Sağlık Turizminde Ameliyat Sonrası Takip ve Revizyon: Hasta Ülkesine Döndüğünde Sorumluluk Kime Aittir?

Kısa cevap: Hastanın ülkesine dönmesi, Türkiye’deki hekim ve sağlık kuruluşunun sorumluluğunu kendiliğinden sona erdirmez. Ameliyatın yapılması, taburculuk, seyahate ilişkin bilgilendirme, kontrol planı, bildirilen şikâyetlerin değerlendirilmesi ve gerektiğinde yeni müdahale ayrı ayrı incelenir. Bununla birlikte her komplikasyon veya revizyon ihtiyacı tıbbi hata değildir. Sorumluluk; üstlenilen hizmet, aydınlatma, mesleki özen, varsa estetik sonuç taahhüdü ve zararla bağlantı üzerinden belirlenir.

Sağlık turizmi hizmeti çoğu zaman kısa bir Türkiye ziyaretiyle başlar; iyileşme ve takip ise daha uzun sürebilir. Hasta evine döndüğünde ameliyatı yapan hekime doğrudan ulaşamıyor, şikâyetleri yalnız satış koordinatörü tarafından cevaplanıyor veya bütün sorunlar için tekrar Türkiye’ye gelmesi isteniyorsa, ilk ameliyattan bağımsız bir takip sorunu ortaya çıkabilir.

Hukuki inceleme, yalnız ameliyat tekniğinin doğru olup olmadığına indirgenmemelidir. İlk müdahale uygun yapılmış olsa bile sonraki komplikasyonun geç fark edilmesi, uyarıların hastaya açıklanmaması veya bildirilen yakınmanın uygun şekilde yönlendirilmemesi ayrı bir sorumluluk sebebi oluşturabilir. Tersine, doğru planlanan takipten hastanın kendi tercihiyle çıkmasının sonuca etkisi de incelenmelidir.

Ameliyat sonrası takip hizmetin hangi bölümüdür?

Tıbbi hizmet, kural olarak ameliyatın bitmesiyle tamamlanan tek bir hareketten ibaret değildir. Müdahalenin gerektirdiği gözlem, taburculuk değerlendirmesi, ilaç ve bakım bilgisi, kontrol gereksinimi ve beklenmeyen durumda başvurulacak yol da mesleki özen değerlendirmesine girer. Bu yükümlülüklerin somut kapsamı müdahalenin niteliğine, hastanın durumuna, sözleşmeye ve tıbbi standartlara göre belirlenir. [K1, K2]

Sağlık turizmi kuruluşu, hastanın yurt dışında yaşadığını baştan biliyorsa takip düzenini bu bilgiyle kurmalıdır. Her hasta için sınırsız süreyle ve her ülkede tedavi verme yükümlülüğünden söz edilemez. Ancak baştan öngörülen ülkeye dönüş, gerekli açıklamaların ve makul takip organizasyonunun tamamen dışlanmasını da haklı kılmaz. Sözleşmede “ameliyat sonrası destek” yazıyorsa bunun kim tarafından, hangi kanalla, ne kadar süre ve hangi sınırlar içinde verileceği açıklanmalıdır.

Takibin başka hekim veya kuruma bırakılması da sorumluluğu kendiliğinden silmez. Devir gereksiniminin açıklanması, gerekli kayıtların paylaşılması ve hastanın başvurabileceği yolun belirlenmesi değerlendirilir. Hastanın başka ülkede hekim bulmak zorunda kalması ile baştan planlanmış bir kontrol devri aynı değildir.

Taburculuk ile uçuşa uygunluk aynı şey midir?

Hastanede yatış gereksiniminin sona ermesi, hastanın her koşulda uzun uçuş yapabileceği anlamına gelmez. Seyahat zamanı ve koşulları hastaya ve müdahaleye göre tıbben değerlendirilmelidir. Havalimanı transferinin hazır olması, otel süresinin dolması veya uçak biletinin değiştirilememesi tıbbi uygunluk değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hukuki uyuşmazlıkta, hastanın ne zaman taburcu edildiği kadar hangi bulgularla ve hangi açıklamalarla gönderildiği önemlidir. Dosyada taburculuk muayenesi, mevcut şikâyetler, kontrol önerileri ve varsa seyahat değerlendirmesi bulunmalıdır. “Uçabilir” şeklindeki kısa yazının kapsamı, hangi tarihte ve hangi klinik durum için düzenlendiğiyle birlikte okunmalıdır. Sonradan ortaya çıkan yeni belirti bakımından eski değerlendirme yeterli olmayabilir.

