı bilgileri başvuru formuyla eşleştirilir. Güncellik, geçerlilik süresi ve aslının sunulması gerekliliği kontrol edilir. Okunamayan taramalar veya farklı belgelerde açıklanmamış kimlik farklılıkları işlem süresini uzatabilir.

İlk başvuru uzatma ve geçiş işlemleri

Bir kısa dönem gerekçesinin başka bir kısa dönem gerekçesine dönüşmesi, elektronik sistemde her durumda aynı işlemle yürütülmez. Tür değişikliği ile aynı tür içindeki sebep değişikliği ayrıştırılır; dosyanın güncel başvuru yöntemi teyit edilir.

Sık hata: Elektronik sistemde kolay görünen seçeneği işaretleyip sonradan sunulan belgelerle bu seçeneğin düzeltileceğini varsaymaktır. Başvuru yöntemi, gerçek hukuki durumla uyumlu seçilmelidir.

BAŞVURUNUN TAMAMLANMASI

Elektronik başvuru ve temsil

Başvuru, resmî e-İkamet sistemi üzerinden doğru bilgilerle oluşturulur. Formun açılması veya taslak kaydedilmesi ile tamamlanmış başvuru aynı değildir. Form, randevu kaydı, başvuru numarası ve sonradan yapılan değişiklikler saklanır. Tamamlanmamış taslaklar için sistemde öngörülen süre, kişiye ek yasal kalış hakkı vermez.

Başvuru kişi, kanuni temsilcisi veya yetkili avukatı aracılığıyla yürütülebilir. Temsil yetkisi; talep edilen işlemleri, belge teslimini, tebligatı ve dava açılmasını kapsayıp kapsamadığı yönünden kontrol edilir. Avukatla çalışılması, idarenin gerekli gördüğü kişisel katılım, biyometrik veri veya görüşme işlemlerini ortadan kaldırmaz.

Resmî başvuru sistemine erişim ile kamu harçları birbirinden ayrıdır. Resmî kurum görüntüsü veren ticari sitelere veya sonuç garantisi sunan kişilere güvenilmez. e-Devlet, banka ve kişisel hesap şifreleri paylaşılmadan, hukuken yetkilendirilmiş erişim ve temsil yöntemleri kullanılır.

Noter aracılığıyla dosya teslimine imkân tanınan işlemlerde de noter, ikamet iznini veren makam değildir. Teslim ve başvuru aşaması ile idari değerlendirme ve karar aşaması ayrı takip edilir.

Randevu ve yasal kalış süresinin korunması

Başvurunun yasal kalış süresi içinde, doğru usulle tamamlanması esastır. Sonraki tarihe verilen randevunun etkisi, zamanında yapılmış geçerli başvuru ve ilgili başvuru belgesiyle birlikte değerlendirilir. Yalnızca randevu araştırmak, bir aracıya ödeme yapmak veya taslak form açmak süreyi korumaz.

Sistem hatası varsa hata ekranı, tarih ve saat, başvuru girişimleri ve yapılan resmî bildirimler saklanır. Teknik sorun, kendiliğinden sınırsız ek süre doğurmaz. Yasal süre dolmadan yetkili idareyle iletişim ve dosyaya uygun başvuru yolu değerlendirilir.

Şartlı girişte on gün: Sınır kapısında özel bir şartlı giriş prosedürü kapsamında verilen başvuru taahhüdünde on günlük süre bulunabilir. Bu kural bütün yabancılara veya bütün ret kararlarına uygulanabilen genel bir ek süre değildir. Kişiye verilen giriş belgesinin içeriği esas alınır.

Belge teslimi eksiklik bildirimi ve görüşme

Başvuru formundaki beyanlarla teslim edilen belgeler karşılaştırılır. Asıllar, tercümeler ve gerekli nüshalar düzenli tutulur; teslim edilen evrakın listesi ve mümkün olan teslim kanıtı saklanır. Eksiklik bildiriminde hangi belgenin, hangi yöntemle ve hangi tarihe kadar sunulması gerektiği yazılı olarak belirlenir.

Eksik veya tamamlayıcı belge için idarece otuz güne kadar süre verilebilir. Her dosyada kendiliğinden otuz günlük ek süre varmış gibi hareket edilmez; somut bildirimin içeriği ve usulü incelenir. Belgenin elde edilmesi zaman alıyorsa bunun kanıtı ve gerekli süre talebi gecikmeden sunulur; ek süre kabulü varsayılmaz.

İdare, Türkiye’de kalış amacı ve başvuru şartları hakkında görüşme isteyebilir. Sorular doğru ve tutarlı cevaplanır; gerçeğe aykırı ezber beyan hazırlanmaz. Gerekli tercüman ihtiyacı önceden ele alınır. Haklı engel varsa belgelenir ve randevuya etkisi zamanında bildirilir.

