Beş bağımsız kontrolde hangi belge aranmalıdır?
Aşağıdaki tablo, kayıt görüşmesinde oluşturulabilecek inceleme dosyasının iskeletidir. Bir satırın olumlu sonuçlanması, diğer satırlar için otomatik onay anlamına gelmez.
| Kontrol alanı | İstenmesi yararlı belge veya bilgi | Netleştirilecek sonuç |
|---|---|---|
| Kurumun hukuki türü ve ruhsatı | Resmi kurum adı, kurum kodu, kurucu bilgisi, kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı | Okul hangi türde faaliyet gösterebilir? |
| Kampüs, adres ve kademe | İzin belgesindeki adres, bina veya yerleşke bilgisi, ilkokul–ortaokul–lise ayrımı | Çocuğun gideceği yer ve kademe bu izin kapsamında mı? |
| Program uygulama yetkisi | Programın tam adı, uygulama onayı, ilgili ülke veya program kuruluşunun yetkilendirmesi | Bu kurum, bu programı bu düzeyde uygulayabilir mi? |
| Çocuğun kayıt uygunluğu | Çocuğun vatandaşlık belgeleri, önceki öğrenimi, denklik veya sınıf yerleştirme bilgisi | Bu öğrenci hukuken hangi sınıfa kaydedilebilir? |
| Öğrenim kaydı ve mezuniyet belgesi | Kullanılacak resmi kayıt sistemi, yıllık öğrenim belgeleri, diploma düzenleyen kuruluş | Öğrenim yılları nasıl ispatlanacak; belge nerede ve hangi amaçla kullanılacak? |
Tablodaki inceleme beş adımda yürütülebilir. Belgelerin tarihlerini ve hangi öğretim yılını kapsadıklarını ayrıca kaydetmek gerekir. Geçmişte verilmiş bir izin, farklı adreste açılan yeni kampüsün veya sonradan eklenen programın durumunu tek başına açıklamaz.
Birinci adım: Kurumun resmi kimliğini ve doğru kampüsü doğrulayın
Okulun ticari adı ile ruhsattaki adı aynı olmayabilir
Kayıt görüşmesine okulun resmi adını ve kurum kodunu sorarak başlayın. İnternet sitesindeki marka, tabeladaki ad, sözleşmedeki tüzel kişi ve izinde yazan kurum arasındaki ilişki anlaşılmalıdır. Aynı markanın birden fazla kampüsü, farklı kademeleri ve farklı kurucular tarafından işletilen kurumları bulunabilir. Bu nedenle “grubumuz MEB’e bağlıdır” açıklaması yerine, çocuğun kaydedileceği kurumun kimliğini isteyin.
5580 sayılı Kanun, yabancı özel okulları ve milletlerarası özel öğretim kurumlarını farklı kategorilerde düzenler. Yabancı dilde eğitim veren bir Türk özel okulu da bu iki kategoriyle aynı değildir. Elçilik bağlantısı ileri sürülen bir kurumda ise uygulanacak özel hukuki dayanak ayrıca sorulmalıdır. İnceleme, okulun adına bakılarak tamamlanamaz. [1]
Kurum adı değişmişse eski ve yeni belgeleri ilişkilendiren resmi onayı isteyin. MEB’in 26 Ağustos 2026 tarihli açıklaması, Türk özel öğretim kurumlarında yabancı adların değiştirilmesine ilişkin uygulamayı ve farklı okul türleri bakımından istisnaları duyurmuştur. Bu süreçte isim farklılığının açıklanması önem taşır; yalnız farklı ad bulunmasından usulsüzlük sonucu çıkarılmamalıdır. [18]
Karekod ve resmi liste nasıl kullanılmalıdır?
MEB, 25 Nisan 2026 tarihli duyurusunda velilerin kurum iznini karekod veya Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün internet sitesi üzerinden kontrol etmesini istemiştir. Duyuru, karekodun yalnız bulunmasını değil, MEBBİS’teki kurum bilgilerine yönlendirmesini de önemser. [2]
Uygulamada şu sırayı izleyin:
- Kurumun girişindeki karekodu okutun; açılan sayfanın resmi kurum bilgisi içerip içermediğine bakın.
- ÖÖKGM kurum sorgulama sayfasında okulun resmi adını, ilini ve türünü araştırın.
- Ekrandaki kurum ile sözleşmedeki kurumun adını, kodunu, adresini ve faaliyet alanını birlikte inceleyin.
- Sonucu tarihli olarak saklayın; eksiklik veya uyuşmazlık varsa bağlı il/ilçe millî eğitim müdürlüğüne yazılı teyit başvurusu yapın.
Bir internet sayfasının açılamaması veya aramada sonuç alınamaması tek başına ruhsatsızlık kanıtı değildir. Buna karşılık, okulun kendi sitesindeki “MEB onaylı” ibaresi de bağımsız teyit oluşturmaz. Resmi listeye erişilemediğinde işlem, yetkili müdürlükten alınacak yanıtla tamamlanmalıdır. MEB’in sık sorulan sorular sayfası da kurum ve program hakkındaki tereddütlerde ilgili millî eğitim müdürlüğünden bilgi alınabileceğini belirtir. [3]
İlkokul izni, lise için de geçerli kabul edilmemelidir
Çocuğun fiilen eğitim göreceği binayı ziyaret edin. İzin belgesindeki adres ile derslerin yapılacağı adresin aynı olup olmadığını kontrol edin. Yeni kampüs, ek bina veya taşınma varsa bunu açıklayan resmi belgeyi sorun. Bir yerleşkede ilkokul, ortaokul ve lise tabelalarının bulunması, her kademenin aynı kurum koduyla ve aynı izinle yürüdüğünü göstermez.
Özellikle 8. sınıf kaydında, ailenin aynı yerde liseye devam beklentisi varsa lise kademesini ayrıca inceleyin. Ortaokul hizmetinin mevcut olması, gelecekte açılacağı söylenen lisenin izninin de alınmış olduğu anlamına gelmez. “Lise açılacak” açıklamasıyla “lise açılış izni verilmiştir” açıklamasını sözleşmede birbirinden ayırın.
