Limited veya anonim şirket ortağının kişisel borcu nedeniyle, borçluya ait ortaklık payı haczedilebilir ve kanuni şartlarla satılabilir. Ancak bu işlem, şirketin banka hesabının, taşınmazlarının veya araçlarının doğrudan haczedilmesi anlamına gelmez. Payın haczi, ortağın şirketten olan kâr payı ve diğer alacaklarının hacziyle de aynı işlem değildir. Doğru yol; borçlunun kimliğine, şirket türüne, payın temsil biçimine ve haczedilmek istenen hakkın niteliğine göre belirlenir. [1, 2]
Bir icra dosyasında yalnız ticaret siciline yazı gönderilmesi, her pay türünde geçerli haciz kurmaz. Anonim şirkette fiziki pay senedi varsa senedin muhafazası; senede bağlanmamış pay varsa şirkete tebliğ; kayden izlenen sermaye piyasası aracı varsa yatırım kuruluşu üzerinden uygulanacak kayıt işlemleri önem taşır. Sonraki satışın ekonomik sonucu ise şirketin gerçek değerine, önceki haciz ve rehinlere ve alıcının ortaklık haklarını hangi şartlarla kazanacağına bağlıdır.
Bu rehber, özel hukuk alacağı için İcra ve İflas Kanunu kapsamında yürütülen pay haczini ele alır. Vergi ve SGK gibi kamu alacaklarının 6183 sayılı Kanun kapsamındaki takibi ile şirket borcundan dolayı ortağın kişisel sorumluluğu farklı incelemelerdir. Hukuki değerlendirme tarihi 14 Ekim 2026’dır.
Ortağın Kişisel Borcu İçin Şirketin Hangi Değerlerine Başvurulabilir?
Payın haczi ile şirket malvarlığının haczi birbirinden ayrılır
Ticaret şirketi, ortaklarından ayrı tüzel kişidir. Bir kişinin şirketin tamamına sahip olması, şirketin bütün mallarının o kişinin şahsi mülkiyetinde bulunduğunu göstermez. Örneğin borçlu bir limited şirketin tek ortağıysa, şirket adına kayıtlı araç, ortağın kişisel borcu için sırf bu ortaklık nedeniyle haczedilemez. Haczin konusu, şartları varsa tek ortağın esas sermaye payıdır. [1: m.125, 133]
Şirketin ayrıca kefil, borçlu veya başka bir hukuki sebeple sorumlu olması farklıdır. Keza haciz mahallindeki malların gerçekten şirkete mi borçluya mı ait olduğu tartışması, mülkiyet ve istihkak hükümlerine göre çözülür. Aynı adres, akrabalık veya ortak yönetici bulunması, tek başına bütün şirket mallarını ortağın kişisel borcunun teminatı hâline getirmez. Alacaklı, dayanılan sorumluluk veya mülkiyet iddiasını somut belgelerle ortaya koymalıdır.
Ortaklık payı, kâr payı ve cari hesap alacağı farklı haciz konularıdır
TTK m.133, sermaye şirketlerindeki borçlu ortağın payının yanında kâr ve tasfiye payına, ayrıca şirketten olan diğer alacaklarına başvurulabilmesini düzenler. Bu hakların kapsamı icra talebinde açıkça gösterilmelidir. [1]
| Haczedilmek istenen değer | Hukuki niteliği | Temel ayrım |
|---|---|---|
| Limited şirkette esas sermaye payı | Ortağın ortaklık payı | Şirketin kasasındaki para değildir. |
| Anonim şirkette pay | Senede bağlı, çıplak veya kayden izlenen pay | Haciz usulünü temsil biçimi belirler. |
| Kâr payı alacağı | Şirketten istenebilecek ödeme | Şirketin bilanço kârıyla aynı değildir. |
| Tasfiye payı | Tasfiye sonunda ortağa kalabilecek değer | Şirket borçları ödendikten sonra bakiye bulunmalıdır. |
| Ortak cari hesap alacağı | Ortağın şirkete karşı alacağı | Hesabın gerçekten ortak lehine alacak bakiyesi vermesi gerekir. |
Şirketin ortağa borcu bulunmuyorsa, ortaklık payının nominal değeri gerekçe gösterilerek şirketten aynı tutarı ödemesi istenemez. Benzer biçimde, şirket ortağının şirkete borçlu olduğu bir cari hesap, ortağın kişisel alacaklısının haczedebileceği şirketten alacak değildir. Borç ve alacak yönünün ters okunması, yanlış muhataba takip yapılmasına neden olur.
