Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığının, belirli mal veya hakların ve mirasa ilişkin bazı son arzularının nasıl sonuç doğuracağını belirlemek amacıyla yaptığı tek taraflı ölüme bağlı tasarruftur. Türk hukukunda vasiyetname, kişinin serbest iradesini korumak ve ölümden sonra ortaya çıkabilecek ispat sorunlarını azaltmak için sıkı şekil kurallarına bağlanmıştır. Bu nedenle “ne bırakılmak istendiği” kadar, vasiyetnamenin hangi biçimde ve hangi koşullarda düzenlendiği de belirleyicidir.
Bu rehber, 26 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki Türk Medeni Kanunu, Noterlik Kanunu uygulaması, Milletlerarası Özel Hukuk hükümleri ve 2023-2026 tarihli güncel Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Eski URL ve yayın geçmişi korunarak güncellenmesi amaçlanan bu metin, vasiyetnamenin hazırlanmasından ölüm sonrası açılma ve yerine getirme aşamasına kadar bütün süreci tek çerçevede açıklamaktadır.
Vasiyetname Nedir?
Türk Medeni Kanunu’na göre mirasbırakan, tasarruf özgürlüğünün sınırları içinde malvarlığının tamamında veya bir kısmında vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle tasarrufta bulunabilir. Vasiyetname tek taraflıdır; mirasbırakan sağlığında kanunun öngördüğü yollarla ondan dönebilir veya yeni bir vasiyetname yapabilir. Miras sözleşmesi ise kural olarak iki taraflı ve daha bağlayıcı bir ölüme bağlı tasarruftur.
Vasiyetname ile miras sözleşmesi aynı şey değildir
| Konu | Vasiyetname | Miras sözleşmesi |
|---|---|---|
| Hukuki yapı | Tek taraflı ölüme bağlı tasarruf | Sözleşme niteliğinde ölüme bağlı tasarruf |
| Ehliyet | Ayırt etme gücü + 15 yaşını doldurma | Ayırt etme gücü + erginlik + kısıtlı olmama |
| Geri alma | Kanuni yöntemlerle tek taraflı olarak mümkündür | Tek taraflı sona erdirme daha sınırlıdır |
| Şekil | Resmî, el yazılı veya olağanüstü hâlde sözlü | Resmî vasiyetname şekline bağlıdır |
Vasiyetname yalnız taşınmaz bırakmak için kullanılmaz
Vasiyetname ile mirasçı atanabilir, belirli bir mal veya hak bırakılabilir, yedek mirasçı veya artmirasçı belirlenebilir, koşul ve yüklemeler konulabilir, vasiyeti yerine getirme görevlisi atanabilir ve kanunun izin verdiği başka ölüme bağlı düzenlemeler yapılabilir. Bununla birlikte bazı kişisel veya sosyal güvenlik hakları mirasın parçası değildir; örneğin ölüm aylığı kimin yararlanacağını mirasbırakanın serbestçe belirleyebileceği bir malvarlığı hakkı değildir.
Kimler Vasiyetname Yapabilir? Vasiyet Ehliyeti
TMK m.502 uyarınca vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir. Ergin olma şartı vasiyetname için aranmaz. Belirleyici olan, vasiyetnamenin düzenlendiği anda kişinin yaptığı işlemin anlamını ve sonuçlarını kavrayabilecek ve iradesini buna göre oluşturabilecek durumda olmasıdır.
Ayırt etme gücü hangi anda aranır?
Ehliyet, vasiyetnamenin yapıldığı an bakımından değerlendirilir. İleri yaş, fiziksel hastalık, daha sonra kısıtlanmış olmak veya sonradan ortaya çıkan unutkanlık tek başına geçmişte yapılan vasiyetnamenin ehliyetsiz olduğu anlamına gelmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 25.09.2024 tarihli E.2023/656, K.2024/469 sayılı kararında da vasiyet tarihinde mevcut sağlık raporu ve diğer deliller karşısında sonradan verilen kısıtlama kararının tek başına tasarruf ehliyetini ortadan kaldırmayacağını vurgulamıştır.
65 yaşından sonra sağlık raporu zorunlu mudur?
Türk Medeni Kanunu’nda “65 yaşını aşan herkes vasiyetname için sağlık raporu almak zorundadır” şeklinde genel bir yaş sınırı yoktur. Noterlik Kanunu Yönetmeliği m.91 uyarınca noterin ilgilinin işlem yeteneği hakkında kanaat sahibi olması gerekir; yaşlılık, hastalık, dış görünüş veya ihbar/şikâyet nedeniyle ayırt etme gücünden şüphe edilirse doktor raporu ile tespit yapılır. Uygulamada ileri yaşta rapor istenmesi sık görülse de hukuki ölçüt sabit bir yaş değil, somut olayda işlem yeteneğine ilişkin şüphedir.