Birleşik Krallık’ın resmî yurt dışı tedavi rehberi de planlı ameliyat sonrasında dönüş koşullarının ve sigorta kapsamının önceden araştırılmasını; havayolunun hekimden uçuşa uygunluk teyidi isteyebileceğini belirtir. Bu kaynak, seyahat planlamasının önemini gösterir; Türkiye’deki tazminat sorumluluğunu belirleyen bir hukuk kuralı olarak kullanılamaz. Her işlem için aynı gün sayısını öngören genel bir uçuş tavsiyesi verilmemelidir. [K3]

Hastaya hangi takip bilgileri açıkça verilmelidir?

Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca bilgilendirme, hastanın anlayabileceği bir dille yapılmalıdır. Müdahaleye ilişkin temel açıklamaların yanında sonraki sağlık durumunu etkileyen bakım, ilaç ve kontrol gereksinimleri de somutlaştırılmalıdır. Yalnız “sorun olursa yazın” denilmesi, hangi durumda kime ve ne kadar acil başvurulacağını her zaman açıklamaz. [K2]

Yabancı hastaya yalnız Türkçe belge verilmişse, belgenin anlaşılabilirliği ayrıca tartışılır. Hastanın İngilizce konuşabilmesi, karmaşık tıbbi açıklamaları yeterince anladığını her durumda göstermez. Tercüman kullanılmışsa kimliği ve rolü, açıklamayı yapan sağlık meslek mensubu ve hastanın soruları kayda geçirilebilir. Tercüman tıbbi karar vermez; açıklamanın doğru aktarılmasına yardımcı olur.

Hastanın da doğru sağlık bilgisi vermesi ve kendisine açıklanan takip planıyla iş birliği yapması beklenir. Ancak hastaya hiç verilmemiş veya anlaşılır biçimde açıklanmamış bir talimata uyulmadığı savunması, aynı ağırlıkla değerlendirilemez. Tıbbi kayıtlar bu nedenle hem hastanın iddiası hem sağlık sunucusunun savunması için önem taşır.

Uzaktan gönderilen şikâyetler nasıl değerlendirilir?

Şikâyetin hangi kişiye ulaştığı, içeriğinin ne olduğu, ne zaman okunduğu, hekime iletilip iletilmediği ve nasıl cevaplandığı ayrı sorulardır. Koordinatörün hastaya genel bir güvence vermesi, hekimin klinik değerlendirmesiyle aynı değildir. Mesajda ifade edilen durumun muayene veya acil başvuru gerektirip gerektirmediği, sonradan uzman incelemesine konu olabilir.

Bir fotoğrafın gönderilmesi bütün tıbbi değerlendirmeyi mümkün kılmaz. Sağlık sunucusunun uzaktan değerlendirmenin sınırlarını belirtmesi, gerekli görüyorsa yerel yüz yüze muayeneye yönlendirmesi ve bu yönlendirmeyi kaydetmesi önemlidir. Hastanın fiziksel olarak uzakta olması, hiçbir yanıt verilmemesini otomatik olarak haklı göstermez; fakat her sorunun uzaktan teşhis edilmesi yükümlülüğü de oluşturmaz.

Mesajlaşma ile mevzuata uygun uzaktan sağlık hizmeti ayrımı

Uluslararası sağlık turizmi düzenlemesi, uzaktan sağlık hizmetlerinin ilgili özel yönetmelik çerçevesinde sunulabileceğini belirtir. Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik, yetkilendirme ve kullanılan sistem bakımından özel kurallar içerir. Randevu hatırlatması, belgenin iletilmesi ve tıbbi hizmet sunumu aynı kategoriye yerleştirilmemelidir. Sıradan bir mesajlaşma hesabının bulunması, tek başına mevzuata uygun uzaktan sağlık hizmeti altyapısı bulunduğunu göstermez. [K4, K5]

Hasta başka ülkedeyken sunulan sağlık hizmetinde, o ülkenin meslek icrası ve veri aktarımı kuralları da önem kazanabilir. Türkiye’deki yetki, yabancı ülkede sınırsız sağlık hizmeti sunma yetkisi olarak kabul edilmemelidir. Bu belirsizlik, gerekli yerel başvurunun açıklanması ve hizmetin sınırlarının baştan belirlenmesi ihtiyacını artırır.