Pay Haczi Öncesinde Hangi Kayıtlar İncelenmelidir?
Takibin kesinleşmesi ve haciz isteme şartları, izlenen takip türüne göre değerlendirilir. Kesin haciz ile ihtiyati haciz aynı aşama değildir. Alacaklı, borçlunun ortak olduğunu gösteren güncel ve geçmiş kayıtları, pay miktarını ve varsa devrin tarihini belirlemelidir. Ticaret sicili başlangıç kaynağıdır; özellikle anonim şirketlerde bütün pay hareketlerinin ticaret sicilinden eksiksiz izlenebileceği varsayılmamalıdır.
Şirket sözleşmesi veya esas sözleşme, pay defteri, sermaye değişiklikleri, senet basım kararları, teslim belgeleri, önceki haciz ve rehin kayıtları birlikte değerlendirilir. Borçlunun kimliği ile şirketin unvanı ve sicil bilgileri açıkça eşleştirilir. Değişmiş unvan veya eski ortaklık oranı üzerinden kurulan talep, borçluya ait olmayan payların haczine yol açabilir.
Haciz tarihindeki durum belirleyicidir. Şirket bugün pay senedi göstermiş olabilir; ancak bunun hacizden önce mi sonra mı düzenlendiği ayrıca araştırılır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 10.10.2024 tarihli, E.2024/4543, K.2024/8419 sayılı kararı da haciz tarihi itibarıyla senet çıkarılıp çıkarılmadığının şirket kayıtları ve bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini esas almıştır. [3]
Limited Şirket Payının Haczi Nasıl Yapılır?
Şirkete bildirim ve pay defteri kaydı birlikte yürütülür
Limited şirkette ortağın payının haczedilebilmesinin temel dayanağı TTK m.133/2’dir. İcra dosyasında borçluya ait pay açıkça belirlenerek haciz talep edilir; haciz şirkete bildirilir ve pay defterine işlenmesi istenir. İİK m.94’ün genel bildirim hükmü, ilgili üçüncü kişilerin haberdar edilmesi bakımından dikkate alınır. Ticaret siciline yönelik bildirimler ve pay üzerindeki önceki kısıtlamalar da takip edilmelidir. [1, 2]
İİK m.94’teki anonim şirkete özgü ayrıntılı cümlelerle TTK m.133/2’nin limited şirket için getirdiği düzenleme aynı lafza sahip değildir. Özellikle AŞ bakımından pay defterine kaydın zorunluluğu ve tebliğ tarihinde haczin kurulması açıkça yazılmıştır; TTK m.133/2 ise pay defterine kaydı istek üzerine öngörür. Uygulamada şirket bildiriminin, kayıt talebinin ve tebliğ belgesinin birlikte tamamlanması, bu ayrımın görmezden gelinmesinden daha güvenli bir dosya düzeni sağlar. [1, 2, 6]
Limited şirkette pay senedi bulunması AŞ usulünü kendiliğinden uygulanabilir kılmaz
TTK m.593/2, limited şirket pay senetlerinin ispat aracı şeklinde veya nama yazılı düzenlenmesine imkân verir. Bu senetler, limited ortaklık payının devrine ilişkin özel kuralları ortadan kaldırmaz. Bu nedenle bir belgenin üzerinde “pay senedi” yazması, anonim şirketteki kıymetli evrakla aynı haciz usulünün uygulanacağı sonucunu doğurmaz. [1, 6]
Özellikle yalnız ispat aracı niteliğindeki belgenin icra dairesince alınmasıyla yetinilmemeli; esas sermaye payının kendisi haciz talebine konu edilerek şirkete bildirim yapılmalıdır. Belgenin niteliği, şirket sözleşmesi ve pay kayıtları birlikte incelenir. Alacaklı bakımından asıl risk, kâğıdın ele geçirilmesine rağmen ortaklık payına ilişkin hukuken etkili haczin kurulmamasıdır.
