Hukuk Davasında İstinaf: Başvuru Süresi, Dilekçe ve Kararın İncelenmesi

Araştırma ve mevzuat kontrol tarihi: 11 Ekim 2026

Hukuk davasında istinaf, ilk derece mahkemesinin kararının bölge adliye mahkemesinde, kanunun çizdiği sınırlar içinde hem olaylar hem hukuk yönünden denetlenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. Genel başvuru süresi, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak her karar istinafa açık değildir; başvurmak da kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. [1]

Mahkeme kararını eline alan kişi için asıl mesele yalnızca “İstinafa gidebilir miyim?” değildir. Hangi hüküm bölümüne itiraz edileceği, yanlışlığın dosyadaki hangi belgeyle gösterileceği ve üst mahkemeden nasıl bir karar isteneceği birlikte belirlenmelidir. Etkili istinaf dilekçesi, kararın sonucuna duyulan itirazı denetlenebilir bir hukuki gerekçeye dönüştürür.

Bu rehber, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamındaki hukuk davalarına odaklanır. Ceza ve idari yargıda farklı kurallar uygulanır. İcra mahkemesi kararları gibi özel düzenlemeye bağlı işlerde de HMK’daki genel süre ve parasal sınırlar doğrudan kullanılmamalıdır. Açıklamalar genel bilgilendirme içindir; somut başvuru, karar ve tebligat belgeleri üzerinden değerlendirilmelidir.

İstinaf nedir, temyizden hangi yönleriyle ayrılır?

İstinafta incelemeyi bölge adliye mahkemesinin (BAM) ilgili hukuk dairesi yapar. Mahkeme; vakıaların doğru tespit edilip edilmediğini, delillerin değerlendirilmesini, yargılama usulünü ve uygulanacak hukuk kurallarını inceleyebilir. Gereken hâllerde duruşma açabilir ve ilk derece kararını kaldırarak yeniden hüküm kurabilir. Bununla birlikte istinaf, taraflara davayı sınırsız biçimde baştan kurma imkânı vermez. İncelemenin kapsamı ve yeni delil sunulması ayrı kurallara bağlıdır. [1]

Temyizde ise Yargıtay’ın temel görevi hukuka uygunluk denetimidir. Her BAM kararı temyiz edilemez. Dolayısıyla delillerin değerlendirilmesine ilişkin itirazları “Nasıl olsa Yargıtayda anlatırım” düşüncesiyle ertelemek önemli bir risk yaratır. İstinaf dilekçesi, sonraki kanun yolu tartışmalarını da etkileyebilen bir usul belgesidir.

İstinaf, kural olarak yeni bir dava değildir. İlk derece yargılamasının kanun yolu aşamasıdır; sırf istinafa başvurulacak olması nedeniyle yeniden dava açılması veya aynı uyuşmazlık için baştan arabuluculuğa gidilmesi gerekmez. İlk davadaki dava şartları ise kanun yolu incelemesinde önemini korur.

Hangi mahkeme kararları istinaf edilebilir?

Nihai kararlar ve ayrıca başvurulabilen ara kararlar

HMK m. 341 uyarınca ilk derece mahkemelerinin nihai kararları, kanundaki kesinlik sınırları ve özel hükümler gözetilerek istinafa götürülebilir. Davanın kabulü, reddi, usulden reddi veya açılmamış sayılması buna örnektir. Başvuranın, kararın değiştirilmesinde hukuki yararı bulunmalıdır; sırf gerekçedeki bir ifadeden hoşnut olmamak her durumda bağımsız başvuru hakkı sağlamaz.

Her ara karara karşı hemen istinaf yoluna gidilemez. Delil toplama veya bilirkişi incelemesine ilişkin birçok ara karar, nihai hükümle birlikte tartışılır. Buna karşılık ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi; karşı tarafın yüzüne karşı verilen bu koruma kararları; yoklukta verilen kararlara itiraz üzerine verilen kararlar için HMK m. 341’de ayrıca kanun yolu düzenlenmiştir. İtiraz ile istinafın sırası birbirine karıştırılmamalıdır. [1]

31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle, aynı yargı çevresindeki aynı düzey ve sıfattaki mahkemelerde görülen davalar yönünden verilen birleştirme kararlarına karşı da HMK m. 168 kapsamında ayrı istinaf yolu düzenlenmiştir. Ayırma kararları ve BAM’ın birleştirme veya ayırma kararları için aynı sonuç geçerli değildir. Bu örnek, “Bütün ara kararlar ancak hükümle birlikte incelenir” şeklindeki genellemenin neden hatalı olduğunu gösterir. [12]

2026 istinaf sınırı: Her dosyada 50.000 TL uygulanır mı?