Uygulama önerisi. İleri yaş, nörolojik/psikiyatrik hastalık geçmişi, ağır ilaç kullanımı veya aile içinde beklenen uyuşmazlık varsa, vasiyetname gününe yakın ve işlem ehliyetini açıkça değerlendiren sağlık raporu ileride çıkabilecek iptal uyuşmazlıklarında önemli ispat değeri taşıyabilir. Rapor tek başına mutlak kanıt değildir; mahkeme gerektiğinde tüm sağlık kayıtlarını ve Adli Tıp değerlendirmesini birlikte inceler.
Vasiyetnamenin Üç Türü
TMK m.531 uyarınca vasiyet; resmî şekilde, mirasbırakanın el yazısı ile veya olağanüstü durumlarda sözlü olarak yapılabilir. Bu şekiller sınırlı sayıdadır. Bir bilgisayar dosyası, e-posta, WhatsApp mesajı, video veya ses kaydı tek başına kanunda öngörülen vasiyetname şekillerinden biri değildir.
Resmî Vasiyetname Nasıl Düzenlenir?
Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş diğer görevli olabilir. Uygulamada en yaygın yöntem noter önünde düzenlemedir.
Okuyup imzalayabilen vasiyetçi bakımından usul
- Mirasbırakan son arzularını resmî memura bildirir.
- Memur metni yazar veya yazdırır ve vasiyetçiye okuması için verir.
- Vasiyetçi metni okuyup imzalar; memur tarih koyarak imzalar.
- Vasiyetçi, memurun huzurunda iki tanığa metni okuduğunu ve son arzularını içerdiğini beyan eder.
- Tanıklar bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve vasiyetçiyi tasarrufa ehil gördüklerini belirterek imzalar.
Vasiyetçi okuyamıyor veya imzalayamıyorsa
TMK m.535 özel bir yöntem öngörür. Memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde vasiyetçiye okur; vasiyetçi metnin son arzularını içerdiğini beyan eder. Tanıklar hem bu beyanı hem de metnin kendi önlerinde okunduğunu ve vasiyetçiyi tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak imzalar. Bu alternatif usulde şekil adımlarının eksiksiz uygulanması özellikle önemlidir.
Resmî vasiyetnamede kimler tanık olamaz?
TMK m.536 uyarınca fiil ehliyeti bulunmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar ile mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamaz. Ayrıca düzenlemeye katılan memura ve tanıklara; bunların üstsoyuna, altsoyuna, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırma yapılamaz.
Tanık yasağına aykırılığın sonucu her zaman vasiyetnamenin tamamının geçersizliği değildir. TMK m.558/3, tasarrufla kendilerine veya yakınlarına kazandırma yapılan kişilerin düzenlemeye katılmasından doğan sakatlıkta, kural olarak yalnız ilgili kazandırmanın iptal edilebileceğini düzenler. Somut olayın hangi yasağa temas ettiği ayrıca incelenmelidir.
Tanıklar vasiyetnamenin içeriğini bilmek zorunda mıdır?
Hayır. Okuyup imzalayabilen vasiyetçinin yaptığı resmî vasiyetnamede içeriğin tanıklara açıklanması zorunlu değildir. Tanıkların temel işlevi, kanunun öngördüğü beyanların kendi önlerinde yapıldığını ve vasiyetçiyi tasarrufa ehil gördüklerini doğrulamaktır.
Resmî vasiyetnamenin aslı nerede saklanır?
TMK m.537 gereğince resmî vasiyetnameyi düzenleyen memur aslını saklamakla yükümlüdür. Bu, belgenin kaybolma veya sonradan değiştirilme riskini azaltan resmî vasiyetnamenin önemli avantajlarından biridir.
El Yazılı Vasiyetname Nasıl Hazırlanır?
TMK m.538’e göre el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Bu, sıradan bir yazılı belge değil; nitelikli ve sıkı şekle bağlı bir ölüme bağlı tasarruftur.
El yazılı vasiyetnamenin zorunlu unsurları
- Metnin tamamının vasiyetçinin kendi el yazısı ile yazılması,
- Düzenleme tarihinin yıl, ay ve gün olarak bulunması,
- Vasiyetçinin imzasının bulunması.
Bilgisayarda yazıp imzalamak geçerli midir?
El yazılı vasiyetname bakımından hayır. Metnin bilgisayarda yazılıp yalnızca imzalanması, TMK m.538’deki “başından sonuna kadar el yazısıyla” şartını sağlamaz. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 23.10.2025 tarihli E.2025/605, K.2025/4533 sayılı kararında bilgisayar çıktısı biçimindeki ve yalnızca imzalanmış metnin el yazılı vasiyetname olarak geçerli olmadığı kabul edilmiştir. 23.06.2025 tarihli E.2024/5099, K.2025/3183 sayılı kararda da bilgisayar ortamında yazılmış, tarih şartını taşımayan belge şekle aykırı bulunmuştur.
