Kısa cevap: Bir kişi, ölümünden sonra belirli ve sürekli bir amacın gerçekleştirilmesi için, terekesinin tasarruf edebileceği bölümünü vakfa ayırabilir. Ancak vasiyetnamenin yazılması veya açılması tek başına vakfa tüzel kişilik kazandırmaz. Vakfın yerleşim yerindeki mahkeme siciline tescil, yeterli malvarlığı ve geçerli kuruluş iradesi gerekir. Mirasçıların saklı payları ile alacaklıların hakları korunur; kuruluş dosyası, varsa iptal ve tenkis uyuşmazlıklarıyla birlikte değerlendirilir. 1
Vasiyetnameyle vakıf kurmak, bir binaya kurucunun adını vermekten veya bir kuruma bağış yapmaktan daha kapsamlıdır. Ölümden sonra başvuruyu kimin yapacağı, hangi malın ayrıldığı, gelirin ne için kullanılacağı ve yönetimin nasıl devam edeceği belirlenmelidir. Bu yazı, yeni bir vakıf kurulmasına yönelik vasiyetin hazırlanmasından tescile ve mirasçıların dava haklarına kadar olan süreci açıklar.
Vasiyetnameyle yeni vakıf kurmak ile mevcut vakfa mal bırakmak arasındaki fark nedir?
TMK m. 101–102 ve 526 birlikte değerlendirildiğinde, vasiyetnameyle kuruluşta henüz mevcut olmayan bir tüzel kişi için malvarlığı ve amaç belirlenir. Mahkeme, bu iradenin kanuni şartları taşıyıp taşımadığını inceler. Vakıf, kendi yerleşim yeri mahkemesindeki sicile tescille tüzel kişilik kazanır; Vakıflar Genel Müdürlüğünün merkezî siciline kayıt ve Resmî Gazete ilanı bunu izler. 1
Hâlihazırda kurulmuş bir vakfa daire, para veya şirket payı bırakılması ise çoğunlukla belirli mal vasiyetidir. Mevcut vakfın terekenin tamamı veya belirli oranı için mirasçı atanması da mümkündür. Bunların sonuçları aynı değildir: mirasçı atama külli halefiyet, belirli mal bırakma ise kural olarak vasiyet alacağı doğurur. Metinde sadece “mallarım eğitim için kullanılsın” denilmesi, her olayda yeni vakıf kurulmasının istendiğini göstermeyebilir. Kuruluş, mevcut kuruma kazandırma ve yükleme seçenekleri vasiyetin bütünü üzerinden ayrılmalıdır. 1
Yeni vakıf düşünülüyorsa amacı, malvarlığı ve örgütüyle bağımsız bir yapının kurulmak istendiği açıkça yazılmalıdır. Mevcut vakfa kazandırmada ise kurumun tam adı ve sicil bilgileri doğrulanmalıdır. Bu seçim, ölümden sonra farklı bir kuruluşun veya mirasçıların kurucunun yerine karar vermesini önler.
Vakıf kurma iradesi vasiyetnamede nasıl düzenlenmelidir?
Vasiyetname yapma ehliyeti ve şekil şartları
Vasiyetname düzenleyebilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir. Sağlararası resmî senetle vakıf kurmanın ehliyet şartları, vasiyetnameye aynen taşınmamalıdır. Vasiyetname, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir işlemdir; avukat, veli veya vasi kişinin yerine vasiyet iradesini açıklayamaz. Hukuki hazırlıkta yardım alınması, işlemin temsilci tarafından yapılması anlamına gelmez. 1 8
Resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve olağanüstü şartlara bağlı sözlü vasiyetname için farklı şekil kuralları vardır. El yazılı vasiyetnamede bütün metnin, tarihinin ve imzanın kanuna uygunluğu; resmî vasiyetnamede görevli memur, tanıklar ve işlem sırası önem taşır. Bilgisayarda yazılmış bir metnin yalnızca imzalanması, kendiliğinden el yazılı vasiyetname oluşturmaz. Vakıf kurulmasını istemek, vasiyetnamenin bu geçerlilik şartlarını ortadan kaldırmaz. Ayrıntılı şekil kuralları vasiyetname hazırlama rehberinde incelenmektedir. 1 Vasiyette koşul ve yükleme bırakılması vasiyetnamede koşul ve yükleme yazısında ele alınmıştır.
