İçeriğe geç
+90 531 883 33 88

Şirketler Hukuku

Şirket Ortağı veya Yöneticisinin Şirketle İşlem Yapması: Çıkar Çatışması ve İlişkili Taraf İşlemleri

Şirket ortağı veya yöneticisinin şirketle işlem yapmasında çıkar çatışmasını temsil eden sözleşme, terazi ve toplantı masası.
Yazar: Yayın tarihi: Yaklaşık 12 dakika okuma

Kurumsal hukuki inceleme ve kontrol: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Yayımlayan: Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Özet

Bir şirket ortağının, yönetim kurulu üyesinin veya müdürün şirketle işlem yapması kendiliğinden hukuka aykırı değildir. Ancak işlem yapan kişinin iki taraftaki ekonomik menfaati, şirket kararının kim tarafından alındığı, ilgili kişinin müzakere veya oylamaya katılıp katılmadığı, genel kurul izni gerekip gerekmediği, fiyat ve diğer koşulların piyasa emsallerine uygunluğu ile şirketin zarara uğrayıp uğramadığı ayrı ayrı incelenmelidir. Aynı işlem; şirketler hukuku bakımından geçerlilik ve yönetici sorumluluğu, vergi hukuku bakımından transfer fiyatlandırması ve örtülü kazanç dağıtımı, finansal raporlama bakımından ilişkili taraf açıklaması ve halka açık şirketlerde sermaye piyasası düzenlemeleri yönünden farklı sonuçlar doğurabilir.

İlişkili taraf işlemi ve çıkar çatışması aynı kavram değildir

İlişkili taraf işlemi nedir?

İlişkili taraf işlemi, şirketin ortağı, yöneticisi, bunların yakınları, hâkimiyeti altındaki şirketler veya aynı ekonomik grup içindeki teşebbüslerle yaptığı mal, hizmet, finansman, kira, teminat, varlık devri ve benzeri işlemleri ifade eden geniş bir üst kavramdır. Bu kavramın kapsamı, uygulanacak kurala göre değişebilir. Vergi hukukundaki “ilişkili kişi”, finansal raporlamadaki “ilişkili taraf” ve Türk Ticaret Kanunu’ndaki şirketle işlem yapma veya oy yasağı hükümleri birebir aynı kişileri kapsamayabilir.

Bu nedenle bir kişi veya şirketin ilişkili taraf sayılması, işlemin otomatik olarak geçersiz veya zararlı olduğunu göstermez. Asıl inceleme; işlemin karar süreci, koşulları, şirket menfaatine uygunluğu, açıklanması ve sonuçları üzerinde yapılır.

Çıkar çatışması ne zaman doğar?

Çıkar çatışması, karar veren veya şirketi temsil eden kişinin şirket menfaati ile kendi menfaati ya da bağlı olduğu başka kişinin menfaati arasında tarafsız karar vermesini güçleştiren bir durum bulunduğunda ortaya çıkar. Örneğin:

  • Yönetim kurulu üyesinin kendi taşınmazını şirkete kiralaması,
  • Müdürün ortağı olduğu başka şirketten yüksek bedelle hizmet alınmasını sağlaması,
  • Ortağın eşine veya çocuğuna ait işletmeden mal satın alınması,
  • Şirket taşınmazının hâkim ortağın yakınına piyasa değerinin altında devredilmesi,
  • Şirketin ilişkili şirkete teminatsız ve uzun vadeli finansman sağlaması,
  • Yöneticiye veya yakınlarına olağan dışı ücret, prim, huzur hakkı ya da masraf ödemesi yapılması

çıkar çatışması incelemesini gerektirir.

İşlem şirket için yararlı olsa bile usul önemini korur

İşlemin sonunda şirketin zarar etmemiş olması, karar sürecindeki çıkar çatışmasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Buna karşılık yalnızca tarafların ilişkili olması da tazminat için yeterli değildir. Geçerlilik, sorumluluk ve vergi sonuçları için farklı unsurların ayrıca gerçekleşmesi gerekir.