Anonim Şirkette Çıplak, Senede Bağlı ve Kaydi Pay Nasıl Haczedilir?
Senede bağlanmamış payda şirkete tebliğ belirleyicidir
Anonim şirkette pay senedi veya pay ilmühaberi çıkarılmamışsa, İİK m.94 uyarınca borçlunun payı icra dairesi tarafından şirkete tebliğ edilerek haczedilir. Haczin pay defterine işlenmesi zorunludur; buna rağmen şirket kaydı işlemezse haciz, şirkete tebliğ tarihinde yapılmış sayılır. Haciz ticaret siciline de bildirilir. Dolayısıyla şirkete tebliğ ile sicil bildirimi farklı işlevler taşır. [2]
Yalnız ticaret siciline haciz yazılması yeterli değildir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 21.12.2023 tarihli, E.2023/1072, K.2023/9122 sayılı kararında, sicile müzekkere yazıldığı hâlde şirkete haciz bildirimi yapılmadığı belirlenmiş; haczin usule uygun kabul edilmesi bozma nedeni sayılmıştır. Karar, bütün bildirim eksikliklerinin aynı sonuca yol açtığı yönünde sınırsız bir önerme değil, somut anonim şirket pay haczine ilişkin bir uygulamadır. [4]
Fiziki pay senedi veya ilmühaberde muhafaza işlemi gerekir
Anonim şirket payı kıymetli evrak niteliğinde fiziki pay senedine veya ilmühabere bağlanmışsa, İİK m.88 çerçevesindeki haciz ve muhafaza hükümleri gündeme gelir. Böyle bir durumda çıplak pay için öngörülen yazışma usulüyle yetinilemez. Senedin varlığı, türü, kimin elinde bulunduğu ve haciz tarihinden önce düzenlenip düzenlenmediği belirlenmelidir. [2, 3]
Yargıtay’ın E.2024/4543, K.2024/8419 sayılı kararındaki somut olayda, payların haciz tarihinde nama yazılı senede bağlı olduğu bilirkişi incelemesiyle anlaşılmıştır. Daire, fiilen el koyma yerine pay defterine kayıt ve ticaret siciline müzekkereyle yapılan haczi geçersiz bulmuştur. Bu yaklaşımın pratik sonucu, alacaklının ve şirketin yalnız bugünkü pay defterini değil, senet düzenlenme ve teslim tarihlerini de belgelemesidir. [3]
Kayden izlenen paylarda yatırım kuruluşu üzerinden işlem yapılır
Kayden izlenen sermaye piyasası araçlarında fiziki senet arama yöntemi uygulanmaz. Sermaye Piyasası Kanunu m.13, bu araçlara ilişkin haciz ve benzeri taleplerin MKK üyeleri tarafından yerine getirilmesini öngörür. Borçlunun hesabını tutan yatırım kuruluşu ve ilgili kayıt sistemi üzerinden işlem tesis edilir. [5]
Hamiline yazılı fiziki pay senetleri bakımından MKK’ya yapılan bildirimle, sermaye piyasası aracının bütünüyle kayden izlenmesi de birbirine karıştırılmamalıdır. Aynı kurumun kayıt tutması, her iki modelin aynı haciz usulüne tabi olduğu anlamına gelmez. Payın hangi sistemde izlendiği açıklığa kavuşturulmadan yalnız “MKK kaydı var” ifadesiyle haciz yöntemi belirlenmemelidir.
Şirkete Gönderilen İİK 89 İhbarnamesi Ne Anlama Gelir?
