Algoritma

Kapsam

Algoritma teknik bir kavramdır ve kanunlarda tanımlanmaz; bazı düzenlemeler ise algoritmaların şeffaflığına yükümlülük bağlar. 5651 sayılı Kanunun ek 4. maddesine göre Türkiye'den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcıların Başkanlığa sunduğu raporlar, öne çıkarılan veya erişimi azaltılan içeriklere ilişkin algoritmalarına dair bilgileri de içerir; bu sağlayıcılar kullanıcılara öneri sunarken hangi parametreleri kullandıklarını internet sitelerinde açıklamakla yükümlüdür (ek m. 4/4). Başkanlık, sosyal ağ sağlayıcıdan algoritmalar dâhil her türlü açıklamayı talep edebilir (ek m. 4/18); 7590 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra 5651 sayılı Kanunda Başkanlık, Siber Güvenlik Başkanlığını ifade eder (m. 2). Fikrî mülkiyet bakımından 5846 sayılı Kanun bilgisayar programlarını ilim ve edebiyat eseri sayar, ancak bir programın herhangi bir ögesine temel oluşturan düşünce ve ilkeleri eser saymaz (m. 2).

Uygulamadaki önemi

Fiyatlandırma, kredi değerlendirmesi, işe alım, içerik sıralama ve reklam hedefleme gibi alanlarda algoritmalar kişiler hakkında sonuç doğurabilir. Algoritma kişisel veri işliyorsa 6698 sayılı Kanundaki hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk, doğruluk ve amaçla sınırlılık ilkeleri (m. 4) uygulanır; ilgili kişi, verilerinin münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilmesi sonucunda aleyhine ortaya çıkan sonuca itiraz edebilir (m. 11/1-g). Hedefli reklamlarda reklamın hangi kriterlerle gösterildiğine ilişkin bilginin tüketiciye sunulması da aranır (Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği m. 25/A). Algoritmanın hangi verileri hangi amaçla kullandığının belgelenmesi, hem bu yükümlülükler hem de olası uyuşmazlıklarda ispat bakımından önem taşır.

Karıştırılan kavramlar

Her algoritma yapay zekâ değildir: AB Yapay Zekâ Tüzüğünün gerekçesine göre yalnızca gerçek kişilerce belirlenmiş kurallarla işlemleri otomatik yürüten sistemler yapay zekâ sistemi sayılmaz; yapay zekâyı ayıran özellik çıkarım yeteneğidir. Algoritma, bilgisayar programıyla da aynı değildir: program, algoritmanın belirli bir kodla ifade edilmiş hâlidir ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunuyla korunabilir; programın temelindeki düşünce ve ilkeler ise korunmaz. Profilleme, algoritmaların kişisel veriler üzerinde kullanıldığı belirli bir faaliyettir.