2026 yılı için HMK m. 341’deki genel parasal kesinlik sınırı 50.000 TL’dir. Sınıra eşit tutar yeterli değildir; ilgili miktarın sınırı geçmesi gerekir. Fakat bu bilgi, 2026’da verilen bütün kararlara 50.000 TL uygulanacağı anlamına gelmez. Güncel HMK Ek m. 1/2 uyarınca esas alınan yıl, kural olarak davanın açıldığı yıldır. [1] [2]

Alacağın yalnız bir kısmı dava edilmişse kesinlik sınırı alacağın tamamına göre değerlendirilir. Alacağın tamamı dava edilmişse başvuran bakımından kabul edilmeyen bölüm önem taşır. Faiz, gider ve vekâlet ücreti gibi yan kalemler üzerinden mekanik toplama yapılarak başvuru hakkı oluşturulamaz; hükmün asıl talep ve fer’ileri ayrı okunmalıdır.

Varsayımsal örnek: 2026’da açılan, özel bir istisnaya girmeyen 200.000 TL’lik alacak davasında 160.000 TL’ye hükmedilmiş olsun. Davacının reddedilen 40.000 TL için bağımsız istinaf hakkı genel sınır nedeniyle bulunmazken, davalı aleyhine hükmedilen 160.000 TL yönünden başvurabilir. Davacının, karşı tarafın başvurusu üzerine katılma yoluyla istinaf imkânı ise ayrıca değerlendirilir.

Manevi tazminat davalarında verilen kararlar miktara bakılmaksızın istinaf edilebilir. Kişi varlığına ilişkin davalar, kamulaştırma bedelinin tespiti ve özel kanunlara tabi işler bakımından da genel malvarlığı tablosuyla yetinilmez. Kararın altında “kesin” veya “istinaf yolu açık” yazması tek başına belirleyici değildir; kanuni düzenleme esas alınır. [1]

AYM kararı ve 2025 değişikliği eski dosyaları nasıl etkiler?

Anayasa Mahkemesi, 4 Aralık 2024 tarihli, E. 2023/182, K. 2024/203 sayılı kararında parasal sınırların her yıl artırılmasını bütünüyle ortadan kaldırmamıştır. İptal edilen, istinaf ve temyiz sınırı bakımından hüküm tarihindeki tutarın esas alınmasına ilişkin düzenlemedir. Mahkeme, dava sürerken yükselen sınırların kanun yolu denetimini ölçüsüz biçimde daraltmasına dikkat çekmiştir. [4]

Ardından 7550 sayılı Kanun’la HMK Ek m. 1/2 değiştirilmiş; dava tarihi ölçütü 4 Haziran 2025’te yürürlüğe girmiştir. Ancak bundan, daha önce kesin olarak verilmiş bütün kararların yeniden kanun yoluna açıldığı sonucu çıkmaz. [3]

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 24 Kasım 2025 tarihli, E. 2025/2969, K. 2025/4006 sayılı kararı bu sınırı gösterir. Daire, önceki kurallara göre verildiği anda kesin olan kararın, sonraki değişiklikle temyize elverişli hâle gelmediğini kabul etmiştir. HMK m. 448’deki, yeni usul hükümlerinin tamamlanmış işlemleri etkilememesi ilkesi belirleyicidir. Bu nedenle yalnız dava yılını bir hesaplama aracına yazmak yeterli olmayabilir; kararın hangi hukuki durumda verildiği de incelenmelidir. [5]

İstinaf süresi nasıl hesaplanır?

Gerekçeli kararın tebliği ve iki haftalık süre

HMK m. 345’teki genel süre iki haftadır ve ilamın usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar. Süre her taraf bakımından kendi tebliğine göre belirlenir. Vekille takip edilen işlerde, kanuni istisnalar saklı olmak üzere tebligat vekile yapılır. Müvekkilin kararı daha sonra öğrenmesi, avukatına yapılan geçerli tebligatın başlattığı süreyi yeniden başlatmaz. [1] [6]

Hafta olarak belirlenen süre, son haftada başlangıç gününe karşılık gelen günün sonunda biter. Resmî tatiller süreye dahildir; son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş gününe uzar. Fizikî başvuruda çalışma saatleri, elektronik işlemde HMK m. 445/4’teki gün sonu kuralı dikkate alınır. Son dakikaya bırakılan yükleme veya ödeme girişimi, tamamlanmış başvuru sayılacağı varsayımıyla hareket etmeyi haklı kılmaz.

UETS’te okuma tarihi ile tebliğ tarihi farklıdır

Elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Bu hesapta beş iş günü aranmaz. SMS veya e-posta uyarısı, elektronik tebligatın kendisi değildir. Süre hesabı UETS delil kaydı üzerinden yapılmalıdır. [6]

Varsayımsal örnek: Gerekçeli kararın 1 Ekim 2026 Perşembe günü UETS adresine ulaştığını varsayalım. Tebliğ, 6 Ekim Salı gününün sonunda gerçekleşmiş sayılır. İki haftalık genel istinaf süresi, özel bir durum yoksa 20 Ekim 2026 Salı günü sona erer. Belgenin daha erken açılması, kanundaki beşinci gün kuralı yerine okuma tarihini koymayı gerektirmez.