Kâr dağıtım kararı ile bilanço kârı aynı değildir
Şirketin kâr elde etmiş olması, aynı tutarın ortağa ödenebilir kişisel alacak hâline geldiğini göstermez. Kâr payı için şirket türüne uygun dağıtım şartları ve kararları incelenir. Henüz doğmamış fakat mevcut hukuki ilişkiden kaynaklanabilecek alacakların haczi ayrıca değerlendirilebilir; ancak haciz, şirketi gerçekte olmayan bir alacağı hemen ödemek zorunda bırakmaz. [1: m.507–509, 608; 2: m.89]
İİK m.89 ihbarnamesinde şirket, takip borçlusuna borçlu olup olmadığı sorulan üçüncü kişidir. Pay haczi bildiriminde ise esas sermaye payının üzerindeki haciz şirkete duyurulmaktadır. “Ortak bize borçlu” veya “kâr dağıtılmadı” açıklaması, payın kendisine konulmuş haczi otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Buna karşılık şirketten alacak haczinde bu bilgiler doğru bakiye ve belgelerle bildirilmelidir.
İhbarnameye sessiz kalmak şirket için ayrı takip riski yaratır
Birinci haciz ihbarnamesine karşı itiraz süresi, tebliğden itibaren yedi gündür. Süresinde itiraz edilmezse ikinci ihbarname, ardından şartları oluştuğunda üçüncü bildirim ve menfi tespit aşaması gündeme gelir. İlk ihbarnameyi cevapsız bırakmak, şirketin başlangıçta borcu bulunmasa dahi ciddi bir takip riski doğurabilir. [2: m.89]
Cevap; pay defteri, kâr dağıtım kararı, cari hesap kayıtları, ödeme dekontları ve varsa önceki hacizlerle tutarlı olmalıdır. Doğru olmayan “borcumuz yoktur” beyanı da güvenli değildir. Şirketin icra dairesine yönlendirmesi gereken bir ödemeyi borçlu ortağa yapması, ikinci kez ödeme ve sorumluluk tartışmasına neden olabilir. Birinci, ikinci ve üçüncü bildirimlerin süreleri aynı kabul edilmemeli; somut belgenin türü esas alınmalıdır.
Haciz Ortağın Yönetim ve Oy Haklarını Sona Erdirir mi?
Pay haczi, alacaklıyı kendiliğinden ortak veya şirket müdürü yapmaz. Borçlu, kural olarak ortak sıfatını korur; alacaklı yalnız haciz nedeniyle genel kurulda oy kullanamaz. Bununla birlikte payın ekonomik değerini azaltan, haczi etkisizleştiren veya hacizli pay üzerinde tasarruf niteliği taşıyan işlemler serbest kabul edilemez. İcra dairesinin muhafaza tedbirleri, somut haciz bildirimi ve varsa mahkeme kararı birlikte değerlendirilmelidir. [2: m.86, 90, 94]
Anonim şirkette İİK m.94, haczedilen payların devrini alacaklının haklarını ihlal ettiği ölçüde batıl sayar. Bu hüküm, her işlemin herkes bakımından sınırsız şekilde yok hükmünde olduğu anlamına gelmez. Limited şirkette ise özel düzenleme ve haczin tasarruf yetkisine etkisi birlikte incelenmelidir. Hacizden sonra yapılan devirle alacaklının hakkının bertaraf edildiği varsayımı, şirket kayıtlarındaki bir değişikliğe dayanılarak kabul edilemez.
Alacaklı, sırf payı haczettirdiği için limited şirketin fesih ve tasfiyesini isteme hakkı da kazanmaz. Mülga 6762 sayılı Kanun dönemindeki açıklamalar, bugün yürürlükte olan TTK m.133’ün yerine kullanılamaz. Şirketin devamı, payın haczi ve satışıyla birlikte mümkündür. [1, 6]
Payın Satışı, Değerlemesi ve Süreler Nasıl Yönetilir?
