Ödeme Güçlüğü, Borca Batıklık, Yeniden Yapılandırma ve Konkordato Aynı Kavram Değildir
Likidite veya ödeme güçlüğü, şirketin kısa vadeli borçlarını vadesinde ödeme kapasitesinin zayıflamasıdır. Kârlı veya varlıkları borçlarından fazla olan bir şirket de nakit akışı bozulduğu için ödeme güçlüğü yaşayabilir.
Sermaye kaybı ve borca batıklık, Türk Ticaret Kanunu m.376 kapsamında bilançoya, aktiflerin değerine ve şirketin mali yapısına ilişkin özel yönetim kurulu görevlerini gündeme getirir. Bu değerlendirme, yalnız banka bakiyesine veya geçmiş yıl zararına bakılarak yapılamaz.
Mahkeme dışı yeniden yapılandırma, borçlu ile bir veya birden çok alacaklının vade, faiz, ödeme takvimi, teminat, sermaye, varlık satışı veya yeni finansman koşullarında sözleşmeyle anlaşmasıdır. Anlaşmaya taraf olmayan alacaklılar kural olarak bu sözleşmeyle bağlı olmaz.
Finansal yeniden yapılandırma, Bankacılık Kanunu, ilgili yönetmelik ve Türkiye Bankalar Birliği çerçeve anlaşmaları içinde belirli finansal kuruluş alacaklarının ortak süreçle yapılandırılmasıdır. Piyasa, işçi, kamu veya başka ticari borçların tamamını tek başına kapsamaz.
Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi bulunan borçlunun, kanunda öngörülen proje ve çoğunluk koşullarıyla borçlarını yeniden düzenlemesini sağlayan mahkeme denetimli bir yoldur. Geçici ve kesin mühlet, komiser gözetimi, alacaklıların bildirimi ve oylaması ile mahkemenin tasdik incelemesi bu sürecin parçalarıdır.
Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma, İcra ve İflas Kanunu m.309/m ve devamında sermaye şirketleri ile kooperatifler için düzenlenen, projeden etkilenen alacaklılarla müzakere ve mahkeme tasdiki temelli ayrı bir mekanizmadır. Uygulanabilirliği, borçlu ve alacak yapısına göre ayrıca incelenmelidir.
Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, “hangi başvurunun yapılacağı” sorusundan önce şirketin yaşama kabiliyeti, nakit üretimi, alacaklı yapısı, rehinleri, kamu borçları, sözleşmeleri, grup ilişkileri ve yönetim sorumluluğunu birlikte değerlendirir. Amaç yalnız takibi geciktirmek değil; uygulanabilir bir ödeme ve işletme modeli kurmak veya bunun mümkün olmadığı durumda sorumluluk ve değer kaybını yönetmektir.
Doğru Hukukî Yolun Seçilmesi
İkili yeniden yapılandırma
- Temel nitelik
- Borçlu ile tek alacaklı arasında sözleşme
- Başlıca uygunluk sorusu
- Borç yoğunluğu sınırlı ve alacaklı uzlaşmaya açık mı?
- Bağlayıcılık ve sınırlama
- Yalnız tarafları bağlar; diğer takipleri durdurmaz
Çok taraflı mahkeme dışı protokol
- Temel nitelik
- Birden çok alacaklıyla ortak müzakere
- Başlıca uygunluk sorusu
- Alacaklılar bekleme ve ortak veri düzenini kabul ediyor mu?
- Bağlayıcılık ve sınırlama
- Katılmayan alacaklılar bakımından genel koruma sağlamaz
Finansal yeniden yapılandırma
- Temel nitelik
- Finansal kuruluşlar arası çerçeve içinde yapılandırma
- Başlıca uygunluk sorusu
- Borçlu ve alacaklılar güncel FYY kapsamına giriyor mu?