İkinci adım: Programın adı ile uygulama yetkisini birlikte inceleyin
Yabancı ülke programında hangi onaylar sorulmalıdır?
Okulun eğitim dili, kullandığı kitaplar ve uyguladığı öğretim programı ayrı sorulardır. İngilizce ders yapılması, İngiliz eğitim sisteminin bütününün uygulandığını göstermez. Başka bir ülkenin ders kitabının kullanılması da o ülke adına diploma düzenleme yetkisi doğurmaz.
ÖÖKGM’nin resmi açıklamasına göre, Türk programı dışında ülke programı uygulayacak milletlerarası kurumlar ilgili ülkenin eğitiminden sorumlu biriminden alınan, Dışişleri Bakanlığı tasdikini içeren program uygulama izin belgesini sunmalıdır. İlk kez uygulanacak ders programı ve haftalık ders çizelgesi için Bakanlık onayı gerekir. Önceden onaylanmış programın başka bir okulda kullanılması da ilgili izin ve uygunluk süreçlerine bağlıdır. [4]
Bu nedenle okuldan programın tam adı, hangi ülke veya kuruluşun sistemine ait olduğu, hangi sınıfları kapsadığı ve uygulama onayının tarih ve sayısı istenmelidir. “Müfredatımız uluslararasıdır” ifadesi bu belgelerden hangisinin bulunduğunu açıklamaz. Ön kayıt yapılan yıl ile programın başlaması beklenen yıl da birbirinden ayrılmalıdır.
Uluslararası diploma programında MEB onayı ayrıca aranır
MEB’in 7 Ağustos 2025 tarihli değişiklikleri içeren Uluslararası Diploma ve Sertifika Programları Uygulama Yönergesi, kapsamındaki resmi ve özel ortaöğretim kurumları için başvuru, inceleme ve ilgili genel müdürlüğün onayını düzenler. Aynı metin, velinin programın süresi, dersleri, gerekleri ve maliyetleri hakkında bilgilendirilmesini öngörür. Dolayısıyla uluslararası kuruluşun yetkilendirmesi ile Türkiye’deki uygulama onayı ayrı ayrı sorulmalıdır. [5]
Bu yönergenin ortaöğretim kapsamı, her yaş grubuna ve her uluslararası program türüne aynen yayılmamalıdır. İlkokul veya ortaokul programı için hangi düzenleme ve hangi idari onayın uygulandığı yetkili müdürlükten belirlenmelidir. Ailenin dosyasında genel bir tanıtım broşürü yerine, çocuğun gireceği programı gösteren belge bulunması önemlidir.
2026 değişikliği: Programdaki her aykırılık aynı hukuki sonuca bağlanmaz
ÖÖKGM’nin 3 Eylül 2026 tarihli ve 167676548 sayılı yazısı iki durumu ayırır: Kurumun kendi türü içinde izinsiz program ilavesi veya değişikliği yapması ile başka kurum türünün alanına giren bir programı fiilen uygulaması. İkinci durumda, 5580 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında doğrudan ruhsat iptali söz konusudur; bütün program eksiklikleri aynı yaptırım başlığı altında değerlendirilmez. [6]
Örneğin yalnız kurs statüsündeki bir yerin, çocuğa tam zamanlı okul hizmeti ve sınıf tamamlama vaadi sunması ciddi inceleme gerektirir. Buradaki soru öğretmenin niteliğiyle sınırlı değildir: Kurum, sattığı hizmeti vermeye hukuken yetkili midir? İnceleme yapılırken haftalık ders planı, reklamlar ve kayıt sözleşmesi birlikte okunmalıdır.
IB ve Cambridge kayıtları neyi doğrular?
IB okulunda program ve yetkilendirme düzeyi
IB’nin resmi okul dizini okul ve program bazında araştırmaya imkân verir. İlk yıllar, orta yıllar veya diploma programından hangisinin listelendiği kontrol edilmelidir. Bir program için görülen yetki, okulun tanıtımında sayılan bütün programların yetkilendirildiği şeklinde yorumlanamaz. [7]
IB’nin kavram açıklamalarında aday okul ile yetkilendirilmiş okul ayrı statülerdir. Bu nedenle “adaylık”, “başvuru süreci” ve mevcut yetkilendirme birbirine karıştırılmamalıdır. Programın ailenin planladığı tarihte başlayamaması durumunda ne yapılacağı da sözleşmede açıklanmalıdır. [8]
Cambridge sınav merkezi ile okul ayrımı
Cambridge’in resmi dizini, onaylı sınav merkezlerinin okul olmadığını ve öğretim hizmeti vermediğini açıkça belirtir. Bir merkezde sınava girebilmek, aynı yerde hukuken geçerli örgün okul öğrenimi görüldüğünü kanıtlamaz. Okul kaydı, sınav kaydı ve alınacak yeterlilik belgesi ayrı ayrı incelenmelidir. [9]
Her iki kuruluşun kaydı da kendi yetki alanında değerlidir. Türkiye’deki kurum ruhsatı, öğrenci kabul uygunluğu veya MEB denkliği konusunda bu kayıtlardan tek başına sonuç çıkarılamaz.
Ders kitabı düzenlemesi program ruhsatı değildir
29 Eylül 2026 tarihli ÖÖKGM yazısı, uluslararası diploma ve sertifika programları ile yabancı dil derslerindeki kitaplar hakkındadır. Yurt içinde basımı yapılmamış kitapların kullanımına ilişkin sürenin 2026–2027 öğretim yılı sonuna kadar belirlendiğini hatırlatır ve 2027–2028 planlamasını buna göre yönlendirir. Bu geçiş açıklaması, izinsiz bir programı veya okulu onaylayan düzenleme olarak kullanılamaz. [10]
Üçüncü adım: Çocuğun bu okula kaydedilebileceğini belirleyin
Kurum ve program izinli olsa bile, çocuk o kurumun kabul edebileceği öğrenci grubunda bulunmayabilir. Bu incelemede ebeveynin vatandaşlığından önce çocuğun kendi vatandaşlık durumu esas alınmalıdır. Mevcut Türk vatandaşlığı, sonradan vatandaşlık kazanılması, yalnız yabancı vatandaşlık ve Mavi Kart kapsamındaki durumlar ayrı belgelenmelidir.