UYAP’ta bir kararın görüntülenmesiyle usulüne uygun tebliğ birbirinden ayrılmalıdır. Bununla birlikte usulsüz tebligat yapılmış ve muhatap bunu öğrenmişse Tebligat Kanunu m. 32 gündeme gelebilir. “Tebligat hatalı, süre hiç başlamadı” varsayımıyla beklemek yerine tebliğ belgesi, öğrenme tarihi ve dosya kayıtları birlikte incelenmelidir.

Adli tatil, süreyi kaçırma ve eski hâle getirme

Adli tatil bütün istinaf sürelerini durdurmaz. HMK m. 104’teki uzama, adli tatile tabi dava ve işlerde, kanunun belirlediği sürenin bitiminin tatil dönemine rastlaması hâlinde uygulanır. Nafaka, velayet ve işçilerin iş sözleşmesinden kaynaklanan davaları gibi HMK m. 103 kapsamındaki işler ayrıca değerlendirilmelidir. Adli tatilde dilekçe verilmesi ve tebligat yapılması da mümkündür. [1]

Elde olmayan bir sebeple başvuru süresi kaçırılmışsa eski hâle getirme değerlendirilebilir. Talep, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde yapılmalı; kaçırılan işlem de bu süre içinde tamamlanmalıdır. İstinaf hakkının düşmesi hâlinde talep mercii BAM’dır. Engel, süresinde başvuruyu neden önlediği ve ne zaman kalktığı delilleriyle açıklanmalıdır. Yalnız yoğunluk veya unutma, kendiliğinden yeterli sebep oluşturmaz. Bu yol, olağan bir süre uzatma imkânı değildir. [1]

İstinaf dilekçesi nereye verilir, nasıl hazırlanır?

Başvuru mercii ve dilekçenin zorunlu bilgileri

Dilekçe kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir; incelemeyi yapacak BAM’a gönderilir. Elektronik başvuru, UYAP’ın ilgili işlem ve imza koşulları yerine getirilerek yapılabilir. Başvuru kaydı, alındı belgesi, imzalı dilekçe ve ödeme makbuzları saklanmalıdır. Bir büroya e-posta göndermek veya dilekçeyi bilgisayarda hazırlamak mahkemeye başvurmak değildir. [1]

HMK m. 342 uyarınca dilekçede tarafların kimlik, sıfat ve adres bilgileri; varsa temsilci veya vekilleri; mahkeme, karar tarihi ve numarası; tebliğ tarihi; kararın özeti; başvuru sebepleri ve gerekçeleri; talep sonucu ve imza bulunur. Fizikî dilekçeye karşı taraf sayısı kadar örnek eklenir. Dosyanın yanlış hukuk dairesi belirtilerek gönderilmesiyle başvurunun hiç kayda alınmaması aynı sorun değildir; HMK m. 343/4 uyarınca gönderimde dilekçede yazılan daireyle bağlı kalınmaz.

Karardaki hata, dosyadaki dayanak ve istenen sonuç

İyi bir dilekçede her başlık üç soruyu cevaplar: Hata nerede, dosyada nasıl gösteriliyor, hükmü neden değiştiriyor? Gerekçeli kararın ilgili bölümü, dilekçe veya tutanağın tarihi, raporun sayfası ve hükmün hangi bendine itiraz edildiği somut biçimde gösterilmelidir.

Bu tablo bir dilekçe iskeletidir; gerçek dosyanın yerine geçmez. “Tüm delillerimiz değerlendirilmemiştir” denildikten sonra hangi delilden söz edildiği açıklanmıyorsa, uzun bir metin yazılmış olması eksikliği gidermez. Karşı tarafın güçlü savunması da ele alınmalıdır: Belge süresinde mi sunuldu, gerçekten ilgili mi, hüküm başka bağımsız bir gerekçeye de dayanıyor mu?

Talep sonucu uyuşmazlığa uyarlanır. Kararın kaldırılması ve yeniden esas hakkında karar verilmesi ile HMK m. 353/1-a uyarınca dosyanın geri gönderilmesi aynı talep değildir. Duruşma isteniyorsa neden gerekli olduğu açıklanmalıdır. Usul sorununa ve esas değerlendirmesine ilişkin alternatif talepler açık bir sıra içinde kurulabilir.

Gerekçesiz başvuru otomatik olarak reddedilir mi?

HMK m. 342/3, başvuranın kimliği ve imzası ile itiraz edilen kararı yeterince belli eden kayıtları taşıyan dilekçeyi, diğer bazı bilgileri eksik olduğu için doğrudan reddetmeme güvencesi sağlar. Ancak bu güvence, bütün dosyanın kendiliğinden ve sınırsız inceleneceği anlamına gelmez. Gerekçe bulunmaması, HMK m. 355 çerçevesinde incelemenin kapsamını ciddi biçimde daraltabilir. [1]

“Şimdilik istinaf ediyorum, gerekçeyi sonra veririm” ifadesi de kendiliğinden ek süre sağlamaz. Dilekçenin temel itirazları kanuni başvuru süresi içinde tamamlanmalıdır. Gerekçeli kararın tebliğini esas alan genel HMK düzeniyle, eski özel usullere ilişkin süre tutum uygulamaları birbirine karıştırılmamalıdır.