Amaç, malvarlığı, ad, yerleşim yeri ve yönetim
TMK m. 106 uyarınca kuruluş belgesinde vakfın adı, amacı, özgülenen mal ve haklar, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gösterilir. Amaç hukuka uygun, belirli ve sürekli olmalıdır. “Hayır işlerine harcansın” gibi çok geniş bir cümle yerine, yardımın konusu, yararlanıcıların belirlenme esasları ve faaliyetin sürekliliği anlaşılabilir biçimde düzenlenmelidir. Her vakfın mutlaka aynı faaliyet modelini izlemesi gerekmez; kanundaki amaç yasakları ayrıca gözetilir. 1
Örneğin eğitim vakfında, yalnızca burs verileceği mi yoksa okul veya kütüphane işletileceği mi açıklığa kavuşturulmalıdır. İkinci seçenek, kuruluş malvarlığının yanında işletme giderleri ve yönetim kapasitesi gerektirir. “Taşınmaz satılmadan kira gelirinden burs verilsin” şeklindeki tercih ile “gerektiğinde taşınmaz satılarak faaliyet sürdürülsün” tercihi aynı mali planı doğurmaz.
TMK m. 372, aile bireylerinin eğitim, donanım ve desteklenmesi gibi amaçlarla aile vakfına izin verir. Buna karşılık malın kuşaktan kuşağa aynı soyda kalmasını sağlayacak yasak bir aile malvarlığı düzeni, vakıf adı altında kurulamaz. Dolayısıyla “ailem yararlansın” ifadesi de kuruluş amacının ve yararlanma koşullarının hukuken değerlendirilmesini gerektirir. 1
Eksik yönetim hükmü ile eksik kuruluş iradesi aynı değildir
Amaç ve ona özgülenen malvarlığı yeterince belirlenmişse diğer noksanlıklar, TMK m. 107 çerçevesinde tamamlatılabilir. Buna karşılık mahkemenin görevi, vasiyetnamede hiç bulunmayan bir amacı veya malvarlığı tahsisini kurucunun yerine oluşturmak değildir. Vasiyetnameye dayanılarak hazırlanan kuruluş metni, son iradenin kapsamını daraltmamalı veya değiştirmemelidir. 1
Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 26.03.2007 tarihli, E. 2007/2347, K. 2007/2660 sayılı kararı bu ayrımı somutlaştırır. Vasiyetnamede birden fazla bağımsız bölüm özgülenmişken sonradan hazırlanan senette tek bağımsız bölümden söz edilmesi ve vakıf adının hükümde farklı yazılması sorun oluşturmuştur. Daire, önceki onamasını kaldırarak hükmü bozmuş; senedin kurucunun vasiyetnamedeki iradesine uygunlaştırılmasını istemiştir. Karar, “tamamlama” yetkisinin malvarlığını keyfî biçimde azaltma yetkisi olmadığını gösterir. 6
Vakfa hangi mal ve haklar ayrılabilir, yeterlilik nasıl değerlendirilir?
Bir malvarlığının bütünü, gelirleri veya ekonomik değeri bulunan haklar vakfedilebilir. Bununla birlikte kurucu, başkasına ait bir malı kendisininmiş gibi özgüleyemez. Paylı taşınmazda sahip olunan pay; şirket ortaklığında payın kapsamı ve sınırlamaları; banka varlığında hesap sahipliği belirlenmelidir. İpotek, haciz, intifa ve kira ilişkileri malın vakıf amacı için kullanılabilirliğini etkileyebilir. 1
Taşınmazın brüt piyasa değerinin yüksek olması tek başına yeterli değildir. Sürekli gelir üretmeyen bir arsa, her yıl burs dağıtacak vakıf için giderleri karşılayamayabilir. Yalnız intifa hakkının bırakılması ile taşınmaz mülkiyetinin bırakılması da farklıdır. Değerleme yapılırken malın fiilen teslim edilebilirliği, gelir potansiyeli ve üzerindeki yükler birlikte incelenmelidir.
2026 yılı asgari kuruluş malvarlığı ne kadardır?