Anonim şirkette yönetim kurulu üyesinin şirketle işlem yapması

TTK m.395 kapsamındaki şirketle işlem yapma yasağı

Türk Ticaret Kanunu m.395 uyarınca yönetim kurulu üyesi, genel kuruldan izin almadan şirketle kendisi veya başkası adına işlem yapamaz. İzin bulunmadan yapılan işlemde kanun, işlemin hükümsüzlüğünü ileri sürme imkânını şirkete tanımakta; işlemin diğer tarafı aynı iddiaya dayanarak kendi yükümlülüğünden kurtulamamaktadır.

Bu düzenleme, salt şirketi temsil yetkisinden farklıdır. Bir yönetim kurulu üyesinin şirketi imzayla temsil edebilmesi, kendi menfaatinin bulunduğu işlemi genel kurul izni olmaksızın yapabileceği anlamına gelmez.

İzin önceden mi alınmalıdır?

Kanunun olağan modeli genel kurul izninin işlemden önce alınmasıdır. Somut olayda sonradan icazetin işlem üzerindeki etkisi, genel temsil hükümleri, genel kurul kararının kapsamı, şirketin işlemi benimseyip benimsemediği ve üçüncü kişinin durumu birlikte değerlendirilmelidir. Belirsiz, geçmiş ve gelecekteki bütün işlemleri sınırsız biçimde kapsayan toplu izinler; oy yasağı, dürüstlük kuralı ve azınlık hakları bakımından ayrıca denetlenir.

İzin kararı hangi işlemi kapsamalıdır?

İzin kararında en azından işlem türünün, ilgili yönetim kurulu üyesinin, karşı tarafın, önemli ekonomik koşulların ve gerekiyorsa sürenin belirlenmesi isabetlidir. İzin, yöneticinin özen ve bağlılık borcunu ortadan kaldırmaz; piyasa koşullarına açıkça aykırı işlem yapılmasına sınırsız yetki vermez.

TTK m.393 uyarınca müzakereye katılma yasağı

Yönetim kurulu üyesi, kendisinin veya kanunda belirtilen yakınlarının kişisel ve şirket dışı menfaatiyle şirket menfaatinin çatıştığı konuların müzakeresine katılamaz. Çatışmayı bilen üye bunu açıklamalıdır. Tereddüt hâlinde yönetim kurulu, ilgili üyenin oylamaya katılmadığı bir kararla katılım sorununu değerlendirir.

Bu kuralın amacı, yalnız oy sonucunu değil kararın oluşum sürecini korumaktır. Çıkar çatışması bulunan kişinin diğer üyeleri yönlendirmesi, bilgi akışını tek taraflı biçimde belirlemesi veya alternatif tekliflerin görüşülmesini engellemesi de sorumluluk incelemesinde önem taşır.

TTK m.436 kapsamında pay sahibinin oy kullanamayacağı hâller

Pay sahibi; kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya hâkimiyeti altındaki şirketlerle şirket arasında kişisel nitelikte bir işleme ya da uyuşmazlığa ilişkin genel kurul müzakerelerinde oy kullanamaz. Yönetim kurulu üyelerinin kendi ibralarına ilişkin oy yasağı da ayrıca uygulanır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22.01.2019 tarihli, E.2017/1281, K.2019/575 sayılı kararı; TTK m.395 ve m.396 izinleri değerlendirilirken TTK m.436’daki oy yasağının ve şirketler topluluğu ilişkisinin gözden kaçırılamayacağını vurgulamaktadır. Bu nedenle genel kurulda çoğunluğun sağlanması, yasaklı oyların hesaba katılması hâlinde kararın geçerli olduğu anlamına gelmez.

Limited şirkette ortak ve müdürün şirketle işlemleri

Sıradan ortak ile müdür aynı konumda değildir

Limited şirket ortağının yalnız ortak sıfatıyla şirketle sözleşme yapması genel olarak yasak değildir. Ancak ortak aynı zamanda müdürse; TTK’daki özen ve bağlılık yükümlülüğü, şirket sırlarının korunması, rekabet yasağı, temsil yetkisi ve çıkar çatışması kuralları daha yoğun biçimde uygulanır.