Komplikasyon ile takip hatası nasıl ayrılır?

Komplikasyon, tek başına hekimin kusurlu olduğunu göstermez. Bununla birlikte bir olaya komplikasyon adı verilmesi, bütün sorumluluk incelemesini sona erdirmez. Riskin öngörülebilirliği, önlenmesi için gereken tedbirler, aydınlatma, erken fark edilme, zamanında müdahale ve uygun sevk ayrı ayrı incelenmelidir.

İlk ameliyatta hata bulunduğu iddiasıyla, sonradan gelişen sorunun gereği gibi yönetilmediği iddiası farklıdır. İkisi aynı olayda birlikte bulunabileceği gibi yalnız biri de mevcut olabilir. Bilirkişiye sadece “ameliyat tekniği uygun mudur?” sorusunun yöneltilmesi, sonraki gecikmeyi açıklamaz. Hangi tarihte hangi bilginin elde edildiği ve o bilgiyle nasıl davranılması gerektiği kronoloji içinde sorulmalıdır.

Sorumluluk için zararın bağlantısı da kurulmalıdır. Geç yanıt verilmiş olması tek başına bütün nihai zararın bu gecikmeden doğduğunu göstermez. Daha erken değerlendirme yapılsaydı hangi sonucun önlenebileceği veya azaltılabileceği tıbbi olarak incelenir. Buna karşılık zaten kaçınılmaz bir sonucun varlığı savunuluyorsa, bu da somut kayıt ve gerekçeyle açıklanmalıdır. [K1]

Estetik sonuç taahhüdü revizyon tartışmasını nasıl etkiler?

Estetik amaçlı müdahalelerde, uyuşmazlığın özelliğine göre eser sözleşmesine ilişkin hükümler ve Yargıtay’ın sonuç borcuna ilişkin yaklaşımı gündeme gelir. Bu durumda değerlendirme yalnız bedensel bir komplikasyon gelişip gelişmediğiyle sınırlı kalmaz. Tarafların üzerinde anlaştığı görünüm ve müdahalenin kapsamı ile gerçekleşen sonuç karşılaştırılır. [K1, K8]

Sonuç taahhüdünün belirlenmesinde ameliyat öncesi fotoğraflar, muayene notları, çizimler, kişiye özel yazışmalar ve açıklanan tıbbi sınırlamalar önemlidir. Hastanın nesnel olarak belirlenebilen ayıp iddiası ile sonradan değişen kişisel beğenisi ayrılmalıdır. Bir simülasyonun veya örnek fotoğrafın kesin sonuç olarak mı, açıklama amacıyla mı kullanıldığı da incelenir.

“Riskleri kabul etti” savunması estetik sonuç borcunu kaldırır mı?

İşleme özgü risklerin anlatılmış olması, üstlenilen estetik sonucu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde estetik görünümün hedefe uygun olması, hastanın yeterince bilgilendirilmeden ameliyat edildiği iddiasını anlamsız hâle getirmez. Onamın geçerliliği, tıbbi özen ve eser sonucu ayrı inceleme konularıdır.

Standart formdaki sınırsız sorumsuzluk ifadeleri, TBK m.115–116 ve tüketici hukukundaki haksız şart hükümleri karşısında denetlenir. Hastanın imzası, belgenin hangi açıklamayı içerdiğini göstermede önemlidir; tüm kusurları peşinen bağışladığı veya her yeni ameliyata izin verdiği şeklinde yorumlanamaz. [K1, K2, K6]

Revizyon önerilmesi hatanın kabul edildiği anlamına gelir mi?