Vakıflar Genel Müdürlüğünün duyurusuna göre, Vakıflar Meclisinin 22.12.2025 tarihli ve 819/790 sayılı kararıyla 2026 yılı için asgari kuruluş malvarlığı 5.000.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutar 2026 yılına özgüdür; daha sonraki kuruluş işlemlerinde ilgili yılın duyurusu yeniden kontrol edilmelidir. 4
Asgari tutarın sağlanması ile malvarlığının somut amacı gerçekleştirmeye yeterli olması ayrı değerlendirmelerdir. Bir kütüphanenin yalnız burs fonundan daha fazla işletme kaynağı gerektirmesi mümkündür. Ayrıca vasiyetin düzenlendiği günkü hesap, yıllar sonra ölüm ve tescil aşamasındaki değerleri garanti etmez. Sabit bir para tutarı yazılırken değer kaybı, malın elden çıkarılması ve yedek tahsis seçeneği düşünülmelidir. 1 3 4
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 18.01.2021 tarihli, E. 2020/4668, K. 2021/149 sayılı kararında mahkemenin malvarlığı yetersizliği gerekçesiyle verdiği ret kararı bozulmuştur. Daire, dosyadaki özgülenmiş malları ve sonraki bağışlara ilişkin belgeleri değerlendirmiştir. Bu karar, her bağış vaadinin yeterli olduğunu veya 2026 eşiğinin geçmiş olaylara doğrudan uygulanacağını göstermez; yeterlilik sonucunun dosyadaki gerçek malvarlığı delillerine dayanması gerektiğini gösterir. 9
Ölümden sonra vakfın tescili için kim, nereye başvurur?
Vasiyetnameyi bulan veya saklayan kişi, ölüm öğrenildiğinde belgeyi sulh hâkimine teslim etmelidir. Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmadan, tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır. Açılma işlemi noter tarafından yapılan bir işlem değildir; vasiyetnamenin düzenlenmesi ile ölümden sonra açılması birbirinden ayrılır. 1 Vasiyetnamenin açılması süreci vasiyetnamenin açılması ve tenfizi yazısında ele alınmıştır.
Vakıf tescili asliye hukuk mahkemesinde incelenir. TMK m. 102, ilgililer, vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi ve Vakıflar Genel Müdürlüğünün resen girişimi üzerinden başvuru düzeni kurar. Mirasçı veya kurucunun mirası yönetmekle görevlendirdiği kişi süreci takip edebilir. Bütün mirasçıların kuruluşu birlikte istemesi zorunlu bir ön koşul değildir. 1 3 5 7
Başvuru yeri ile tescil sicili ayrılmalıdır: 2013 tarihli Tescil ve İlan Tüzüğü m. 3/4, başvuruyu vakfedenin yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesine yöneltir. TMK m. 102 ve 104 ise tüzel kişiliğin kazanılmasını ve tutulacak sicili vakfın yerleşim yeriyle ilişkilendirir; başka mahkemenin tescil kararının ilgili sicile gönderilmesini ayrıca düzenler. Kurucunun son yerleşim yeri ile vakıf merkezi farklıysa yetki ve sicil aktarımı dosya hazırlanırken birlikte ele alınmalıdır. Tüzük m. 3/5, mahkeme siciline kaydı tescil kararının kesinleşmesinden sonraki aşama olarak düzenler. 1 12
| Aşama | İşlemi yürüten veya takip eden | Önemli ayrım |
|---|---|---|
| Vasiyetnamenin teslimi ve açılması | İlgililer ve mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi | Açılma, vakfın tescili veya vasiyetin kesin geçerlilik kararı değildir. |
| VGM’ye belge gönderilmesi | Vasiyetnameyi açan sulh hâkimi | Kuruluşa esas belgenin örneği için yedi günlük gönderme düzeni vardır. |
| Tescil başvurusu | İlgili mirasçı veya görevlendirilmiş kişi; kanuni şartlarda VGM | Açılmadan itibaren üç ay içinde başvuru yapılmazsa Tüzük m. 3 uyarınca VGM başvurur. |
| Amaç, malvarlığı ve örgütün incelenmesi | Yetkili asliye hukuk mahkemesi | VGM görüşü, gerektiğinde bilirkişi incelemesi ve malvarlığını koruma önlemleri değerlendirilir. |
| Sicil, ilan ve taşınmaz işlemleri | Mahkeme, VGM ve tapu müdürlüğü | Tüzel kişilik, merkezî kayıt ve taşınmaz sicili birbirinden farklı işlemlerdir. |
Yedi günlük gönderme ve üç aylık başvuru düzeni, VGM’nin kuruluş rehberiyle ve 2013 tarihli Tescil ve İlan Tüzüğü’nün 3. maddesini uygulayan Yargıtay kararıyla birlikte okunmalıdır. Üç ayın geçirilmesi, vasiyetin kendiliğinden hükümsüzleştiği anlamına gelmez; VGM’nin başvuru işlevini devreye sokar. Bu süre, mirasçıların iptal veya tenkis davası süreleriyle karıştırılmamalıdır. 3 5 12 İptal sebepleri için vasiyetnamenin iptali davası yazısı da incelenebilir.