TTK m.395 anonim şirket yönetim kurulu üyelerine özgü bir hüküm olduğundan limited şirket müdürlerine mekanik biçimde uygulanmamalıdır. Limited şirkette somut sonuç; TTK m.613, m.626 ve m.630, şirket sözleşmesi, genel kurul kararları, temsil hükümleri ve işlemin niteliği üzerinden belirlenir.

Müdürün bağlılık yükümlülüğü ve haklı nedenle görevden alınması

Müdür, şirket menfaatini gözetmek ve görevini özenle yürütmek zorundadır. İlişkili şirkete açıklanmayan para aktarımları, gerçeğe veya ekonomik ihtiyaca uymayan faturalar, piyasa koşullarından uzak kiralama ya da hizmet işlemleri, müdürlük yetkisinin kaldırılması ve zarar sorumluluğuna yol açabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 08.12.2021 tarihli, E.2020/6450, K.2021/6956 sayılı kararında; müdürün bağlantılı şirkete ticari hayatın olağan akışına uymayan yüksek tutarlı ödemeler yaptırması ve aktarımların nedenini açıklayamaması özen ve bağlılık yükümlülüğüne aykırılık kapsamında değerlendirilmiş, yönetim ve temsil yetkisinin kaldırılması sonucu benimsenmiştir.

Diğer ortağın tek başına çıkarma veya geçersizlik kararı verememesi

Bir ortağın ilişkili işlemden rahatsız olması, diğer ortağı kendiliğinden yönetimden uzaklaştırmasına veya şirket sözleşmesini yok saymasına imkân vermez. Genel kurul karar nisapları, oy yasağı, haklı sebep, dava ehliyeti ve şirket tüzel kişiliğinin taraf sıfatı ayrı ayrı incelenmelidir.

Yakınlar ve bağlantılı şirketlerle yapılan işlemler

Eş, çocuk ve diğer yakınlarla işlem

Yakınlık tek başına işlemi geçersiz kılmaz. Ancak yakınlık; karar vericinin ekonomik menfaatini, piyasa araştırmasının bağımsızlığını ve işlem koşullarının olağanlığını etkiliyorsa çıkar çatışması doğurabilir. İnceleme yalnız soybağına değil, fiilî ekonomik ilişkiye yönelmelidir.

Ortağa ait başka şirketle işlem

Bir ortağın başka şirketinin tedarikçi veya müşteri olması mümkündür. Ancak şu sorular cevaplandırılmalıdır:

  • Aynı nitelikte bağımsız teklif alınmış mıdır?
  • Fiyat, vade, teminat ve ödeme koşulları emsallere uygun mudur?
  • Kararı kim almış ve ilgili kişi müzakereye katılmış mıdır?
  • İşlem şirketin gerçek ihtiyacına dayanıyor mu?
  • Hizmet veya mal fiilen teslim edilmiş midir?
  • İşlem, şirket varlığının ilişkili tarafa aktarılmasına mı hizmet etmektedir?

Şirket malvarlığının ilişkili kişiye devri

Taşınmaz, araç, marka, yazılım, makine veya müşteri sözleşmesinin ilişkili kişiye devrinde bağımsız değerleme ve alternatif teklif önem kazanır. Şirket için önemli miktarda varlığın toptan satışı genel kurulun devredilemez yetkisine girebilir. İşlemin ekonomik değeri kadar, şirket faaliyetinin devamına etkisi de değerlendirilmelidir.

İşlemin hangi şirket organı tarafından onaylanması gerekir?

Yönetim kurulu kararı yeterli olabilir mi?

Olağan tedarik ve hizmet işlemleri, şirketin yönetim organının yetkisinde olabilir. Fakat çıkar çatışması bulunan üyenin katılmaması, kanuni nisapların sağlanması ve şirket içi yetki düzenine uyulması gerekir. Yönetim kurulunun, genel kurulun devredilemez yetkisine giren bir konuda karar vermesi işlemi hukuka uygun hâle getirmez.