Kaynak notu: Resmî e-İkamet başvuru sistemi; 6458 sayılı Kanun m.97 · Göç İdaresi eksik belge ve başvuru açıklamaları; 6458 sayılı Kanun m.97

TAKİP, SEYAHAT VE UZATMA

Değerlendirme süresi ve başvurunun takibi

İkamet başvurularında doksan günlük değerlendirme süresi, gerekli bilgi ve belgelerin tam olarak yetkili makama tesliminden itibaren ele alınır. Formun ilk açıldığı tarih ile dosyanın tamamlandığı tarih aynı olmayabilir. Sürenin uzaması veya ek inceleme hakkında yapılan bildirimler dosyada tutulur.

Doksan günün dolması otomatik kabul anlamına gelmez. Uzayan işlemde teslim tarihi ve dosyanın tamamlığı belgelendirilir; hangi eksikliğin veya incelemenin bulunduğu sorulur. İdari başvuruya cevap verilmemesinin dava süresine etkisi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m.10 ile özel ikamet düzenlemelerinin ilişkisi çerçevesinde ayrıca hesaplanır. İşlem süresi ile zımni ret süresi birbirinin yerine kullanılmaz.

Genel işlem bilgisi için Göç İdaresinin resmî kanalları ve Yabancılar İletişim Merkezi (YİMER 157) kullanılabilir. Telefonla alınan bilgi, süreyi koruyan başvuru veya dava yerine geçmez.

Başvurucu telefonunu, e-posta adresini, UETS hesabını ve diğer resmî bildirim kanallarını takip eder. Sadece bir aracıdan haber beklenmez. Ret kararının kâğıt nüshası henüz elde değilken yapılan elektronik bildirim de süre incelemesi gerektirebilir.

Müracaat belgesi ve yurt dışına çıkış

İkamet izni müracaat belgesi, başvuru formu veya randevu çıktısıyla karıştırılmamalıdır. Belgenin yetkili makamca düzenlenmiş veya onaylanmış olması ve gerekli harç ödeme belgeleriyle birlikte kullanılması önemlidir.

İlgili şartları taşıyan müracaat belgesiyle çıkış yapan kişinin her çıkışında on beş gün içinde geri dönmesi , açıklanan giriş kolaylığının temel koşuludur. Harçtan muafiyet durumlarında

istenecek belge ayrıca kontrol edilir. On beş günü aşan dönüşlerde genel vize hükümleri gündeme gelebilir.

Bu imkân, giriş yasağı veya başka bir sınır kontrolü sorununu ortadan kaldıran koşulsuz giriş garantisi değildir. Seyahatten önce belgenin niteliği, pasaportun geçerliliği, başvurunun güncel durumu ve dönüş tarihi kontrol edilir. Retten sonra eski başvuru belgesinin aynı etkiyi sürdürdüğü varsayılmaz.

Uzatma başvurusunun hazırlanması

Uzatma başvurusu, izin süresinin bitimine altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda izin bitmeden yapılır. Bu süre, kart bittikten sonra kullanılabilecek altmış günlük ek dönem değildir. İşlem son güne bırakılmaz.

Usulüne uygun uzatma başvurusunda bulunanlara harca tabi olmayan bir belge verilir. İzin süresi sona erse bile, başvuru hakkında karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye’de ikamet edilebilir . Bu kanuni imkân, yalnızca taslak form açılmasıyla veya başvurudan sonra gerçeğe aykırı belge sunulmasıyla eş tutulmaz.

Mevcut ikamet nedeni gerçekten devam etmelidir. Konut sahipliğinde güncel mülkiyet ve kullanım, turizmde gerçek kalış planı, tedavide devam eden ihtiyaç ve diğer kategorilerde özel şartlar yeniden ortaya konur. Önceki izin, sonraki başvurunun otomatik kabulü için kazanılmış hak oluşturmaz.

Pasaport, kesintisiz sağlık güvencesi, güncel adres kaydı, ekonomik durum ve gerektiğinde UETS bilgileri kontrol edilir. İlk başvuruda sunulmuş bir belgenin güncelliği sona ermiş olabilir. Neden değişmişse uygun yeni işlem yolu belirlenir; eski gerekçe yalnızca uzatma kolaylığı için tekrar edilmez.

Kaynak notu: Göç İdaresi değerlendirme süresi; İYUK m.10 · Göç İdaresi müracaat belgesi ve seyahat açıklamaları · 6458 sayılı Kanun m.24; Göç İdaresi uzatma açıklamaları

KART TESLİMİ VE OLUMSUZ KARAR

Kart teslimi ve izin sonrası yükümlülükler

Onay sonrasında kartın basım ve teslim aşaması takip edilir. Teslim alınan karttaki ad, yabancı kimlik numarası, izin türü ve tarihleri kontrol edilir. Yanlışlık varsa gecikmeden düzeltme başvurusu yapılır. Kartın kaybı veya hasarı, ikamet izninin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez; kayıp bildirimi ve yenileme işlemi ayrı yürütülür.

İzin verildikten sonra da ikamet nedeninin sürmesi, adres ve kimlik değişikliklerinin bildirilmesi ve geçerli sağlık güvencesi gibi yükümlülükler gözetilir. İzin amacı dışında kullanım, sahte belge veya gerekli şartların ortadan kalkması iptal veya uzatmama sonucuna yol açabilir.