7590 sayılı Kanun’la 2026’da getirilen düzenleme, milletlerarası okulun Türk vatandaşı öğrenciyi kaydetmesini veya ona eğitim vermesini ve sonradan Türk vatandaşlığı kazanan öğrenciyi kanuni süreden fazla kayıtlı tutmasını yaptırıma bağlamıştır. Dolayısıyla “resmi kayıt yapmadan derslere devam etsin” önerisi, bu sınırlamayı aşan güvenli bir yöntem değildir. [11]
Milletlerarası okula devam ederken Türk vatandaşlığı kazanılmışsa bulunulan öğretim kademesini tamamlama hükmü incelenir. Bu imkân, sonraki kademeye sınırsız geçiş hakkı değildir. MEB’in 3 Eylül 2026 tarihli 167785270 sayılı açıklaması bu ayrımı somutlaştırır. [12]
Kayıt öncesi yazılı soruda çocuğun mevcut sınıfı, önceki okulun resmi türü, vatandaşlık kazanma tarihi varsa bu tarih ve talep edilen yeni kademe belirtilmelidir. Aksi halde yalnız “yabancı öğrenci kabul ediyor musunuz?” sorusuna verilen olumlu yanıt, somut öğrenci için yeterli olmaz. Kurumun belge incelemesi yapmadan kesin kabul sözü vermesi halinde, hangi hukuki dayanağa göre işlem yapılacağı ayrıca sorulmalıdır.
İlgili yazı: Türk Vatandaşları Yabancı Okullarda Okuyabilir mi? Okul Türleri ve 2026 Düzenlemesi.
Dördüncü adım: Her öğretim yılının resmi kaydını güvenceye alın
Öğrenci portalı ile resmi kayıt aynı şey değildir
Okulun kendi uygulamasında öğrenci numarası verilmesi, fotoğrafının sisteme yüklenmesi veya ders programının görünmesi yararlı bilgiler olabilir. Ancak veli, bu uygulamanın hangi resmi kayıtla ilişkili olduğunu öğrenmelidir. Yönetmeliğin 51. maddesi yıllık kayıt yenilemesini ve elektronik kayıt işlemlerini düzenler. [13]
Milletlerarası okullar bakımından MOBİS önemlidir. ÖÖKGM’nin açıklamasında bu sistem; öğrenci kaydı, sınıf atlatma, nakil, program ve devam işlemlerinin elektronik takibi için tanımlanmıştır. Her kurum için aynı ekranın kullanılacağını varsaymak yerine, okulun tabi olduğu resmi modül ve kayıt işlemi sorulmalıdır. [14]
Kayıt tamamlandığında çocuğun kimliği, kurum kodu, öğretim yılı, sınıfı, programı ve öğrenci statüsünü gösteren onaylı belge isteyin. Veliye kurumsal şifre verilmesi gerekmez; amaç, çocuğa ait işlemin doğrulanabilir çıktısına erişmektir. Yıl sonunda karne veya transkriptle sınıf geçme sonucunu birlikte alın. Sadece devam belgesi verilmişse belgenin sınıfın başarıyla tamamlandığını gösterip göstermediğini açıklattırın.
“Misafir öğrenci” ifadesinin sonucunu öğrenin
Yönetmelik m.51/5 uyarınca yabancı uyruklu misafir öğrencilere diploma düzenlenmez; ayrılışta ders ve not belgesi verilir. Bu statü, mezuniyet hedefleyen aile bakımından önceden anlaşılmalıdır. [13]
Okulun “misafir” sözcüğünü yalnız günlük bir ifade olarak mı, belirli bir kayıt statüsü olarak mı kullandığını sorun. Ailenin diploma beklediği, kurumun yalnız katılım belgesi vermeyi planladığı bir sözleşme ilişkisi yıllar sonra ağır uyuşmazlık yaratabilir. Açıklama ücret ödendikten ve çocuk önceki okulundan ayrıldıktan sonra yapılmamalıdır.
İki yıl fiilen okumuş olmak neden tek başına yeterli değildir?
Bir öğrencinin 6. sınıftan sonra iki yıl derslere katıldığı, fakat resmi kaydının hâlâ 6. sınıfta bulunduğu varsayımsal bir durumda; ücret dekontları, servis kayıtları ve öğretmen yazışmaları fiili eğitimi açıklayabilir. Bunlar önemlidir, fakat sınıf geçme ve öğrenim belgesi yerine kendiliğinden geçmez.
Bu nedenle eksiklik görülür görülmez okuldan hangi yılların hangi sisteme işlendiği sorulmalıdır. Hata düzeltilebilecek bir kayıt hatası mı, öğrencinin hukuken kaydedilememesi mi, kurumun yetki sorunu mu? Her olasılık farklı belge ve işlem gerektirir. “Mezuniyette topluca düzenleriz” yanıtıyla yıllık kontrol ertelenmemelidir.
Kapanan okulun öğrenci arşivi nereden istenir?
Okul kapandığında belge araştırması yalnız eski müdüre ulaşma çabasından ibaret değildir. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği m.23/2, kapanan veya kapatılan kurumun öğrencilere ilişkin defter, dosya ve diğer evrakının en geç bir ay içinde il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne devrini zorunlu kılar. M.23/3 ise kapanan kurum hakkındaki başvurularda belge düzenlenmesi ve işlemler için gerekli tedbirleri il millî eğitim müdürlüğüne yükler. [13]
Başvuruda okulun resmi adı, kurum kodu, eski adresi, çocuğun kimliği ve araştırılan öğretim yılları belirtilmelidir. Arşivin hangi birime devredildiğinin, devir ve teslim tutanağının ilgili kısmının ve çocuğa ait kayıt, not, devam, sınıf geçme ve ayrılma belgelerinin onaylı örneklerinin verilmesi istenebilir. Belge bulunamazsa hangi arşivlerde araştırma yapıldığı ve eksikliğe ilişkin uygulanabilecek işlem yazılı olarak sorulmalıdır. Devir yapılmış olması, geçmişte tutulmamış bir kaydın mutlaka bulunacağı anlamına gelmez; araştırma sonucunda mevcut delillerin kapsamı ortaya çıkar.