Bir yıllık satış isteme süresi ve gider avansı birlikte izlenmelidir
İİK m.106’ya göre hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenebilir. Satış talebiyle kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması gerekir; yatırılmazsa satış talebi yapılmamış sayılır. Başlangıçta yatırılan tutar sonradan yetersiz kalırsa, icra müdürünün verdiği on beş günlük tamamlama süresi önem taşır. [2]
Bir yıllık süre içinde satışı istenen fakat artırmada satılamayan mal bakımından kanundaki ek süre düzenlemesi, satış isteyen alacaklı yönünden ayrıca değerlendirilir. İİK m.110 kapsamında süresinde satış istenmemesi veya geri alınan talebin süresinde yenilenmemesi haczin kalkmasına yol açar. Eski tarihli hacizlerde geçiş hükümleri ve ilgili işlem tarihleri kontrol edilmeden güncel süre geçmişe uygulanmamalıdır.
Nominal sermaye değeri, satış değerinin karşılığı değildir
Şirkette yüzde yirmi pay sahibi olmak, şirketin sicilde görünen sermayesinin yüzde yirmisini tahsil etmek anlamına gelmez. Payın ekonomik değeri için varlıklar, borçlar, tahsil kabiliyeti, devam eden uyuşmazlıklar, faaliyet geliri, yönetim imtiyazları ve pay üzerindeki yükler değerlendirilir. Önceki rehin ve hacizler nedeniyle, yüksek görünen pay değerinden takip alacaklısına çok sınırlı bedel kalabilir.
Kıymet takdiri raporunda hesap yöntemi, kullanılan mali dönem ve önemli varsayımlar açık olmalıdır. Alacaklı aşırı düşük değere; borçlu ve diğer ilgililer ise gerçeği yansıtmayan veya eski mali tabloya dayanan değere karşı uygun başvuru yolunu değerlendirebilir. Değerleme için gereken ticari sırlar dosyanın amacıyla sınırlı kullanılmalı, kamuya açık yazışmalara gereksiz ayrıntı taşınmamalıdır.
İİK 121 bütün şirket payları için otomatik bir ön aşama değildir
TTK m.133/2, sermaye şirketi paylarının taşınırlara ilişkin hükümlerle haczedilmesini ve paraya çevrilmesini düzenler. İİK m.94 de anonim şirkette haczedilen çıplak payın satışını taşınır satış usulüne bağlar. İİK m.121 ise önceki maddelerde gösterilmeyen hakların satışı için icra mahkemesinden usul sorulmasını öngörür. Bu nedenle bütün şirket payları bakımından ayrıca ve zorunlu olarak m.121 kararı gerektiği yönünde genelleme yapılmamalıdır. [1, 2]
Taksim edilmemiş miras veya elbirliği hâlinde tasarruf edilen bir maldaki hak, belirli bir anonim veya limited şirket payıyla aynı değildir. Haczedilen hakkın gerçekten ne olduğu, uygulanacak satış yöntemini belirler. Usul konusunda uyuşmazlık varsa bunun icra mahkemesindeki denetimiyle şirketler hukukuna ilişkin esas uyuşmazlık birbirinden ayrılır.
Satış bakımından da bütün payların aynı piyasaya sahip olduğu varsayılamaz. Kapalı bir şirketteki payın değerlemesiyle borsada fiyatı oluşan kıymetli evrakın satışı farklı özellikler taşır. İİK m.119/2, borsa veya piyasada fiyatı bulunan kıymetli evrak ve diğer mallar için günün piyasa fiyatı teklif edildiğinde pazarlıkla satış yapılabilmesini düzenler. Bu imkân, alacaklının hacizli payı kendi kararıyla satabileceği anlamına gelmez; satış işlemi yetkili icra organı üzerinden yürütülür. [2]
İcradan Pay Alan Kişi Ne Zaman Ortaklık Haklarını Kazanır?