Tarih neden bu kadar önemlidir?
Tarih; vasiyetçinin o gün ehliyetli olup olmadığının, birden fazla vasiyetname varsa hangisinin daha sonra yapıldığının ve geri alma/çelişme ilişkilerinin değerlendirilmesi bakımından belirleyicidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 10.04.2026 tarihli E.2025/3930, K.2026/1926 sayılı kararında tarih ve imza bulunmayan el yazılı vasiyetname şekle aykırı kabul edilmiştir.
El yazılı vasiyetname notere bırakılmak zorunda mıdır?
Hayır. TMK m.538/2, el yazılı vasiyetnamenin açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura saklanmak üzere bırakılabileceğini söyler; bu bir geçerlilik şartı değildir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 23.02.2023 tarihli E.2021/8301, K.2023/1076 sayılı kararı da tevdiin zorunlu şekil şartı olmadığını açıkça belirtmiştir. Bununla birlikte güvenli saklama, ölümden sonra belgenin bulunması ve mahkemeye teslim edilmesi açısından güçlü bir tedbirdir.
El yazılı vasiyetnamede sık yapılan hatalar
- Tarihi eksik veya yalnız yıl olarak yazmak,
- Bilgisayar çıktısı veya başkasının yazdığı metni imzalamak,
- İmza yerine paraf, mühür veya belirsiz işaret kullanmak,
- Mal veya lehdarı kimliğini belirlemeye yetmeyecek kadar belirsiz ifade etmek,
- Sonradan yapılan eklemeleri tarih ve bütünlük açısından açıklıksız bırakmak,
- Belgeyi kimsenin bulamayacağı veya yok edilebileceği bir yerde bırakmak.
Sözlü Vasiyetname Hangi Durumlarda Geçerlidir?
Sözlü vasiyet olağan bir tercih değil, istisnai bir vasiyet şeklidir. TMK m.539 uyarınca ancak yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapma imkânı bulunmadığında başvurulabilir.
Sözlü vasiyetin kurulması
Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve bu beyana uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini verir. Tanıklardan biri beyan edilen son arzuları yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazar, imzalar ve diğer tanığa imzalatır; belgeyi birlikte vakit geçirmeden sulh veya asliye mahkemesine sunarlar ve gerekli beyanlarda bulunurlar. Kanun bazı olağanüstü hizmet durumlarında hâkim yerine geçecek makamları ayrıca belirler.
Olağanüstü durum sona ererse sözlü vasiyet ne olur?
Mirasbırakan sonradan resmî veya el yazılı vasiyetname yapma olanağına kavuşur ve bu tarihten itibaren bir ay geçerse sözlü vasiyet hükümden düşer. Bu nedenle sözlü vasiyet, kalıcı ve serbestçe seçilen üçüncü bir yol değil; zorunluluk süresine bağlı geçici bir çözümdür.
Vasiyetnameye Neler Yazılabilir?
Mirasçı atama
Mirasbırakan mirasının tamamı veya belirli bir oranı için bir veya birden çok kişiyi mirasçı atayabilir. Atanmış mirasçı, yasal mirasçı gibi mirasbırakanın külli halefi olur; terekeye hak ve borçlarıyla birlikte katılır.
Belirli mal bırakma (vasiyet alacağı)
Bir taşınmaz, araç, para, şirket payı, alacak, intifa hakkı veya başka belirli bir ekonomik değer bir kişiye bırakılabilir. Burada lehdar kural olarak mirasçı değil, vasiyet alacaklısıdır; malın mülkiyeti ölüm anında doğrudan ona geçmez. Vasiyet alacaklısı, vasiyet borçlusuna karşı kişisel bir istem hakkı kazanır.
Yedek mirasçı ve artmirasçı düzenlemeleri
Atanan kişinin mirasbırakandan önce ölmesi veya mirası reddetmesi ihtimaline karşı yedek mirasçı belirlenebilir. Ayrıca kanunun izin verdiği sınırlar içinde önmirasçı ve artmirasçı sistemi kurulabilir. Özellikle aile şirketi, belirli taşınmaz veya kuşaklar arası servet planlamasında bu kurumlar dikkatli kullanılmalıdır.
Koşul ve yükleme konulabilir mi?
TMK m.515, ölüme bağlı tasarrufların koşul veya yüklemeye bağlanmasına izin verir. Ancak hukuka veya ahlaka aykırı koşul ve yüklemeler ilgili tasarrufu geçersiz kılabilir; anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici nitelikte olanlar yok sayılır. “Şu kişiyle evlenmezse miras alır” gibi kişilik özgürlüğüne ağır müdahale eden şartların geçerliliği somut olarak incelenmelidir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanabilir mi?