Kademeli kapatma ile sürekli kapatma farklı sonuçlar doğurur
Yönetmelik m.21 uyarınca kademeli kapatma, takip eden öğretim yılından başlayarak ilk sınıftan itibaren ilerler; mevcut öğrencilerin normal sürelerinde mezuniyeti veya ayrılması esas alınır. Bakanlıkça sürekli kapatma kararı verilen okulda bu yöntem uygulanamaz. Bu nedenle veli, yalnız “okul kapanıyor” açıklamasını değil, kararın türünü ve çocuğun öğrenimine nasıl devam edeceğine ilişkin somut işlemi de istemelidir. [13]
Kayıt yanlışsa veri düzeltme ve delili koruma nasıl planlanır?
Çocuğun kimliği, vatandaşlığı, sınıfı veya öğrenim tarihi yanlış işlenmişse 6698 sayılı Kanun m.11 kapsamındaki bilgi edinme ve düzeltme hakları da değerlendirilir. Başvuru, ilgili verinin işlenmesi bakımından veri sorumlusu olan okula veya yetkili kamu birimine yöneltilmelidir; okulun kendi verisi ile MEB sistemindeki işlem birbirine karıştırılmamalıdır. Bu yol, gerçekte tamamlanmamış sınıf için başarı belgesi üretmez. Süreler ve başvuru ayrıntıları vatandaşlık kazanan öğrencinin kayıt ve veri düzeltme hakları makalesinde incelenmiştir. [23]
Özel okul ile sözleşmesel uyuşmazlıkta portalın kapanması, dijital notların silinmesi veya diploma vaadi içeren tanıtımın kaldırılması gibi somut bir risk varsa HMK m.400–403 uyarınca delil tespiti düşünülebilir. Delilin kaybolması veya daha sonra sunulmasının ciddi biçimde güçleşmesi ihtimali hukuki yarar bakımından açıklanmalıdır. Talep; hangi kaydın, hangi öğretim yılının ve hangi vaadin tespitinin istendiğini göstermelidir. Dava açılmadan önce görev ve yetki m.401’e göre belirlenir; dava açıldıktan sonra talep davayı gören mahkemeye yöneltilir. Hakların korunması için zorunluluk bulunan acele hallerde m.403 kapsamında önceden tebligat yapılmaksızın tespit istenebilir; buna mahkeme karar verir. [21]
Delil tespiti, mevcut olay ve belgelerin ileride değerlendirilebilmesini sağlar. MEB’in denklik veya sınıf yerleştirme kararının yerine geçmez. Ailenin kendi erişim yetkisi içindeki tarihli ekran çıktıları, e-postalar ve belgeleri saklaması da bu incelemeye yardımcı olur; başka öğrencilere ait kişisel veriler gereksiz yere dosyaya alınmamalıdır.
Beşinci adım: Diploma ve denklik yolunu kayıt sırasında araştırın
Düzenleyen kurum, eğitim şekli ve kullanım amacı belirlenmelidir
Diplomanın üzerinde hangi kurumun adı bulunacak? Belge okul diploması mı, sınav sonucu mu, sertifika mı? Öğrenim Türkiye’de yüz yüze mi, yabancı ülkede mi, uzaktan mı yürütülecek? Aile bu belgeyi Türkiye’de liseye geçişte mi, üniversite başvurusunda mı, başka ülkede okul naklinde mi kullanacak? Bu sorulara ayrı yanıt alınmalıdır.
Türk programı uygulayan milletlerarası kurumların mezunlarına düzenlenen diplomalarda MOBİS kayıtları esas alınır (Yönetmelik m.46/19). Ayrıca Denklik Yönetmeliği m.11/2, kademenin tamamını Türk programı ve haftalık ders çizelgesiyle bitirenler için denklik istisnası düzenler. [13] [15]
Buna karşılık aynı yönetmeliğin 12/2. maddesi, 5580 sayılı Kanun kapsamı dışındaki özel okul veya kurum belgelerine denklik yapılmayacağını belirtir. Türkiye’de fiilen alınan eğitimin yabancı bir kuruluş adına belgeye dönüştürülmesi, bu hükmü kendiliğinden etkisiz kılmaz. Somut kurum, program ve öğrenim biçimi denklik merkeziyle açıklığa kavuşturulmalıdır. [15]
Uzaktan diploma ve apostil hakkında iki ayrı yanılgı
Denklik Yönetmeliği m.12/3, kısmen veya tamamen uzaktan eğitimle alınan belgeler için sınırlama getirir. M.5/1-c’de ise Türkiye Cumhuriyeti resmi makamlarınca açıklanan olağan dışı durumlarda, ara sınıfa kayıt başvuruları için özel hüküm bulunur. Bu istisna, her çevrim içi lise diplomasına genel denklik güvencesi şeklinde sunulamaz. [15]
Apostil ise başka bir işlev görür. HCCH’nin açıklamasına göre belgedeki imza, imzalayanın sıfatı ve mühür bakımından kaynağı doğrular; belgenin içeriğini onaylamaz. Bu nedenle apostilli diploma, akademik denklik verilmiş diploma demek değildir. Tercüme, noter işlemi ve belge doğrulaması da eğitim seviyesinin değerlendirilmesiyle karıştırılmamalıdır. [16]
Kayıt öncesi bilgi talebiyle gelecekteki bütün denklik işlemlerinin sonucu garanti edilemez. Buna rağmen belgenin düzenleyeni ve programı hakkında bugün giderilebilecek belirsizlikleri mezuniyet sonrasına bırakmamak mümkündür.
Danıştay örneği: Verilmiş denklik belgesi sonradan iptal edilebilir mi?
