Kanun Yararına Bozmanın Hukuki Niteliği
Kesin hükmün otoritesine dar ve istisnai müdahaledir
Kesin hüküm, hukuki güvenlik ve yargısal istikrar bakımından korunur. Bununla birlikte olağan kanun yolu denetiminden hiç geçmemiş bir kararın ciddi bir maddi hukuk veya muhakeme hukuku ihlali içermesi, hukuka aykırılığın sürmesine yol açabilir. CMK m. 309-310 bu istisnai durumda, uygulama birliğini ve bireysel adaleti birlikte gözeten dar kapsamlı bir denetim mekanizması kurar.
İkinci bir temyiz veya delil değerlendirmesi değildir
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 24.01.2024 tarihli, E. 2022/384, K. 2024/41 sayılı kararına göre, kanun yararına bozma yoluna başvurulabilmesi için hukuka aykırılığın ciddi boyuta ulaşması gerekir. Tanıkların güvenilirliği, hangi delile üstünlük tanınacağı veya mahkemenin takdir alanındaki değerlendirmeler kural olarak yeniden incelenmez. Ancak suçun unsurlarının hukuken bulunmaması, uygulanması zorunlu hükmün uygulanmaması veya savunma hakkının kanuna aykırı biçimde sınırlandırılması salt delil takdiri değildir.
Kanun yararına bozma, kesinleşmiş kararın bütün maddi ve hukuki yönleriyle yeniden görüldüğü genel bir başvuru yolu değil; ciddi norm ihlaline yönelen olağanüstü denetimdir.
CMK 309 Yolunun Kurucu Şartları
Karar veya hüküm hukuken kesinleşmiş olmalıdır
Başvuru öncesinde hükmün tarihi, gerekçeli kararın tebliği, kanun yolu bildirimi, varsa itiraz kararı, kesinleşme şerhi ve UYAP kayıtları birlikte incelenmelidir. Usulsüz tebligat veya hatalı kanun yolu bildirimi nedeniyle olağan başvuru süresi başlamamışsa karar gerçekte kesinleşmemiş olabilir; bu durumda öncelik olağan kanun yolu ve gerekiyorsa eski hale getirmedir.
Karar istinaf veya temyiz incelemesinden geçmemiş olmalıdır
CMK m. 309’un ayırt edici şartı budur. BAM tarafından esastan incelenen hüküm veya Yargıtay denetiminden geçen karar, aynı hüküm yönünden kanun yararına bozma konusu olmaz. BAM’ın kanunen kesin ceza dairesi kararı için CMK 308/A, Yargıtay ceza dairesi kararı için koşulları varsa CMK 308 değerlendirilir.
Hukuka aykırılık ciddi ve hükme etkili olmalıdır
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 08.12.2025 tarihli, E. 2025/2332, K. 2025/8670 sayılı kararında bu yolun, her türlü hata için değil; uygulamadaki esaslı yanlışlıklar, hükme etkili usul hataları ve kanunun sınırlı sonuçları için kullanılabileceği vurgulanmıştır. Dilekçe, ihlalin hangi normdan kaynaklandığını ve hükmün sonucunu nasıl etkilediğini göstermelidir.
Hukuka aykırılık başka bir yolla giderilemiyor olmalıdır
Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 13.05.2024 tarihli, E. 2024/3253, K. 2024/3407 sayılı kararında; kararın hukuken geçerli olması, istinaf veya temyizden geçmeden kesinleşmesi ve başka bir yolla çözümün mümkün olmaması koşulları birlikte açıklanmıştır. Maddi hata düzeltmesi, infaz hâkimliği başvurusu veya hükmü veren mahkemeden yeni karar alma imkânı varsa önce o yol değerlendirilmelidir.
Hangi Kararlar Kanun Yararına Bozma Konusu Olabilir?
Diğer şartlar mevcutsa kanun gereği kesin hâkimlik kararları, itiraz yolu tüketilerek kesinleşen kararlar, süresinde istinaf veya temyiz edilmeyerek kesinleşen hükümler, sulh ceza hâkimliği kararları, infaz hâkimliği ve itiraz mercii kararları, ek kararlar ve değişik iş kararları CMK m. 309 incelemesine konu olabilir. Ancak karar türünün bu listede bulunması tek başına yeterli değildir.