Mirasbırakan, vasiyetnamenin uygulanmasını takip etmek, terekeyi yönetmek ve talimatların yerine getirilmesini sağlamak üzere vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir. Büyük, çok parçalı veya uyuşmazlık çıkması muhtemel tereke planlamasında bu kurum önemli olabilir.
Dijital varlıklar ve kripto varlıklar vasiyetnameye yazılabilir mi?
Ekonomik değeri olan dijital varlıklar, kripto varlıklar ve sözleşmeden doğan devredilebilir dijital haklar miras planlamasının konusu olabilir. Ancak platform sözleşmeleri, erişim yöntemleri ve özel anahtar güvenliği ayrıca değerlendirilmelidir. Güvenlik nedeniyle şifrelerin ve özel anahtarların doğrudan açık vasiyetname metnine yazılması yerine, güvenli bir envanter ve erişim protokolü oluşturulması daha sağlıklıdır.
Evcil hayvana doğrudan miras bırakılabilir mi?
Hayvanlar mirasçı veya vasiyet alacaklısı olabilecek kişi/tüzel kişi değildir. Bunun yerine belirli bir kişiye veya kuruma hayvanın bakımı için kazandırma yapılabilir ve hukuka uygun bir bakım yükümlülüğü öngörülebilir.
Mirasımı İstediğim Kişiye Bırakabilir Miyim? Saklı Pay Sınırı
Vasiyet özgürlüğü sınırsız değildir. TMK m.505-506 uyarınca altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş belirli oranlarda saklı pay korumasından yararlanır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında kaldırılmıştır. Mirasbırakanın tasarruf edebileceği serbest kısım, net tereke ve saklı payların somut aile yapısına göre hesaplanmasıyla belirlenir.
Güncel saklı pay oranları
| Saklı paylı mirasçı | Saklı pay oranı |
|---|---|
| Altsoy | Yasal miras payının 1/2’si |
| Ana ve babadan her biri | Yasal miras payının 1/4’ü |
| Sağ kalan eş | Altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı ise yasal payının tamamı; diğer hâllerde yasal payının 3/4’ü |
| Kardeşler | Saklı pay yok |
Örnek: eş ve çocuklar birlikte mirasçıysa
Sağ kalan eşin yasal miras payı 1/4, altsoyun toplam yasal payı 3/4’tür. Eş bu durumda yasal payının tamamı kadar, altsoy ise kendi yasal paylarının yarısı kadar saklı pay sahibidir. Terekenin somut hesaplamasında borçlar ve tenkise tabi bazı sağlararası kazandırmalar da dikkate alınacağından yalnız tapu veya banka bakiyesine bakılarak “serbest kısım” belirlemek hatalı olabilir.
Saklı payı aşan vasiyetname kendiliğinden geçersiz olur mu?
Hayır. Saklı payı zedeleyen vasiyetname kural olarak kendiliğinden yok olmaz. Saklı payı ihlal edilen mirasçı, şartları varsa tenkis talep eder. Bu ayrım önemlidir: iptal davası vasiyetnamenin hukuki sakatlığına, tenkis davası ise geçerli bir tasarrufun saklı pay sınırına indirilmesine yöneliktir.
Mirasçılıktan Çıkarma Vasiyetname ile Yapılabilir mi?
Saklı paylı mirasçıyı yalnız “miras bırakmak istemiyorum” demek suretiyle tamamen mirastan çıkarmak mümkün değildir. Türk Medeni Kanunu mirasçılıktan çıkarmayı cezai ve koruyucu çıkarma olarak ayrı kurumlar hâlinde düzenler.
Cezai mirasçılıktan çıkarma: TMK m.510
Saklı paylı mirasçı, mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse ya da mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse ölüme bağlı tasarrufla mirasçılıktan çıkarılabilir.
Çıkarma sebebi vasiyetnamede gösterilmelidir
TMK m.512 uyarınca çıkarma sebebinin ölüme bağlı tasarrufta belirtilmesi gerekir. Çıkarılan mirasçı itiraz ederse, sebebin varlığını ispat yükü çıkarmadan yararlanan mirasçı veya vasiyet alacaklısına düşer. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli kararları da sebebin tasarrufta açıklanmasının zorunlu olduğunu vurgulamaktadır.
Borç ödemeden aciz nedeniyle koruyucu çıkarma
TMK m.513 ayrı bir kurum olarak, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyun saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarılmasına izin verir; ancak çıkarılan bu yarının ilgili altsoyun doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülenmesi gerekir. Bu nedenle bu kurum cezai çıkarma ile aynı şey değildir.
Vasiyetnameden Nasıl Dönülür? Nasıl Değiştirilir?