Tescil dosyasında hangi belgeler ve koruma talepleri bulunmalıdır?
Başvurunun dayanağı vasiyetnamenin onaylı örneği, açılma dosyası ve ilgili tebligat kayıtlarıdır. Ölüm ve nüfus bilgileri, varsa mirasçılık belgesi, vasiyeti yerine getirme görevlisinin atandığını gösteren belge, tapu ve banka kayıtları, malvarlığının değerine ilişkin veriler ve yönetim düzeni dosyayla ilişkilendirilmelidir. Varsa iptal, tenkis, mülkiyet veya mal rejimi davaları saklanmadan bildirilmelidir. Bu liste, her dosyada aynı belgenin zorunlu olduğu anlamına gelmez; başvurunun somut ihtiyacına göre tamamlanır. 1 3
TMK m. 102 uyarınca tescil mahkemesi, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri resen alır. Terekenin korunmasına ilişkin TMK m. 589 ve devamındaki yollar da ayrıca önem taşır. Kiraların kayıt dışı toplanması, taşınmazın devredilmesi veya paranın çekilmesi riski varsa risk, mal ve istenen önlem açıkça belirtilmelidir. Genel bir “bütün işlemler dursun” talebi yerine, hangi değerin neden korunması gerektiği belgelenmelidir. 1
Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 10.11.2014 tarihli, E. 2014/12712, K. 2014/15899 sayılı kararında, vasiyetnamede amaç, ayrılmış mallar ve denetim düzeni bulunmasına rağmen vakıf kurma iradesi olmadığı gerekçesiyle verilen ret kararı bozulmuştur. Daire, öncelikle malvarlığının korunmasını ve VGM görüşünün alınmasını istemiştir. Eski tarihli vasiyetnamede kullanılan “tesis” sözcüğü, tek başına kuruluş iradesini dışlamamıştır. Bu sonuç, şekle aykırı her belgenin yorumla geçerli hâle getirilebileceği anlamına gelmez. 5
Saklı pay vakfa ayrılabilecek malvarlığını nasıl sınırlar?
TMK m. 526, vakıf kurulmasını terekenin tasarruf edilebilir bölümüyle ilişkilendirir. Bunun hesabı yalnızca tapudaki malları toplayarak yapılmaz. Önce terekenin kapsamı, borçlar, kanuni indirimler ve hesaba eklenecek karşılıksız kazandırmalar belirlenir. Sağ kalan eşin mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacağı ile miras payı da aynı hak değildir. Miras payı hesabından önce mal rejimi alacağının terekeye etkisi incelenmelidir. 1
Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eştir; oranlar mirasçılık durumuna göre değişir. Kardeşlerin yasal mirasçı olabilmesi, saklı paylı oldukları anlamına gelmez. Mirasçının yasal payının tamamı ile korunmuş asgari payı da birbirine eşit kabul edilmemelidir. 1
Eş ve iki çocuk bulunan bir tereke üzerinden örnek
Sadece sağ kalan eş ve iki çocuğun mirasçı olduğu; mal rejimi tasfiyesi, borçlar, indirimler ve varsa eklenecek kazandırmalar dikkate alındıktan sonra saklı pay hesabına esas değerin 16.000.000 TL olduğu varsayılsın. Başka bir hukuki özellik bulunmadığı kabulüyle eşin yasal ve saklı payı 4.000.000 TL; çocukların her birinin yasal payı 6.000.000 TL, saklı payı 3.000.000 TL olur. Toplam saklı pay 10.000.000 TL, tasarruf edilebilir bölüm 6.000.000 TL’dir. 1
Bu örnekte vakfa 8.000.000 TL ayrılması, mirasçıların başka kazandırmalarla saklı paylarını almadığı varsayımı altında 2.000.000 TL’lik aşım doğurur. Ancak tenkis sonucu, dava açanların sıfatı ve talepleri, diğer kazandırmalar ve tenkis sırası üzerinden belirlenir. Örnekteki hesap, tek başına vakfa ayrılan belirli taşınmazın aynen bölüneceğini veya vakfın mutlaka iptal edileceğini göstermez.
Mirasçılar vakfa hangi sebeplerle itiraz edebilir?