İkamet kartı çalışma izni değildir. Kişinin Türkiye’de veya Türkiye’den yürüttüğü faaliyetin çalışma izni ya da muafiyet gerektirip gerektirmediği ayrıca incelenir. Yurt dışından gelir elde edilmesi de vergi ve sosyal güvenlik değerlendirmelerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ret iptal ve uzatmama kararları

Ret , yapılan başvurunun kabul edilmemesidir. İptal , verilmiş iznin sonradan ortadan kaldırılmasıdır. Uzatmama , mevcut izin sonrasındaki dönem için talebin kabul edilmemesidir. Bu işlemlerin gerekçesi ve kişinin ülkede kalışına etkisi ayrı incelenir.

Kısa dönem ikamet koşullarının karşılanmaması veya ortadan kalkması, iznin veriliş amacı dışında kullanılması, uygulanabilir kalış şartlarının ihlali, geçerli sınır dışı veya giriş yasağı gibi durumlar dosyanın niteliğine göre önem taşır. Ancak gerekçenin yalnızca soyut ifadelerden oluşup oluşmadığı, somut olayla bağlantısı ve dayandığı belgeler araştırılmalıdır.

Kararda kanuni dayanak, gerekçe, yetkili makam, tebliğ tarihi, başvuru yolları ve varsa ülkeden ayrılmaya ilişkin açıklamalar kontrol edilir. İkamet başvurusunun reddi ile sınır dışı kararı aynı işlem değildir. Birlikte veya ardışık düzenlenmiş olsalar da her kararın ayrı hukuki incelemesi gerekir.

Olumsuz karar alındığında ilk işlemler

Ret veya iptal öğrenildiğinde ilk iş, kararın tamamını ve tebligat kayıtlarını elde etmektir. Yalnızca “reddedildi” yazan ekran görüntüsüyle dava stratejisi kurulmaz. Başvuru belgeleri, teslim kayıtları, eksiklik yazıları, görüşme bilgileri, mevcut kart ve pasaport kayıtları bir araya getirilir.

İlk değerlendirmede şu sorular cevaplanır:

• Tam olarak hangi işlem veya işlemler tesis edildi?

• Karar kime, hangi kanalla ve ne zaman tebliğ edildi?

• İkamet davasından ayrı sınır dışı veya idari gözetim işlemi var mı?

• Mevcut yasal kalış dayanağı devam ediyor mu?

• En erken sona erecek başvuru veya dava süresi hangisi?

• Acil sağlık, aile, çocuk veya başka telafisi güç zarar unsurları var mı?

• Eksik, yanlış anlaşılmış veya yeni ortaya çıkmış hangi belge sunulabilir?

Bu incelemenin karar öğrenilir öğrenilmez yapılması uygundur. “İlk gün incelemesi” bir çalışma önerisidir; bütün işlemler için kanuni yirmi dört saatlik süre bulunduğu anlamına gelmez.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.25 ve m.33; Göç İdaresi kısa dönem izin koşulları

TEBLİGAT VE İPTAL DAVASI

Tebligat ve UETS hesabının takibi

Usulüne uygun tebligat, birçok başvuru ve dava süresinin başlangıcını belirler. Elektronik tebligatta evrakın UETS adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ gerçekleşmiş sayılır. Belgenin daha erken açılması veya hiç açılmaması, bu kanuni kabulün yerine başka bir tarih koymaz.

UETS’ye ulaşma kaydı, okunma bilgisi ve tebliğ edilmiş sayılma tarihi ayrı saklanır. Bilgilendirme SMS’i veya e-postası ile hukuki elektronik tebligat kaydı aynı belge değildir. Yurt dışında bulunmak ya da telefonu değiştirmek UETS takibini önemsiz hâle getirmez.

Usulsüz tebligat iddiasında, öğrenme tarihi ve 7201 sayılı Kanun m.32’nin etkisi ayrıca değerlendirilir. “Tebligat hatalı, süre hiç başlamaz” varsayımıyla beklenmez. Yetkili avukatla yürüyen dosyada tebligatın kime yapılması gerektiği ve vekâlet kapsamı da kontrol edilir.

İdareye başvuru ve dava süresinin hesabı

İkamet izninin reddi, iptali veya uzatılmamasına karşı özel bir süre öngörülmeyen durumda, idare mahkemesinde genel dava açma süresi altmış gündür . Süre, kural olarak yazılı bildirimi izleyen gün işlemeye başlar. Tatil, son gün ve usulsüz tebligat gibi unsurlar ayrıca hesaplanır.

İYUK m.11 kapsamında işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni işlem yapılması üst makamdan; üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir. Bu yol genel olarak zorunlu bir ön koşul değildir. Başvuru, dava açma süresi içinde yapılmalı ve hukuken bu madde kapsamına girmelidir.

Geçerli m.11 başvurusu işlemekte olan dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Ret veya zımni ret sonrasında kalan süre işlemeye devam eder; başvurudan önce geçen günler hesaba katılır.