Vasiyetname, mirasbırakanın ölümüne kadar değiştirilebilir veya ortadan kaldırılabilir. Dönme iradesinin de hukuken güvenli biçimde ortaya konulması gerekir.
Yeni bir vasiyetname yapmak
Mirasbırakan kanundaki vasiyet şekillerinden birine uyarak önceki tasarruftan tamamen veya kısmen dönebilir. Sonraki vasiyetname önceki metinle çelişiyorsa, önceki tasarrufun çelişen bölümleri uygulanamaz. Birden çok vasiyetname varsa tarih, kapsam ve birbirleriyle bağdaşabilirlik birlikte değerlendirilir.
Vasiyetnameyi yok etmek
Mirasbırakan vasiyetnameyi yok etmek suretiyle de dönme iradesi gösterebilir. Ancak belgenin kaza sonucu veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olması ile mirasbırakanın dönme amacıyla yok etmesi aynı şey değildir. Özellikle el yazılı vasiyetnamelerde bu ayrım ciddi ispat sorunlarına yol açabilir.
Vasiyet edilen malın sonradan satılması
Belirli bir mal vasiyet edilmiş ve mirasbırakan daha sonra o mal üzerinde vasiyetle bağdaşmayan bir sağlararası tasarrufta bulunmuşsa, aksi vasiyetnameden anlaşılmadıkça o belirli mal bırakma hükmü etkisini kaybedebilir. Bu nedenle vasiyetname yapıldıktan sonra malvarlığındaki önemli değişiklikler dönemsel olarak gözden geçirilmelidir.
Vasiyetname Ne Zaman Açılır?
Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmelidir. TMK m.595, vasiyetnameyi düzenleyen, saklayan veya herhangi bir şekilde ele geçiren kişiye bu teslim yükümlülüğünü getirir. Aksi davranıştan doğan zarar bakımından sorumluluk söz konusu olabilir.
Bir aylık açılma süreci
TMK m.596 uyarınca vasiyetname, tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer hazır bulunmak üzere çağrılır; sonradan bulunan vasiyetnameler için de aynı işlemler yapılır.
Vasiyetnamenin açılması geçerli olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Açılma işlemi vasiyetnamenin geçerli olduğuna dair kesin hüküm değildir. Sulh hukuk mahkemesindeki açma ve okuma işlemi, ilgilileri bilgilendiren ve bazı sürelerin işlemesini etkileyen çekişmesiz yargı işlemidir. Vasiyetnamenin iptali, tenkisi veya yerine getirilmesine ilişkin uyuşmazlıklar ayrıca görülebilir.
Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi
TMK m.598 uyarınca ölüme bağlı tasarrufa, kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde mirasçılar veya diğer vasiyet alacaklıları tarafından itiraz edilmezse, lehine tasarrufta bulunulan kişiye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilebilir. Bu belge kesin hüküm niteliğinde değildir; iptal ve tenkis davaları saklıdır.
Vasiyetnamenin İptali Davası
TMK m.557’de iptal sebepleri sınırlı olarak sayılmıştır. Vasiyetname hukuken var olmakla birlikte bu sebeplerden biri gerçekleşmişse, menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı iptal davası açabilir.
İptal sebepleri
- Vasiyetnamenin, mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmadığı sırada yapılması,
- Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılması,
- İçerik, koşul veya yüklemelerin hukuka ya da ahlaka aykırı olması,
- Kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılması.
İptal davası süreleri
TMK m.559’a göre dava hakkı; davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Bunlar hak düşürücü sürelerdir ve somut olayda öğrenme tarihi ayrıca önem taşır.
Görevli ve yetkili mahkeme
İptal davasında görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir. TMK m.576 uyarınca mirasbırakanın tasarruflarının iptali ve tenkisi davaları, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde görülür.
Tenkis Davası: Saklı Pay Nasıl Korunur?
Tenkis davası, saklı payını alamayan mirasçının, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan kazandırmalarının kanuni sınıra indirilmesini istemesidir. İptalden farklı olarak burada temel kabul, tasarrufun geçerli olması fakat miktar bakımından saklı pay sınırını aşmasıdır.
Tenkis süresi
TMK m.571 uyarınca tenkis davası hakkı, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıl geçmekle düşer. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 19.10.2023 tarihli E.2022/3831, K.2023/4909 sayılı kararında vasiyetnamenin açılması duruşmasında öğrenmenin bir yıllık süre bakımından önemini açıkça değerlendirmiştir.
Tenkis hesabı yalnız vasiyetname metninden yapılmaz
Tenkis için terekenin aktif ve pasifi, ölüm tarihindeki değerler, bazı sağlararası karşılıksız kazandırmalar ve sigorta değerleri gibi unsurlar birlikte dikkate alınabilir. Dolayısıyla “vasiyet edilen taşınmazın değeri saklı payı aşıyor mu?” sorusu çoğu dosyada kapsamlı tereke hesabı gerektirir.
