Türkiye’de Miras Kalan Malvarlığı Nasıl Bulunur? Tapu, Banka, Araç ve Borç Araştırması

Türkiye’de miras kalan malvarlığını bulmak için tek bir belge veya sorgu yeterli değildir. Veraset ilamı kimlerin mirasçı olduğunu gösterir; ölenin bütün mallarını ve borçlarını listelemez. Sağlıklı araştırma, ölüm tarihi itibarıyla varlıkları, borçları ve sonradan doğan gelir-giderleri ayrı kaydeder. Bu ayrım, hem mirası kabul veya ret kararında hem paylaşmada önem taşır. [1]

Araştırmaya nereden başlanır?

Mirasbırakanın kimlik ve vergi numarası, eski adları, adresleri, kullandığı bankalar, tapu bilgileri, araç plakaları ve şirket bağlantıları derlenir. Elde bulunan sözleşme, hesap ekstresi ve tebligatlar incelenir. Bunlar araştırma ipucudur; bir fotokopide görünen eski hesap güncel bakiye kanıtı sayılmaz.

Mirasçılık belgesiyle kurumlara başvurulur. Uygun elektronik hizmetler mirasçının kendi kimliği üzerinden kullanılır. Mirasbırakanın şifresini bilmek, onun hesabında işlem yapma yetkisi kazandırmaz. Yabancı mirasçının elektronik hizmete erişememesi halinde temsil ve yazılı başvuru yolu planlanır.

Araç, BES, sigorta ve dijital varlıklar

Araç kayıtlarında plaka, şasi, rehin ve haciz durumu araştırılır. BES sözleşmesi ile hayat sigortası poliçesi aynı ürün değildir; ikisi de ayrıca sorgulanmalıdır. Lehtar bulunması, ödemenin miras paylaşımından farklı kişiye yapılmasını gerektirebilir. [6] [7] [5]

Kripto borsa hesabı, kişisel cüzdan, elektronik para bakiyesi, alan adı ve içerik gelirleri ayrı envanter kalemleridir. Cüzdan adresi bir ipucudur; tek başına sahibini kanıtlamayabilir. Hukuka uygun biçimde elde edilmiş sözleşme, e-posta bildirimi ve işlem kaydı yardımcı olabilir. Özel anahtarlar genel envanter dosyasına açık yazılmamalıdır.

Envanter nasıl tutulmalıdır?

Değerleme tarihi amaca göre değişebilir. Vergi beyanı için kullanılacak değer, paylaşma tarihindeki piyasa değeriyle aynı olmayabilir. Kur, değer artışı ve işlem giderleri aynı tabloya açıklamasız karıştırılmamalıdır. [8]

Araştırma yetkisi, erişim imkânı ve mülkiyet aynı değildir

Mirasçılık belgesi araştırma için temel dayanak olsa da her kurumdaki bütün verilere sınırsız erişim sağlamaz. Kurum, başvurucunun mirasçı sıfatını ve temsil yetkisini inceler; talebin kapsamını kendi kayıt ve gizlilik kuralları içinde değerlendirir. Ölen kişinin e-Devlet şifresini, telefonunu veya internet bankacılığını kullanmak yerine mirasçılara ayrılan kanallar ve yazılı başvurular tercih edilmelidir. Teknik erişimin bulunması, o kişi adına işlem yapma yetkisi bulunduğu anlamına gelmez. [1]

Araştırmada bulunan kaydın neyi ispatladığı ayrıca yazılır. Tapuda malik olarak görünmek, taşınmazın borçsuz olduğunu göstermez. Banka ilişkisinin bulunması, ölüm tarihinde pozitif bakiye bulunduğunu göstermez. Şirket ortaklığı kaydı, şirketin bütün malvarlığının doğrudan ortağa ait olduğu anlamına gelmez. Envanter, “kayıt bulundu” aşaması ile “terekeye dahil net değer belirlendi” aşamasını ayırmalıdır.

Resmî sorgu sonuçları nasıl tamamlanır?

Tapu araştırmasında takyidat ve geçmiş işlemler

Mirasçısı olunan kişi adına sunulan tapu sorgulama hizmeti başlangıç sağlar; fakat araştırma tapu kimlik eşleştirmesi, pay, taşınmaz niteliği ve üzerindeki yüklerle tamamlanır. Eski kimlik bilgisi, ad değişikliği veya geçmiş kayıtların elektronik sisteme aktarımındaki durumlar araştırmayı etkileyebilir. Bilinen bir taşınmaz sorguda görünmüyorsa adres, ada-parsel, eski senet veya vergi kaydı üzerinden resmî inceleme yapılmalıdır. [2]

İpotek, haciz, intifa, aile konutu veya başka kayıtların hukuki etkileri birbirinden farklıdır. Ölümden önce devredilen bir mal artık doğrudan mevcut tereke malı olmayabilir; fakat devirle bağlantılı alacak veya dava ihtimali araştırılabilir. Muris muvazaası, tenkis veya denkleştirme incelemesi malvarlığı sorgusunun otomatik sonucu değildir. İşlemin tarihi, tarafları, bedeli ve hukuki sebebi ayrıca değerlendirilir.