Vasiyetnamenin iptali ile tenkis davası
Vasiyetnamenin yapıldığı sıradaki ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği, TMK m. 557 kapsamındaki iptal sebepleri arasında değerlendirilir. İptal davasını, tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir. Saklı payın zedelenmesi ise kural olarak tenkis meselesidir; her pay aşımı vasiyetnamenin bütünüyle geçersiz olması sonucunu doğurmaz. 1 Eksik veya belirsiz ifadelerin yorumu vasiyetnamenin yorumu yazısında anlatılmıştır.
Tenkiste saklı payının karşılığını alamayan mirasçının hakkı incelenir. TMK m. 108, mirasçıların ve alacaklıların ilgili dava haklarını ayrıca saklı tutar. Buna rağmen her alacaklının doğrudan aynı tenkis hakkına sahip olduğu söylenemez; özel dava şartları ve alacaklının kime karşı alacaklı olduğu ayrılmalıdır. Genel hesaplama ve dava düzeni tenkis ve saklı pay rehberinde açıklanmaktadır. 1
| Talep | Korunmak istenen hukuki durum | Süre veya koşul |
|---|---|---|
| Vasiyetnamenin iptali | Geçerli son irade oluşmadığı veya tasarrufun kanuna aykırılığı | TMK m. 559: tasarruf, iptal sebebi ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden bir yıl; vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayana karşı yirmi yıl. |
| Tenkis | Saklı payın karşılığının alınamaması | TMK m. 571: zedelenmenin öğrenilmesinden bir yıl; vasiyetnamede açılmadan itibaren on yıl. Hak düşürücü süreler ve def’i imkânı ayrı değerlendirilir. |
| Vakfın kuruluşunu engelleyen sebeple iptal | Kuruluşun vakıflara ilişkin emredici kurallara aykırılığı | TMK m. 103/2; VGM veya ilgili sıfatı ve ileri sürülen engel değerlendirilir. Tenkisle aynı dava değildir. |
İptal ve tenkis için birer yıllık sürelerin başlangıçları aynı olguya bağlanmamıştır. Ayrıca TMK m. 559 hükümsüzlüğün, m. 571 ise tenkis iddiasının def’i olarak ileri sürülmesine ilişkin ayrı düzenlemeler içerir. Savunma imkânının bulunması, aktif olarak malın geri verilmesini isteyen kişinin dava süresini önemsiz hâle getirmez. 1
İptal veya tenkis davası tescil dosyasını bekletir mi?
Sonucu kuruluşu veya özgülenen malvarlığını etkileyecek bir dava varsa bekletici mesele değerlendirmesi gerekir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 07.11.2017 tarihli, E. 2017/3053, K. 2017/14656 sayılı kararında, mirasçıların açtığı terditli iptal ve tenkis davası sonuçlanmadan verilen tescil kararı bozulmuştur. Gerekçe, diğer dosyanın kuruluş davasını etkileyecek olmasıdır. 8 Vakıf kurma şartlarının genel çerçevesi Türkiye’de vakıf nasıl kurulur yazısında anlatılmıştır.
Bu karar, herhangi bir mirasçının gerekçesiz itirazının vakfı süresiz olarak engellediği anlamına gelmez. Dava konusu, talep sonucu ve iki dosya arasındaki bağlantı somutlaştırılmalıdır. Bekleme sırasında malvarlığını koruma ve gelirlerin yönetimi ihtiyacı devam eder. 1 2 8
Mirasçının başvurudan vazgeçmesi kuruluşu durdurur mu?
Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 28.05.2007 tarihli, E. 2007/4355, K. 2007/4804 sayılı kararında, tescili isteyen mirasçının sonradan feragat etmesi nedeniyle davanın reddi doğru bulunmamıştır. Daire, diğer şartlar varsa bir mirasçının başvurusunun yeterli olduğunu ve sonraki vazgeçmenin incelemeyi sona erdirmediğini belirterek hükmü bozmuştur. Karardaki eski tüzük atfı, günümüzdeki metinle aynı tarihli bir düzenleme gibi sunulmamalıdır. 7
Musa Furkan Şahin’in 2025 tarihli çalışması da mirasbırakanın kendi vasiyetinden dönmesi ile mirasçıların ölümden sonraki tutumunu ayırır: mirasçı, kurucunun yerine geçerek onun vasiyetini geri alamaz. Çalışmada sağlararası resmî senedin geri alınmasına ilişkin görüş ayrılıkları ayrıca incelenir. O tartışma, mirasçıların vasiyetnameyi serbestçe ortadan kaldırabileceği şeklinde yorumlanamaz. 11
Malvarlığı yetersiz kalırsa benzer amaçlı başka vakfa aktarılabilir mi?