Vasiyetnamenin Tenfizi / Yerine Getirilmesi
“Tenfiz” uygulamada vasiyetnamenin yerine getirilmesi için kullanılan yerleşik bir ifadedir. Ancak hukuki sonuç, vasiyetin içeriğine göre değişir. Mirasçı atanan kişi ile belirli mal bırakılan vasiyet alacaklısının statüsü aynı değildir.
Atanmış mirasçı ile vasiyet alacaklısı arasındaki fark
Atanmış mirasçı külli halef olur ve mirasbırakanın ölümüyle miras üzerinde kendiliğinden hak kazanır. Vasiyet alacaklısı ise cüz’i haleftir; belirli mal veya hakkın kendisine devrini vasiyet borçlusundan talep eder. Taşınmazın belirli mal olarak vasiyetinde mülkiyet ölüm anında doğrudan vasiyet alacaklısına geçmez.
Vasiyet alacağının on yıllık zamanaşımı
TMK m.602’ye göre vasiyet alacaklısının dava hakkı, ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmesinin veya borç daha sonra muaccel olacaksa muaccel olma tarihinin üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 06.12.2023 tarihli E.2022/139, K.2023/1213 sayılı kararı bu sürenin hak düşürücü süre değil zamanaşımı olduğunu vurgulamıştır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 30.04.2024 tarihli E.2023/5462, K.2024/2289 sayılı kararında ise iptal davasının bulunduğu somut olayda zamanaşımının iptal davasının ret kararının kesinleşmesiyle başlayacağı kabul edilmiştir.
Tenfizde görevli mahkeme
Belirli mal vasiyetinin yerine getirilmesine ilişkin malvarlığı davalarında kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetki ve taraf teşkili, vasiyetin niteliğine, malın bulunduğu yere ve mirasbırakanın son yerleşim yerine göre somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Yabancı Ülkede Düzenlenen Vasiyetname Türkiye’de Geçerli Olur mu?
Yabancılık unsuru bulunan vasiyetnamelerde yalnız Türk Medeni Kanunu değil, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ile Türkiye’nin taraf olduğu 5 Ekim 1961 tarihli Vasiyet Tasarruflarının Biçimine İlişkin Kanun Uyuşmazlıkları Konusundaki Lahey Sözleşmesi de önem taşır.
MÖHUK m.20 ve şekil geçerliliği
MÖHUK m.20’ye göre miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Ölüme bağlı tasarrufun şekline MÖHUK m.7 uygulanır; ayrıca ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir. Güncel Yargıtay uygulaması, şekil geçerliliğini mümkün olduğunca koruyan bu seçimli bağlantı kurallarını dikkate almaktadır.
Yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de kullanılmasında belge işlemleri
Yabancı bir vasiyetnamenin Türkiye’de tapu, mahkeme veya başka resmî mercide kullanılması sırasında belgenin niteliğine göre apostil veya konsolosluk tasdiki, onaylı tercüme ve gerektiğinde yabancı mahkeme kararının tanınması/tenfizi gibi ayrı işlemler gündeme gelebilir. Bir yabancı “vasiyet belgesi” ile bir yabancı mahkemenin probate/miras kararı aynı hukuki belge değildir; izlenecek yol buna göre belirlenmelidir.
Türkiye’de taşınmaz varsa
Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukuku belirleyici önemdedir. Atanmış mirasçı ile belirli mal vasiyet alacaklısının tapu işlem yolu farklı olabilir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü uygulamasında atanmış mirasçı bakımından mirasçılık belgesiyle intikal ile belirli mal vasiyeti bakımından vasiyetin yerine getirilmesi süreçleri ayrı değerlendirilir.
Vasiyetname Hazırlarken Hukuki Kontrol Listesi
- Malvarlığı ve borç envanterini güncelleyin; taşınmazların ada/parsel veya bağımsız bölüm bilgilerini doğrulayın.
- Yasal mirasçıları ve saklı pay durumunu aile ağacı üzerinden belirleyin.
- Mirasçı atama ile belirli mal bırakma arasındaki farkı bilinçli seçin.
- Lehdarların kimliğini tereddütsüz belirleyin; aynı isimli kişiler için T.C. kimlik veya pasaport gibi ayırt edici bilgileri kontrollü kullanın.
- Seçilen vasiyet türünün tüm şekil şartlarını eksiksiz uygulayın.
- İleri yaş veya sağlık tartışması bekleniyorsa ehliyet delillerini güçlendirin.
- Tanık yasaklarını ve kazandırma yasağını resmî vasiyetnamede ayrı ayrı kontrol edin.