Süre örneği: Altmış günlük dava süresinin on günü geçtikten sonra m.11 başvurusu yapılmışsa, hukuken sürenin yeniden işlemeye başladığı andan itibaren kalan süre elli gündür. Yeni baştan altmış günlük süre doğmaz. Somut son gün, tebligat ve takvim kurallarıyla ayrıca belirlenir.

Sıradan bilgi talebi, telefon görüşmesi veya tekrarlanan dilekçe her durumda süreyi durdurmaz. Süre kaçırıldıktan sonra yapılan başvuru da kural olarak sona ermiş dava hakkını yeniden oluşturmaz. Sınır dışı kararındaki özel yedi günlük süreye bu anlatım otomatik uygulanamaz.

İptal davasında ileri sürülebilecek hususlar

İptal davasında işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden hukuka uygunluğu incelenir. Görevli ve yetkili mahkeme, dava edilen işlem ve özel kurallara göre belirlenir; dosya alışkanlıkla herhangi bir mahkemeye yönlendirilmez.

Başvurunun gerçeğe uygun amacı, sunulan belgeler, eksiklik giderme imkânı, idarenin araştırması, tebligat ve karar gerekçesi birlikte ele alınır. Örneğin konutun veya gelir belgesinin yanlış değerlendirilmesi, gerçekten sunulan belgenin yok sayılması, kişinin durumuyla ilişkilendirilmemiş gerekçeler ve usule ilişkin eksiklikler dosyaya göre dava konusu yapılabilir.

Aile hayatı, çocuğun üstün yararı, devam eden tedavi ve Türkiye ile kurulan bağlar hukuken ilgili oldukları ölçüde belgelenir. Bu unsurların bulunması tek başına her başvurunun kabulünü zorunlu kılmaz; idari değerlendirmenin bireyselleştirilmesi ve ölçülülüğü bakımından önem taşıyabilir.

Mahkemeye yalnızca uzun bir kişisel anlatım sunmak yeterli değildir. Her hukuka aykırılık iddiası ilgili belge ve işlemle eşleştirilmelidir. Yabancı belgelerin usulüne uygun tercümeleri, başvuru kayıtları, teslim kanıtları ve gerekirse idari dosyanın getirtilmesi talepleri hazırlanır.

Dava açılması, mahkemenin izin verme makamının yerine geçerek doğrudan kart düzenleyeceği anlamına gelmez. Talep, işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi ve gerekli hukuki korumanın sağlanmasıdır.

Kaynak notu: 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a ve m.32; PTT UETS tebliğ tarihi açıklaması · İYUK m.7, m.8 ve m.11

YARGILAMA VE KARARIN ETKİSİ

Yürütmenin durdurulması ve geçici koruma

İkamet işlemine karşı iptal davası açılması, işlemin yürütmesini kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması isteniyorsa İYUK m.27’deki iki temel koşul birlikte ortaya konur: işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması .

Sağlık tedavisinin kesilmesi, aile veya çocuk bakım düzeninin etkilenmesi ve diğer zararlar somut belgelerle açıklanır. Her dosyaya aynı gerekçeyi yazmak yerine işlemin uygulanmasının başvurucu üzerindeki gerçek etkisi gösterilir. Mahkemenin savunma, bilgi ve belge talepleri zamanında karşılanır.

Yürütmenin durdurulması talebinin reddi veya kabulüne karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde , uygulanabilir itiraz yolu ve merci incelenir. Bu itiraz kural olarak bir defaya mahsustur. Aynı sebeplerle tekrarlanan taleplerin kanuni sınırları gözetilir.

Dava dilekçesi veya yalnızca yürütmenin durdurulması talebi yeni ikamet izni değildir. Verilmiş bir mahkeme kararının somut etkisi ve idare tarafından uygulanması ayrıca takip edilir. Sınır dışı kararında kanunun öngördüğü özel gönderme yasağı, ikamet iptal davasındaki genel rejimden ayrı değerlendirilir.

Dava sürecinin yürütülmesi ve kanun yolları

Dosya, süresinde ve doğru talep ile açılır; harç, gider avansı, temsil ve ekler kontrol edilir. İdarenin savunması ve sunduğu işlem dosyası incelenir. Tebliğ edilen savunmalara cevap ve mahkemenin ara kararları kendi süreleri içinde karşılanır. İlk dilekçenin verilmesi, takip görevinin tamamlandığı anlamına gelmez.

Yargılama çoğunlukla yazılı dosya üzerinden ilerler. Duruşma talebi, tercüme, ek delil ve kişisel katılım gereksinimi somut dosyaya göre değerlendirilir. Davanın belirli sayıda gün veya ay içinde kazanılacağına ilişkin garanti verilemez.

İlk derece kararına karşı, kanuni kesinlik ve özel hükümler saklı kalmak üzere, genel istinaf süresi tebliğden itibaren otuz gündür . Bölge idare mahkemesi kararından sonra temyiz yolunun açık olup olmadığı, İYUK m.46’daki güncel kapsam ve geçiş hükümlerine göre ayrıca belirlenir. Temyize açık kararlarda genel süre otuz gündür. Her ikamet davasının aynı kanun yolu zincirine sahip olduğu varsayılmaz.