TMK m. 107/3, ölüme bağlı tasarrufla ayrılan malvarlığının amacı gerçekleştirmeye yetmemesi için özel çözüm getirir. Kurucu aksi yönde irade açıklamamışsa, denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından bu mal ve haklar benzer amaçlı başka bir vakfa özgülenebilir. Aktarım, mirasçıların kendi aralarında seçeceği herhangi bir kuruma serbestçe bağış yapması değildir. 1
Kurucu, yeni vakfın kurulamaması ihtimalini önceden düzenleyebilir: benzer amacı gerçekleştirecek mevcut bir vakıf, yedek kazandırma veya malın başka biçimde değerlendirilmesi düşünülebilir. Seçenek, vasiyetnamenin şekline uygun kurulmalı; saklı payı aşmamalı ve uygulanabilir olmalıdır. Kurucunun açıkça karşı çıktığı bir aktarım, yalnızca pratik bulunduğu için yapılamaz.
Tenkis sonucunda malvarlığının azalması da yeterlilik sorununu yeniden gündeme getirebilir. Bu nedenle önce saklı pay uyuşmazlığının vakfa fiilen hangi değeri bıraktığı, sonra kuruluş amacının kalan kaynakla gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceği incelenmelidir. 1 8
Tescilden sonra tapu, borçlar ve vakıf yönetimi nasıl yürütülür?
TMK m. 105 gereğince özgülenen malların mülkiyeti ve haklar, tüzel kişiliğin kazanılmasıyla vakfa geçer. Tescile karar veren mahkeme, taşınmazın vakıf adına kaydı için tapu idaresine bildirim yapar. Fakat başkasının mülkiyet iddiası, vasiyetname ile tapu bilgilerinin uyuşmaması veya bir önceki devir işlemi varsa, yalnızca tescil kararının gönderilmesi bütün uyuşmazlıkları çözmeyebilir. 1 6
Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın mirasbırakanın borçlarından sorumluluğu, özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır. Bu sınır, vakfa ayrılan varlıkların bütün alacaklı taleplerinden korunmuş olduğu anlamına gelmez. Borçların ve güvence haklarının kuruluş hesabına etkisi araştırılmalı; vakfın kendi faaliyetlerinden daha sonra doğan borçları, mirasbırakanın borçlarıyla karıştırılmamalıdır. 1
Vakfın yönetim organı bulunmalıdır. Vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atanan kişinin görevi ile vakfın sürekli yönetim organındaki üyeliği farklı sıfatlardır. Aynı kişinin her iki görevi üstlenmesi planlanıyorsa yetkiler, görev süreleri, hesap verme ve yerine geçecek kişiler açıklanmalıdır. Kuruluşu takip eden kişinin ölümü veya görevi kabul etmemesi ihtimali boşlukta bırakılmamalıdır. 1
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 25.02.2026 tarihli, E. 2025/4840, K. 2026/1278 sayılı kararı, vasiyetnameye dayanan bir vakıfta yönetim uyuşmazlığını ele almıştır. Daire, somut olayda toplantı yeter sayısı bakımından organ yokluğunun oluşmadığını; yönetici azliyle organ eksikliği nedeniyle kayyım atanmasının farklı koşulları bulunduğunu belirterek bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur. Kararın kuruluş hazırlığı bakımından değeri, yönetimde anlaşmazlık çıkmasının tek başına otomatik kayyım sebebi olmadığını göstermesidir. 10
Başvuru ve dava planında hangi hatalardan kaçınılmalıdır?
