HUKUK SÖZLÜĞÜ
Veri sorumlusu
Veri sorumlusu, kişisel verilerin hangi amaçlarla ve hangi araçlarla işleneceğine karar veren, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu gerçek ya da tüzel kişidir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 3/1-ı'da tanımlanır. Aydınlatma, veri güvenliği, ilgili kişi başvurularını yanıtlama ve gerektiğinde Veri Sorumluları Siciline kayıt gibi Kanundaki temel yükümlülükler kural olarak veri sorumlusuna aittir.
Kapsam
Veri sorumlusunu belirleyen ölçüt, işleme faaliyetinin “neden” ve “nasıl” yapılacağına karar verme yetkisidir. Kişisel Verileri Koruma Kurumunun açıklamasına göre tüzel kişiler kendi faaliyetleri kapsamında bizzat veri sorumlusudur ve hukukî sorumluluk tüzel kişinin şahsında doğar; bu bakımdan kamu ve özel hukuk tüzel kişileri arasında fark gözetilmez. Veri sorumlusunun başlıca yükümlülükleri şunlardır: kişisel verileri Kanundaki ilkelere ve işleme şartlarına uygun işlemek (m. 4–6); işleme sebebi ortadan kalkan verileri silmek, yok etmek veya anonim hâle getirmek (m. 7); veriler elde edilirken ilgili kişiyi aydınlatmak (m. 10); uygun güvenlik düzeyi için teknik ve idari tedbirleri almak ve verilerin kanuni olmayan yollarla başkalarınca elde edilmesi hâlinde durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirmek (m. 12); ilgili kişi başvurularını kural olarak en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak (m. 13). Kurulca getirilen istisnalar dışında, veri işlemeye başlamadan önce Veri Sorumluları Siciline kayıt zorunludur (m. 16).
Uygulamadaki önemi
Bir işlemde kimin veri sorumlusu olduğu, sözleşmede kullanılan adlandırmadan çok, işleme amacını ve araçlarını fiilen kimin belirlediğine göre değerlendirilir. Veri sorumlusu, verileri kendi adına işleten kişilerle birlikte güvenlik tedbirlerinin alınmasından müştereken sorumludur (m. 12/2); bu nedenle hizmet sağlayıcı seçimi ve sözleşme hükümleri önem taşır. Aydınlatma, veri güvenliği, Kurul kararlarına uyma ve sicil yükümlülüklerine aykırılık idari para cezası gerektirebilir (m. 18); Kanunda gösterilen tutarlar güncellenebildiğinden, uygulanacak tutar ayrıca kontrol edilmelidir.
Karıştırılan kavramlar
Veri sorumlusu, veri işleyenle karıştırılmamalıdır: veri sorumlusu işlemenin amacını ve araçlarını belirler; veri işleyen ise veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına işlem yapar. Veri sorumlusu, verisi işlenen gerçek kişi olan “ilgili kişi”den de farklıdır (m. 3/1-ç). Bir şirkette işlemeyi fiilen çalışanlar yürütse de Kanun bakımından veri sorumlusu kural olarak şirket tüzel kişiliğidir.
Kaynaklar ve kapsam
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu · m. 3/1-ı, 7, 10, 12, 13, 16, 18(erişim: 24 Eylül 2026)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu — Veri Sorumlusu Kimdir? · Kurum açıklaması(erişim: 24 Eylül 2026)
Açıklama genel bilgilendirme içindir; somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.