Doğru olağanüstü kanun yolunun seçimi
| İncelenen durum | Öncelikle değerlendirilecek yol | CMK 309 bakımından sonuç |
|---|---|---|
| BAM ceza dairesinin kanunen kesin kararı | CMK 308/A | Aynı karar CMK 309 konusu olmaz |
| Yargıtay ceza dairesi kararı veya onanmış hüküm | CMK 308 ve ilgili özel yollar | Aynı hüküm yönünden CMK 309 uygulanmaz |
| Yeni olay veya yeni delil | CMK 311-323 | Mevcut dosyadaki hukuk hatasından farklıdır |
| Kesinleşmemiş karar veya usulsüz tebligat | İtiraz, istinaf, temyiz, eski hale getirme | Kesinleşme yoksa CMK 309 koşulu oluşmaz |
| Açık maddi yazım veya hesap hatası | Kararı veren merciden düzeltme | Öncelikle mahallinde giderilir |
| İnfaza ilişkin ve yeniden karar verilebilen mesele | Mahkeme veya infaz hâkimliği | Başka giderim varken olağanüstü yol ikame edilmez |
Kanun Yararına Bozma Yolunu Kim İşletebilir?
Adalet Bakanlığının CMK 309 yetkisi
Kesinleşmiş karardaki hukuka aykırılığı öğrenen Adalet Bakanlığı, kararın Yargıtayca bozulması istemini kanuni nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir. Süreç uygulamada Ceza İşleri Genel Müdürlüğü üzerinden yürütülür. Bakanlık bildirimi olmadan ilgilinin dilekçesi kendiliğinden Yargıtay incelemesi başlatmaz.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının CMK 310 yetkisi
CMK m. 310’daki re’sen yetki genel değildir. Yalnız hükümlünün cezasının kaldırılmasını veya daha hafif ceza verilmesini gerektiren CMK m. 309/4-d hallerinde kullanılabilir. Adalet Bakanlığı aynı karar hakkında başvurmuşsa Başsavcının ayrıca bu yetkiyi kullanması söz konusu olmaz.
Hükümlü, müdafi veya ilgili kişinin talebi
Hükümlü, sanık, müdafi, katılan veya suçtan zarar gören kişi doğrudan kanun yararına bozma davası açamaz; yetkili makamların takdirini harekete geçiren gerekçeli bir talep sunabilir. Talebin reddi veya işlem yapılmaması, hükmün yeni bir olağan kanun yolu incelemesinden geçtiği anlamına gelmez.
Adalet Bakanlığı Talepleri Nasıl Ön İncelemeden Geçirir?
Kesinleşme, kanun yolu bildirimi ve tebligat denetlenir
Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 31.12.2019 tarihli 16/1 sayılı Genelgesi uyarınca ilk denetim; kararın tabi olduğu kanun yolu, süresi, başlangıç tarihi, görevli merci, başvuru yöntemi ve tebligatın usulüne ilişkindir. Özellikle Tebligat Kanunu m. 21 ve m. 35 uygulamaları ile ceza infaz kurumundaki kişiye yapılan bildirimler incelenmelidir. Karar gerçekte kesinleşmemişse dosya CMK m. 309’a değil olağan kanun yoluna yöneltilir.
Cumhuriyet başsavcılığının gerekçeli görüşü ve dosya bütünlüğü aranır
Genelge, yalnız dilekçenin Bakanlığa gönderilmesini yeterli görmez. Kararı veren yer Cumhuriyet başsavcılığının hukuka aykırılık hakkında gerekçeli görüş hazırlaması; karar, tebligat, adli sicil, infaz ve ilgili bütün evrakın eksikliklerini gidermesi; belgeleri kronolojik sıraya koyması ve dizi pusulası düzenlemesi beklenir. Bu nedenle başvurucu, dosyadaki hukuki sorunu ve dayanak kayıtları açıkça göstermelidir.