BAM istinaf sebepleriyle ne ölçüde bağlıdır?

HMK m. 355’te temel kural şöyledir: “İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.” Aynı madde, kamu düzenine aykırılığın resen gözetileceğini belirtir. Bu iki cümle, hâkimin Türk hukukunu resen uygulamasını düzenleyen HMK m. 33 ile birlikte okunmalıdır. [1]

Somut itirazın sınırı: 2023 tarihli Hukuk Genel Kurulu kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29 Mart 2023 tarihli, E. 2021/329, K. 2023/284 sayılı kararında kamulaştırma bedeline ilişkin uyuşmazlık incelenmiştir. Başvuran idare, istinafta zemin bedeline ilişkin itiraz ileri sürmüş; yapıya eklenen şerefiye bedelini ayrıca istinaf sebebi yapmamıştır. Kurul, kamu düzenine ilişkin bulunmayan bu bölümün kendiliğinden incelenmemesini uygun bulmuştur. [7]

Kararın pratik anlamı şudur: Birbirinden ayrılabilen hesap veya hüküm kalemlerinden yalnız birine itiraz edilmesi, diğerlerinin de tartışmaya açıldığı anlamına gelmeyebilir. Kurul, direnme yaklaşımını uygun bulup diğer temyiz itirazları için dosyayı Özel Daireye göndermiştir; karar, bütün uyuşmazlığın aynı anda ve kesin olarak çözüldüğü şeklinde aktarılmamalıdır.

Hukuki nitelendirme ile nispi usul hatası aynı değildir

Hukuk Genel Kurulunun 15 Ekim 2025 tarihli, E. 2024/619, K. 2025/639 sayılı kararı daha ayrıntılı bir ayrım içerir. Boşanma davasında istinaf eden taraf, tanık anlatımlarının içeriğini eleştirmiş; tanıkların usule aykırı biçimde sonradan bildirilmesini istinaf sebebi yapmamıştır. BAM ise bu usul sorununu kendiliğinden esas almıştır. Kurul, somut nispi usul aykırılığının başvuru sebebi yapılmadan resen gözetilmesini isabetli bulmamıştır. [8]

Kararın gerekçesi; vakıa denetimi, maddi hukukun uygulanması, mutlak usul hataları ve nispi usul hatalarını ayırır. Maddi hukukun yanlış uygulanması ile her usul eksikliği aynı sınıra tabi tutulmaz. Nispi usul hatasında, aykırılığın ileri sürülmesi yanında hükme etkisinin açıklanması önem taşır. Karar, tanık beyanlarının mutlaka doğru olduğu veya davanın hangi tarafça kazanılması gerektiği sonucunu doğurmaz; direnme kararı farklı gerekçeyle bozulmuştur.

Öğretideki karşı görüş neden önemlidir?

Prof. Dr. Murat Atalı, HMK m. 33’ün istinafta da geçerli olduğunu vurgulayarak sebeple bağlılığın esasen maddi vakıa denetimiyle sınırlı anlaşılması gerektiğini savunur. Yazar, maddi hukuk yanında usul hukukunun hatalı uygulanmasının da resen incelenmesi gerektiği görüşündedir; mutlak ve nispi ayrımını daha çok verilecek kararın sonucu bakımından anlamlandırır. Bu görüş, her nispi usul hatasının mutlaka dilekçede ileri sürülmesini arayan yaklaşımdan daha geniştir. [9]

Tartışmanın varlığı, itirazı yazmamak için güvence sağlamaz. Dosya bakımından uygulanabilecek yaklaşımın ne olduğu ayrıca değerlendirilirken, süre içinde somut gerekçe kurmak en işlevsel hazırlıktır. “Kamu düzenidir” etiketi, açıklanmamış bir maddi vakıa itirazını kendiliğinden inceleme kapsamına sokmaz.

İstinafta yeni delil, yeni iddia veya ıslah mümkün mü?

HMK m. 357 uyarınca kural olarak ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenmez; yeni delillere dayanılmaz. BAM hukuk dairesinde karşı dava açılamaz, davaya müdahale istenemez ve ıslah yapılamaz. Bu nedenle eksik açılmış bir davayı, unutulmuş bir talebi veya zamanında sunulmayan her belgeyi istinafta tamamlamak mümkün değildir. [1]

Deliller bakımından iki önemli istisna vardır: İlk derecede usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen deliller ile mücbir sebeple gösterilmesine imkân bulunmayan deliller BAM tarafından incelenebilir. İlk durumda delilin zamanında bildirildiği ve neden incelenmediği; ikinci durumda engelin niteliği, süresi ve delille ilişkisi açıklanmalıdır. Yalnız “belgeyi yeni buldum” demek, mücbir sebebi kanıtlamaz.

Örneğin süresinde bildirilen banka kaydı getirtilmeden karar verilmişse delil bildirimi, ara karar ve kaydın uyuşmazlıktaki rolü birlikte gösterilir. Buna karşılık kişinin elindeki dekontu ilk aşamada sunmayı unutması, aynı durum değildir. Karşı tarafın “Bu delil süresinde bildirilmedi” itirazı bu nedenle ciddiyetle incelenmelidir.