Danıştay 8. Dairesinin 17.10.2024 tarihli, E.2023/6415, K.2024/5403 sayılı kararı, Türkiye’de lise mezuniyetinden sonra Ukrayna’dan alınan diploma için düzenlenmiş denklik belgesinin iptaliyle ilgilidir. Dosyada önceki Türk lise mezuniyetinin başvuruda bildirilmemesi, öğrenim yıllarıyla yurt dışı giriş ve çıkış kayıtlarının uyuşmaması ve uzaktan öğrenim iddiası incelenmiştir. Denklik belgesinin üniversitenin yurt dışından öğrenci kabulünde kullanılmış olması da uyuşmazlığın sonuçları arasındadır. Daire, davanın reddini ek gerekçeyle onamıştır. [19]
Kararın gerekçesinde 2019 düzenlemesi ve 2023’te getirilen açık sınırlama ele alınmaktadır. Bu tarihsel inceleme, güncel 2024 Denklik Yönetmeliği m.12’nin yerine geçirilmemelidir. Karardan çıkarılabilecek pratik sonuç, başvuruda bütün öğrenim geçmişinin doğru açıklanması ve diplomanın dayandığı eğitimin belgelenmesidir. Her ikinci diploma veya her kayıt eksikliği için aynı sonucun doğacağı söylenemez. [15] [19]
Sözleşme ve ücret ödemesinde hangi sorular yazılı yanıtlanmalıdır?
Sözleşmeyi yalnız fiyat ve taksit planı olarak okumayın. Eğitim hizmetinin kim tarafından, nerede ve hangi hukuki statüyle sunulacağını açıkça göstermesi gerekir. Görüşmede verilen diploma, program ve kademe vaatleri yazılı metinde bulunmuyorsa bunların açıklanmasını isteyin.
5580 sayılı Kanun m.3, kurum açma izni alınmadan öğrenci kaydı yapılmasına izin vermez. İşleme “ön kayıt” veya ödemeye “kapora” denmesi, işlemin gerçek niteliğini inceleme gereğini ortadan kaldırmaz. İzin beklediğini söyleyen kurumun sunduğu sözleşme, izin alınmış gibi değerlendirilmemelidir. [1]
Özellikle şu konular netleştirilmelidir:
- Kesin kayıt hangi belgeler ve hangi onaylar tamamlandığında oluşacaktır?
- Ruhsat veya program izni henüz alınmamışsa ön ödeme hangi koşulla alınmaktadır?
- Çocuk hukuken kaydedilemezse ya da program açılamazsa ücret ve belgeler nasıl iade edilecektir?
- Uluslararası sınav, diploma, kitap, yemek, servis ve diğer hizmet bedellerinden hangileri eğitim ücretine dahildir?
- Program değişirse veya kampüs taşınırsa veliye hangi seçenekler sunulacaktır?
- Öğrenci ayrıldığında karne, transkript, sınıf geçme ve nakil belgeleri nasıl teslim edilecektir?
Yönetmelik m.55/3, ücretlerin kurum adına açılan ve Bakanlığa veya valiliğe bildirilen banka hesabına yatırılmasını öngörür. Dekontta öğrenci, öğretim yılı ve ödemenin konusu anlaşılır olmalı; sözleşme, dekont ve fatura birlikte saklanmalıdır. [13]
Olağan ayrılma ile izinsiz veya ayıplı hizmet farklıdır
Yönetmelik m.56, yıllık ücretli okullarda olağan ayrılma için öğretim yılı başlamadan yüzde on kesinti; başladıktan sonra buna öğrenim görülen günlerin bedelinin eklenmesi esasını düzenler. Sınavla öğrenci alan resmi okulların 9. sınıfına öğretim yılı başlamadan kayıt yaptırıldığının belgelenmesinde tam iade hükmü vardır. İadeler ayrılıştan itibaren en geç bir ay içinde yapılır. [13]
Ancak okulun vaat ettiği hukuken geçerli eğitimi sunamaması veya kayıt yapılamayacağını gizlemesi, yalnız velinin okul değiştirme tercihi olarak görülemez. Tüketici işlemi niteliğindeki ilişkilerde 6502 sayılı Kanun’un ayıplı hizmet hükümleri; somut olaya göre bedel indirimi, sözleşmeden dönme ve tazminat talepleri bakımından incelenir. Yüzde on kesinti kuralı, okulun sorumluluğundan doğan her uyuşmazlığa otomatik uygulanmamalıdır. [17]
Usulsüz kapatmada ayrıca m.22 gözden kaçırılmamalıdır: Düzenleme, ilgili öğretim yılı veya döneminde alınan ücretlerin iadesinde açıkça m.56’ya gönderme yapar; öğrenci ve velilerin kurucu aleyhine genel hükümlere göre açabilecekleri davaları da saklı tutar. Dolayısıyla bu özel gönderme ile ayıplı hizmet ve zarar talepleri birlikte incelenir. Her usulsüz kapanış için otomatik tam iade veya her uyuşmazlık için otomatik yüzde on kesinti sonucu çıkarılamaz. [13]
Ücret iadesi ile çocuğun öğrenim kaybı da ayrı meselelerdir. İade yapılması, eksik sınıf kaydını düzeltmez. Yeni okul, kayıt veya denklik için yürütülecek idari işlemler ile sözleşmesel talepler eş zamanlı planlanmalıdır. Tazminat bakımından zarar, sorumluluk ve nedensellik somut belgelerle değerlendirilir; yalnız kayıt sorununun varlığından belirli bir tazminat sonucu çıkarılamaz.
2026’da ücret uyuşmazlığında hangi mercie başvurulur?
İlişki tüketici işlemi niteliğindeyse 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklar hakem heyetinin görev alanı dışındadır; kanuni istisnalar saklı olmak üzere dava şartı arabuluculuk tamamlandıktan sonra tüketici mahkemesine başvurulur. Tüketici mahkemesi bulunmayan yerde görevli asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla davayı görür. Parasal sınır yıllık değiştiği için sözleşmenin imzalandığı yılın değil, başvuru tarihinde geçerli düzenlemenin kontrolü gerekir. [20]
Talebin konusu ve değeri açık olmalı; sözleşme, ödemeler, vaat edilen hizmet, gerçekleşen eğitim ve iade talebine verilen yanıt birlikte sunulmalıdır. Millî eğitim müdürlüğünün okul hakkındaki denetimi ile tüketici merciinin ücret veya tazminat incelemesi farklı işlemlerdir. Ücret uyuşmazlığının sonuçlanmasını beklemek, yaklaşan kayıt ve denklik takviminin kaçırılmasını gerektirmez.
