Ödeme hizmeti

Kapsam

6493 sayılı Kanun m. 3/1-s, ödeme hizmetini Kanunun 12. maddesinde sayılan hizmetler olarak tanımlar: ödeme hesabının işletilmesi, kartla ödeme ve doğrudan borçlandırma dâhil para transferi, ödeme aracının ihracı veya kabulü, para havalesi, fatura ödemelerine aracılık, ödeme emri başlatma, hesap bilgilerinin konsolide sunulması ve Merkez Bankasınca belirlenecek diğer işlemler. Doğrudan nakit ödeme, kıymetli evrakla ödeme ve yalnız sınırlı bir ağda kullanılabilen araçlar gibi işlemler kanundaki koşullarla kapsam dışındadır (m. 12/2).

Ödeme hizmeti sağlayıcıları bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları ve PTT'dir; bunlar ve Merkez Bankası dışındaki kişiler ödeme hizmeti sunamaz (m. 13). Kanunda “Banka” Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını ifade eder; ödeme kuruluşlarının izni ve denetimi ona aittir (m. 14, 21).

Uygulamadaki önemi

Para aktaran, ödeme alan veya kullanıcı adına fon tutan bir iş modelinin ödeme hizmeti sayılıp sayılmadığı, Merkez Bankası izni gerekip gerekmediğini belirler; değerlendirme m. 12'deki liste ve istisnalar üzerinden yapılır. İzinsiz olarak ödeme veya elektronik para kuruluşu gibi faaliyet göstermek m. 28'de suç olarak düzenlenmiştir. Kullanıcıyla yapılan çerçeve sözleşme yazılı olarak veya Merkez Bankasının kabul ettiği uzaktan yöntemlerle kurulur; ücret ve komisyonlara Merkez Bankası sınır getirebilir (m. 12/3-4). Merkez Bankası yönetmeliğine göre ödeme hizmetlerinde kripto varlıklar doğrudan veya dolaylı olarak kullanılamaz.

Karıştırılan kavramlar

Ödeme hizmetleri mevzuatındaki ödeme emri, ödeme hizmeti kullanıcısının ödeme işleminin gerçekleşmesi için sağlayıcıya verdiği talimattır (m. 3/1-p); bu, İcra ve İflas Kanununa göre icra dairesinin borçluya gönderdiği ödeme emrinden tamamen farklıdır. Ödeme hizmeti, elektronik para ihracıyla da karıştırılır: elektronik para ihracı ayrı bir izne tabi faaliyettir ve yalnız bankalar, PTT ve elektronik para kuruluşlarınca yapılabilir (m. 18); ödeme kuruluşu izni tek başına bu yetkiyi vermez.