Revizyon önerisi tek başına kusur ikrarı değildir. Öneri, iyileşme sürecindeki değişiklik, beklenen sonuca ulaşılamaması, giderilebilir ayıp veya farklı bir tıbbi gereksinim nedeniyle yapılmış olabilir. Hekimin açıklaması, önerinin nedeni ve önceki kayıtlarla ilişkisi değerlendirilmelidir. “Ücretsiz yeniden yapalım” mesajı ise kapsamı ve bağlamıyla delil olarak önem taşıyabilir.

Hasta bakımından revizyonun neyi gidereceği, başarısının ve risklerinin nasıl açıklandığı, hangi giderlerin karşılanacağı net olmalıdır. Yalnız cerrah ücretinden vazgeçilmesi ile hastane, anestezi, ürün, ilaç, ulaşım ve konaklama giderlerinin de üstlenilmesi farklıdır. Revizyon teklifinin kabul edilmesi, önceki zararlardan otomatik feragat anlamına gelmez; fakat imzalanacak ayrı ibra veya sulh metni bu nedenle dikkatle incelenmelidir.

Hastanın güven ilişkisi bozulmuşsa aynı kişiye yeniden ameliyat olmayı kabul etmemesi tek başına haksız davranış sayılamaz. Öte yandan her başka merkez tercihinin bütün bedellerinin ilk sunucuya yüklenebileceği de söylenemez. Sağlık gereksinimi, güvenlik, uygun alternatif, makul gider ve zararı artırmama yükümlülüğü birlikte değerlendirilir. Vücut bütünlüğüne müdahale, parasal uyuşmazlığın çözümü için zorlanamaz.

Revizyon için yeni onam gerekir mi?

Yeni ameliyatın kapsamı ve riski ayrıca açıklanmalıdır. İlk operasyonun onamı, sonraki farklı girişimi sınırsız biçimde kapsamaz. Özellikle yeni yöntem, farklı anatomik bölge, farklı anestezi veya ek ürün kullanımı varsa hastanın kararını etkileyen bu değişiklikler somutlaştırılmalıdır. Hastanın önceki müdahaleyi kabul etmiş olması, yenisini kabul ettiği anlamına gelmez. [K2]

Revizyonun ücretsiz sunulması da bilgilendirme standardını düşürmez. Hastaya zaman tanınması, öneriyi anlayabilmesi, ikinci görüş alabilmesi ve reddetme seçeneğinin açıklanması önemlidir. Tıbbi zorunluluk ve acil istisnalar kendi koşulları içinde değerlendirilir; planlı revizyonun satış baskısıyla hızlandırılması bunlarla karıştırılamaz.

Yurt dışında yeniden tedavi giderleri istenebilir mi?

Yabancı ülkede yapılan tedavi masrafı, sırf Türkiye dışındaki bir kurum tarafından fatura edildiği için talep dışı kalmaz. Bununla birlikte tazminat için yapılan işlemin ilk olayla bağlantısı, gerekliliği ve makul maliyeti gösterilmelidir. Rapor yalnız “hasta daha önce Türkiye’de ameliyat olmuştur” demekle yetiniyorsa, mevcut sorun ile önceki işlem arasındaki bağ ayrıca açıklatılmalıdır. [K1, K7]

Tıbben beklenemeyen acil müdahale ile aylar sonra tercih edilen planlı estetik değişiklik aynı değerlendirmeye tabi değildir. Hastanın bulunduğu yerde tedaviye erişimi, tekrar seyahatin uygunluğu, ilk merkezin sunduğu çözümün niteliği ve zamanında cevap verip vermediği araştırılır. Sağlık ihtiyacının karşılanması, yalnız ileride delil toplamak amacıyla geciktirilmemelidir.

Yeniden tedavi faturası, ödenen tutar, ilaç ve bakım giderleri, zorunlu ulaşım ve konaklama belgeleri ayrıştırılır. Refakatçi gideri için gereksinim; kazanç kaybı için çalışma ve gelir belgeleri sunulur. Yabancı ücret düzeyi otomatik olarak Türkiye’deki kamu tarifesine indirgenmemeli; fakat sunulan her yabancı fatura da denetimsiz kabul edilmemelidir. Tıbbi gereklilik ve ekonomik makullük gerekçeli biçimde incelenir.

Bu giderlerin poliçe kapsamında karşılanıp karşılanmayacağı sağlık turizminde komplikasyon sigortası yazımızda ele alınmıştır.