Aciliyet kaydı yalnız “acil” ifadesiyle oluşmaz
İnfaz, tutukluluk, iddianamenin iadesi, görev veya yetki uyuşmazlığı gibi ivedi dosyalarda UYAP aciliyet alanının işaretlenmesi ve dosyanın resmi sevk sürecinde önceliklendirilmesi gerekir. Dilekçeye yalnız “acildir” yazılması otomatik olarak öncelik sağlamaz; aciliyetin hukuki ve fiili nedeni belgelenmelidir.
Bakanlığa Gönderilmeden Mahallinde Sonuçlandırılacak Talepler
16/1 sayılı Genelgenin mahallinde çözüm mantığı
| Talebin konusu | Genelgeye göre öncelikli işlem | Neden |
|---|---|---|
| İstinaf denetiminden geçmiş hüküm veya BAM kararı | CMK 308/A veya ilgili kanun yolu | CMK 309’un olağan denetimden geçmeme koşulu yoktur |
| Yargıtayca incelenmiş hüküm | CMK 308 veya ilgili özel yol | Kanun yararına bozma ikinci temyiz değildir |
| Henüz kesinleşmemiş karar | Olağan kanun yolunun tamamlanması | Kesinleşme kurucu şarttır |
| Belirsiz ve hangi kararın hedeflendiği anlaşılmayan dilekçe | Başvurucunun beyanının açıklattırılması | Hedef karar ve talep türü belirlenmelidir |
| Maddi yazım, tarih, rakam veya hesap yanlışı | Kararı veren merciden düzeltme | Mahallinde giderilebilen hata için olağanüstü yol kullanılmaz |
| İnfaza ilişkin ve her zaman yeni karar verilebilen mesele | Mahkeme veya infaz hâkimliğine başvuru | Başka etkili giderim yolu vardır |
| Yalnız cezanın kaldırılması veya azaltılması gereken hâl | CMK 309/4-d ve 310 rotası | Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının sınırlı re’sen yetkisi gündeme gelir |
Adalet Bakanlığına Sunulacak Dilekçe Nasıl Kurulmalıdır?
Başlık ve gönderim yolu doğru seçilmelidir
Genel CMK m. 309 talebi için: Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne Gönderilmek Üzere ... Cumhuriyet Başsavcılığına
Yalnız CMK m. 309/4-d ve m. 310 kapsamında cezanın kaldırılması veya azaltılması talebi için: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına Gönderilmek Üzere ... Cumhuriyet Başsavcılığına
Hedef kararın tam kimliği ve kesinleşme zinciri
Dilekçede mahkeme veya hâkimliğin tam adı, esas-karar ya da değişik iş numarası, karar tarihi, gerekçeli kararın tebliği, varsa itiraz kararı, son kararın tebliğ veya öğrenme tarihi ve kesinleşme tarihi kronolojik olarak yazılmalıdır. Bir dosyada hüküm, ek karar, itiraz mercii kararı ve infaz kararı birlikte bulunabileceğinden hangi kararın bozulmasının istendiği açık olmalıdır.
Norm - dosya kaydı - hükme etki - istenen sonuç
Dilekçede somutlaştırılması gereken altı unsur
| Dilekçe bölümü | Yazılması gereken olgu | Yetersiz kalan ifade örneği |
|---|---|---|
| İhlal edilen norm | Uygulanması gereken kanun maddesi ve olay tarihindeki yürürlük durumu | “Karar hukuka aykırıdır.” |
| Dosya kaydı | Duruşma tutanağı, tebligat, karar paragrafı, rapor veya ceza hesabı | “Dosya dikkate alınmamıştır.” |
| Aykırılığın niteliği | Maddi hukuk veya muhakeme kuralının nasıl ihlal edildiği | “Mahkeme yanlış değerlendirmiştir.” |
| Hükme etkisi | Hata olmasaydı sonucun neden farklı olabileceği | “Adaletsiz sonuç doğmuştur.” |
| Yol ayrımı | İtiraz, istinaf, temyiz, 308, 308/A, 311 veya infaz yolunun neden uygulanmadığı | “Başka yol kalmamıştır.” |
| Talep | CMK 309/4’ün uygulanacak bendi ve beklenen işlem | “Kararın bozulması talep olunur.” |
Salt delil takdiri olmadığı açıklanmalıdır
Dilekçe, tanığın neden inandırıcı olmadığı veya hangi delilin tercih edilmesi gerektiğini yeniden tartışmak yerine, belirli bir hukuk kuralının ihlalini göstermelidir. Örneğin zorunlu müdafi bulunmadan hüküm kurulması, uygulanması zorunlu indirim oranının uygulanmaması veya suçun kanuni unsurunun yokluğu norm ihlalidir; yalnız tanık anlatımına farklı anlam verilmesi ise çoğu kez delil takdiridir.