Limited şirkette genel kurul onayı başlangıç şartı değildir
TTK m.596 uyarınca pay icra yoluyla geçtiğinde haklar ve borçlar, genel kurul onayı gerekmeksizin iktisap edene geçer. Şirket, iktisabı öğrendiğinden itibaren üç ay içinde açık ve yazılı olarak ret yoluna başvurabilir; bunun için payın gerçek değeri üzerinden şirket, ortak veya gösterilen üçüncü kişi hesabına devralınmasını önermelidir. Sadece “yeni ortağı istemiyoruz” kararı yeterli değildir. [1]
Ret kararı kanundaki çerçevede geriye etkilidir; ret kararına kadar alınmış genel kurul kararlarının geçerliliği korunur. Üç ay içinde açık ve yazılı ret bulunmazsa onay verilmiş sayılır. Gerçek değer üzerinde uyuşmazlık çıkarsa TTK m.597 gereğince şirket merkezindeki asliye ticaret mahkemesinde değer belirlenmesi istenebilir. İcra ihale bedeli ile şirketin devralma önerisindeki gerçek değer aynı hukuki kavram değildir.
Anonim şirkette mülkiyet ile oy hakkının geçişi ayrılabilir
Borsaya kote edilmemiş, devri onaya bağlı nama yazılı paylarda cebrî icrayla iktisap için TTK m.493–494 özel düzenleme getirir. Mülkiyet ve malvarlığına ilişkin haklar derhâl geçerken genel kurula katılma ve oy hakları şirketin onayına bağlanabilir. Şirket, cebrî icrayla edinen kişiyi ancak gerçek değer üzerinden devralma önerisi şartıyla reddedebilir. [1]
Bu rejim, borsaya kote edilmiş paylara veya bütün pay türlerine aynen uygulanamaz. İhale öncesinde esas sözleşme, payın türü ve devre ilişkin sınırlamalar incelenmeli; alıcının yalnız ekonomik hak mı, oy ve yönetim gücü de mi elde edeceği değerlendirilmelidir. Alacağın tahsil planı kadar payı satın alanın ortaklık planı da bu ayrıma bağlıdır.
Hatalı Haciz, Önceki Pay Devri ve Geçici Koruma İçin Hangi Yollara Başvurulur?
İcra işleminin kanuna aykırılığı için İİK m.16 kapsamında icra mahkemesine şikâyet gündeme gelir. Genel süre, işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür; kanundaki süresiz şikâyet hâlleri ve kamu düzenine ilişkin değerlendirmeler ayrıca incelenir. Her pay haczi itirazının süresiz olduğu varsayılmamalıdır. Şikâyet, mahkeme karar vermedikçe icrayı kendiliğinden durdurmaz. [2: m.16, 22]
Haczedilen payın veya malın üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa, mesele istihkak hükümlerini gerektirebilir. Hangi tarafın dava açacağı, zilyetlik ve haczin uygulanma biçimine göre değişir. Şirketin veya üçüncü kişinin sadece icra dosyasına dilekçe sunmasının her durumda haczi kaldıracağı düşünülmemelidir. Pay sahipliğinin esasına ilişkin ticari uyuşmazlık ise, icra işlemi şikâyetinden farklı görev ve dava şartlarına tabidir.