İade ve revizyon bedeli birlikte talep edilebilir mi?

Talep edilen hukuki sonuçların birbiriyle ilişkisi açık kurulmalıdır. Ayıplı eser hükümlerindeki dönme, bedel indirimi veya ücretsiz onarım seçenekleri ile ek zarar tazmini aynı kalem değildir. İlk bedelin tamamı ile aynı hizmeti yeniden elde etmenin bütün maliyetinin birlikte istenmesi, somut olayda çifte giderim tartışması doğurabilir. Kullanılabilir hizmet, yapılan iadeler ve sigorta ödemeleri hesapta gösterilmelidir. [K1, K7]

Paket bedelinin iadesi ve iptal şartları için tedavi paketinin iptali ve ücret iadesi yazımıza da bakabilirsiniz.

Hastanın kontrol planına uymaması sorumluluğu kaldırır mı?

Hasta, kendisine uygun ve anlaşılır biçimde açıklanan önerilere uymalı, önemli şikâyetleri bildirmeli ve sağlık bilgilerini doğru aktarmalıdır. Ancak sorumluluğun azaltılması veya kaldırılması için hastanın davranışı ile zarar arasındaki etki somutlaştırılmalıdır. Türkiye’den ayrılmak, tek başına hekimin bütün yükümlülüklerini sona erdiren bir olay değildir.

Sağlık sunucusu, hastanın kontrolü reddettiğini ileri sürüyorsa kontrolün ne zaman ve nasıl önerildiğini, neden gerekli olduğunu ve hastaya hangi sonuçların açıklandığını göstermelidir. Hasta ise randevu talebinin karşılanmadığını, dönüş tarihinin sunucu tarafından planlandığını veya yerel muayene önerisinin verilmediğini ileri sürebilir. Dosya bu karşılıklı kayıtlarla değerlendirilir.

TBK m.52 kapsamında zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına etkisi, indirim ya da başka sonuçlara yol açabilir. Ancak “talimata uyulmadı” savunması tıbbi gerekçe ve nedensellik açıklamasından yoksun bırakılmamalıdır. Sonraki hekimin müdahalesinin zararı artırdığı iddiası da aynı biçimde araştırılmalıdır. Birden fazla sebep varsa bunların etkisi ayrı gösterilmelidir. [K1]

Hangi kişi veya kurumdan talepte bulunulur?

Ameliyatı yapan hekim, takip görevini üstlenen hekim ve sağlık tesisini işleten kişi farklı roller taşıyabilir. Hastanenin kontrol ve iletişim sistemini kurmaması, başvuruyu ilgili sağlık personeline ulaştırmaması veya kayıt tutmaması organizasyon bakımından önemlidir. Hekimin sorumluluğu ise kendi tıbbi karar ve davranışlarıyla birlikte değerlendirilir.

Aracı kuruluşun, üstlendiği iletişim veya takip organizasyonunu yerine getirmemesi ayrı sorumluluk doğurabilir. Bunun için hastaya hangi hizmeti vaat ettiği ve aksaklığın neye neden olduğu belirlenmelidir. Sağlık turizmi yönetmeliğindeki çağrı altyapısı şartı, bütün koordinatörlerin günün her saatinde tıbbi teşhis koyma yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez. [K4]

Sigortacıya başvuru ise poliçe temelinde yapılır. Komplikasyon sigortası ile hekimin tıbbi kötü uygulamaya ilişkin sorumluluk sigortası farklı ürünlerdir. Birinin teminat dışında bıraktığı gider, başka bir talebin veya doğrudan sağlık sunucusuna yönelen sorumluluğun konusu olabilir. Sigortacının ret yazısı, hekimin kusursuzluğunu veya hastanın haksızlığını tek başına belirlemez.

Aracı kuruluşun ve acentenin sorumluluğu sağlık turizminde aracı kuruluş ve acente sorumluluğu yazımızda ayrıca incelenmiştir.

Yargıtay kararları takip ve revizyon konusunda ne söylüyor?