CMK 309/4 bendi açıkça belirtilmelidir
Bozmanın sonucu talep edilen bende göre değişir. Dilekçe, yeniden karar verilmesini, yeniden yargılama yapılmasını, bozmanın sanık aleyhine sonuç doğurmamasını veya Yargıtayın doğrudan cezanın kaldırılmasına/daha hafif cezaya hükmetmesini gerektiren ayrımı tartışmalıdır.
Başvuru Dosyasına Eklenecek Belgeler
- Bozulması istenen karar veya hükmün tam ve okunaklı örneği.
- Kesinleşme şerhi ile bütün tebligat ve kanun yolu bildirimi belgeleri.
- Varsa itiraz, istinaf veya temyiz dilekçeleri ile bu başvurulara verilen kararlar.
- İddianame, duruşma tutanakları, esas hakkındaki mütalaa ve savunmalar.
- Hukuka aykırılığı gösteren bilirkişi raporu, teknik kayıt, adli sicil veya ceza hesap cetveli.
- İnfaz söz konusuysa müddetname, infaz savcılığı yazıları ve mahsup kayıtları.
- Her ekin dilekçedeki hangi iddiayı desteklediğini gösteren numaralı ek listesi.
Örnek sonuç talebi
Açıklanan nedenlerle; ... Mahkemesinin ... tarihli, E. ..., K. ... sayılı ve ... tarihinde istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararındaki hukuka aykırılığın giderilmesi amacıyla, 5271 sayılı CMK m. 309/1 uyarınca kararın kanun yararına bozulması isteminin kanuni nedenleriyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi hususunda gereğini arz ederiz.
Başvuru Süresi, İnfaz ve Anayasa Mahkemesi İlişkisi
İlgilinin talebi için özel hak düşürücü süre yoktur
CMK m. 309-310’da ilgilinin yetkili makamdan bu yolu işletmesini istemesi için özel bir hak düşürücü süre düzenlenmemiştir. Bununla birlikte infazın sürmesi, dosya kayıtlarına erişimin zorlaşması ve diğer başvuru yollarının kendi süreleri başvurunun geciktirilmemesini gerektirir.
Talep infazı kendiliğinden durdurmaz
Dilekçenin verilmesi, Bakanlıkça incelemeye alınması veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi kesinleşmiş hükmün infazını otomatik olarak durdurmaz. İnfaz hâkimliği, mahsup, müddetname, erteleme veya somut olaya özgü diğer koruma yolları ayrı değerlendirilmelidir.
AYM bireysel başvuru süresi ayrıca korunmalıdır
Kanun yararına bozma talebi, tüketilmesi zorunlu olağan bir başvuru yolu değildir. Yetkili makamın cevabını beklemek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru süresini kural olarak durdurmaz veya yeniden başlatmaz. Olağan kanun yolundaki nihai kararın öğrenilme tarihi ayrı takip edilmelidir.
Yargıtay İncelemesinin Sınırları
İnceleme ihbarnamedeki nedenlerle sınırlıdır
CMK m. 309/3 gereğince Yargıtay ceza dairesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesinde ileri sürülen nedenleri inceler. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 13.05.2024 tarihli E. 2022/11297, K. 2024/5143 ve E. 2022/3582, K. 2024/5135 sayılı kararlarında bu sınırlama açıkça uygulanmıştır. Bu nedenle ilk talep dilekçesi, hukuka aykırılığın eksiksiz görünür kılınması bakımından önem taşır.