Genel kurul izni gereken hâller

Anonim şirkette TTK m.395 kapsamındaki işlem için genel kurul izni gerekir. Şirketin önemli miktarda varlığının satışı, yönetim kurulu üyelerinin seçimi, ibrası ve ücretleri gibi konular da kanunda genel kurula bırakılmış olabilir. Limited şirkette önemli kararlar ve şirket sözleşmesindeki özel nisaplar ayrıca incelenir.

Şirket sözleşmesi ve iç yönerge kontrolü

Kanuni yetki yanında esas sözleşme, şirket sözleşmesi, iç yönerge, imza düzeni, pay sahipleri sözleşmesi ve grup politikaları birlikte okunmalıdır. Pay sahipleri sözleşmesindeki onay şartı, her durumda şirket kararının geçerliliğini doğrudan etkilemeyebilir; fakat sözleşmeye aykırılık ve tazminat sorumluluğu doğurabilir.

İşlemin geçerliliği, iptali ve butlanı nasıl ayrılır?

Şirketle işlem yasağına aykırılık

TTK m.395’teki yaptırım, şirketin ileri sürebildiği özel bir hükümsüzlük düzenidir. Bu sonuç, her ilişkili taraf işlemine otomatik olarak uygulanmaz. İzin, temsil, icazet ve üçüncü kişi boyutu somut olaya göre değerlendirilmelidir.

Şirket organı kararının sakatlığı

İlişkili işlem bir genel kurul veya yönetim kurulu kararına dayanıyorsa, organ kararının iptali, butlanı veya yokluğu ayrı bir uyuşmazlık oluşturabilir. Oy yasağına aykırı oyların çıkarılmasıyla nisap sağlanmıyorsa kararın hukuki niteliği; karar türü ve ihlalin kurucu unsurlara etkisine göre belirlenir.

Temsilcinin kendisiyle işlem yapması

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.05.2022 tarihli, E.2020/8334, K.2022/4052 sayılı kararında; temsilci ile temsil edilen arasında çıkar çatışması bulunan ve temsilcinin kendi lehine yaptığı işlemlerin, açık yetki veya sonradan icazet bulunmadıkça temsil edileni bağlamayacağı belirtilmiştir. Bu ilke, şirketi temsil eden kişinin karşı tarafta doğrudan veya dolaylı menfaati bulunduğu işlemlerde önem taşır.

Tescil veya muhasebe kaydı işlemi hukuka uygun hâle getirmez

İşlemin ticari deftere kaydedilmiş, faturasının düzenlenmiş veya banka üzerinden ödenmiş olması; karar ve temsil sakatlığını tek başına gidermez. Bu kayıtlar işlemin varlığını ve tutarını gösterebilir; hukuki sebebin ve şirket menfaatine uygunluğun ayrıca kanıtlanması gerekir.

Emsallere uygunluk ve transfer fiyatlandırması

Vergi hukukundaki ilişkili kişi kavramı

Kurumlar Vergisi Kanunu m.13, kurumların ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı bedel veya fiyat üzerinden yaptığı işlemler yoluyla kazancı örtülü biçimde dağıtmasını düzenler. Mal veya hizmet alım-satımı, kiralama, ödünç para, ücret, ikramiye ve benzeri ödemeler bu incelemeye konu olabilir.

Vergisel düzeltme ile işlemin özel hukuk sonucu farklıdır

Vergi idaresinin emsal bedel farkı nedeniyle matrah düzeltmesi yapması, işlemin özel hukuk bakımından mutlaka geçersiz olduğu anlamına gelmez. Tersine, özel hukuk bakımından geçerli bir sözleşme vergisel açıdan eleştiri konusu olabilir. Bu nedenle rapor iki ayrı eksende hazırlanmalıdır:

  • Şirket organı, temsil, izin, oy yasağı ve sorumluluk,
  • Emsal bedel, belge düzeni, stopaj, KDV, kurum kazancı ve transfer fiyatlandırması.

Emsal çalışması nasıl yapılmalıdır?

İşlemin niteliğine göre bağımsız teklifler, piyasa verileri, değerleme raporu, karşılaştırılabilir sözleşmeler, maliyet yapısı ve ticari gerekçe kaydedilmelidir. “Grup şirketidir” veya “ortaktır” açıklaması tek başına emsallere uygunluk analizi değildir.