Ülkeye dönüş ve takip: 6. Hukuk Dairesi, E.2024/2732, K.2025/3451

15.10.2025 tarihli kararda, boy uzatma ameliyatı sonrasında Yunanistan’a dönen hastanın istemleri incelenmiştir. Dosyadaki tıbbi değerlendirme, onam ve hastanın takipten çıkmasına ilişkin tespitler sonucunda maddi tazminatın reddi onanmıştır. Manevi tazminata yönelik temyiz istemi ise miktar nedeniyle reddedilmiştir. [K9]

Bu karar, takip planı ve hasta davranışının önemini gösterir. Ancak bütün yabancı hastaların Türkiye’den ayrılması nedeniyle haklarını kaybettiği sonucu çıkarılamaz. Kararın başka olaya uygulanabilmesi için açıklanan kontrol ihtiyacı, hastanın ne yaptığı ve bunun zarara etkisi karşılaştırılmalıdır.

Yurt dışında yeniden tedavi: 6. Hukuk Dairesi, E.2022/747, K.2023/1785

11.05.2023 tarihli karar, Almanya’da yaşayan hastanın Türkiye’de yapılan implant ve protez tedavisi sonrasındaki uyuşmazlığına ilişkindir. Dosyada Almanya’da yeniden tedavi, ulaşım ve diğer giderler ileri sürülmüş; teknik eksiklikler ve eser sözleşmesindeki seçimlik haklar değerlendirilmiştir. Önceki bozma sonrasında verilen kısmen kabul kararı onanmıştır. [K7]

Karar, yabancı ülkedeki sonraki tedavi belgelerinin ve doğru talep seçiminin önemini gösterir. Davacının dilekçesinde ileri sürdüğü her giderin aynen kabul edildiği sonucu çıkarılmamalıdır. İstem, bilirkişi değerlendirmesi ve hükmedilen sonuç ayrı okunmalıdır; dosyadaki tarihsel bedeller güncel tedavi tarifesi değildir.

Estetik sonuç: 6. Hukuk Dairesi, E.2024/1507, K.2025/1137

19.03.2025 tarihli kararda estetik amaçlı göz kapağı müdahalesi, eser sözleşmesi ve üstlenilen sonuç çerçevesinde ele alınmıştır. Teknik yönden kusur bulunmadığı ve gelişen durumun komplikasyon olduğu yönündeki raporla yetinilmemiş; somut olayda taahhüt edilen sonucun gerçekleşmediği ve davalıların sorumluluğu kabul edilerek tazminat taleplerinin araştırılması gerektiği belirtilmiş, ret kararı bozulmuştur. [K8]

Bu karar, revizyon uyuşmazlığında yalnız “tıbbi hata yok” açıklamasıyla yetinilemeyeceğini gösterir. Bununla birlikte bir bozma kararı, hastaya belirli bir tazminatın kesin olarak ödendiği anlamına gelmez. Somut taahhüt ve mevcut görünüm uzman incelemesiyle değerlendirilmelidir.

Deliller nasıl korunmalı ve bilirkişiye ne sorulmalıdır?

İlk ameliyat öncesi durum, taburculuk anı, yurt dışına dönüş, ilk şikâyet, verilen cevap ve ikinci tedavi tarihleri sıralanmalıdır. Saat farkı bulunan mesajlarda görünen zamanın hangi bölgeye ait olduğu açıklanmalıdır. Fotoğrafların asıl dosyaları korunmalı; aynı görüntünün tarihi değiştirilmiş kopyaları kullanılmamalıdır. Tanıtım fotoğrafı ile klinik takip görüntüsü ayrı tutulmalıdır.

• Müdahale ve sonuç taahhüdünün kapsamı hangi belgelerden anlaşılmaktadır?
• Taburculuk ve seyahat değerlendirmesi hastanın o günkü durumuna uygun mudur?
• Kontrol ve bakım bilgileri yeterli, anlaşılır ve uygulanabilir midir?
• Bildirilen şikâyetler hangi tarihte hangi değerlendirme veya sevki gerektirirdi?
• Daha erken müdahale, iddia edilen zararı önleyebilir veya azaltabilir miydi?
• Revizyonun gerekliliği, kapsamı ve makul gideri nedir; hasta davranışının etkisi var mıdır?