Takdir alanı ile zorunlu hukuk kuralı ayrılmalıdır
Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 22.04.2026 tarihli, E. 2026/2451, K. 2026/7506 sayılı kararında; hâkim veya mahkemenin takdirine bağlı istekler, delil değerlendirmesi ve şahsi hakka ilişkin kararların kural olarak kanun yararına bozma konusu olamayacağı vurgulanmıştır. Buna karşılık zorunlu ceza hesabı, savunma hakkı ve suçun kanuni unsurları takdir alanından farklıdır.
Kanun Yararına Bozmaya Elverişli Hukuka Aykırılık Örnekleri
Savunma hakkının kaldırılması veya kısıtlanması
Zorunlu müdafi görevlendirilmemesi, sanığın müdafi huzurunda savunma yapma isteğine rağmen bu imkânın tanınmaması, esas hakkındaki mütalaaya karşı makul süre verilmemesi veya ek savunma hakkının kullandırılmaması hükme etkili usul ihlali oluşturabilir. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 04.11.2024 tarihli, E. 2024/5407, K. 2024/12665 sayılı kararında müdafi talebi karşılanmadan hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.
Zorunlu indirim, seçenek yaptırım ve ceza hesabı hataları
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 02.10.2024 tarihli, E. 2024/2953, K. 2024/4911 sayılı kararında basit yargılama usulündeki zorunlu indirim uygulanmadığı için fazla belirlenen ceza CMK m. 309/4-d uyarınca Yargıtayca doğrudan düzeltilmiştir. Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 16.04.2025 tarihli, E. 2024/23737, K. 2025/2984 sayılı kararında ise bozma nedeninin cezanın kaldırılmasını gerektirdiği kabul edilmiştir.
Kazanılmış hak ve başvuru hakkının yanlış sınırlandırılması
Yalnız sanık lehine başvurulan önceki hükümden sonra daha ağır ceza verilmesi veya başvuru hakkı bulunan kişinin talebinin taraf sıfatı yokluğu gibi yanlış nedenle usulden reddedilmesi, uygulanması zorunlu usul kurallarının ihlali niteliğinde olabilir.
CMK 309/4 Uyarınca Bozmanın Hukuki Sonuçları
Bozma nedenine göre farklılaşan sonuçlar
| CMK hükmü | Hukuka aykırılığın türü | Bozma sonrası sonuç |
|---|---|---|
| 309/4-a | Davanın esasını çözmeyen karar | Kararı veren hâkim veya mahkeme gerekli inceleme ve araştırmayı yaparak yeniden karar verir |
| 309/4-b | Mahkûmiyet hükmünün esas dışı yönü veya savunma hakkını kaldıran/kısıtlayan usul işlemi | Yeniden yargılama yapılır; yeni ceza önceki cezadan ağır olamaz |
| 309/4-c | Davanın esasını çözen mahkûmiyet dışındaki hüküm | Bozma sanık aleyhine sonuç doğurmaz ve yeniden yargılama yapılmaz |
| 309/4-d | Cezanın kaldırılması veya daha hafif ceza verilmesi gereken hâl | Yargıtay ceza dairesi doğrudan cezanın kaldırılmasına veya daha hafif cezaya hükmeder |
CMK m. 309/5 uyarınca kanun yararına bozma kararına karşı direnilemez. Bozma kararı verilmesi her dosyada yeniden duruşma yapılacağı veya otomatik tahliye sağlanacağı anlamına gelmez.
Kanun Yararına Bozma Sanık Aleyhine Sonuç Doğurabilir mi?
Olağanüstü yol hukuk uygulamasındaki hatanın tespiti amacıyla sanık aleyhine de işletilebilir. Ancak CMK m. 309/4-b’de yeniden yargılama sonucunda önceki cezadan daha ağır ceza verilemez; 309/4-c’de mahkûmiyet dışındaki esasa ilişkin hükmün bozulması sanık aleyhine sonuç doğurmaz; 309/4-d ise yalnız cezanın kaldırılması veya azaltılmasına ilişkindir. Bu sınırlamalar kesin hükmün sanık aleyhine ağırlaştırılmasını önler.