Bilirkişi raporuna ilişkin istinaf gerekçesinde de rapora hangi aşamada itiraz edildiği, mahkemenin bu itirazı nasıl değerlendirdiği ve teknik hatanın hükme etkisi gösterilmelidir. İstinaf dilekçesine yeni bir uzman görüşü eklemek, içindeki yeni vakıa veya delilleri kendiliğinden kabul edilebilir hâle getirmez. Resen araştırma ilkesinin geçerli olduğu işler ve kamu düzenine ilişkin konular ise kendi özellikleriyle değerlendirilir.

Harç, gider avansı ve adli yardım nasıl değerlendirilir?

İstinaf maliyeti yalnız avukatlık ücretinden oluşmaz. Başvuru harcı, dosyanın niteliğine göre karar ve ilam harcı, tebligat ve posta giderleri, gerektiğinde delil inceleme giderleri ayrı kalemlerdir. Maktu veya nispi harcın uygulanması ve varsa muafiyetler somut dosyaya göre belirlenir. Bu nedenle tek bir “istinaf ücreti” bütün davalara uygulanamaz. Avukatlık ücreti de mahkemeye ödenen harçla aynı değildir.

HMK m. 344’e göre gerekli harç ve giderler dilekçe verilirken ödenir. Eksiklik sonradan anlaşılırsa kararı veren mahkeme, tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir ve aksi hâlde başvurudan vazgeçilmiş sayılacağını yazılı bildirir. Eksiklik giderilmezse başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verilir. Tebligatın usulü, istenen tutarın açıklığı ve ihtarın içeriği de denetlenmelidir. [1]

Mesut Ertanhan’ın 2025 tarihli çalışması, başvuru harcı, karar ve ilam harcı ile gider avansının birbirinden ayrılmasının önemini gösterir; özellikle harcın yanlış belirlenmesi ve eksikliklerin tamamlatılması sorunlarını inceler. Bu tartışmalar, eksik ödeme yapıp sonradan düzeltmeye güvenmek yerine, başvuru aşamasında kalem kalem hesap yapılmasını gerekli kılar. [10]

Ödeme gücü yetersiz olan kişi, talebi açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardım isteyebilir. Mali durum belgeleri sunulmalı; kanun yolunda adli yardım talebinin BAM’a yöneltileceği gözetilmelidir. Daha önce verilmiş adli yardım, kanundaki kapsamıyla hükmün kesinleşmesine kadar devam eder. Adli yardım her durumda bütün giderlerin kalıcı olarak silinmesi değildir; ret ve sonradan tahsil hükümleri de vardır. Talep hazırlığı sırasında istinaf süresi gözden kaçırılmamalıdır. [1]

İstinafa cevap, katılma yoluyla başvuru ve feragat

İstinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir. Karşı taraf, tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verebilir. Cevapta başvurunun süresi ve kesinlik gibi ön sorunlar yanında her esas itiraza ilişkin karşı açıklama yapılır. Cevap verilmemesi, istinaf edenin bütün iddialarının kabul edildiği anlamına gelmez; ancak savunmayı somutlaştırma ve varsa katılma başvurusu yapma imkânları kaybedilebilir. [1]

Katılma yoluyla istinaf, yalnız karşı tarafın başvurusunun reddini istemekten farklıdır. Kendi aleyhine olan hüküm bölümünün değiştirilmesi isteniyorsa bu talep, sebepleriyle birlikte cevap süresinde açıkça kurulmalıdır. HMK m. 348, bağımsız başvuru hakkı bulunmayan veya süresini geçiren tarafa da bu imkânı tanır. Ancak asıl başvurudan feragat edilirse veya başvuru esasa girilmeden reddedilirse katılma başvurusu da reddedilir. Bağımsız başvuru olanağı varken bu bağımlılık hesaba katılmalıdır.

İstinaf hakkından, ilam tebliğ edilmeden önce feragat edilemez. Avukatın kanun yolundan feragat edebilmesi için özel yetki gerekir. İstinaftan feragat ile davadan feragat ayrı işlemlerdir; birincisi kanun yolu denetimini, ikincisi dava konusu talebi etkiler. Feragat açıklaması yapılmadan önce karşı başvuru, kesinleşme ve icra sonuçları birlikte değerlendirilmelidir. [1]

İstinaf incelemesinde duruşma yapılır mı, hangi kararlar verilir?

Ön incelemede başvurunun süresi, kararın kesinliği, başvuru koşulları ve incelemenin ilgili daireye ait olup olmadığı değerlendirilir. İlk derece mahkemesi geç başvuru veya kesin karar nedeniyle dilekçeyi reddederse, bu ret kararına karşı tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Bu başvuru, kaçırılmış asıl süreyi kendiliğinden geri getirmez; ret kararının doğruluğu incelenir. [1]

Esas incelemesinde BAM’ın önündeki başlıca seçenekler şöyledir:

• Kararı usul ve esas bakımından uygun bulursa istinaf başvurusunu esastan reddetmek.
• Yeniden yargılama gerektirmeyen hukuk uygulaması veya gerekçe hatasını düzelterek yeniden esas hakkında karar vermek.
• Duruşma yapılmadan tamamlanabilecek eksiklikleri giderip başvuruyu reddetmek veya yeniden hüküm kurmak.
• HMK m. 353/1-a’daki koşullarda kararı kaldırarak dosyayı yeniden görülmek üzere ilgili ilk derece mahkemesine göndermek.

