İcra Takibi, İtirazın İptali ve Alacak Davaları
Fatura veya açık hesap bakiyesine dayalı alacak, koşullarına göre ilamsız icra takibine veya doğrudan alacak davasına konu edilebilir. Takip ve dava öncesinde alacağın kaynağı, miktarı, muacceliyeti, vadesi, faiz başlangıcı ve borçlunun doğru belirlenmesi gerekir.
Bu kapsamda:
- Takip dayanağı sözleşme, fatura veya açık hesap ilişkisi
- Takibe konu edilen dönem ve işlemler
- Asıl alacak, faiz ve fer’î alacak kalemleri
- Temerrüt tarihi ve ihtar
- Borçlunun takibe itirazının kapsamı
- İtirazın iptali davasının süresi
- İcra inkâr veya kötü niyet tazminatının koşulları
- Dava şartı arabuluculuğun kapsamı
- Ticari defter ve bilirkişi incelemesi
- Belirsiz alacak veya kısmi dava koşulları
- İhtiyati haciz ve tahsil riski
- Zamanaşımı ve önceki takiplerin etkisi
değerlendirilir. İcra inkâr tazminatı otomatik bir sonuç değildir; alacağın likit olup olmadığı, itirazın niteliği ve diğer kanuni koşullar somut dosyada ayrıca incelenir.
Menfi Tespit ve İstirdat Davaları
Fatura, cari hesap veya mutabakat kaydına dayanılarak borç talep edilen kişi, borcun hiç doğmadığını, sona erdiğini, ödendiğini, yanlış hesaba kaydedildiğini veya talep edilen miktarın gerçeği yansıtmadığını ileri sürebilir. İcra takibinden önce veya sonra menfi tespit; ödeme yapılmışsa koşullarına göre istirdat davası gündeme gelebilir.
Başlıca savunmalar:
- Taraflar arasında sözleşme bulunmaması
- Malın teslim edilmemesi veya hizmetin ifa edilmemesi
- Eksik, ayıplı veya sözleşmeye aykırı ifa
- Faturanın yetkisiz veya hatalı düzenlenmesi
- Süresinde veya sonradan yapılan fatura itirazı
- Ödeme, takas, mahsup veya ibra
- Mutabakat belgesindeki imzanın veya yetkinin reddi
- Cari hesap bakiyesinin yanlış hesaplanması
- Mükerrer fatura veya kayıt
- Zamanaşımı
- İcra tehdidi altında yapılan ödeme
Menfi tespit davasının açılması icra takibini kendiliğinden durdurmaz. Geçici hukukî koruma talebi, davanın takipten önce veya sonra açılması, teminat ve ilgili kanuni sınırlamalar çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava Şartı Arabuluculuk, Görev ve Yetki
Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekebilir. Arabuluculuk başvurusunda yalnız toplam tutarın değil, uyuşmazlık konusu faturaların, dönemin, hesap kalemlerinin, faiz ve fer’î taleplerin yeterince belirli gösterilmesi sonraki dava bakımından önem taşır.
Görev ve yetki belirlenirken:
- Uyuşmazlığın nispi veya mutlak ticari dava niteliği
- Tarafların tacir, tüketici veya başka bir sıfatı
- Temel sözleşmenin türü
- Asliye ticaret, tüketici veya başka bir mahkemenin görevi
- Sözleşmedeki yetki ve tahkim şartı
- İcra takibinin yapıldığı yer
- Faturanın düzenlendiği veya gönderildiği yerden bağımsız yetki kuralları
- Borcun ifa yeri
- Yabancı unsur ve uygulanacak hukuk
incelenir. Faturada tek taraflı olarak yazılan yetki kaydı, taraflar arasında geçerli bir yetki sözleşmesi bulunduğunu her durumda tek başına göstermez.
Zamanaşımı ve Kısa Sürelerin Yönetimi
Fatura, cari hesap ve ticari defter uyuşmazlıklarında tek bir süre bulunmaz. Süre; temel sözleşmenin türüne, alacağın muacceliyetine, cari hesap sözleşmesine, ödeme veya kabul tarihine, icra takibine ve ileri sürülen talebe göre değişebilir.