Hacizden önce yapılan bir pay devri alacaklıdan mal kaçırma amacı taşıyorsa, şartları bulunduğunda tasarrufun iptali veya muvazaa iddiasına dayanan dava değerlendirilebilir. Akrabaya devir tek başına bütün şartları ispatlamaz. Alacağın ve devrin tarihleri, takip ve aciz belgesi koşulları, bedelin gerçekten ödenmesi, tarafların bilgisi ve somut iptal sebebi incelenir. İİK m.284’teki beş yıllık hak düşürücü süre ile m.278–280’deki diğer zaman koşulları aynı süre değildir. [2]
Para alacağını güvenceye almak için İİK m.257 ve devamındaki ihtiyati haciz; payın mülkiyeti veya devrine ilişkin uyuşmazlıkta şartları varsa HMK m.389 ve devamındaki ihtiyati tedbir düşünülür. İhtiyati hacizde infaz ve tamamlayıcı işlem süreleri ayrıca izlenir. Tasarrufun iptali davasındaki m.281 özel koruması da ayrı değerlendirilir. “Paylar devredilmesin” talebi, hukuki sebep, yaklaşık ispat ve gerekli teminat tartışılmadan otomatik kabul edilmez. [2, 7]
Özellikle ihtiyati haciz kararının infazı, kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde istenmelidir; süre geçirilirse karar kendiliğinden kalkar. Bu süre ile İİK m.264’te takip veya dava aşamasına bağlanan tamamlayıcı süreler birbirinden farklıdır. Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıkta, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar İİK m.264/1’deki dava açma süresi işlemez. Bu özel kural, on günlük infaz süresinin de kendiliğinden durduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. [2: m.261, 264; 8: m.18/A-16]
Alacaklı, Şirket ve Borçlu İçin Belge ve İşlem Kontrolü
| Aşama | İncelenecek belge veya kayıt | Yanlış yapılırsa doğabilecek sonuç |
|---|---|---|
| Borç ve ortaklık tespiti | Takip dosyası, kimlik, güncel ve geçmiş ortaklık kayıtları | Yanlış kişiye veya eski pay oranına yönelme |
| Haciz usulü seçimi | Senet, ilmühaber, basım kararı, pay defteri, yatırım hesabı | Geçerli haczin kurulamaması |
| Bildirim | Şirkete tebliğ, sicil yazısı, kayıt cevabı | Bildirimin yapıldığının kanıtlanamaması |
| Alacak haczi | Kâr kararı, cari hesap, banka dekontu | Olmayan borcun kabulü veya yanlış ödeme |
| Satış | Haciz tarihi, satış talebi, gider avansı, değerleme | Haczin kalkması veya eksik değerle satış |
| İktisap sonrası | Öğrenme tarihi, şirket kararı, gerçek değer önerisi | Kanuni ret imkânının kaybı |
Yabancı alacaklı veya yabancı belge bulunması hâlinde temsil, tercüme, gerekli belge tasdiki, teminat ve varsa yabancı kararın tenfizi ayrıca ele alınır. Bu genel takip bağlantısı, büromuzun yabancı gerçek veya tüzel kişinin Türkiye’de para alacağını tahsili konulu yazısında açıklanmıştır. Pay haczinde ise yukarıdaki şirket ve pay türü ayrımlarının ayrıca uygulanması gerekir.
Sonuç
Başarılı bir pay haczi işlemi, önce doğru malvarlığı değerinin belirlenmesini, ardından payın niteliğine uygun haciz ve satış usulünün uygulanmasını gerektirir. Şirketin malı, ortağın payı ve şirketten alacağı birbirine karıştırıldığında takip yanlış hedefe yönelir. Geçerli haciz kurulsa bile satış süresi, giderler ve gerçek değer izlenmediğinde alacaklı beklediği tahsilatı sağlayamayabilir.
Şirket ve diğer ortaklar açısından öncelik, gelen belgenin pay haczi bildirimi mi alacak ihbarnamesi mi olduğunu ayırt etmek; doğru kayıt ve cevapla süreci yürütmektir. Cebrî satıştan sonra ise limited şirketle anonim şirketin onay ve ret hükümleri ayrı uygulanmalıdır. Pay haczi şirket faaliyetini kendiliğinden sona erdirmez; fakat payın değeri, devri ve ortaklık yapısı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabilir.
İlgili yazılar: Limited Şirket Pay Devri: Noter, Onay ve Tescil; Anonim Şirket Pay Devri: Pay Defteri ve MKK Bildirimi; Şirket Payında Rehin ve İntifa: Kuruluş ve Oy Hakkı; Şirketten Kâr Payı Alacağı ve Ortağın Hakları.
Sıkça Sorulan Sorular
Şirketin tek ortağıysam kişisel borcum için şirket hesabı haczedilebilir mi?