Arşiv, denklik, veri ve ücret talepleri kime yöneltilmelidir?
Aynı dilekçede bütün talepleri sıralamak bazen gerçek yetkiliyi belirsiz bırakır. Aşağıdaki ayrım, dosyadaki soruna göre başvuruları düzenlemek için kullanılabilir; özel görev ve yetki kuralları ayrıca incelenir. [13] [15] [20] [23]
| Talep | İlk muhatap veya görevli yol | Hukuki sınır |
|---|---|---|
| Öğrenci dosyasının ve yıllık belgelerin örneği | Faaliyetteki okul; kapanmışsa arşivin devredildiği il/ilçe MEM | Arşiv araştırması, hiç oluşmamış sınıf geçme kararını yaratmaz. |
| Yabancı öğrenimin denkliği ve sınıf seviyesi | Yetkili denklik merkezi | Okulun ticari kabul yazısı veya ücret iadesi denklik yerine geçmez. |
| Yanlış kimlik, vatandaşlık veya öğrenim verisinin düzeltilmesi | İlgili işlem bakımından veri sorumlusu; okul veya yetkili kamu birimi | Kişisel veri hakkı ile akademik başarı değerlendirmesi farklıdır. |
| Ücret iadesi veya sözleşmesel zarar | Kuruma yazılı talep; ardından görevine göre hakem heyeti veya arabuluculuk ve mahkeme | Tüketici yolu, MEB’in kayıt ya da denklik işlemini iptal etmez. |
| Kaybolma riski bulunan delilin tespiti | HMK m.401’e göre görevli ve yetkili mahkeme [21] | Delil tespiti, esas uyuşmazlığın sonucunu önceden belirlemez. |
Çocuk adına başvuruyu kim yapabilir?
Başvuruda çocuğun kimliği kadar onu temsil eden kişinin yetkisi de belgelenmelidir. Türk Medeni Kanunu m.342, anne ve babanın velayetleri kapsamında yasal temsilini ve iyi niyetli üçüncü kişilerin eşlerden birinin diğerinin rızasıyla hareket ettiğini varsayabilmesini düzenler. Bu nedenle her işlem için koşulsuz olarak iki ebeveynin imzasının gerektiği söylenemez. Velayetin kimde olduğu, vasi veya vekil bulunması, mahkeme kararları ve işlemin özel şartları somut dosyada incelenir. Yabancı velayet veya vesayet belgesinin Türkiye’de kullanımında gerekli hukuki işlemler de ayrıca değerlendirilir. [22]
Millî eğitim müdürlüğüne örnek bilgi talebi
Aşağıdaki kısa metin, kayıt öncesi belirsizliği somutlaştırmak için uyarlanabilir. Birden fazla kampüs veya program varsa her biri açıkça belirtilmelidir.
… İl/İlçe Millî Eğitim Müdürlüğüne
Çocuğumu, resmi adı …, kurum kodu …, adresi … olan kurumun … öğretim yılında … sınıfına kaydettirmeyi değerlendirmekteyim. Kurum, … adlı programı uyguladığını ve öğrenim sonunda … belgesini düzenleyeceğini açıklamaktadır.
Ekteki tanıtım ve belge örnekleri çerçevesinde; kurumun hukuki türünün, belirtilen adres ve kademeye ilişkin faaliyet izninin, söz konusu programı uygulama onayının ve bu onayın kapsamının bildirilmesini talep ederim. Ayrıca çocuğumun ekte açıklanan vatandaşlık ve öğrenim durumuyla kayıt uygunluğunun, kullanılacak resmi öğrenci kayıt sisteminin ve öğrenim belgelerine ilişkin yetkili birimin açıklanmasını; Müdürlüğünüzün görev alanı dışındaki hususların ilgili birime yönlendirilmesini arz ederim.
Ad–soyad, tarih, iletişim bilgisi, imza.
Ekler: Kurumun verdiği izin veya program belgesi örnekleri; ilgili tanıtım; çocuğun kayıt değerlendirmesi için gerekli kimlik ve öğrenim belgeleri.
Başvurunun kayıt numarasını saklayın. Genel bir “kurum Bakanlığımıza bağlıdır” yanıtı gelirse bunun adres, kademe, program ve öğrenciye ilişkin soruların tamamını yanıtlayıp yanıtlamadığını inceleyin. Eksik noktayı yeni soruda açıkça belirtin. Çocuğun kişisel belgelerini kamuya açık şikâyet metinlerinde yayımlamak yerine yetkili makamın güvenli başvuru kanalından iletin.
İnceleme sonucu ve yıllık belge takibi nasıl kaydedilmelidir?
Her bulguyu “doğru” veya “yanlış” şeklinde aceleyle sınıflandırmak yerine, hangi belgenin eksik olduğunu yazın. Aşağıdaki örnekler bir okul hakkında yapılmış tespit değildir; kayıt dosyasının nasıl okunabileceğini gösterir.
| Dosyada görülen durum | Açık kalan soru | Uygun sonraki işlem |
|---|---|---|
| Ruhsat var; adres farklı | Yeni yerleşke izin kapsamında mı? | Adres değişikliği veya kampüs onayını ve MEM teyidini alın. |
| IB/Cambridge kaydı var; MEB program belgesi yok | Türkiye’deki uygulama onayı hangi işleme dayanıyor? | Program ve kurum bazında resmi açıklama isteyin. |
| Okul kabul mektubu verdi; vatandaşlık incelenmedi | Çocuk bu kurum türüne kaydedilebilir mi? | Kimlik ve kademe bilgileriyle kayıt uygunluğunu belirletin. |
| Yıl sonu katılım belgesi var; sınıf geçme kaydı yok | Öğrenim yılı hangi resmi sonuçla kapatıldı? | Onaylı öğrenim ve sınıf geçme belgelerini isteyin. |
| Diploma apostilli; eğitim uzaktan yapılacak | Belge denklik bakımından değerlendirilebilir mi? | Eğitim şeklini açıklayarak denklik merkezinden bilgi alın. |
Kayıttan sonra da dosyayı yılda en az üç noktada gözden geçirmek yararlıdır: öğretim yılı başında kayıt ve sınıf; dönem sonunda not ve devam; yıl sonunda sınıf geçme ve gelecek yılın programı. Vatandaşlık, kampüs veya program değiştiğinde ayrıca inceleme yapılmalıdır. Belgeleri yalnız okul portalında bırakmayın; tarihli kopyalarını aile dosyasında tutun.