Önemli delillerin toplanmaması veya değerlendirilmemesi ile talebin önemli kısmı hakkında karar verilmemesi, son seçenek bakımından önemlidir. Her küçük eksiklik otomatik geri gönderme sebebi değildir. İtirazın, uyuşmazlığın çözümüne neden etkili olduğu açıklanmalıdır.

HMK m. 353’teki duruşmasız karar hâlleri dışında inceleme duruşmalı yapılır. Duruşma günü ve giderler için gönderilen tebligat dikkatle okunmalıdır. HMK m. 358 kapsamındaki giderlerin yatırılmaması ve duruşmaya katılmamanın sonuçları aynı değildir; gereken koşullarda inceleme mevcut dosya üzerinden veya tarafın yokluğunda yürüyebilir. [1]

“İstinaf kaç ay sürer?” sorusunun bütün dosyalar için sabit bir cevabı yoktur. Dairenin iş yükü, uyuşmazlık türü, tebligat, duruşma ve ek inceleme ihtiyacı süreyi etkiler. Dosyanın BAM esas numarasıyla takibi, eksiklik yazılarının zamanında yanıtlanması ve kararın tebliğinin izlenmesi gerekir. Başvurunun uzaması, icra veya başka kanuni sürelerin de durduğu anlamına gelmez.

İstinaf başvurusu icrayı durdurur mu?

Kural olarak hayır. HMK m. 350 uyarınca istinaf başvurusu kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. Kesinleşmeden icra edilebilen bir para alacağı kararına karşı istinaf dilekçesi verilmesi, alacaklının ilamlı icra takibini tek başına engellemez. Borçlu yönünden icra dosyası ve istinaf hazırlığı birlikte yönetilmelidir. [1]

İİK m. 36’daki koşullarla icranın geri bırakılması, uygulamadaki adıyla tehiri icra istenebilir. Kanun yoluna başvuru yanında uygun teminat veya kanunun kabul ettiği diğer güvence koşulları sağlanır; icra müdürlüğünden, takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden karar almak üzere süre istenir. Güncel düzenlemede karar mercii olarak doğrudan BAM veya Yargıtayı göstermek doğru değildir. Devlet ve adli yardımdan yararlanan kişi için teminat istisnası bulunur. [11]

Nafaka kararlarında bu yolla icranın geri bırakılmasına karar verilemez. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararların kesinleşmeden yerine getirilememesi kuralı ise ayrıca değerlendirilir. Her aile mahkemesi kararının bütün mali sonuçları veya taşınmazla bağlantılı her alacak aynı rejime tabi değildir; hüküm türü ve kalemlerin birbirine bağlılığı incelenmelidir.

Bu nedenle dilekçeye yalnız “tehiri icra taleplidir” yazmak yeterli değildir. İcra dosyasında gerekli başvuru ve teminat işlemleri yapılmalı, alınan kararın ilgili dosyaya ulaşması takip edilmelidir. Kararın sonradan kaldırılması hâlinde tahsil edilmiş tutarın geri alınması da ayrı bir icra değerlendirmesi gerektirebilir.

İstinaf kararından sonra temyiz mümkün mü?

BAM kararının temyize açık olup olmadığı, kararın türü, dava konusu, uygulanacak parasal sınır ve özel hükümlerle belirlenir. Temyize elverişli nihai kararlarda genel süre tebliğden itibaren iki haftadır. 2026 için genel HMK temyiz sınırı 682.000 TL olmakla birlikte bu tutar da dava tarihi ve geçiş sorunlarından bağımsız uygulanamaz. [1] [2]

31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren HMK m. 362/3

7589 sayılı Kanun’la eklenen düzenleme, BAM’ın istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek yeniden esas hakkında karar vermesi hâlini ayrıca ele alır. Kabul veya reddedilen bölümün HMK m. 341/2’deki istinaf sınırını aşması durumunda temyiz imkânı doğabilir. Bu nedenle yalnız 682.000 TL’ye bakılarak “Temyiz kesinlikle kapalıdır” denilemez. [12]

Ancak genel temyiz sınırının altında kalan kararlarda, BAM’ın yeni kararı ile ilk derece kararı arasındaki fark istinaf sınırını aşmıyorsa bu yol açılmaz. Değişiklik yalnız yargılama gideri veya vekâlet ücretine ilişkinse de kanundaki istisna uygulanır. Diğer temyiz yasağı hükümleri ve karar türüne özgü koşullar ayrıca gözetilir.