CMK 308/A, CMK 309-310 ve CMK 311 Arasındaki Farklar
Üçlü olağanüstü kanun yolu serisinin merkezî ayrımı
| Kanun yolu | Hedeflenen karar veya sorun | Yetkili merci | Belirleyici ayrım |
|---|---|---|---|
| CMK 308/A | BAM ceza dairesinin kanunen kesin kararı | BAM Cumhuriyet başsavcılığı; daire ve gerekirse başkanlar kurulu | İstinaf merciinin kesin kararındaki esaslı hata |
| CMK 309-310 | İstinaf veya temyizden geçmeden kesinleşen karar veya hüküm | Adalet Bakanlığı; sınırlı halde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı; ilgili Yargıtay dairesi | Mevcut dosyadaki ciddi norm ihlali |
| CMK 311-323 | Kesin hükümde yeni olay, yeni delil veya kanunda sayılan diğer yenileme nedeni | Kural olarak hükmü veren mahkeme | Kesin hükmün maddi temelini değiştirebilecek yeni neden |
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
- Kararın gerçekten kesinleşip kesinleşmediğini ve tebligatı incelemeden CMK 309 talep etmek.
- İstinaf veya temyizden geçmiş hükmü yalnız “kesin” olduğu için kanun yararına bozma konusu saymak.
- Tanık ve delillerin yeniden değerlendirilmesini istemek; somut norm ihlalini göstermemek.
- Bozulması istenen hedef kararı, ek kararı veya itiraz mercii kararını ayırmamak.
- CMK 309/4’ün uygulanacak bendini ve beklenen hukuki sonucu tartışmamak.
- Maddi hata veya infaz uyuşmazlığı için önce mahallinde kullanılabilecek yolu işletmemek.
- Bakanlık cevabını beklerken AYM ve diğer süreli yolları kaçırmak.
- Dilekçenin verilmesiyle infazın durduğunu varsaymak.
Müdafi İçin Kontrol Listesi
- Hedef kararın tam künyesi ve kesinleşme zinciri belirlendi mi?
- Tebligat ve kanun yolu bildirimi usulüne uygun mu?
- Karar gerçekten istinaf veya temyiz incelemesinden geçmedi mi?
- Hukuka aykırılık belirli bir norm ihlali olarak gösterildi mi?
- İddia salt delil takdirinden ayrıştırıldı mı?
- Başka bir olağan, özel veya infaz yolu bulunmadığı açıklandı mı?
- CMK 309/4’ün uygulanacak bendi ve talep edilen sonuç belirtildi mi?
- Her iddia dosyadaki belge veya kayıtla eşleştirildi mi?
- Eksiksiz ek listesi ve kronolojik dosya özeti hazırlandı mı?
- İnfaz ve bireysel başvuru süreleri ayrıca takip edildi mi?
İlgili yazı: Kanun Yararına Bozma: CMK 309 Kapsamında Adalet Bakanlığına Başvuru, İnceleme Süreci ve Hukuki Sonuçları.
Sonuç
Kanun yararına bozma, kesinleşmiş bütün ceza kararlarını yeniden incelemeye açan genel bir hak arama yolu değildir. Kararın istinaf veya temyiz denetiminden geçmeden kesinleşmiş olması, ciddi ve hükme etkili norm ihlali içermesi ve başka bir kanuni yolla giderilememesi gerekir.
Etkili bir talep; hedef kararın tam kimliğini, tebligat ve kesinleşme kronolojisini, ihlal edilen normu, ihlali kanıtlayan dosya kaydını, hatanın hükme etkisini, diğer yolların neden uygulanmadığını ve CMK m. 309/4 kapsamında beklenen sonucu aynı hukuki zincir içinde göstermelidir. Adalet Bakanlığına yapılan talebin infazı durdurmadığı ve AYM dahil diğer süreleri korumadığı hiçbir aşamada gözden kaçırılmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kanun yararına bozma başvurusunu hükümlü doğrudan Yargıtaya yapabilir mi?