- Koşul/yükleme varsa uygulanabilir, hukuka ve ahlaka uygun ve yeterince açık yazın.
- Şirket payı, aile şirketi, tarım arazisi, yabancı ülkedeki malvarlığı gibi özel varlıklar için özel mevzuatı ayrıca inceleyin.
- Dijital varlıklar için güvenli erişim planı oluşturun; şifreleri açık metne koymayın.
- Vasiyetnamenin güvenli saklama ve ölüm sonrası bulunma mekanizmasını planlayın.
- Malvarlığında, aile yapısında veya vergi/miras hukukunda önemli değişiklik olduğunda vasiyetnameyi yeniden gözden geçirin.
Vasiyetname Hazırlamada Sık Yapılan Hukuki Hatalar
Saklı payı “vasiyetname geçersiz” zannetmek
Saklı pay ihlali çoğu durumda iptal değil tenkis meselesidir. Dava türünün yanlış seçilmesi süre ve hukuki yarar sorunlarına yol açabilir.
El yazılı vasiyeti bilgisayarda hazırlamak
Bilgisayarda yazılıp imzalanan belge, el yazılı vasiyetname şekline dönüşmez. Bu, güncel Yargıtay kararlarında da tekrar tekrar vurgulanmaktadır.
Tanıkların yalnız “arkadaş” olmasının yeterli olduğunu düşünmek
Tanıkların kanuni yasaklılık durumları ve kendilerine/yakınlarına yapılan kazandırmalar ayrıca kontrol edilmelidir. Herhangi bir yakınlık veya menfaat ilişkisi otomatik olarak aynı sonucu doğurmaz; TMK m.536 ve m.558 çerçevesinde tam hukuki nitelendirme gerekir.
Vasiyetnamedeki malı sonradan satıp metni güncellememek
Vasiyet edilen malın satılması, devredilmesi veya niteliğinin değişmesi vasiyetin uygulanmasını etkileyebilir. Malvarlığı planı ile vasiyetname arasında dönemsel uyum kontrolü yapılmalıdır.
Birden fazla vasiyetnameyi birbirine referans vermeden bırakmak
Farklı tarihlerdeki vasiyetnameler çeliştiğinde yorum ve geri alma sorunları ortaya çıkar. Yeni metinde önceki vasiyetnamenin tamamen mi kısmen mi kaldırıldığı mümkün olduğunca açık ifade edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Vasiyetname kaç yaşında yapılabilir?
Ayırt etme gücüne sahip olmak şartıyla 15 yaşını dolduran kişi vasiyetname yapabilir.
Noterde vasiyetname yapmak zorunlu mudur?
Hayır. Kanun resmî, el yazılı ve olağanüstü hâlde sözlü vasiyetnameye izin verir. Ancak her türün kendine özgü şekil şartları vardır.
65 yaş üstünde sağlık raporu zorunlu mudur?
Kanunda sabit bir 65 yaş zorunluluğu yoktur. Noter işlem yeteneğinden şüphe ederse Noterlik Kanunu Yönetmeliği m.91 uyarınca doktor raporu ister.
Bilgisayarda yazılmış vasiyetname geçerli midir?
Bilgisayar çıktısı, yalnız imzalanmış olsa dahi el yazılı vasiyetname değildir. Geçerlilik ancak başka bir kanuni vasiyet şeklinin bütün koşulları sağlanmışsa düşünülebilir.
WhatsApp mesajı veya video vasiyetname olur mu?
Tek başına olmaz. Türk hukukunda vasiyet şekilleri sınırlıdır; dijital mesaj veya video, resmî/el yazılı/sözlü vasiyet şeklinin yerine geçmez.
El yazılı vasiyetnameyi notere bırakmak şart mıdır?
Hayır, zorunlu değildir; fakat güvenli saklama ve ölümden sonra bulunma bakımından tavsiye edilebilir.
Vasiyetname ile bütün miras bir kişiye bırakılabilir mi?
Saklı paylı mirasçı yoksa kural olarak evet. Saklı paylı mirasçı varsa tasarruf özgürlüğü saklı paylarla sınırlıdır.
Kardeşlerin saklı payı var mıdır?
Hayır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında kaldırılmıştır.
Çocuğu tamamen mirastan çıkarmak mümkün müdür?
Yalnız TMK m.510’daki cezai çıkarma sebepleri veya m.513’teki koruyucu çıkarma şartları varsa ve şekil/ispata ilişkin koşullar sağlanmışsa mümkündür.
Vasiyetname her zaman değiştirilebilir mi?
Vasiyetçi sağ ve ehliyetli olduğu sürece kanunun öngördüğü yöntemlerle vasiyetnameden dönebilir veya yeni vasiyetname yapabilir.
Vasiyetname ölümden sonra nereye verilir?