Farklı program uygulayan milletlerarası okula nakil düşünüldüğünde program uyumu da ayrıca sorulmalıdır. Yönetmelik m.51/10’un yurt dışında öğrenim görmekteyken Türkiye’ye gelen öğrenciler için düzenlediği ilk giriş ve farklı programlar arasındaki geçiş kapsamı, Türkiye’deki her nakle kendiliğinden yayılmamalıdır. Bu ayrım Mavi Kartlı ve çifte vatandaş çocukların okul kaydı makalesinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır. [13]
Bir uyuşmazlık ortaya çıkarsa ilk hedef, çocuğun eğitimine devam edebileceği hukuken uygulanabilir yolu belirlemek olmalıdır. Okulun faaliyet izninin incelenmesi, öğrenim kaydının düzeltilmesi ve ücret talebi birbirinin yerine geçmez. Alınan resmi kararın gerekçesi, tarihi ve tebliği ayrıca korunmalıdır.
Sonuç
Yabancı okula kayıt öncesi incelemenin sonunda ailenin elinde yalnız güzel bir tanıtım dosyası bulunmamalıdır. Kurumun hukuki türünü ve kampüsünü, programı uygulama yetkisini, çocuğun kabul uygunluğunu ve her yılın öğrenimini belgeleyen tutarlı bir kayıt dosyası oluşmalıdır.
MEB izni, uluslararası yetkilendirme, resmi öğrenci kaydı ve denklik farklı işlevlere sahiptir. Bu alanları kayıt sırasında birlikte incelemek, özellikle 8. sınıftan liseye geçişte yılların belgeye yansımaması riskini erken görünür kılar. Belirsizlikler okul müdürlüğü ve yetkili millî eğitim birimleriyle yazılı olarak giderilmeli; sözlü mezuniyet veya denklik vaatleri tek başına kayıt kararının dayanağı yapılmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Okulun MEB izni nereden sorgulanır?
ÖÖKGM’nin kurum sorgulama sayfası, kurum girişindeki resmi karekod ve bağlı millî eğitim müdürlüğü üzerinden araştırılabilir. Kurumun adı kadar kodu, adresi, türü ve faaliyet alanı da kontrol edilmelidir. [2]
Okulun kapısında karekod bulunması tek başına yeterli midir?
Hayır. Karekodun yönlendirdiği resmi bilgilerin çocuğun kaydedileceği kurumla uyuşması gerekir. Okulun kendi reklam sayfasına giden kod, bu incelemeyi tamamlamaz. Program ve öğrenci uygunluğu ayrıca araştırılmalıdır. [2]
IB logosu Türkiye’de okul açma izni anlamına gelir mi?
Hayır. IB dizininden ilgili okulun hangi program için listelendiği araştırılır. Bunun yanında Türkiye’deki kurum izni ve program uygulamasının hukuki dayanağı ayrı belgelerle belirlenir. Adaylık statüsü yetkilendirilmiş okul statüsüyle aynı değildir. [7] [8]
Cambridge sınav merkezinde eğitim almak lise öğrenimi sayılır mı?
Sınav merkezi statüsü tek başına bu sonucu doğurmaz. Cambridge, onaylı sınav merkezlerinin okul olmadığını ve eğitim hizmeti sunmadığını açıklar. Örgün öğrenim kaydı ve belgenin niteliği ayrıca incelenmelidir. [9]
Ruhsatlı bir milletlerarası okul her Türk öğrenciyi kabul edebilir mi?
Hayır. Kurumun faaliyet izni ile çocuğun kayıt uygunluğu farklıdır. Türk vatandaşlarının kaydı ve sonradan vatandaşlık kazanan öğrencinin kademe tamamlama durumu ayrı kurallara tabidir; belgeler çocuğun somut statüsüne göre incelenir. [12]
MOBİS kaydı neden önemlidir?
Milletlerarası okullarda öğrenci kaydı, sınıf atlatma, nakil ve devam gibi işlemlerin resmi takibiyle ilgilidir. Velinin yalnız kurum içi uygulamadaki görünümle yetinmemesi; çocuğuna ait resmi kaydı ve yıl sonu belgelerini istemesi yararlıdır. [14]
Misafir öğrenci kaydıyla diploma alınabilir mi?
Yönetmelik m.51/5 kapsamındaki yabancı uyruklu misafir öğrenciye diploma düzenlenmez. Bu statünün ne anlama geldiği kayıt öncesinde açıklanmalıdır. [13]
Apostilli yabancı diploma kesin olarak denklik alır mı?
Hayır. Apostil belgenin kaynağına ilişkin doğrulamadır; akademik içeriği onaylamaz. Denklik için kurum, program, öğrenim şekli ve ilgili eğitim belgeleri ayrıca değerlendirilir. [16]
Okul resmi kayıt yapamazsa her durumda yüzde on kesinti yapılabilir mi?
Olağan ayrılma düzenlemesi, okulun izinsiz veya ayıplı hizmetinden doğan sorumluluğuna otomatik uygulanamaz. Sözleşme, açıklanan vaat, kayıt yapılamama nedeni ve somut zarar incelenmelidir. [17]
Kayıt öncesinde hangi belgeler mutlaka aile dosyasında bulunmalıdır?