Hayır. CMK m. 309 kapsamında temel yetki Adalet Bakanlığına aittir. Hükümlü veya müdafi, yetkili makamların bu yolu işletmesini gerekçeli dilekçeyle isteyebilir. CMK m. 310’daki doğrudan rota yalnız cezanın kaldırılması veya azaltılması gereken sınırlı hallere ilişkindir.
Kanun yararına bozma için süre var mıdır?
İlgilinin talebi bakımından özel bir hak düşürücü süre düzenlenmemiştir. Buna karşılık infaz, delillerin korunması ve diğer kanun yollarının süreleri nedeniyle başvurunun geciktirilmemesi gerekir.
İstinaftan geçen karar için CMK 309 istenebilir mi?
Kural olarak hayır. BAM ceza dairesinin kanunen kesin kararındaki hata için CMK 308/A; Yargıtayca incelenmiş kararlar için koşullarına göre CMK 308 ve diğer yollar değerlendirilir.
Temyiz süresi kaçırılan bir hüküm CMK 309’a konu olabilir mi?
Hüküm usulüne uygun biçimde kesinleşmiş ve temyiz incelemesinden geçmemişse diğer koşulların varlığı halinde mümkün olabilir. Ancak tebligat veya kanun yolu bildirimi hatalıysa hüküm henüz kesinleşmemiş olabilir.
Başvuru yapıldığında cezanın infazı durur mu?
Hayır. Talebin sunulması, Bakanlıkça incelemeye alınması veya Yargıtaya sevk edilmesi infazı kendiliğinden durdurmaz.
Delillerin yanlış değerlendirildiği iddiası yeterli midir?
Salt delil takdiri kural olarak yeterli değildir. Sorun, suçun kanuni unsurunun yokluğu, yasak delilin kullanılması, zorunlu müdafi bulunmaması veya kanuni ceza hesabının yanlışlığı gibi somut norm ihlaliyse farklı değerlendirme yapılır.
Adalet Bakanlığı talebi kabul etmek zorunda mıdır?
Hayır. İlgilinin dilekçesi Bakanlığın takdirini harekete geçiren istemdir. Bakanlığın her talebi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirme zorunluluğu yoktur.
Yargıtay bozma kararından sonra yerel mahkeme direnebilir mi?
Hayır. CMK m. 309/5 uyarınca kanun yararına bozma kararına karşı direnilemez.
Yeni delil ortaya çıkmışsa CMK 309 mu uygulanır?
Yeni olay veya yeni delil kesin hükmün sonucunu değiştirebilecek nitelikteyse CMK m. 311 kapsamında yargılamanın yenilenmesi değerlendirilmelidir. CMK 309 mevcut dosyadaki hukuk hatasına yöneliktir.
Kaynakça
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, özellikle m. 308, 308/A, 309, 310 ve 311-323; güncel konsolide metin, son hukuki kontrol: 11 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
- Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü, 31.12.2019 tarihli ve 16/1 sayılı “Kanun Yararına Bozma Taleplerinde Uyulması Gereken Usul ve Esaslar” Genelgesi. cigm.adalet.gov.tr
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 24.01.2024, E. 2022/384, K. 2024/41.
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 13.05.2024, E. 2024/3253, K. 2024/3407.
- Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 13.05.2024, E. 2022/11297, K. 2024/5143; E. 2022/3582, K. 2024/5135.
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 04.11.2024, E. 2024/5407, K. 2024/12665.
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 02.10.2024, E. 2024/2953, K. 2024/4911.
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 16.04.2025, E. 2024/23737, K. 2025/2984.
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 08.12.2025, E. 2025/2332, K. 2025/8670.
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 22.04.2026, E. 2026/2451, K. 2026/7506.
- Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, “CMK 308/A İtirazı: Kesin İstinaf Ceza Kararlarında Başvuru Şartları ve Süreç”.
- Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, “Ceza Davasında Yargılamanın Yenilenmesi: Yeni Delil, Yeni Olay ve İnfazın Durdurulması”.