HMK m.266 ve devamı uyarınca teknik konular bilirkişi incelemesine konu olabilir; hukuki sorumluluğun nihai değerlendirmesi mahkemeye aittir. Yabancı raporun tercümesi ve gerektiğinde tasdiki belgenin niteliğine göre ele alınır. Delil kaybı riski varsa delil tespiti değerlendirilebilir. Ancak hasta, acil veya gerekli tedavisini yalnız bu işlem tamamlanıncaya kadar ertelememelidir. [K10]

Kayıtların nasıl isteneceği için hasta dosyası ve tıbbi kayıtlar nasıl alınır, bilirkişi aşaması için malpraktis davasında bilirkişi ve adli tıp raporuna itiraz yazılarına bakılabilir.

Başvuru yolu, süre ve anlaşma şartları nasıl belirlenir?

Özel sağlık hizmetinden doğan tüketici uyuşmazlığında hakem heyeti veya tüketici mahkemesi ayrımı, güncel parasal sınır ve talebin niteliğine göre yapılır. Tüketici mahkemesine başvuruda dava şartı arabuluculuk ve istisnaları incelenir. Kamu hizmetinden doğan istemde idari başvuru ve tam yargı yolu; sigortacıya yönelik istemde poliçe ve ilgili usul ayrı değerlendirilir. [K6]

Yabancı hasta için uygulanacak hukuk ve mahkemenin milletlerarası yetkisi ayrıca araştırılır. MÖHUK m.26/4’te başka ülkede sağlanması zorunlu hizmetlere ilişkin istisna bulunduğundan, hastanın ikamet ülkesinin hukukunun her durumda uygulanacağı varsayılamaz. Sözleşme, haksız fiil ve varsa paket tur niteliği kendi bağlama kurallarıyla incelenmelidir. [K11]

Zamanaşımı bakımından vekâlet, eser, ayıplı hizmet ve haksız fiil taleplerinin farklı hükümleri vardır. TBK m.72, 146–149 ve 478 ile TKHK m.16 birlikte, fakat talep bazında değerlendirilir. Her dosyada ameliyat tarihinden başlayan tek bir beş yıllık süre olduğu söylenemez. Revizyon teklifleri veya şikâyet yazışmaları da süreyi her durumda durdurmaz. Arabuluculuğun kanuni süre etkisi ayrıca hesaplanır. [K1, K6, K12]

Sulh yapılacaksa ilk tedavi, revizyon ve sonraki zararlar ayrı yazılmalıdır. Uçak, konaklama, anestezi ve yeni ürün masraflarının kimde kalacağı; ödemenin zamanı; gelecekte ortaya çıkabilecek zararların saklı tutulup tutulmadığı açık olmalıdır. Revizyon kabulüyle bütün hakların sona erdiğini söyleyen genel bir belge, kapsamı ve geçerliliği incelenmeden imzalanmamalıdır.

Yabancı hastaların genel hakları için yabancı hastalar için malpraktis ve tazminat rehberi ve tıbbi malpraktis ve hekim hatası davaları sayfası yol gösterebilir.

Sonuç

Sağlık turizminde ameliyat sonrası sorumluluk, hastanın sınırdan çıkışıyla biten bir mesele değildir. Takip planının baştan kurulması, anlaşılır onam, estetik sonuç taahhüdünün açıklığı, şikâyetlere verilen tıbbi yanıt ve ülke dışında yapılan tedavinin belgelenmesi birlikte önem taşır. İyi hazırlanmış bir dosya, ilk müdahaleyi, sonraki yönetimi ve hastanın davranışlarını ayrı inceleyerek her talebi gerçek dayanağına bağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’den ayrılınca doktorun sorumluluğu biter mi?

Hayır. Ülkeye dönüş, mevcut sorumluluğu kendiliğinden sona erdirmez. Ancak hastaya açıklanan kontrol planı, hastanın davranışı ve bunların zarara etkisi incelenir. Takip hizmetinin kapsamı sınırsız değildir; sözleşme ve tıbbi gerekliliklerle belirlenir.

WhatsApp mesajına geç cevap verilmesi malpraktis midir?

Her gecikme malpraktis değildir. Mesajın içeriği, ulaştığı kişi, yanıt verilmesi gereken koşullar ve gecikmenin zarara etkisi araştırılır. Klinik değerlendirme gerektiren bir şikâyetin yalnız satış görevlisince geçiştirilmesi, uygun yönlendirme yapılıp yapılmadığı bakımından önem taşıyabilir.