Ele geçen vasiyetname gecikmeden mirasbırakanın yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine teslim edilmelidir.
Vasiyetname ne kadar sürede açılır?
Tesliminden itibaren bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.
Vasiyetnamenin açılması, geçerli olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Açılma işlemi geçerliliği kesin hükümle tespit etmez; iptal ve tenkis davaları ayrıca açılabilir.
Vasiyetnamenin iptali için süre nedir?
Öğrenmeden itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, kötü niyetli davalıya karşı yirmi yıllık hak düşürücü süreler vardır.
Tenkis davası süresi nedir?
Saklı pay ihlalinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren her hâlde on yıldır.
Vasiyetnamenin tenfizi için süre var mıdır?
Vasiyet alacaklısının dava hakkı TMK m.602 uyarınca öğrenme veya daha sonraki muacceliyet tarihinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir.
Vasiyetname ile emekli maaşı bırakılabilir mi?
Ölüm aylığı gibi sosyal güvenlik haklarının hak sahipleri kanunla belirlenir; vasiyetname ile serbestçe değiştirilemez. Ölüm öncesinde doğmuş fakat ödenmemiş bazı parasal alacakların terekeye girip girmediği ayrıca değerlendirilir.
Vasiyetname ile kripto varlık bırakılabilir mi?
Ekonomik değeri olan ve devredilebilir nitelikteki kripto/dijital varlıklar miras planına dahil edilebilir; erişim ve güvenlik için ayrıca teknik planlama gerekir.
Yabancı ülkede yapılan vasiyet Türkiye’de geçerli olabilir mi?
Evet. MÖHUK m.7 ve m.20 ile 1961 Lahey Sözleşmesi, şekil bakımından birden fazla bağlantı kuralı öngörür. Türkiye’deki taşınmazlar ve belge kullanım usulleri ayrıca incelenir.
Vasiyetname hazırlamak için avukat zorunlu mudur?
Hayır. Ancak saklı pay, şirket payı, yabancı malvarlığı, birden fazla vasiyetname veya yüksek uyuşmazlık riski bulunan dosyalarda hukuki tasarım ve şekil kontrolü önemlidir.
Sonuç: Vasiyetnamenin Gücü, Şekil ve Planlama Disiplininden Gelir
Vasiyetname, mirasbırakanın ölümden sonraki malvarlığı iradesini gerçekleştiren güçlü fakat şekle son derece bağlı bir hukuki araçtır. Geçerli ve uygulanabilir bir vasiyet için ehliyet, irade serbestisi, doğru vasiyet şekli, saklı pay analizi, lehdar ve mal tanımlarının açıklığı, tanık yasakları, saklama ve ölüm sonrası uygulama mekanizması birlikte planlanmalıdır.
Özellikle aile şirketi, birden fazla taşınmaz, yabancı ülkelerde malvarlığı, önceki evliliklerden çocuklar, yüksek değerli dijital varlıklar veya beklenen aile uyuşmazlığı varsa vasiyetname tek başına bir belge değil, bütüncül bir miras planlama çalışmasının parçası olarak ele alınmalıdır.
Başlıca Hukuki Kaynaklar ve Güncel İçtihatlar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: özellikle m.502-504, 505-517, 531-544, 557-571, 575-600, 602.
- Noterlik Kanunu Yönetmeliği m.91 (işlem yeteneğinin tespiti).
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.7, m.20 ve m.43.
- 5 Ekim 1961 tarihli Vasiyet Tasarruflarının Biçimine İlişkin Kanun Uyuşmazlıkları Konusundaki Lahey Sözleşmesi.
- Yargıtay HGK, E.2023/656, K.2024/469, 25.09.2024 (vasiyet ehliyeti ve sonradan kısıtlama).
- Yargıtay 7. HD, E.2023/1341, K.2024/1552, 14.03.2024 (el yazılı vasiyetname şekli).
- Yargıtay 7. HD, E.2021/8301, K.2023/1076, 23.02.2023 (el yazılı vasiyetnamenin saklamaya tevdiinin zorunlu olmaması).
- Yargıtay 7. HD, E.2025/605, K.2025/4533, 23.10.2025 (bilgisayar çıktısının el yazılı vasiyetname sayılmaması).
- Yargıtay 7. HD, E.2025/3930, K.2026/1926, 10.04.2026 (tarih ve imza eksikliği).
- Yargıtay HGK, E.2022/139, K.2023/1213, 06.12.2023 (vasiyet alacağının 10 yıllık zamanaşımı).
- Yargıtay 7. HD, E.2023/5462, K.2024/2289, 30.04.2024 (iptal davası bulunan somut olayda tenfiz zamanaşımının başlangıcı).
- Yargıtay 7. HD, E.2022/3831, K.2023/4909, 19.10.2023 (tenkis süresinde öğrenme).