Banka ve yatırım araştırmasında kurum cevabı gerekir

BDDK üzerinden sunulan hizmetin banka ilişkisinin tespitine yönelik olması ile hesap bakiyesi ve geçmiş hareketlerin öğrenilmesi farklıdır. Banka belirlendikten sonra ölüm tarihi itibarıyla hesap türleri, döviz, faiz veya kâr payı, vadeler, bloke, rehin ve kredi ilişkisi sorulmalıdır. Ölüm sonrasındaki hareketler de ayrıca istenebilir. MKK sorgusunda görülen yatırım hesabı için aracı kurumdan portföyün ayrıntılı dökümü alınır; sadece hesabın varlığı üzerinden paylaşma yapılmaz. [3] [4]

Borç araştırması neden üçüncü kişi taahhütlerini de kapsar?

Borç envanteri yalnız kredi kartı ekstresinden oluşmaz. Kefalet, müşterek borçluluk, vergi borcu, kira yükümlülüğü, şirket ortaklığı veya yöneticilikten kaynaklanan olası sorumluluk, devam eden dava ve icra dosyaları incelenir. Henüz vadesi gelmemiş veya miktarı çekişmeli borç ayrı işaretlenir. Bir borç iddiasının envantere yazılması onun hukuken kabul edildiği anlamına gelmemelidir; “iddia edilen”, “belgelenen”, “itiraz edilen” ve “ödenen” statüleri ayrılır. [1] [10]

Borçlu olma ihtimali tek başına bütün mirası reddetme zorunluluğu doğurmaz. Aktif ve pasiflerin değeri, hukuki sorumluluğun kapsamı ve alternatifler birlikte değerlendirilir. Ancak araştırma sürerken ret veya resmî defter süreleri kaçırılmamalıdır. TMK m.619’daki resmî defter talebinin bir aylık süresi, genel ret süresinden ayrıdır. “Henüz bütün bankalardan cevap gelmedi” gerekçesi süreleri kendiliğinden durdurmaz. [1]

Görünmeyen alacaklar ve ölüm sonrası gelirler

Ölümden önce doğmuş fakat tahsil edilmemiş kira, ücret, satış bedeli, ortak cari hesap alacağı veya sigorta ödemesi bulunabilir. Her ödeme tereke alacağı değildir: hayat sigortası lehtarının bağımsız hakkı veya SGK ölüm aylığı ayrı rejimdedir. Araştırmada ödeme adı kadar hak sahibi ve hukuki kaynak belirlenmelidir. Bu ayrım yapılmadan bütün ölüm ödemelerinin miras paylarıyla bölünmesi yanlış tahsile yol açabilir. [1] [5] [11]

Ölümden sonra tereke malından doğan kira ve diğer gelirler de kaydedilir. Taşınmaz giderleri, vergi ve bakım ödemeleri belgesiyle ilişkilendirilir. Bir mirasçının gelir toplaması hâlinde tahsil tarihleri ve hangi hesaba girdiği görünür olmalıdır. Kişisel hesaba geçen para, sırf o hesapta bulunduğu için tahsil edenin kişisel malına dönüşmez.

Envanterde belirsizlik ve değerleme nasıl gösterilir?

Varsayımsal örnekte 3 milyon liralık piyasa değeri olduğu düşünülen bir daire, 2 milyon liralık ipotek ve önemli bakım gideri taşıyabilir. Aynı terekenin bankada görünen 500 bin lirası da üçüncü kişiye ait emanet iddiasına konu olabilir. Bu nedenle brüt değerleri toplayıp mirasçının alacağı net tutarı açıklamak yanıltıcıdır. Borcun geçerliliği, teminatın kapsamı ve aidiyet iddiası çözülmeden örnekteki rakamlar yalnız araştırma başlangıcıdır.