Ücretsiz revizyon önerisi kusurun kabulü müdür?

Tek başına değildir. Önerinin nedeni ve bağlamı incelenir. Bununla birlikte somut bir eksikliğin açıkça kabul edildiği yazışmalar delil olabilir. Revizyonun ücretsiz olması, hastane, anestezi, yol ve konaklama masraflarının da karşılanacağı anlamına gelmez.

Aynı doktora tekrar ameliyat olmak zorunda mıyım?

Vücut bütünlüğüne müdahaleye zorlanamazsınız. Başka hekime başvurmanın mali sonuçları ise tıbbi gereklilik, makul çözüm, güvenlik, gider ve zararı artırmama koşullarıyla değerlendirilir. İlk hekimin revizyon teklifinin varlığı, başka tedavi giderlerini her durumda dışlamaz.

Ülkemdeki doktor raporu Türkiye’de delil olur mu?

Raporun düzenleyeni, içeriği, dayandığı bulgular ve ilk işlemle bağlantısı önemlidir. Türkçe tercüme ve belgenin niteliğine göre tasdik gerekebilir. Yabancı rapor mahkemeyi otomatik olarak bağlamaz; diğer kayıtlar ve gerekirse bilirkişi incelemesiyle birlikte değerlendirilir.

Ameliyatın sonucunu beğenmemek revizyon bedeli istemek için yeterli midir?

Kişisel memnuniyetsizlik ile kararlaştırılan estetik sonucun gerçekleşmemesi ayrılır. Taahhüt, tıbbi sınırlar, önceki görünüm ve mevcut sonuç belirlenmelidir. Nesnel eksiklik veya sözleşmeye aykırılık iddiası, yalnız beğeni ifadesinden daha somut bir inceleme gerektirir.

Sigorta ödeme yapmazsa tedavi giderini kimseden isteyemez miyim?

Sigorta teminatı ile sağlık sunucusunun hukuki sorumluluğu ayrıdır. Poliçe dışında kalan bir gider için koşulları varsa hekim, sağlık tesisi veya başka sorumluya başvurulabilir. Tersine, sigorta ödemesi yapılması da her zaman hekim kusurunun kabul edildiği anlamına gelmez.

Revizyondan önce delil tespiti yaptırmalı mıyım?

Mevcut durumun değişeceği dosyalarda yararlı olabilir; zorunluluğu somut olay belirler. Uygun fotoğraf, muayene ve rapor kayıtları da önemlidir. Acil veya gerekli sağlık hizmeti, yalnız delil tespiti beklendiği için geciktirilmemelidir.

Kaynakça

K1 — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; özellikle m.49–56, 112, 115–116, 146–149, 470–478 ve 502–506. Resmî metin.

K2 — Hasta Hakları Yönetmeliği; m.15–18, 24–25 ve 31. Sağlık Bakanlığı kurumsal yayını.

K3 — Birleşik Krallık FCDO, “Medical emergencies, treatment and hospitalisation abroad”; planlı tedavi ve ülkeye dönüş bölümleri. Resmî rehber. Türk hukukundaki sorumluluğun kaynağı olarak kullanılmamıştır.

K4 — Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, RG 26.04.2025, sayı 32882; m.6–7. Resmî Gazete.

K5 — Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik, RG 10.02.2022, sayı 31746. Sağlık Bakanlığı kurumsal yayını.

K6 — 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun; m.5, 13–16, 68, 73 ve 73/A. Resmî metin.

K7 — Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 11.05.2023, E.2022/747, K.2023/1785. Tam metin ve künye doğrulandı. Karar kaydı.

K8 — Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 19.03.2025, E.2024/1507, K.2025/1137. Karar kaydı. Tam metin incelendi; bozma kararıdır.

K9 — Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 15.10.2025, E.2024/2732, K.2025/3451. Tam metin ve künye doğrulandı. Karar kaydı.

K10 — 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; m.199, 219–224, 266–281, 400 ve devamı. Resmî metin.

K11 — 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun; m.24, 26, 34, 40 ve devamı. Resmî metin.

K12 — 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu; m.16 ve 18/A. Resmî metin.