Her dosyada ayrı süre çizelgesi oluşturulmalıdır:
- Faturanın alınma ve itiraz tarihi
- Teyit yazısının alınma ve itiraz tarihi
- Kanuni cari hesapta bakiye cetveline itiraz süresi
- Borcun vadesi ve temerrüt tarihi
- Temel alacağın zamanaşımı
- İcra takibi ve itiraz tarihleri
- İtirazın iptali davası süresi
- Menfi tespit ve istirdat bakımından ilgili süreler
- Ayıp ve ihbar süreleri
- Arabuluculuğun sürelere etkisi
- İstinaf ve temyiz süreleri
Faturaya sekiz günlük sürede itiraz edilmemesi ile alacağın zamanaşımına uğraması birbirinden farklı hukukî meselelerdir. Süre hesabı, belgenin adı üzerinden değil temel hukukî ilişki ve talep türü üzerinden yapılmalıdır.
Uluslararası Fatura, Hesap ve Mutabakat Uyuşmazlıkları
Taraflardan birinin yabancı olması, sözleşmenin başka ülkede kurulması, malın sınır ötesi teslimi, hizmetin farklı ülkelerde ifası veya hesabın yabancı para üzerinden tutulması hâlinde milletlerarası özel hukuk ve uluslararası ticaret kuralları ayrıca değerlendirilir.
Bu kapsamda:
- Uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme
- Tahkim ve uyuşmazlık çözüm şartları
- Uluslararası satış ve teslim kuralları
- Incoterms kaydı ve riskin geçişi
- Yabancı dilde sözleşme, fatura ve mutabakat
- Yabancı para, kur ve ödeme kayıtları
- Sınır ötesi banka ve ödeme hizmeti kayıtları
- Gümrük, taşıma ve teslim belgeleri
- Yurt dışı tebligatı, apostil ve tercüme
- Yabancı mahkeme ve hakem kararlarının tanınması, tenfizi ve icrası
- Türkiye’de ihtiyati haciz ve alacak takibi
incelenir. Bir ülkedeki muhasebe kaydının veya fatura kabul sisteminin Türkiye’de aynı ispat sonucunu doğuracağı varsayılmamalıdır.
Takip ve Dava Dosyasında Çalışma Yaklaşımımız
Talep veya savunmayı faturanın dayandığı ilişkiyle sınırlandırıyor; doğru taraf, dönem, vade, faiz ve delil çerçevesini oluşturuyoruz. Başvuru yolu, arabuluculuk ihtiyacı ve geçici koruma talebi birlikte değerlendirilir. Kararlaştırılan kapsamda müvekkile süreç ve eksik belgeler hakkında bilgi verilir.
Dava açılması takibi kendiliğinden durdurmaz
Özellikle menfi tespitte takipten önce ve sonra başvurunun etkisi farklıdır. Tedbir, teminat ve talebin kapsamı İİK hükümlerine göre incelenir. Başvuru veya randevu talebi, ödeme emrine karşı süreli işlemin yerine geçmez.
Arabuluculuk ve tahsilat planı
TTK m.5/A kapsamında para konulu ticari alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuk dava şartı olarak değerlendirilir. İstisnalar ve tahkim şartı ayrıca incelenir. Anlaşmada ödeme günü, faiz, teminat, masraf ve ifa etmemenin sonuçları açık olmalıdır.
Ücret, gider ve yurt dışı koordinasyonu
Avukatlık ücreti ile harç, bilirkişi, tebligat, tercüme ve diğer giderler ayrı belirlenir. Yabancı ülkede yerel temsil gerekiyorsa o ülkede yetkili avukat yürütür; seçim, görüşme, sözleşme, belge akışı, takip ve bilgilendirme koordinasyonunun kapsamı, sorumlulukları ve ücreti ayrıca kararlaştırılır.