Tek ortaklık, şirket malvarlığını şahsi malvarlığına dönüştürmez. Şirketin ayrıca borçlu veya sorumlu olduğu bir hukuki sebep bulunmadıkça, kişisel takip şirket hesabına sırf ortaklık nedeniyle yöneltilemez. Payınız ve şirketten alacaklarınız ayrı haciz konularıdır.
Şirket zarar ediyorsa ortaklık payı yine haczedilebilir mi?
Evet. Kâr dağıtılmaması pay haczini engellemez. Ancak şirketin zararları ve borçları, payın satış değerini ve alacaklının tahsil edebileceği tutarı etkileyebilir.
Pay defterine haciz işlenmemişse haciz geçersiz midir?
Anonim şirkette senede bağlanmamış pay bakımından İİK m.94, şirkete tebliğ tarihinde haczin gerçekleştiğini açıkça düzenler. Deftere kayıt eksikliği ile şirkete hiç tebliğ yapılmamış olması aynı değildir. Limited payında özel düzenleme ve bildirim belgeleri ayrıca incelenir.
Şirketin kâr payı borcu yoksa İİK 89 ihbarnamesi cevapsız bırakılabilir mi?
Hayır. Borç bulunmadığı, uygun belge ve doğru açıklamayla süresinde bildirilmelidir. İhbarnameye itiraz edilmemesi, kanundaki sonraki bildirimler üzerinden şirket hakkında ayrı takip sonuçları doğurabilir.
Haciz alacaklısı genel kurulda oy kullanabilir mi?
Haciz tek başına ortaklık veya oy hakkı kazandırmaz. Cebrî satışla payın iktisabı ve iktisap sonrasındaki şirket onayı hükümleri ayrı aşamalardır. Payın ekonomik değerini etkileyen işlemler yönünden alınmış koruma kararları saklıdır.
Haczedilmiş limited şirket payını diğer ortaklar satın alabilir mi?
Diğer ortakların usulüne uygun satışa katılması mümkündür. Ayrıca cebrî iktisap sonrasında TTK m.596’daki gerçek değer üzerinden devralma önerisi mekanizması kullanılabilir. Bu mekanizma, haczi kendiliğinden kaldıran bedelsiz bir veto hakkı değildir.
Payın satışını istemek için ne kadar süre vardır?
Güncel İİK m.106’daki genel süre hacizden itibaren bir yıldır. Geçerli satış talebi için gerekli giderler de yatırılmalıdır. Artırmada satılamama, geri alma ve geçmiş tarihli hacizlerin geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Şikâyet başvurusu satış işlemini durdurur mu?
Kural olarak kendiliğinden durdurmaz. İİK m.22 gereğince mahkemenin durdurma kararı gerekir. Başvuru yapılırken süre, hukuki yarar ve geçici koruma ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynakça
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, özellikle m.125, 133, 493–494, 507–509, 593–598 ve 608. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103039
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, özellikle m.16, 22, 85–90, 94, 96–99, 106, 110, 114 ve devamı, 121, 257–265, 277–284. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/102993
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 10.10.2024, E.2024/4543, K.2024/8419; payın haciz tarihinde nama yazılı senede bağlı olması ve fiilen el koyma gereği. Adalet Bakanlığı UYAP İçtihat: https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1094129400
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 21.12.2023, E.2023/1072, K.2023/9122; ticaret siciline yazı gönderilmesine rağmen şirkete haciz bildirimi yapılmaması. Adalet Bakanlığı UYAP İçtihat: https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1006085600
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, m.13; MKK’nın yayımladığı kanun metni: https://www.mkk.com.tr/sites/default/files/2025-08/6362-Sayili-Sermaye-Piyasasi-Kanunu.pdf — Merkezi Kayıt Kuruluşu, Sıkça Sorulan Sorular, kaydi sistem ve haciz işlemleri: https://www.mkk.com.tr/sikca-sorulan-sorular
- Baş, Seda, “Limited Şirketlerde Payın Haczi, Rehni ve İntifa Hakkına Konu Olması”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, C.11, S.2, özellikle s.912–917. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2021211
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.389 ve devamı. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103103
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m.18/A-16. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/104320