Kanun yoluna başvurulması da kural olarak kararın yürütmesini kendiliğinden durdurmaz. İlgili aşamada yürütmenin durdurulması veya durdurmanın devamı konusunda ayrıca değerlendirme yapılır. Başvurucuya kararın sonucu, açık başvuru yolu ve son tarih anlaşılır biçimde bildirilir.

Mahkeme kararından sonra yapılacak işlemler

Lehe kararın idareye tebliği ve uygulama aşaması takip edilir. İYUK m.28 uyarınca kararın gereği gecikmeksizin yerine getirilir; kanundaki süre idareye tebliğden başlayarak otuz günü geçemez . Bu sınır, idarenin her durumda otuz gün bekleyebileceği anlamına gelmez.

İptal kararının gerekçesine göre dosyanın yeniden değerlendirilmesi, hukuka aykırı işlemin sonuçlarının giderilmesi veya ilgili kayıtların düzeltilmesi gündeme gelebilir. Mahkeme kararının kart, adres, başvuru kaydı ve mevcut kalış durumuna nasıl uygulanacağı somut olarak izlenir.

Kararın gereğinin yerine getirilmemesi hâlinde uygulama talebi, kanıtların saklanması ve ilgili hukuki yollar değerlendirilir. Tazminat talebi için hukuka aykırılık, zarar, nedensellik ve usul şartları ayrıca incelenir; lehe karar otomatik ve belirli tutarda tazminat doğurmaz.

Sık hata: Davanın kazanıldığı haberini yeterli görüp idari dosyanın ve kayıtların düzeltildiğini kontrol etmemektir.

Kaynak notu: İYUK m.27 · İYUK m.16, m.45, m.46 ve m.52 · İYUK m.28

RET SONRASI HUKUKİ DURUM

Sınır dışı kararı ve idari gözetim

İkamet dosyasına ek olarak sınır dışı kararı varsa, buna karşı 6458 sayılı Kanun m.53 uyarınca tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvuru yolu değerlendirilir. Başvurunun kararı veren makama bildirilmesi de önemlidir. İkamet işlemine karşı açılmış dava bu ayrı başvurunun yerine geçmez.

Kanunun öngördüğü dava açma süresi içinde veya süresinde yargı yoluna başvurulmuşsa yargılama sonuçlanıncaya kadar, kişinin rızası saklı kalmak üzere sınır dışı etmeme kuralı uygulanır. Bu koruma, kişiye otomatik olarak yeni ikamet veya çalışma izni verildiği anlamına gelmez.

İdari gözetim , kişinin özgürlüğünü etkileyen ayrı bir karardır. Gözetim kararına karşı başvuru mercii sulh ceza hâkimliğidir. Hâkimin başvuruyu incelemesi için öngörülen beş günlük süre, yabancıya tanınan beş günlük itiraz süresi değildir. Başvuru gözetimi kendiliğinden durdurmaz; şartların değişmesi veya ortadan kalkması hâlinde yeniden inceleme talebi ve uygulanabilir alternatif yükümlülükler değerlendirilir.

Giriş yasağı, idari para cezası, sınır dışı ve gözetim kararları birbirinden ayrılır. Her birinin belgesi, tebliği, yetkili mercii ve hukuki sonucu ayrı kaydedilir.

Ret sonrası kalış çıkış ve yeniden başvuru

Olumsuz karar sonrası mevcut ikamet, vize veya vize muafiyeti durumunun devam edip etmediği belirlenir. Bütün ret kararlarından sonra herkese koşulsuz on gün yasal kalış tanındığı söylenemez. Kararın içeriği, önceki statü, başka işlem bulunup bulunmadığı ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilir.

Ülkeden ayrılışta ihlal süresi, olası para cezası ve giriş yasağı birbirinden farklı sonuçlardır. Para cezasının ödenmesi bütün giriş engellerini kendiliğinden kaldırmaz. Gönüllü ayrılış veya yeniden giriş planı, mahkeme dosyasına ve mevcut belgelere etkisiyle birlikte ele alınır.

Retten sonra aynı amaçla yeniden başvuru bakımından Göç İdaresinin açıkladığı altı aylık uygulama dikkate alınır. Farklı ve gerçek bir başvuru nedeni varsa bu nedenin şartları ve yasal kalış durumu ayrı incelenir. Başvuru gerekçesini yalnızca adlandırma yoluyla değiştirmek veya kısa bir çıkış giriş yaparak önceki ret kaydının silineceğini varsaymak doğru değildir.

Yeniden başvuru ile ret kararına karşı dava birbirinin yerine geçmez. Yeni dosya hazırlanırken önceki işlem için dava süresi işlemeye devam edebilir. Her iki yolun amacı ve birbirine etkisi birlikte planlanır.

Özel korunma gerektiren durumlar

Ağır hastalık, devam eden tedavi, gebelik, çocukların durumu, aile içi şiddet veya insan ticareti mağduriyeti gibi koşullar dosyanın önceliklerini değiştirebilir. Riskin niteliği uygun sağlık, adli veya idari belgelerle ortaya konur; kişinin güvenliği ve acil başvuru ihtiyacı öncelikle değerlendirilir.