Pratik olarak kurum ve program izinlerine ilişkin örnekler, resmi teyit yanıtları, öğrenci kabul değerlendirmesi, imzalı sözleşme ve ödeme belgeleri birlikte saklanmalıdır. Öğrenim başladıktan sonra her yılın onaylı kayıt, karne veya transkript ve sınıf geçme belgeleri dosyaya eklenmelidir. Bu düzen, bir sorun çıktığında hangi işlemin eksik olduğunu belirlemeyi kolaylaştırır.
Okul kapandıysa karne ve sınıf geçme kayıtları kimden istenir?
Kurumun evrakının devredildiği il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne başvurulmalıdır. Yönetmelik m.23, evrakın en geç bir ay içinde teslimini ve kapanan kurumla ilgili belge işlemlerinde il millî eğitim müdürlüğünün tedbir almasını düzenler. Okulun kurum kodu, öğrenim yılları ve talep edilen belgeler başvuruda açıkça belirtilmelidir. [13]
2026 yılında 186.000 TL tutarındaki ücret talebi hakem heyetine götürülebilir mi?
Hayır. 2026 sınırı 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıkları içindir. Tam bu tutar ve üzerindeki taleplerde, kanuni istisnalar saklı olmak üzere arabuluculuk ve tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir. Başvuru başka yılda yapılacaksa o yılın sınırı kontrol edilmelidir. [20]
Delil tespiti yapılırsa kayıp öğrenim yılları otomatik tanınır mı?
Hayır. Delil tespiti, kaybolma veya sonradan sunulma güçlüğü bulunan delilleri korumaya yöneliktir. Öğrenimin denklik kapsamına girip girmediği ve öğrencinin hangi sınıfa yerleştirileceği ilgili eğitim mevzuatına göre ayrıca değerlendirilir. [21] [15]
Kaynakça
- 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, özellikle m.2, 3 ve 5; ÖÖKGM’nin 2024 tarihli resmi metni. 2026 değişiklikleri ayrıca aşağıdaki kanun ve uygulama yazılarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Resmi metin.
- Millî Eğitim Bakanlığı, “MEB, İzinsiz Faaliyet Gösteren Özel Öğretim Kurumlarına Karşı Velileri Uyardı”, 25.04.2026; kurum izni, karekod ve resmi teyit. Duyuru. Başvuru aracı: ÖÖKGM kurum sorgulama.
- MEB Sıkça Sorulan Sorular, kurumun Bakanlığa bağlılığı ve program uygulama izninin araştırılması. Resmi açıklamalar.
- Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü, Sıkça Sorulan Sorular, milletlerarası okullarda başka ülke programı ve gerekli izin belgeleri. Resmi açıklama.
- Millî Eğitim Bakanlığı Uluslararası Diploma ve Sertifika Programları Uygulama Yönergesi, 07.08.2025 tarihli 137181115 sayılı onayla yapılan değişiklikleri içeren metin, özellikle m.1–2, 6 ve 8. Resmi PDF.
- ÖÖKGM, 03.09.2026 tarihli E-16915068-010.99-167676548 sayılı “5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununda Yapılan Değişiklikler (Ek Açıklamalar)” yazısı. Resmi yazı.
- International Baccalaureate, “Find an IB World School”; okul ve program sorgulama dizini. Resmi dizin.
- International Baccalaureate, “Glossary of terms”; aday okul ve yetkilendirme kavramları. Resmi açıklama.
- Cambridge International Education, “Find a Cambridge school”; okul ve onaylı sınav merkezi ayrımı. Resmi dizin ve açıklama.
- ÖÖKGM, 29.09.2026 tarihli E-16915068-010.99-170186587 sayılı “Uluslararası Diploma ve Sertifika Programları ile Yabancı Dil Dersinde Okutulan Kitaplar” yazısı. Resmi yazı.
- 7590 sayılı Kanun, kabul 24.07.2026, Resmî Gazete 31.07.2026/33326, m.18; 5580 sayılı Kanun m.7 değişikliği. TBMM kanun metni.
- ÖÖKGM, 03.09.2026 tarihli E-16915068-010.99-167785270 sayılı “5580 Sayılı Kanun’un 7’nci Maddesinin İkinci Fıkrasının (ğ) Bendi Hakkında” yazısı. Resmi yazı.
- Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, Resmî Gazete 20.03.2012/28239; özellikle m.21–23, 46/19, 51/4–5, 10–11, 55/3 ve 56. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yayımladığı değişiklik notlu metin. Resmi erişim.
- ÖÖKGM, “Özel Milletlerarası Okullar Bilgi Sistemi (MOBİS)”, 25.06.2020; sistemin öğrenci işlemleri kapsamı. Resmi açıklama.
- Millî Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği, Resmî Gazete 09.07.2024/32597; özellikle m.5/1-c, 11/2 ve 12/2–3. Nevşehir MEM resmi PDF.
- HCCH, “The ABCs of Apostilles”, özellikle “What are the effects of an Apostille?” bölümü; apostilin kaynağı doğrulama işlevi. Resmi rehber.
- Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü, “Ayıplı Mal ve Hizmetler Hakkında Bilgilendirme”; 6502 sayılı Kanun m.13–15. Resmi bilgilendirme.
- ÖÖKGM, “Türk Özel Okullarında Yabancı Ad Dönemi Sona Eriyor”, 26.08.2026; kurum adı değişikliği ve okul türleri bakımından ayrım. Resmi açıklama.
- Danıştay 8. Dairesi, 17.10.2024, E.2023/6415, K.2024/5403; yabancı lise diplomasına verilmiş denklik belgesinin iptali ve ek gerekçeyle onama. Danıştay Karar Arama resmi metni.
- Ticaret Bakanlığı, “Tüketici Hakem Heyetlerine İlişkin Bilgilendirme Metni”, 22.01.2026; 2026 parasal sınırı, başvuru ve mahkeme yolu. Resmi açıklama.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m.400–403; delil tespiti, görev ve yetki, talep ve acele haller. Adalet Bakanlığı mevzuat metni.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.342; çocuğun temsili ve velayetin kapsamı. Adalet Bakanlığı mevzuat metni.
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “İlgili Kişinin Hakları”; 6698 sayılı Kanun m.11 çerçevesinde bilgi edinme ve yanlış verilerin düzeltilmesini isteme. Resmi açıklama.