Koruma önlemleri ve araştırmanın kapanışı

Malın kaçırılması, eşyanın kaybolması veya belgeye ulaşılamaması riski varsa TMK’nın terekenin korunmasına ilişkin hükümleri ve uyuşmazlığın niteliğine uygun geçici koruma yolları değerlendirilir. Her miras dosyasında bütün hesapların süresiz dondurulması istenmez. Talep, korunacak malı, tehlikeyi ve daha hafif önlemin neden yeterli olmadığını açıklamalıdır. İhtiyati tedbir için HMK’daki koşullar, terekenin korunması için özel hükümlerden ayrı incelenir. [1] [9]

Araştırma sonunda “başka mal yoktur” şeklinde mutlak garanti yerine, hangi sicil ve kurumların hangi kimliklerle ve hangi tarihler için araştırıldığı gösterilir. Sonradan bulunan mal veya borç için ek beyan ve intikal gerekebilir. Kapanış raporu; doğrulanan malları, tartışmalı kalemleri, eksik cevapları ve takip edilmesi gereken süreleri birlikte içermelidir.

Yabancı mirasçının Türkiye’de araştırma yapması

Yurt dışında yaşamak ile yabancı vatandaş olmak aynı hukuki durum değildir. Türk vatandaşı mirasçının Türkiye’deki elektronik hizmetlere erişimi ile yabancı kimlikli kişinin erişimi farklı olabilir. Mirasçının vatandaşlığından önce mirasbırakanın vatandaşlığı, ölüm kaydı ve kullanılabilir mirasçılık belgesi belirlenir. MÖHUK m.20 uyarınca miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan taşınmazlarda Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması, kazanılması ve taksimine ilişkin m.20/2 de ayrıca değerlendirilir. Türkiye’deki banka hesabı için yalnız mirasçının pasaportuna bakarak uygulanacak hukuk seçilemez. MÖHUK m.20

Yabancı makamın mirasçılık belgesine apostil konulması, belgenin Türkiye’deki her kurum tarafından mirasçı ve payları kesinleştiren belge olarak kabul edilmesini tek başına sağlamaz. Belgenin niteliği ve Türk makamlarınca düzenlenecek mirasçılık belgesine ihtiyaç ayrı incelenir. İsim değişikliği, birden çok vatandaşlık, farklı doğum tarihi yazımı veya Türkiye’de eski kimlikle açılmış hesap bulunması araştırma planında gösterilir. Yabancı dildeki kayıtların tercümesi bu kimlik zincirini açıklayabilmelidir.

Türkiye’ye gelmeden araştırma, gerekli yetkileri taşıyan temsilci üzerinden yürütülebilir. Ancak bilgi alma, bankadan para tahsil etme, paylaşma, sulh ve dava açma aynı yetki değildir. Vekâletin kapsamı yapılacak işlere göre belirlenir. Araştırma görevi verilen kişiye her durumda sınırsız tahsil ve paylaşma yetkisi verilmesi gerekmez. Kurumlar için ortak bir belge paketi hazırlanırken, her başvurunun kayıt numarası ve cevap tarihi ayrı tutulur.

Elektronik para ve ödeme hesapları için 2026’da açılan sorgu

TCMB’nin 29 Temmuz 2026 tarihli 2026-30 sayılı duyurusuyla, ödeme ve elektronik para kuruluşlarındaki hesap sahipliği bilgilerini e-Devlet üzerinden sorgulama hizmeti açıklandı. Hizmet, mirasçısı olunan kişiler bakımından da kullanılabiliyor. Bu kanal banka mevduatı sorgusundan ayrıdır; bulunan kuruluşlardan bakiye ve işlem kayıtları ayrıca istenir. TCMB duyurusu

Böylece araştırma listesi yalnız bankalarla sınırlı kalmaz. Telefon uygulamasındaki bir bakiye; banka mevduatı, elektronik para, yatırım alacağı veya kripto varlık olabilir. Ürünün hukuki niteliği, hizmet sağlayıcısı ve hak sahibinin kimliği belirlenmeden aynı intikal prosedürü uygulanmamalıdır. Uygulamaya erişim şifresi bulunması, mirasçının ölümden sonra hesap sahibi gibi işlem yapmasına dayanak olmaz.

Tereke tespiti, koruma amaçlı yazım ve resmî defter arasındaki fark

Yargıtay: araştırma talebi yanlış süre gerekçesiyle reddedilemez

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 03.04.2017 tarihli, E.2016/5311, K.2017/2635 kararında, mirasbırakanın mal ve borçlarının belirlenmesi istemi süre geçtiği gerekçesiyle reddedilmişti. Daire, talebin TMK m.619 anlamında kabul veya redde esas resmî defter değil, m.589 ve devamındaki koruma amaçlı tespit olduğunu belirterek kararı bozdu. Koruma amaçlı tespitin kural olarak süreye bağlı olmadığını; yararsız veya olanaksız hâle gelmedikçe, paylaşmaya kadar istenebileceğini açıkladı. Karar tam metni — De Jure, erişim hesabı gerekebilir

Kararın pratik sonucu, dilekçeye yalnız “defter tutulsun” yazılmasının yeterli olmamasıdır. Başvurunun amacı, istenen koruma ve beklenen hukuki sonuç açıklanmalıdır. Tespit envanterine bir borcun yazılmaması borcu ortadan kaldırmaz; bir malın yazılması da çekişmeli mülkiyeti kesinleştirmez. Bu tespit, hak sahipliğini çözen eda veya mülkiyet davasının yerine kullanılamaz.