Kuruluş için gereken giderler; vasiyetnamenin türü, tebligatlar, bilirkişi incelemesi, tescil ve ilan işlemleri gibi kalemlere göre değişir. Evrensel bir toplam masraf veya kesin tamamlanma süresi verilemez. Eksik malvarlığı kayıtları, birbirini tutmayan kuruluş metinleri ve bağlantılı davalar süreci etkiler. Masraf avansı ile vakfa özgülenecek asgari malvarlığı aynı kalem değildir. 3
Kanun yollarında da ayrım gerekir. TMK m. 103, kuruluş kararına ilişkin özel temyiz düzenlemesi içerirken HMK m. 345 istinaf için kural olarak iki hafta öngörür. “Vakıfla ilgili her karara bir ay içinde başvurulur” şeklinde genel bir takvim kurulması güvenli değildir. Kararın türü, tebliği, başvuracak kişinin sıfatı, geçiş hükümleri ve başvurulan kanun yolu ayrı belirlenmelidir. 1 2
Pratik hazırlıkta en çok değer taşıyan kontrol, vasiyetname, malvarlığı listesi ve yönetim metnini yan yana karşılaştırmaktır. Aynı taşınmazın farklı parsel numarasıyla yazılması, birden çok bağımsız bölümün tek bölüm gibi gösterilmesi, kurucunun seçtiği amacın sonradan değiştirilmesi veya saklı pay hesabının hiç yapılmaması, yalnızca yazım hatası olmayabilir. Kuruluşun geleceğini etkileyen bu noktalar ölümden önce mümkün olduğunca giderilmelidir.
Sonuç
Vasiyetnameyle vakıf kurulmasında başarılı bir hukuki hazırlık, kurucunun amacını geçerli ve uygulanabilir bir metne dönüştürür. Bunun için malvarlığı gerçekçi biçimde belirlenmeli, saklı pay hesabı yapılmalı, başvuruyu takip edecek kişiler ve devamlı yönetim düzeni açıklanmalıdır. Ölümden sonraki dosyada ise vasiyetnamenin açılması, tescil, koruma önlemleri ve mirasçıların talepleri birbirinden ayrılarak yürütülmelidir.
Vakıf kurma iradesinin varlığı, mirasçıların her itirazını etkisiz kılmaz; mirasçının karşı çıkması da geçerli vasiyeti kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Somut belgeler üzerinden kurulacak işlem ve dava planı, hem son iradenin yerine getirilmesini hem de kanunun koruduğu miras ve alacak haklarını birlikte gözetmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vasiyetname yazılınca vakıf kurulmuş olur mu?
Hayır. Vasiyetname kuruluş iradesini içerir; vakıf, yerleşim yeri mahkemesindeki sicile tescille tüzel kişilik kazanır. Açılma kararı da bu tescilin yerine geçmez. 1 Ayrıntı: Vasiyetnameyle yeni vakıf kurmak ile mevcut vakfa mal bırakmak arasındaki fark nedir?.
El yazılı vasiyetnameyle vakıf kurulması istenebilir mi?
Evet. El yazılı vasiyetnamenin kanuni şekil şartları yanında vakıf amacının ve özgülenen malvarlığının yeterli açıklıkta belirlenmesi gerekir. 1 Ayrıntı: Vakıf kurma iradesi vasiyetnamede nasıl düzenlenmelidir?.
Bütün mirasçıların vakfın kuruluşuna onay vermesi gerekir mi?
Hayır. Geçerli vasiyete dayanan kuruluş, bütün mirasçıların ortak onayına bağlı değildir. Bununla birlikte iptal, tenkis ve diğer kanuni dava hakları korunur. 1 7 Ayrıntı: Mirasçılar vakfa hangi sebeplerle itiraz edebilir?.
Vakıf için üç ay içinde başvuru yapılmazsa vasiyet geçersiz mi olur?
Hayır. Tüzükteki üç aylık düzen, başvuru yapılmadığında VGM’nin tescil başvurusunu üstlenmesiyle ilgilidir. İptal veya tenkis dava süreleri bundan ayrıdır. 5 Ayrıntı: Ölümden sonra vakfın tescili için kim, nereye başvurur?.
2026 yılında 5.000.000 TL ayırmak her vakıf için yeterli midir?
Hayır. Bu tutar 2026 asgari kuruluş malvarlığıdır. Belirlenen faaliyetin gerektirdiği kaynakların yeterliliği ayrıca incelenir; sonraki yılların tutarı yeniden kontrol edilmelidir. 1 4 Ayrıntı: Vakfa hangi mal ve haklar ayrılabilir, yeterlilik nasıl değerlendirilir?.
Saklı payı aşan vakıf vasiyeti tamamen iptal edilir mi?
Her zaman değil. Saklı pay ihlali kural olarak tenkisle giderilir. Ayrı bir iptal sebebi bulunup bulunmadığı ve tenkis sonrasında kuruluşun sürdürülebilirliği ayrıca değerlendirilir. 1 8 Ayrıntı: Saklı pay vakfa ayrılabilecek malvarlığını nasıl sınırlar?.
Tescil davasına başvuran mirasçı sonradan vazgeçebilir mi?
