Malvarlığının Korunması ve Deliller

Mal Kaçırma İddiası ve Malvarlığının Korunması

Boşanma öncesinde veya dava sırasında taşınmazın, aracın, şirket payının, banka hesabındaki paranın ya da başka bir malvarlığı değerinin devredilmesi her durumda hukuken “mal kaçırma” sayılmaz. Devrin zamanı, bedeli, tarafları, gerçek ekonomik amacı ve katılma alacağını azaltma kastı somut delillerle değerlendirilir.

Koşulları varsa;

• Katılma alacağını azaltma amacı taşıyan devirlerin tasfiye hesabına eklenmesi,
• Karşılıksız kazandırmaların kanunda öngörülen kapsamda hesaba katılması,
• Üçüncü kişinin sorumluluğuna başvurulması,
• Belirli malvarlığı değerleri üzerine ihtiyati tedbir konulmasının talep edilmesi,
• Eşin tasarruf yetkisinin mahkeme kararıyla sınırlandırılması,
• Tapu, banka, ticaret sicili ve diğer resmî kayıtların getirtilmesi

gündeme gelebilir.

Borçlu eşin malvarlığı veya tereke, katılma alacağının tahsiline yeterli değilse; edinilmiş malların hesabına katılması gereken karşılıksız kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye, kanuni koşullarla ve eksik kalan miktarla sınırlı olarak başvurulabilir. Bu dava, yalnız bir malın üçüncü kişiye devredilmiş olmasına dayanmaz; karşılıksız kazandırma, eklenecek değer, borçlu eşin malvarlığının yetersizliği ve talep edilen miktar ayrı ayrı incelenir.

Üçüncü kişiye yöneltilecek bu talep bakımından özel süreler bulunmaktadır. Dava hakkı, alacaklı eşin veya mirasçılarının haklarının zedelendiğini öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Bu süreler, mal rejimi alacağı bakımından uygulanan genel zamanaşımı değerlendirmesiyle karıştırılmamalıdır.

İhtiyati tedbir kendiliğinden uygulanmaz. Talep edilen tedbirin konusu, mevcut hakkın korunması bakımından gerekliliği, yaklaşık ispat ve ölçülülük somutlaştırılmalıdır. Bütün malvarlığını gerekçesiz biçimde sınırlandıran talepler yerine, riskle bağlantılı ve denetlenebilir bir koruma planı kurulmalıdır.

Malvarlığının Değerlenmesi ve Deliller

Bir malın tasfiyeye girip girmediği ile hangi değer üzerinden hesaba katılacağı aynı mesele değildir. Malın edinilmiş veya kişisel mal niteliği bakımından edinilme kaynağı ve mal rejiminin sona erdiği tarih; değer hesabı bakımından ise kanunda ilgili alacak türü için öngörülen tarih ve sürüm değeri esasları dikkate alınır. Borçlar, devirler ve maldaki değer artışı veya azalması da hesaplamayı etkileyebilir.

Uyuşmazlığın niteliğine göre şu deliller önem taşıyabilir:

• Tapu, kadastro, belediye ve yapı kayıtları,
• Araç tescil ve sigorta kayıtları,
• Banka hesapları, kredi sözleşmeleri, ödeme planları ve dekontlar,
• Vergi, sosyal güvenlik ve çalışma kayıtları,
• Ticaret sicili, şirket sözleşmesi, pay defteri, mali tablolar ve şirket defterleri,
• Mirasçılık belgesi, veraset ve intikal kayıtları ile bağış belgeleri,
• Satış sözleşmeleri, faturalar, makbuzlar ve para transferleri,
• Dijital varlık platformu kayıtları ve hukuka uygun elektronik veriler,
• Tanık anlatımları ile uzman ve bilirkişi raporları.

Mahkemeden kurum kayıtlarının getirtilmesi istenebilir; ancak hangi kaydın hangi vakıayı ispatlayacağı açıklanmalıdır. Özel hayata veya kişisel verilere hukuka aykırı erişimle elde edilen kayıtlar delil değeri yanında hukukî ve cezai sorumluluk riski doğurabilir. Deliller değiştirilmeden, silinmeden veya bağlamından koparılmadan önce hukuka uygun koruma ve sunum yöntemi belirlenmelidir.