- Bağlayıcılık ve sınırlama
- Kapsam ve etki çerçeve anlaşma ile sözleşmeye bağlıdır
Konkordato
- Temel nitelik
- Mahkeme denetimli toplu yeniden yapılandırma
- Başlıca uygunluk sorusu
- Gerçekçi proje, karşılaştırmalı teklif ve çoğunluk oluşturulabilir mi?
- Bağlayıcılık ve sınırlama
- Kanundaki kapsam, istisna, mühlet ve tasdik kuralları uygulanır
Uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma
- Temel nitelik
- Etkilenen alacaklılar ve mahkeme tasdiki
- Başlıca uygunluk sorusu
- Şirket ve proje İİK m.309/m ve devamına uygun mu?
- Bağlayıcılık ve sınırlama
- Yalnız kanunî kapsam ve tasdik edilen proje içinde etki doğurur
İflas veya düzenli tasfiye
- Temel nitelik
- İşletmenin sona ermesi ve varlıkların tasfiyesi
- Başlıca uygunluk sorusu
- İşletme değeri borç yeniden yapılandırmasıyla korunamıyor mu?
- Bağlayıcılık ve sınırlama
- Kolektif tasfiye, sıra ve sorumluluk kuralları uygulanır
Seçilecek yol, yalnız toplam borç miktarına göre belirlenmez. Borcun vadesi ve türü, alacaklı sayısı, rehinler, devam eden takipler, şirketin sipariş ve sözleşme yapısı, işletme sermayesi, ortak desteği, yeni finansman, vergi ve işçilik borçları, grup şirketleri ve yöneticilerin yükümlülükleri birlikte değerlendirilmelidir.
Erken Uyarı Göstergeleri
Sürekli nakit açığı
- Hukukî ve finansal risk
- Vadesinde ödeme güçlüğü ve takip baskısı
- İlk inceleme
- 13 haftalık nakit akışı, ödeme önceliği ve finansman ihtiyacı
Vergi, SGK veya ücret gecikmesi
- Hukukî ve finansal risk
- Kamu takibi, yönetici sorumluluğu ve iş uyuşmazlığı
- İlk inceleme
- Borç türü, vade, kişisel sorumluluk ve yapılandırma olanağı
Kredi sözleşmesi ihlali
- Hukukî ve finansal risk
- Muacceliyet, temerrüt, çapraz temerrüt ve teminat riski
- İlk inceleme
- Sözleşme, bildirim, feragat ve bekleme talebi
Çeklerin ödenememesi
- Hukukî ve finansal risk
- Ticari itibar, takip ve cezai risk
- İlk inceleme
- Keşideci, yetkili, karşılık, ödeme planı ve tedarik zinciri
Haciz veya hesap blokesi
- Hukukî ve finansal risk
- Operasyonun durması ve değer kaybı
- İlk inceleme
- Takip haritası, itiraz, teminat ve toplu çözüm ihtiyacı
Sermaye kaybı / borca batıklık şüphesi
- Hukukî ve finansal risk
- TTK m.376 görevleri ve iflas bildirimi riski
- İlk inceleme
- Ara bilanço, rayiç değer, yönetim kurulu işlemleri ve iyileştirme
Ana müşteri veya tedarikçi kaybı
- Hukukî ve finansal risk
- Proje varsayımlarının bozulması
- İlk inceleme
- Sözleşme devamlılığı, alternatif gelir ve kritik tedarik
Grup içi borç ve teminat yoğunluğu
- Hukukî ve finansal risk
- Kaynak aktarımı ve sorumluluk riski
- İlk inceleme
- Taraf, amaç, ödeme, teminat ve şirket menfaati analizi
Kayıt veya rapor tutarsızlığı
- Hukukî ve finansal risk
- Başvurunun güvenilirliği ve yönetim sorumluluğu
- İlk inceleme
- Muhasebe mutabakatı, belge kaynağı ve düzeltme planı
Erken müdahale, konkordato başvurusu yapılacağı anlamına gelmez. Aksine, doğru zamanda hazırlanan alacaklı haritası ve nakit modeli; mahkeme dışı anlaşmanın, sermaye desteğinin veya faaliyet iyileştirmesinin yeterli olup olmadığını gösterebilir.