Finansal raporlama ve halka açık şirketlerde ek kurallar

TMS 24 ilişkili taraf açıklamaları

Türkiye Muhasebe Standardı 24, ilişkili taraf ilişkileri, işlemleri ve bakiyelerinin finansal tablolarda açıklanmasını öngörür. Finansal tablo açıklaması, işlemin onay sürecinin yerine geçmez; ancak kullanıcıların şirketin mali durumunu doğru değerlendirmesi bakımından önemlidir.

Halka açık ortaklıklarda sermaye piyasası düzeni

Halka açık şirketlerde önemli nitelikteki ve yaygın-süreklilik arz eden ilişkili taraf işlemleri bakımından Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri, yönetim kurulu kararı, bağımsız üyeler, değerleme ve kamuyu aydınlatma yükümlülükleri uygulanabilir. Somut işlemde güncel eşikler ve prosedürler işlem tarihinde yürürlükteki düzenlemelerden kontrol edilmelidir.

Yönetici sorumluluğu ve şirket zararının tazmini

Sorumluluğun temel unsurları

Yöneticiye karşı tazminat için kural olarak:

  • Kanuna, esas sözleşmeye veya görev yükümlülüğüne aykırılık,
  • Kusur,
  • Şirket veya pay sahibi zararının varlığı,
  • Aykırılık ile zarar arasındaki uygun nedensellik bağı

ortaya konulmalıdır. İlişkili işlem bulunması ispat yükünü otomatik olarak tersine çevirmese de yöneticinin karar sürecini ve ticari gerekçeyi belgelendirmesi savunma bakımından belirleyicidir.

Şirket zararı ile pay sahibinin doğrudan zararı ayrılır

Şirket varlığının eksilmesi çoğu zaman doğrudan şirket zararını oluşturur. Pay değerinin düşmesi ise pay sahibinin yansıma zararı niteliğinde olabilir. Davayı kimin, kimin adına ve hangi talep sonucuyla açacağı bu ayrıma göre belirlenir.

Müdürün veya yönetim kurulu üyesinin görevden alınması

İşlemler yöneticinin bağlılık yükümlülüğünü ağır biçimde ihlal ettiğini veya şirketin iyi yönetimi için gerekli güveni ortadan kaldırdığını gösteriyorsa; limited şirkette yönetim ve temsil yetkisinin kaldırılması ya da sınırlandırılması, anonim şirkette azil ve sorumluluk yolları gündeme gelebilir.

Pay sahipleri ve azınlık hangi yolları kullanabilir?

Bilgi alma ve inceleme

İşlemin tarafları, tutarı, ödeme akışı ve sözleşme belgeleri öğrenilmeden sağlıklı dava stratejisi kurulamaz. Anonim ve limited şirkette bilgi alma ve inceleme usulleri farklıdır; talep konusu ve dönem açıkça belirlenmelidir.

Özel denetim

Belirli işlemlerin açıklığa kavuşturulması için kanuni şartlar varsa özel denetim istenebilir. Özel denetim, bütün şirket faaliyetlerini sınırsız araştıran genel bir inceleme değildir; pay sahipliği haklarının kullanılması için gerekli belirli olgulara yönelmelidir.

Genel kurul kararının iptali veya hükümsüzlük tespiti

İlişkili işlem genel kurul kararıyla onaylandıysa; oy yasağı, eşit işlem, dürüstlük kuralı, kanun veya esas sözleşmeye aykırılık yönünden kararın iptali ya da hükümsüzlüğü değerlendirilebilir. İptal davasındaki üç aylık hak düşürücü süre ayrıca gözetilmelidir.

Sorumluluk davası ve ihtiyati tedbir

Şirket varlığının devri henüz tamamlanmamışsa hedefli bir ihtiyati tedbir talebi, sonradan açılacak tazminat davasından daha etkili olabilir. Ancak bütün şirket malvarlığının süresiz biçimde dondurulması yerine, dava konusu varlık veya ödeme üzerinde ölçülü koruma istenmelidir.

Deliller nasıl hazırlanmalıdır?