Varsayımsal örnek: 2026’da açılan ve başka temyiz engeli bulunmayan bir alacak davasında ilk derece mahkemesi 100.000 TL’ye hükmetmiş; BAM, istinafı kabul ederek tutarı 200.000 TL’ye çıkarmış olsun. Aleyhe değişiklik 100.000 TL olduğundan yeni düzenleme yönünden inceleme gerekir. Tutar 130.000 TL’ye çıkarılmış olsaydı 30.000 TL’lik fark, 50.000 TL sınırını geçmeyecekti. Bu örnek, kesin bir başvuru sonucu değil, iki farklı parasal kontrolün neden yapıldığını gösterir.

Düzenleme 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir. Daha önce verilmiş kararlar bakımından o tarihteki hukuk ve tamamlanmış usul işlemleri ayrıca değerlendirilir. Kanun yolu kapalıysa “itiraz” başlığıyla yeni bir dilekçe verilmesi kendiliğinden yeni bir olağan kanun yolu yaratmaz.

İstinaf hazırlığında hangi belgeler bir araya getirilmeli?

Dosyanın yalnız karar sayfası üzerinden incelenmesi çoğu zaman yeterli değildir. Gerekçeli karar ve tebligat kaydı; dava ve cevap dilekçeleri; duruşma tutanakları; delil listeleri; bilirkişi raporları ve itirazları; ara kararlar; karşı tarafın kanun yolu dilekçesi ve varsa icra dosyası birlikte hazırlanmalıdır. Eksik belge, özellikle bir itirazın daha önce ve süresinde ileri sürülüp sürülmediğinin anlaşılmasını zorlaştırır.

Başvuru hazırlığında önce son gün belirlenir; ardından başvuruya açık hüküm bölümleri, her itirazın dayanağı ve istenen karar eşleştirilir. Harç hesabı, temsil yetkisi ve icranın durumu aynı hazırlığın parçalarıdır. Gerekçeli karardaki bağımsız ret sebeplerinden birini tartışmadan bırakmak, diğer itirazlar haklı olsa bile sonucu değiştirmeyebilir.

Güneş & Güneş Hukuk Bürosundan dosya incelemesi veya mevcut aşamaya ilişkin hukuki görüş talep edilirken süreli belgeler öncelikle bildirilmelidir. Müvekkil Merkezi, başvuru, süreli evrak ve güvenli belge paylaşımı için ilgili yönlendirmeleri içerir. Belge iletmek tek başına işin kabul edildiği veya mahkemeye başvurulduğu anlamına gelmez; hizmetin kapsamı ve süre takibinin üstlenilmesi ayrıca belirlenir. UYAP ve e-Devlet şifreleri paylaşılmadan, dosya örneği ve yetkili erişim yöntemleri kullanılmalıdır.

Sonuç

İstinafın değeri, mahkeme kararındaki hatayı görünür ve incelenebilir kılmasındadır. Bunun için üç unsur birlikte bulunmalıdır: Doğru başvuru koşulu, süresinde işlem ve dosyaya dayanan gerekçe. Parasal sınır yalnız güncel yıldan; süre yalnız karar tarihinden; başvurunun gücü yalnız dilekçenin uzunluğundan çıkarılamaz.

Kararın hangi bölümünün değişmesi istendiği ve bunun dosyadaki hangi olguya dayandığı açıkça gösterildiğinde, hem başvurunun kapsamı hem beklenebilecek sonuç daha sağlıklı değerlendirilir. İcra riski ve sonraki temyiz imkânı da bu hazırlığın dışında bırakılmamalıdır. İlk adım, gerekçeli karar ile tebligat belgesini birlikte inceleyip son günü belirlemektir. Hak aramanın bu aşamasında belirleyici olan, itirazı zamanında ve hukuken denetlenebilir biçimde ortaya koymaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hukuk davasında istinaf süresi kaç gündür?

Genel süre iki haftadır; gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğine göre hesaplanır. Özel kanunlar, elektronik tebligat ve son günün tatile rastlaması sonucu değiştirebilir. Ayrıntılar süre hesabı bölümündedir.

2026 istinaf sınırı ne kadardır?

HMK kapsamındaki genel sınır 50.000 TL’dir. Ancak hangi yılın sınırının uygulanacağı kural olarak dava tarihine bağlıdır; özel dava türleri ve tamamlanmış usul işlemleri ayrıca incelenir. Parasal sınır açıklamasına bakınız.

UETS mesajını açmadım; istinaf sürem başlamaz mı?

Mesajın açılmaması süreyi kendiliğinden engellemez. Elektronik tebligat, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Hesap UETS kayıtlarına dayanmalıdır. Elektronik tebligat açıklaması.

Avukat olmadan istinafa başvurulabilir mi?

HMK kapsamındaki hukuk davalarında genel bir avukatla temsil zorunluluğu yoktur. Ancak dava ehliyeti ve temsil kuralları uygulanır; süre, gerekçe, harç ve delil sınırlamaları değişmez. Dilekçenin hazırlanması bölümündeki koşullar gözetilmelidir.

Yalnız “karar hukuka aykırıdır” yazmak yeterli midir?