Başvuranın sonradan tescil isteminden feragat etmesi, vasiyetnameyle kurulması istenen vakfın incelemesini kendiliğinden sona erdirmez. Yargıtayın 28.05.2007 tarihli kararı bu ayrımı açıkça uygulamıştır. 7 Ayrıntı: Mirasçılar vakfa hangi sebeplerle itiraz edebilir?.
Malvarlığı yetmezse başka bir vakfa verilebilir mi?
Kurucunun aksi yönde iradesi yoksa TMK m. 107/3 uyarınca denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenebilir. Mirasçıların serbest tercihi tek başına yeterli değildir. 1 Ayrıntı: Malvarlığı yetersiz kalırsa benzer amaçlı başka vakfa aktarılabilir mi?.
Vakıf mirasbırakanın bütün borçlarından sınırsız sorumlu mudur?
Hayır. Ölüme bağlı tasarrufla kurulan vakfın sorumluluğu özgülenen mal ve haklarla sınırlıdır. Alacaklıların kanuni hakları ve bu mallar üzerindeki güvenceler ayrıca incelenir. 1 Ayrıntı: Tescilden sonra tapu, borçlar ve vakıf yönetimi nasıl yürütülür?.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi otomatik olarak vakıf yöneticisi olur mu?
Hayır. Vasiyetin uygulanması ile vakfın sürekli yönetimi ayrı görevlerdir. Kuruluş metnindeki organ ve atama hükümleri değerlendirilir. 1 Ayrıntı: Tescilden sonra tapu, borçlar ve vakıf yönetimi nasıl yürütülür?.
Kaynakça
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu: özellikle m. 101–109, 112, 372, 495–506, 507–509, 514–526, 531–544, 550–559, 560–571 ve 589–598. Mevzuat Bilgi Sistemi, güncel kanun metni. Erişim ve ilgili hüküm kontrolü: 13.10.2026.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: özellikle m. 2, 11, 165, 345, 361 ve 389–399. Mevzuat Bilgi Sistemi, güncel kanun metni. Erişim: 13.10.2026.
- Vakıflar Genel Müdürlüğü, “Vakıf Nasıl Kurulur?” Özellikle ölüme bağlı tasarruf, tescil, eksiklikler ve malvarlığının geçişi bölümleri. Resmî kuruluş rehberi. Erişim: 13.10.2026.
- Vakıflar Genel Müdürlüğü, “Asgari Kuruluş Mal Varlığı”. Vakıflar Meclisinin 22.12.2025 tarihli, 819/790 sayılı kararı; 2026 tutarı. Resmî duyuru. Erişim: 13.10.2026.
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 10.11.2014, E. 2014/12712, K. 2014/15899. Kuruluş iradesi, malvarlığının korunması ve Tescil ve İlan Tüzüğü m. 3; bozma. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 26.03.2007, E. 2007/2347, K. 2007/2660. Senedin vasiyetnameye uygunluğu; karar düzeltmenin kabulü, onamanın kaldırılması ve bozma. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
- Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 28.05.2007, E. 2007/4355, K. 2007/4804. Başvuran mirasçının feragati; bozma. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 07.11.2017, E. 2017/3053, K. 2017/14656. İptal ve tenkis davasının bekletici mesele yapılması; bozma. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 18.01.2021, E. 2020/4668, K. 2021/149. Malvarlığı yeterliliği ve önceki bozmanın gereğinin yerine getirilmesi; bozma. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 25.02.2026, E. 2025/4840, K. 2026/1278. Vasiyetnameyle kurulmuş vakıfta organ eksikliği, yönetici azli ve kayyım ayrımı; bozma. Resmî karar tam metni. Erişim: 13.10.2026.
- Şahin, Musa Furkan. “Vakıf Kurma İşleminin Geri Alınması”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(1), 2025, s. 131–163; özellikle s. 136–143. DOI: 10.32957/hacettepehdf.1611886. Akademik çalışma, tam metin. Erişim: 13.10.2026.
- Türk Medeni Kanunu Hükümlerine Göre Kurulan Vakıfların Tescil ve İlanı Hakkında Tüzük, 25.03.2013 tarihli 2013/4513 sayılı karar; Resmî Gazete 26.04.2013, sayı 28629, özellikle m. 3–7. TÜRMOB resmî meslek kuruluşunun yayımladığı düzenleme metni, s. 3–4. VGM’nin mevzuat listesinde yer alan düzenlemeyle karşılaştırmalı erişim: 13.10.2026.