Şirket içi karar ve yetki belgeleri

  • Esas sözleşme veya şirket sözleşmesi,
  • Yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararları,
  • Genel kurul tutanakları ve hazirun cetvelleri,
  • İç yönerge ve imza sirküleri,
  • Pay sahipleri sözleşmesi ve grup politikaları.

İşlem ve ödeme belgeleri

  • Sözleşmeler ve ekleri,
  • Faturalar ve irsaliyeler,
  • Banka hareketleri,
  • Cari hesap ekstreleri,
  • Teslim, hizmet ve performans kayıtları,
  • Teminat ve vade belgeleri.

Emsal ve değerleme delilleri

  • Bağımsız değerleme raporu,
  • Alternatif teklifler,
  • Benzer işlemlerin koşulları,
  • Piyasa fiyatları ve maliyet analizi,
  • Transfer fiyatlandırması çalışması.

Dijital kayıtlar ve yazışmalar

E-posta, mesajlaşma, erişim logları ve elektronik onay kayıtları hukuka uygun biçimde elde edilip muhafaza edilmelidir. Salt ekran görüntüsünün kaynağı, bütünlüğü ve kimin hesabından alındığı açıklanmadığında ispat gücü zayıflayabilir.

Şirketler için önleyici işlem kontrol listesi

İlişkili taraf işlemi yapılmadan önce şu sıra izlenmelidir:

  1. İlişkili kişi ve çıkar çatışması tespit edilir.
  2. Karar ve temsil yetkisi belirlenir.
  3. Müzakere ve oy yasağı uygulanır.
  4. Gerekli genel kurul veya yönetim kurulu izni alınır.
  5. Emsal fiyat ve ticari gerekçe belgelenir.
  6. Sözleşme ve teslim koşulları yazılılaştırılır.
  7. Vergi ve finansal raporlama etkisi incelenir.
  8. İşlem sonrası ödeme ve performans denetlenir.
  9. Şirketler topluluğu veya halka açıklık varsa özel yükümlülükler kontrol edilir.
  10. Karar, sözleşme ve muhasebe kayıtlarının birbiriyle uyumu sağlanır.

Sonuç

Şirket ortağı veya yöneticisiyle yapılan işlemde temel soru, yalnızca “taraflar ilişkili mi?” değildir. İşlemin şirketin gerçek ihtiyacına dayanıp dayanmadığı, karar ve temsil yetkisinin usulüne uygun kullanılıp kullanılmadığı, ilgili kişinin müzakere ve oylamadan çekilip çekilmediği, koşulların emsallere uygunluğu ve şirket zararının bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir. Şirketler hukuku, vergi, finansal raporlama ve gerektiğinde sermaye piyasası kuralları aynı işlem üzerinde farklı denetimler kurar. Bu nedenle işlem öncesinde doğru onay ve belgelendirme; uyuşmazlık çıktıktan sonra ise hedefli delil ve talep seçimi belirleyicidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şirket ortağı kendi şirketine mal veya hizmet satabilir mi?

Evet, kural olarak satabilir. Ancak ortak aynı zamanda yönetici veya temsilciyse çıkar çatışması, karar yetkisi, oy yasağı ve bağlılık yükümlülüğü ayrıca incelenir. Fiyat ve diğer koşulların emsallere uygun olması, teslimin gerçekliği ve işlemin şirket menfaatine hizmet etmesi gerekir.

Yönetim kurulu üyesi şirketle sözleşme yapabilir mi?

TTK m.395 uyarınca genel kurul izni olmaksızın şirketle kendisi veya başkası adına işlem yapamaz. İzin bulunmadığında şirket özel hükümsüzlük iddiasını ileri sürebilir. İşlemin kapsamı ve sonradan icazetin etkisi somut olaya göre değerlendirilir.

Çıkar çatışması bulunan yönetici oy kullanabilir mi?

Yönetim kurulunda TTK m.393, genel kurulda ise özellikle TTK m.436 kapsamındaki yasaklar uygulanabilir. Yalnız oylamadan çekilmek her zaman yeterli değildir; müzakereye katılmama ve çatışmayı açıklama yükümlülüğü de bulunabilir.

İlişkili taraf işlemi mutlaka geçersiz midir?