Bu Konuda Yürütülebilecek Hukukî Çalışmalar
Finansal Sıkıntının Erken Hukukî Teşhisi
Ödeme takvimi, takipler, temerrütler, kamu borçları, ücretler, kritik tedarikçiler, teminatlar ve sözleşmesel ihlaller aynı risk tablosuna alınır. Sorunun geçici likidite açığı mı, kalıcı faaliyet zararı mı, sermaye kaybı mı veya borca batıklık riski mi olduğu mali ekiplerle birlikte incelenir.
Yönetim kurulunun hangi bilgiyi ne zaman edindiği ve hangi kararı alması gerektiği belirlenir. Gecikmenin şirket, yönetici, kefil ve ortaklar bakımından doğurabileceği sonuçlar ayrı değerlendirilir.
Kriz Yönetimi ve İlk Otuz Gün Planı
Nakit koruma, kritik ödeme, tedarik sürekliliği, çalışan iletişimi, banka görüşmesi, hukukî takip, sözleşme bildirimi ve yönetim kararları için günlük ve haftalık sorumluluklar oluşturulur.
Kriz ekibinin hukuk, finans, muhasebe, satış, satın alma ve insan kaynakları üyeleri ile raporlama hattı belirlenir. Kamuya veya çalışanlara yapılacak açıklamalar doğru, ölçülü ve tutarlı tutulur.
Nakit Akışı, Borç ve Varlık Haritasının Hukukî İncelenmesi
Kısa ve orta vadeli nakit akışı; alacakların tahsil kabiliyeti, stok, varlık satışı, kredi limiti, ortak desteği ve işletme sermayesi varsayımlarıyla incelenir. Borçlar alacaklı, vade, para birimi, faiz, teminat, kefalet, muacceliyet ve takip durumuna göre sınıflandırılır.
Muhasebe kaydı ile sözleşme, banka mutabakatı, dava ve icra dosyası arasındaki farklar belirlenir. Yapılandırma teklifi doğrulanamayan gelir veya değer varsayımına dayandırılmaz.
TTK m.376 Kapsamında Sermaye Kaybı ve Borca Batıklık
Sermayenin kaybı, kanunî yedekler, aktiflerin rayiç değeri, devamlılık ve tasfiye varsayımları ilgili mali uzmanlarla birlikte değerlendirilir. Yönetim kurulunun genel kurulu çağırma, iyileştirici önlem sunma ve borca batıklık hâlinde mahkemeye bildirim yükümlülüğü somut veriye göre incelenir.
Konkordato hazırlığı, TTK m.376 kapsamındaki görevlerin yerine geçtiği varsayımıyla yürütülmez. Yönetim kurulu kararları, finansal dayanakları ve alınan tedbirlerin takibi birlikte kayda geçirilir.
Yeniden Yapılandırma Seçeneklerinin Karşılaştırılması
İkili protokol, çok taraflı bekleme anlaşması, finansal yeniden yapılandırma, konkordato, uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma, şirket birleşmesi, varlık satışı, sermaye artırımı ve düzenli tasfiye seçenekleri hukukî etki, süre, maliyet ve uygulanabilirlik yönünden kıyaslanır.
Karar notu; önerilen ana yol, yedek yol, başarısızlık tetikleyicileri ve geçiş takvimini içerir. Tek bir çözüm bütün alacaklı ve borç türlerine zorla uygulanmaz.
Fizibilite, İş Planı ve Finansal Model Koordinasyonu
Gelir, maliyet, kapasite, yatırım, varlık satışı, kur, faiz, sezon, müşteri ve tedarik varsayımlarının sözleşmeler ve fiilî verilerle tutarlılığı incelenir. Temel, iyimser ve olumsuz senaryoların ödeme planına etkisi gösterilir.