Ret süresinde TMK m.607 istisnası

TMK m.606’ya göre ret süresi kural olarak üç aydır. Yasal mirasçı yönünden ölümün öğrenilmesi esas alınır; mirasçılık sıfatının daha sonra öğrenildiği kanıtlanırsa başlangıç değişebilir. Atanmış mirasçı bakımından resmî bildirim önem taşır. TMK m.607 ise koruma önlemi olarak terekenin yazımında, ret süresini sulh hâkiminin yazımın tamamlandığını bildirmesine bağlar. Bu özel düzenleme sıradan banka sorgusuyla veya özel hazırlanmış bir envanterle karıştırılmamalıdır. TMK m.606–607, 615, 619

Resmî defter tutulmasını isteme süresi, ret usulüne uyularak bir aydır. Önemli sebepler varsa ret süresinin uzatılması veya yeni süre verilmesi için m.615 ayrıca gündeme gelebilir. Bankaların cevap vermemesi otomatik uzatma kabul edilmemelidir. Süre hesabı yapılırken ölüm, öğrenme, mahkeme kararı ve bildirimin tebliğ tarihi ayrı kaydedilir.

Araştırmadan fiilî intikale geçiş planı

Örneğin araştırmada bir daire, iki banka, bir elektronik para hesabı ve dava konusu alacak bulunsun. Bunların hepsinin aynı gün mirasçıya teslimi beklenmez. Daire için tescil, bankalar için ödeme, elektronik para kuruluşu için kendi intikal başvurusu, alacak için tahsil veya dava takibi gerekir. Dava konusu alacak sonuçlanmadığı için diğer tartışmasız malların işlemlerinin de mutlaka beklemesi gerektiği varsayılmamalıdır; birlikte hak sahipliği ve koruma ihtiyacı her kalemde değerlendirilir.

Dosya sonunda hangi araştırmaların sonuçlandığını, hangi borcun çekişmeli kaldığını ve hangi varlığın fiilen intikal ettiğini gösteren bir kapanış çizelgesi hazırlanır. Bu kayıt, özellikle yurt dışındaki mirasçıya işlemin yalnız başlatıldığını mı yoksa gerçekten sonuçlandığını mı gösterir.

Sonuç

Miras araştırmasının ürünü yalnız mal listesi değil, belgelere dayalı aktif-borç ve işlem envanteridir. Her varlık için aidiyet, kısıtlama, değerleme ve sonraki işlem belirlenirse mirasın intikali gerçekçi bir sırayla tamamlanabilir.

İlgili yazılar: Türkiye’ye gelmeden miras işlemleri ve vekâlet; Yabancı mirasçının veraset ilamı; Yabancı mirasçılık belgesinin Türkiye’de etkisi; Yabancı belgeler, apostil ve isim farklılıkları; Yabancı ve yurt dışındaki mirasçılar için banka tahsili; Bloke, ortak hesap ve tek mirasçının para çekmesi; Miras kalan altın, mücevher ve banka kasası; Kripto varlıkların miras kalması

Sıkça Sorulan Sorular

E-Devlet bütün mirası gösterir mi?

Hayır. Hizmetlerin kapsamı ve kimlik eşleşmesi sınırlı olabilir; kurum araştırması gerekebilir.

Mal araştırması yapmak ret hakkını bitirir mi?

Her araştırma böyle bir sonuç doğurmaz. Koruma ve bilgi toplama ile olağan yönetimi aşan tasarruf ayrılır.

Sonradan banka hesabı bulunursa ne olur?

Envanter ve vergi dosyası tamamlanır; hesap için ayrıca ödeme veya paylaşma işlemi yürütülür.

Evde bulunan eşya mutlaka tereke midir?

Hayır. Eş veya üçüncü kişinin mülkiyet iddiası ve delilleri değerlendirilir.

Kaynakça

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
2. e-Devlet, mirasçısı olunan kişi adına tapu bilgileri sorgulama
3. e-Devlet / BDDK, mirasçı adına banka sorgulama
4. e-Devlet / MKK, mirasçısı olunan kişi adına yatırım hesabı sorgulama
5. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
7. 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu
8. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu
9. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
10. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
11. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
12. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, m.20
13. TCMB duyurusu
14. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 03.04.2017, E.2016/5311, K.2017/2635 (De Jure; hesap gerekebilir)