Hayır. İlişkili taraf ilişkisi tek başına geçersizlik nedeni değildir. Yetki, izin, oy yasağı, şirket menfaati, emsal koşullar ve özel düzenlemeler incelenerek hukuki sonuç belirlenir.

Şirket ortağının yakınına yapılan ödeme hukuka uygun mudur?

Ödemenin gerçek bir mal veya hizmet karşılığı olması, yetkili organ kararıyla yapılması ve emsal koşullara dayanması gerekir. Yakınlık, incelemeyi yoğunlaştırır; fakat tek başına ödemeyi hukuka aykırı kılmaz.

Vergi incelemesinde emsallere aykırılık çıkması sözleşmeyi geçersiz yapar mı?

Kendiliğinden yapmaz. Vergi hukukundaki matrah ve örtülü kazanç sonuçları ile sözleşmenin özel hukuk geçerliliği ayrı değerlendirilir.

Azınlık ortağı ilişkili işlemi nasıl araştırabilir?

Şirket türüne uygun bilgi alma ve inceleme talebi, genel kurul soruları, özel denetim ve gerektiğinde mahkemeye başvuru yolları kullanılabilir. Talep, belirli işlem, dönem ve belge gruplarına yöneltilmelidir.

İlişkili işlemin durdurulması için ihtiyati tedbir alınabilir mi?

İşlemin tamamlanması hâlinde hakkın elde edilmesinin zorlaşacağı ve yaklaşık ispat şartının bulunduğu gösterilirse, dava konusu varlık veya ödeme üzerinde ölçülü tedbir istenebilir. Bütün şirket faaliyetini gereksiz yere durduran talepler reddedilebilir.

Kaynakça

1 — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, özellikle m.369, m.393, m.395, m.396, m.436, m.553, m.613, m.626 ve m.630. Kaynağa erişim

2 — 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.13 ve Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ. Kaynağa erişim

3 — Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, TMS 24 İlişkili Taraf Açıklamaları. Kaynağa erişim

4 — Sermaye Piyasası Kurulu, Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1) ve ilgili güncel düzenlemeler. Kaynağa erişim

5 — Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2020/6450, K.2021/6956, T.08.12.2021. Kaynağa erişim

6 — Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2017/1281, K.2019/575, T.22.01.2019. Kaynağa erişim

7 — Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2020/8334, K.2022/4052, T.25.05.2022. Kaynağa erişim

8 — Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2023/5785, K.2024/7409, T.21.10.2024. Kaynağa erişim

9 — Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2022/6269, K.2024/2677, T.02.04.2024. Kaynağa erişim

YAZAR

Av. Umut Güneş

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu

Görüş veya düzeltme bildirin

Kaynak, tarih, içerik veya bağlantılarla ilgili görüş ve düzeltme önerilerinizi iletebilirsiniz.

Makalenin başlığını ve ilgili bölümü belirtmeniz yeterlidir. Kişisel dosya bilgisi veya belge göndermeyiniz.

GÜNEŞ & GÜNEŞ HUKUK BÜROSU

Büromuzla İletişim ve Görüşme

1999’dan bu yana faaliyet gösteren Antalya merkezli hukuk büromuz, Türkiye bağlantılı hukukî konularda Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça iletişim imkânı sunmaktadır.

Türkiye’de veya yurt dışında bulunmanızdan bağımsız olarak telefon, WhatsApp, e-posta, yüz yüze görüşme veya video konferans yoluyla iletişim kurabilirsiniz.

Görüşme süreci ve gerekli bilgiler

Hukukî durumunuzun değerlendirilmesi, planladığınız işlemin hukukî yönlerinin incelenmesi veya uygulanabilecek başvuru yollarının belirlenmesi için konunun kısa özetini, talebinizi ve tercih ettiğiniz dili paylaşabilirsiniz.

Varsa dosya veya işlem bilgilerini, süre içeren karar, tebligat veya bildirimleri ve bildiğiniz önemli tarihleri belirtmeniz yararlı olur. Hizmet kapsamı, gerekli belgeler ve ücretlendirme ayrıca değerlendirilir.

İlgili hizmet alanları