Bu durumlar her zaman kısa dönem ikametin aynı alt başlığı altında çözülemez. İnsani ikamet, insan ticareti mağduru ikameti veya uluslararası koruma gibi farklı hukuki rejimler söz konusu olabilir. Başvuru yolu, gerçek olay ve ilgili kanuni şartlar temelinde belirlenir.

Geri gönderilme hâlinde yaşam, işkence veya kötü muamele riski iddiaları sıradan bir belge eksikliği olarak ele alınmaz. Uygulanabilir sınır dışı yasağı ve acil yargısal koruma somut dosyada ayrıca incelenir.

Kaynak notu: 6458 sayılı Kanun m.53, m.57 ve m.57/A; Göç İdaresi sınır dışı ve idari gözetim açıklamaları · Göç İdaresi ret sonrası başvuru açıklamaları

BAŞVURU SÜRELERİ

İş günü ile takvim günü aynı değildir. Tablodaki süreler, birbirine eklenen genel bir kalış hakkı oluşturmaz. Özel dosya koşulları, tebligat ve tatil kuralları ayrıca uygulanır.

YARGISAL SÜRELER

Süre hesabı kararın tam metni ve tebligat belgesi görülerek yapılır. Başka bir dosyanın tarihleri veya genel bilgilendirme tablosu kişisel son gün hesabının yerine kullanılamaz.

HAK KAYBINI ÖNLEME

UYGULAMADA KARŞILAŞILAN DURUMLAR

01

Konut alan başvurucu: Bir yabancı konut satın alır ancak konutu üçüncü kişiye kiraya verir. Tapunun varlığına rağmen kendi konaklaması ve başvuru amacının uygunluğu ayrıca incelenir. Konut edinimi, önceki yasal kalış ihlalini de kendiliğinden gidermez.

02

Mezuniyet sonrası başvuru: Mezun olalı iki ay olan kişinin mevcut öğrenci statüsü ve yasal kalışı sona ermek üzeredir. Altı aylık kategori penceresi bulunduğu için dört ay daha işlemsiz kalabileceği sonucuna varılmaz; yeni başvuru zamanı mevcut statüyle birlikte planlanır.

03

UETS bildirimi: Başvurucu yurt dışındayken olumsuz karar UETS adresine ulaşır. İleti üç hafta sonra açılmış olsa da süre yalnızca açıldığı tarihten başlatılmaz. Ulaşma ve kanuni tebliğ kayıtları üzerinden hesap yapılır.

04

Birlikte gelen iki karar: İkamet ret kararı ve sınır dışı kararı birlikte tebliğ edilir. İkamet işlemindeki genel altmış günlük süre, sınır dışı için yedi günlük özel sürenin yerine kullanılamaz. Acil incelemede önce en kısa süre korunur.

05

İl değişikliği: Antalya’da ikamet sahibi kişi İstanbul’a taşınır. Eski kartı sekiz ay daha geçerli olsa da taşınma işlemini kart bitimine ertelemez; yeni ildeki yirmi iş günlük başvuru kuralı değerlendirilir.

06

Lehe mahkeme kararı: Ret işlemi iptal edilen kişi, kararın idareye tebliğini ve gereğinin yerine getirilmesini takip eder. Mahkeme kararı haberinin alınmasıyla bütün elektronik kayıtların aynı gün düzeldiği varsayılmaz.

Bu örnekler hukuki ayrımları açıklamak içindir. Kişisel dosyalarda sonuç; belge, tarih, statü ve kararın gerekçesine göre değişir.

SORULAR VE İLK GÖRÜŞME

Sık sorulan sorular

Kısa dönem ikamet izniyle çalışabilir miyim? İkamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Faaliyetin gerektirdiği çalışma izni veya muafiyet ayrıca belirlenir.

Türkiye’de ev almadan da başvurabilir miyim? Evet. Kanunda turizm, ticari bağlantı, araştırma, tedavi ve diğer nedenler bulunmaktadır. Kişi kendisine gerçekten uyan nedenin koşullarını sağlamalıdır.

Her konut alımı ikamet için yeterli midir? Hayır. Konutun niteliği, değere ilişkin uygulanabilir şartlar, edinim tarihi, kullanım, adres ve başvurucunun durumu birlikte değerlendirilir.

Eşim ve çocuğum benim dosyamdan otomatik izin alır mı? Hayır. Her kişinin hukuki dayanağı belirlenir. Ortak tapuya dayalı değerlendirme, ayrı kısa dönem başvurusu ve aile ikameti birbirinden ayrılır.

İki yıl talep ettiğimde iki yıl izin verilir mi? Talep edilen süre otomatik hak değildir. Kanuni üst sınır, gerekçe, belgeler, pasaport ve idari değerlendirme sonucu belirler.

Başvuru sırasında yurt dışına çıkabilir miyim? Belgenin türü ve dosyanın aşaması incelenir. Uygun müracaat belgesiyle seyahatte on beş gün içinde dönüş kuralı ve diğer giriş şartları gözetilir.