Asgari kimlik, imza ve karar bilgilerini taşıyan başvuru sırf ayrıntı eksikliğinden otomatik reddedilmeyebilir. Fakat bu ifade bütün itirazların incelenmesini sağlamaz. Sebepler süresinde somutlaştırılmalıdır. Gerekçesiz başvurunun sonuçları.

İstinafta yeni belge veya tanık gösterilebilir mi?

Kural olarak yeni delile dayanılamaz. Usulüne uygun gösterilip incelenmeden reddedilen veya mücbir sebeple sunulamayan deliller için HMK m. 357’de istisna vardır. Belgenin yeni bulunması tek başına yeterli değildir. Yeni delil bölümü.

İstinafa cevap vermezsem karşı taraf haklı mı sayılır?

Hayır. Cevap vermemek, başvurudaki iddiaları topluca kabul etmek anlamına gelmez. Ancak savunmayı açıklama ve katılma yoluyla başvuru fırsatı kaybedilebilir. Cevap süresi genel olarak tebliğden itibaren iki haftadır. Cevap ve katılma başvurusu.

Harcı eksik yatırmak istinafı hemen geçersiz kılar mı?

HMK m. 344 uyarınca eksiklik için bir haftalık kesin süre verilmesi ve yazılı ihtar usulü uygulanır. Eksiklik süresinde giderilmezse başvurunun yapılmamış sayılması söz konusu olur. Adli yardım ve muafiyetler ayrıca değerlendirilir. Harç ve giderler.

İstinafa başvurdum; icra takibi devam edebilir mi?

Evet, kesinleşmeden icra edilebilen kararlar bakımından başvuru tek başına icrayı durdurmaz. İİK m. 36 koşullarıyla ayrı işlem gerekir; nafaka ve kesinleşme gerektiren kararlar ayrıca değerlendirilir. İcraya etkisi.

İstinafta mutlaka duruşma yapılır mı?

Hayır. HMK m. 353’te belirtilen hâllerde dosya üzerinden karar verilebilir; bu hâller dışında m. 356 uyarınca inceleme duruşmalı yapılır. Duruşma ve gider tebligatları ayrıca izlenmelidir. İnceleme ve kararlar.

İstinaf reddedilirse doğrudan Yargıtaya gidilebilir mi?

Her ret kararı temyize açık değildir. Kararın türü, dava tarihi, parasal sınırlar ve özel hükümler incelenir. Temyize elverişli nihai BAM kararlarında genel süre tebliğden itibaren iki haftadır. Temyiz açıklaması.

İstinaf dosyası ne kadar sürede sonuçlanır?

Bütün dosyalar için sabit bir süre verilemez. Uyuşmazlığın niteliği, dairenin iş yükü, tebligat, duruşma ve ek incelemeler etkili olur. Bekleme süresi, icranın veya diğer sürelerin durduğu anlamına gelmez. İnceleme süreci.

Kaynakça

[1] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m. 33, 71, 74, 90-104, 168, 334-362, 445, 448 ve Ek m. 1. Güncel kanun metni.

[2] Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü, Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki Parasal Sınırlar, 2026 yılı dahil karşılaştırmalı tablo. Resmî tablo.

[3] 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, m. 20-21; Resmî Gazete, 4 Haziran 2025, sayı 32920, mükerrer. Kanun metni.

[4] Anayasa Mahkemesi, 4.12.2024, E. 2023/182, K. 2024/203, özellikle §§ 44-56 ve hüküm bölümü; Resmî Gazete, 30.1.2025, sayı 32798. Karar Bilgi Bankası · Resmî Gazete metni.

[5] Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 24.11.2025, E. 2025/2969, K. 2025/4006. Adalet Bakanlığı İçtihat Arama.

[6] 7201 sayılı Tebligat Kanunu, m. 7/a, 11 ve 32. Güncel kanun metni.

[7] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.3.2023, E. 2021/329, K. 2023/284. Adalet Bakanlığı İçtihat Arama.

[8] Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 15.10.2025, E. 2024/619, K. 2025/639, değerlendirme bölümü, özellikle §§ 6-14. Adalet Bakanlığı İçtihat Arama.

[9] Atalı, Murat, “Hâkimin Hukuku Re’sen Uygulaması İlkesi ve İstinaf İncelemesinin Sebebe Bağlılığı”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2022/2, s. 733-752; özellikle s. 741-749. DOI: 10.33432/ybuhukuk.1143664. Makale ve tam metin bağlantısı.

[10] Ertanhan, Mesut, “İstinaf Kanun Yoluna Başvuruda Harç ve Giderlerin Ödenmemesi veya Eksik Ödenmesinin Sonuçları ve Yargılama Sürecine Etkisi”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 10, sayı 1, Mart 2025, s. 343-388; özellikle s. 361-363, 379-384. DOI: 10.58733/imhfd.1615772. Makale ve tam metin bağlantısı.

[11] 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, özellikle m. 36 ve özel kanun yolu hükümleri. Güncel kanun metni.

[12] 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, m. 24-26 ve geçici m. 1; Resmî Gazete, 31 Temmuz 2026, sayı 33326. Kanun metni.