Finansal modeli yetkili uzman hazırlar; hukuk ekibi modelin alacaklı hakları, sözleşme koşulları, yönetim kararları ve konkordato teklifiyle tutarlılığını denetler.
Grup Şirketleri ve İlişkili Taraf Borçları
Grup içi kredi, cari hesap, teminat, nakit havuzu, hizmet, lisans ve mal alım ilişkileri şirket bazında ayrılır. Her şirketin malvarlığı, borcu, alacaklısı ve yönetim organı bağımsız değerlendirilir.
Grup menfaati gerekçesi, bağlı şirketin malvarlığını karşılıksız aktarmasını kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Yapılandırma projesinde ilişkili taraf alacaklarının niteliği ve oy etkisi açıkça incelenir.
Vergi, SGK ve Diğer Kamu Borçları
Kamu alacaklarının türü, vadesi, takip aşaması, kişisel sorumluluk, tecil veya özel yapılandırma olanağı ilgili mevzuata göre belirlenir. Konkordatonun 6183 sayılı Kanun kapsamındaki kamu alacaklarına etkisi, ticari alacaklarla aynı kabul edilmez.
Vergi ve muhasebe sonuçları mali müşavirle birlikte incelenir. Vazgeçilen alacak, şüpheli alacak, kur farkı, faiz, KDV ve kurumlar vergisi etkileri işlem özelinde değerlendirilir.
İşçi Alacakları ve İnsan Kaynakları Planı
Ücret, kıdem, ihbar, izin, fazla çalışma, iş kazası ve işyeri devri riskleri şirketin nakit ve operasyon planına dâhil edilir. İşçi alacaklarının imtiyaz durumu ile konkordato projesinden etkilenme sınırları ayrı incelenir.
Ücretsiz izin, ücret indirimi, işten çıkarma veya görev değişikliği yalnız finansal zorunluluk iddiasıyla uygulanmaz. İş hukuku, toplu iş sözleşmesi, eşit işlem ve kişisel veri yükümlülükleri korunur.
Döviz Borçları ve Sınır Ötesi Yeniden Yapılandırma
Yabancı para kredi, kur riski, yurt dışı banka, tahvil, garanti, yabancı hukuk sözleşmesi ve farklı ülkelerdeki varlıklar tek borç haritasında toplanır.
Türk mahkemesindeki mühlet veya tasdik kararının yabancı ülkedeki takip ve teminatlara etkisi kendiliğinden varsayılmaz. Yetki, uygulanacak hukuk, tanıma, tenfiz, sınır ötesi iflas ve veri aktarımı ilgili ülkelerde yetkili hukukçularla koordine edilir.
Yönetici, Ortak, Kefil ve Rehin Verenlerin Durumu
Şirket borcu ile yönetici, ortak, kefil, avalist, müşterek borçlu ve üçüncü kişi rehin verenin sorumluluğu ayrı sözleşme ve kanun hükümlerine göre incelenir.
Şirketin konkordato mühleti veya yapılandırma sözleşmesi, üçüncü kişilerin sorumluluğunu her durumda sona erdirmez. Rücu, teminatın devamı, alacaklı muvafakati, ibra ve konkordato projesindeki özel hükümler birlikte değerlendirilir.
İlk Karar İçin Hangi Bilgileri Birleştiriyoruz?
Güncel nakit akışı, geciken borçlar, rehinler ve yönetimin öğrendiği riskler birlikte değerlendirilir. 13 haftalık nakit çalışması bir planlama aracıdır; her başvuru için kanunun emrettiği tek biçim değildir. Mali tabloları yetkili mali uzman hazırlar; büromuz hukukî sonuçlarını ve işlem sırasını değerlendirir.
Yönetici ile şirketin menfaati ayrışırsa
Şirket, ortak, kefil ve yöneticinin aynı vekille temsilinin uygunluğu menfaat çatışması yönünden incelenir. Gerektiğinde bağımsız temsil gerekir. Borçlu ile onun alacaklısının aynı uyuşmazlıkta birlikte temsili vaat edilmez.