Doksan gün cevap verilmezse başvurum kabul edilmiş olur mu? Hayır. Dosyanın tamamlandığı tarih ve gecikmenin hukuki etkisi ayrıca değerlendirilir; sessizlik otomatik izin değildir.

Ret kararı için önce idareye itiraz etmek zorunda mıyım? Genel ikamet iptal davasında İYUK m.11 yolu kural olarak seçimliktir. Özel işlem ve süre varsa ayrıca incelenir; yanlış mercie başvuru süreyi korumayabilir.

Dava açılması sınır dışı edilmemi önler mi? Hangi işleme dava açıldığı belirleyicidir. İkamet davası için otomatik durdurma kabul edilmez. Sınır dışı kararına karşı özel kanundaki süresinde başvurunun etkisi ayrı değerlendirilir.

Retten sonra başka bir gerekçeyle hemen başvurabilir miyim? Yeni gerekçenin gerçek ve şartlarının mevcut olması gerekir; kişinin yasal kalışı ve aynı amaçla başvuruya ilişkin uygulama ayrıca kontrol edilir.

Avukatım varken randevuya gitmem gerekir mi? İdarenin kişisel katılım veya görüşme istemesi mümkündür. Temsil, her kişisel işlemin yerine geçmez.

İkamet kartımı kaybedersem iznim biter mi? Kart kaybı ile izin hakkının sona ermesi aynı değildir. Kayıp bildirimi ve yeni kart işlemleri yapılır; geçerlilik kaydı ayrıca kontrol edilir.

İlk görüşme için hazırlanacak dosya

İlk hukuki değerlendirmede kişinin mevcut statüsü ve en yakın süresi belirlenir. Henüz bütün belgelerin tamamlanmamış olması, süre kontrolünü ertelemek için gerekçe değildir.

Temel dosya: Güncel ve önceki ilgili pasaportlar, giriş çıkış bilgileri, varsa vize ve ikamet kartları; mevcut adres ve aile bilgileri; başvuru nedeni ve hedeflenen süre; önceki başvurular ve bunlara ilişkin kararlar.

Başvuruya özgü belgeler: Tapu veya kira ve konaklama belgeleri, gelir ve sağlık güvencesi kayıtları, eğitim, tedavi, iş veya diğer gerekçeyi doğrulayan belgeler; yabancı belgeler ve mevcut tasdikleri.

Olumsuz karar varsa: Kararın bütün sayfaları, tebligat zarfı veya UETS kayıtları, başvuru formu, teslim kanıtları, eksiklik yazıları, önceki dilekçeler ve varsa sınır dışı, giriş yasağı veya gözetim belgeleri.

Gönderilen belgeye ek olarak tarih sırasına göre kısa olay özeti hazırlanması yararlıdır. Orijinal belgeler saklanır; okunaklı ve eksiksiz kopyalar paylaşılır. Özel hesap şifreleri ve ilgisiz hassas bilgiler dosyaya eklenmez.

GÜNEŞ & GÜNEŞ İLE SÜREÇ

Kısa dönem ikamet dosyasında hizmetimizin başlangıç noktası, hangi başvurunun yapılacağından önce kişinin mevcut hukuki durumunu ve korunması gereken süreleri belirlemektir. İşin kapsamı birlikte kararlaştırılır; başvuru hazırlığı, idari takip, dava ve kararın uygulanması aşamalarından hangilerinin üstlenildiği açıkça gösterilir.

İlk durum ve süre incelemesi

Giriş, vize, ikamet, önceki ret ve varsa başka idari işlemler değerlendirilir. Başvurucuya öncelikli işlem ve yakın tarihler açıklanır. Yasal kalış ile dava açma süresi ayrı takip edilir.

Doğru hukuki dayanağın belirlenmesi

Turizm, konut, ticari bağlantı, tedavi veya diğer kategori, kişinin gerçek amacı ve belgeleriyle eşleştirilir. Uygun olmayan bir gerekçe yalnızca kolay başvuru görüntüsü verdiği için seçilmez.

Belge planı ve dosya bütünlüğü

Kimlik, adres, gelir, sağlık güvencesi ve özel kategori belgeleri için dosyaya özgü liste hazırlanır. Eksiklikler, tercüme ve tasdik ihtiyaçları belirlenir; birbiriyle çelişen kayıtlar başvurudan önce ele alınır.

Taşınmaz ve konaklama değerlendirmesi

Hizmet kapsamına göre tapu, kullanım, kira, yetki, adres ve başvuru uygunluğu incelenir. Konut işlemi ile ikamet izni arasındaki ilişkinin sınırları açıklanır.

Başvuru ve teslim takibi

Form, başvuru yöntemi, randevu ve teslim aşamaları yürütülür. Başvurucunun kişisel katılım gerektiren işlemleri önceden bildirilir. Teslim ve bildirim kayıtları dosyada tutulur.

İdari değerlendirme ve ek belgeler

Eksiklik yazıları, görüşme talepleri ve bildirimler takip edilir. Gerekli açıklamalar süresinde sunulur. Başvurucuya işlemin hangi aşamada olduğu ve kendisinden beklenen belge anlatılır.

