HUKUK SÖZLÜĞÜ
Tebligat
Tebligat, mahkeme kararı, dilekçe, ödeme emri veya ihtar gibi hukukî sonuç doğuracak bir belgenin muhatabına kanunun belirlediği yol ve biçimde ulaştırılmasını ve bunun belgelenmesini sağlayan resmî bildirim işlemidir. Yargı mercileri, kamu idareleri, barolar ve noterler tebligatı kural olarak 7201 sayılı Tebligat Kanunu'na göre PTT aracılığıyla, memur eliyle ya da elektronik yolla yapar. Birçok yasal süre, usulüne uygun tebliğ tarihinden başlar.
Kapsam
Tebligatın genel çerçevesi 7201 sayılı Tebligat Kanunu'ndadır. Yargı mercileri, kamu idareleri, barolar ve noterlerin yapacağı tebligat, elektronik ortam dâhil, bu Kanuna göre PTT veya memur aracılığıyla yapılır (m. 1). Tebligat kural olarak muhatabın bilinen en son adresine; bu adres elverişli değilse ya da tebligat yapılamazsa adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine yapılır (m. 10). Muhatap ve kendisine tebligat yapılabilecek kişilerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz ya da tebliği almaktan kaçınırsa evrak muhtara veya kolluğa teslim edilir, kapıya ihbarname yapıştırılır ve yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır (m. 21/1). Yargıtay uygulamasında bu yol, muhatabın adreste geçici olarak bulunmadığının araştırılıp tutanağa geçirilmesini gerektirir; muhatap adresten sürekli ayrılmışsa aynı sonuç ancak adres kayıt sistemindeki adrese yapılan tebligatta doğar (m. 21/2). Kamu idareleri, özel hukuk tüzel kişileri, noterler, avukatlar ile sicile kayıtlı arabulucu ve bilirkişilere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur (m. 7/a).
Uygulamadaki önemi
Süreler kural olarak tebliğ tarihinden, kanunun öngördüğü hâllerde ise tefhim tarihinden işlemeye başlar (Hukuk Muhakemeleri Kanunu, HMK m. 91). Örneğin istinaf süresi kararın usulüne uygun tebliğiyle başlar (HMK m. 345); bu nedenle tebliğ tarihi, çoğu itirazın veya kanun yoluna başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığını belirler. Kendisine usulüne uygun tebligat yapılmış kişi adresini değiştirirse yenisini tebligatı yaptıran mercie bildirmekle yükümlüdür; bildirmezse ve adres kayıt sisteminden de yerleşim yeri adresi tespit edilemezse, evrak eski adresteki binanın kapısına asılır, asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır ve sonraki tebligatlar eski adrese yapılmış sayılır. Tüzel kişilerde, daha önce tebligat yapılmamış olsa bile resmî kayıtlardaki adres esas alınır (Tebligat Kanunu m. 35). Usule aykırı tebliğ, muhatap tebliğden haberdar olmuşsa geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihidir (Tebligat Kanunu m. 32).
Karıştırılan kavramlar
Tebligat, tefhimle karıştırılır: tefhim, hükmün duruşmada hazır bulunanlara okunarak bildirilmesidir (HMK m. 294); tebligat ise belgenin kanuni usulle muhataba ulaştırılmasıdır. Tebligat, zamanaşımı ve hak düşürücü süre hesaplarında da sık sık gündeme gelir; ancak kendisi bir süre değil, sürenin başlangıcını belirleyebilen bir işlemdir.
Uygulama notu
Kanunun bugünkü metnine göre elektronik tebligat, iletinin muhatabın elektronik adresine ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 7/a).
Kaynaklar ve kapsam
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 7201 sayılı Tebligat Kanunu · m. 1, 7/a, 10, 21, 32, 35(erişim: 24 Eylül 2026)
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu · m. 91, 294, 345(erişim: 24 Eylül 2026)
Açıklama genel bilgilendirme içindir; somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.