Olumsuz karar ve hukuki yol seçimi

Karar, tebligat ve mevcut kalış durumu birlikte incelenir. İdari başvuru, dava, yeniden başvuru ve acil geçici koruma seçenekleri gerekçeleri ve süreleriyle değerlendirilir.

Dava ve kanun yolu takibi

Üstlenilen kapsam içinde dava dilekçesi, yürütmenin durdurulması talebi, savunmalara cevaplar ve uygun kanun yolları hazırlanır. İkamet, sınır dışı ve gözetim işlemleri birbirine karıştırılmadan takip edilir.

Kararın uygulanması ve izin sonrası işlemler

Lehe kararın idarede uygulanması, kart ve kayıtların durumu, bildirimler ve bir sonraki başvuru dönemi izlenir. Dosyanın kapanışında sonuç ve devam eden yükümlülükler açıklanır.

Maliyet ve iletişim düzeni

Avukatlık hizmeti ile harç, tercüme, noter, sigorta ve diğer üçüncü kişi giderleri ayrıştırılır. Kapsam dışı yeni işlem ihtiyacı ortaya çıkarsa bunun etkisi bildirilir. İletişim kanalı ve belge teslim yöntemi dosyanın başında belirlenir.

GÜNEŞ & GÜNEŞ İLE ÇALIŞMAK

Bilgilendirme gizlilik ve hizmetin sınırları

Başvurucu, kendisine ait bilgileri doğru ve eksiksiz paylaşmalıdır. Önceki ret, sınır dışı, adli işlem veya yasal kalış ihlalinin saklanması, hukuki değerlendirmeyi ve başvurunun güvenilirliğini etkiler. Yeni gelişmeler gecikmeden bildirilir.

Mesleki gizlilik kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler korunur. Kişisel veriler, dosyanın yürütülmesi ve ilgili hukuki yükümlülükler çerçevesinde işlenir; sağlık ve aile bilgileri gibi hassas veriler için gerekli koruma gözetilir. Tercüman, noter, sigorta kuruluşu veya diğer kişi ve kurumlara aktarım, gerekli hukuki dayanak ve işin ihtiyacıyla sınırlı olarak değerlendirilir.

İlk bilgi talebi veya belgenin gönderilmesi, tek başına bütün işlemler için vekillik üstlenildiği anlamına gelmez. Hizmetin kapsamı, temsil yetkisi ve süre takibinin kim tarafından yapılacağı açıkça belirlenmelidir. Acil süre içeren kararların gönderildiği özellikle belirtilir.

İkamet izni verilmesi yetkili idarenin; uyuşmazlığın karara bağlanması mahkemenin görevidir. Büromuzun üstlendiği sorumluluk, kararlaştırılan hukuki işi özenle yürütmek, süreleri takip etmek, riskleri açıklamak ve dosyayı belgelerine dayalı biçimde temsil etmektir. Sonuç veya belirli işlem süresi garantisi verilmez.

Neden Güneş ve Güneş

Türkiye’de ikamet hakkına ilişkin kararlar; konut seçimini, aile düzenini, iş planını ve ülkeler arasındaki hareket imkânını etkileyebilir. Bu nedenle başvuru belgesinin hazırlanması kadar, yanlış adımın erken görülmesi ve olumsuz karardan sonra hangi yolun kullanılacağının bilinmesi önemlidir.

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu olarak 1999’dan bu yana oluşan mesleki birikimimizi, her başvurucunun vatandaşlığına, aile durumuna, kalış amacına ve somut belgelerine göre değerlendiriyoruz. Antalya merkezli çalışmamızda Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça iletişim imkânıyla dosyanın anlaşılmasını ve belgenin doğru hazırlanmasını amaçlıyoruz.

Başvuru öncesinde gerçekçi bir hukuki değerlendirme, süreç içinde anlaşılır bilgilendirme ve uyuşmazlık hâlinde gerekçeli temsil sunmayı esas alıyoruz. Size hangi belgenin neden gerektiğini, hangi tarihin önem taşıdığını ve hangi işlemin sonucu değiştirebileceğini açık biçimde anlatıyoruz.

Hedefimiz, yalnızca bir işlem çıktısına ulaşmak değil; Türkiye’deki kalışınıza ilişkin kararları sonuçlarını bilerek verebilmenize yardımcı olmaktır. Dosyanızı mevcut aşamasından değerlendirir, gerekli başvuru ve korunma yollarını birlikte belirleriz.

Özenle değerlendirir, kararlılıkla temsil ederiz.

1999’dan bu yana

yanınızdayız.

Türkiye’nin 81 ilinde hukuki hizmet

Türkçe · İngilizce · Almanca · Rusça

İletişimde kalalım.

MOBİL / WHATSAPP +90 531 883 33 88

Telefon: 0850 532 64 85

ANTALYA

Bahçelievler Mah. Konyaaltı Cad. Yalı Apt. No:66/8 Kat:4

Muratpaşa / Antalya

gunesgunes.com · info@gunesgunes.com