Basın İş Sözleşmesi ve Gazetecinin Hakları: 5953 Sayılı Kanuna Göre Ücret, Fesih, Kıdem ve Çalışma Koşulları

Basın İş Kanunu hangi çalışanlara uygulanır?

5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun, uygulamada “Basın İş Kanunu” olarak anılır. Kanunun kapsamı belirlenirken yalnız işyerinin medya kuruluşu olması yeterli değildir; çalışanın yaptığı işin niteliği ve taraflar arasındaki ilişkinin gerçekten iş sözleşmesine dayanıp dayanmadığı birlikte incelenir.

Gazeteci sayılmanın temel unsurları

Kanunun 1. maddesine göre Türkiye’de yayımlanan gazete, internet haber sitesi ve mevkuteler ile haber ve fotoğraf ajanslarında fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışan, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçi tanımının dışında kalan kişiler bu özel rejimde “gazeteci” olarak kabul edilir.

2022 tarihli 7418 sayılı Kanun değişikliğiyle internet haber siteleri de 5953 sayılı Kanun kapsamına açıkça eklenmiştir. Bu değişiklik, eski makalelerde sık görülen “internet gazetecileri Basın İş Kanunu kapsamına girmez” şeklindeki yaklaşımı güncelliğini yitirmiş hâle getirmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.11.2025 tarihli E.2025/7054, K.2025/8330 sayılı kararında da yazar, muhabir, redaktör, düzeltmen, çevirmen, fotoğrafçı ve kameraman gibi gazetecilik faaliyetinin oluşumuna doğrudan katkı sağlayan çalışanların kapsamda değerlendirilebileceği; buna karşılık teknik sorumlu, şoför, sekreter, muhasebe, satış ve pazarlama gibi işlerin sırf medya işyerinde görülmesinin kişiyi gazeteci hâline getirmeyeceği vurgulanmıştır.

İnternet haber sitesi çalışanları bakımından özel önem

İnternet haber sitesinde çalışan herkes kendiliğinden Basın İş Kanunu kapsamına girmez. Haber üretimi, editoryal çalışma, fotoğraf-video haberciliği, redaksiyon veya haberin oluşumuna doğrudan katkı sağlayan fikir ve sanat işi ile bağımlı çalışma ilişkisi birlikte bulunmalıdır. Yazılım, satış, reklam, muhasebe, teknik destek veya genel idari görevlerde çalışanların hukukî statüsü ayrıca belirlenir.

Yazılı sözleşme yoksa gazeteci hakları ortadan kalkar mı?

Kanun m.4, basın iş sözleşmesinin yazılı yapılmasını zorunlu tutar. Bununla birlikte uygulamada ilişkinin hangi kanuna tabi olduğunun belirlenmesi yalnız sözleşmenin başlığına veya tarafların verdiği isme bağlı değildir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 14.11.2023 tarihli E.2022/8123, K.2023/11238 sayılı kararında, yapılan işin niteliğine göre ilişkinin 5953 veya 4857 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığının hukukî nitelendirme olduğu; tarafların ilişkiye verdikleri adın tek başına belirleyici olmadığı açıkça belirtilmiştir.

Bu nedenle işverenin yazılı sözleşme yapmaması, fiilen Basın İş Kanunu kapsamındaki bir çalışma varsa gazetecinin kanundan doğan haklarının sırf şekil eksikliği nedeniyle ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ancak yazılı sözleşmenin bulunmaması ispat, basın kartı ve idarî yükümlülükler bakımından ciddi sorunlar doğurabilir.

Basın iş sözleşmesi nasıl kurulmalıdır?

Yazılı sözleşme zorunludur

5953 sayılı Kanun m.4 uyarınca gazeteci ile işveren arasındaki iş sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalıdır. Kanun, yazılı sözleşmede asgari olarak şu unsurların bulunmasını öngörür:

• İşin türü,
• Ücret miktarı,
• Gazetecinin kıdemi.

İşin türü veya ücret değiştiğinde değişikliğin de sözleşmeye işlenmesi gerekir.

Terfi esasının sözleşmede belirlenmesi

Kanun, iki yıl gazetede çalışmış gazetecinin terfi hakkını düzenler ve terfinin sözleşmede belirlenen yüzde oranında yapılacağını öngörür. Bu nedenle ücret artış mekanizmasının sözleşmede açık, hesaplanabilir ve tereddüt doğurmayacak biçimde düzenlenmesi önemlidir.

Sözleşmede ayrıca düzenlenmesi yararlı başlıklar

Kanunun asgari içeriği dışında uygulamada aşağıdaki hususların açık yazılması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine katkı sağlar:

• Görev unvanı ve editoryal sorumluluk alanı,
• Çalışma yeri ve uzaktan/hibrit çalışma düzeni,
• Günlük ve haftalık çalışma organizasyonu,
• Vardiya ve gece çalışması,
• Fazla çalışmanın nasıl kayıt altına alınacağı,
• Ücretin bileşenleri, ikramiye ve primler,
• Masraf ve görev giderlerinin karşılanması,
• Yıllık izin ve diğer izin prosedürü,
• Fikri haklara ilişkin hükümler,
• İş araçları, cihazlar ve hesap erişimleri,
• Kişisel veri ve haber kaynağı gizliliği,
• Sözleşmenin süresi ve fesih usulü.

Gazeteci başka işte çalışabilir mi?

Kanun m.13’e göre sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça gazeteci, basınla ilgili olsun veya olmasın dışarıda başka iş yapmakta serbesttir. Ayrıca iş sözleşmesinin sona ermesinden sonraki dönem için gazetecinin mesleğini icra serbestisini sınırlayan hükümler Kanun tarafından geçersiz sayılmıştır.

Bu özel hüküm nedeniyle basın iş sözleşmelerindeki rekabet yasağı kayıtları, genel iş sözleşmelerinden farklı ve daha ihtiyatlı değerlendirilmelidir.

Deneme süresi ne kadardır?

5953 sayılı Kanun m.10’a göre mesleğe ilk kez giren gazeteciler için deneme süresi en çok üç aydır. Bu süre içinde taraflar iş sözleşmesini ihbar süresine ve tazminat yükümlülüğüne tabi olmadan sona erdirebilir.

Bu düzenlemenin önemli noktası, üç aylık özel deneme süresinin Kanunda “mesleğe ilk intisap eden gazeteciler” bakımından düzenlenmiş olmasıdır. Meslekte deneyimli bir gazeteciyle yapılan sözleşmede aynı hükmün otomatik olarak uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Gazetecinin ücreti nasıl ve ne zaman ödenir?

Ücret her ay peşin ödenir

5953 sayılı Kanun m.14’e göre kararlaştırılan ücret her ay peşin olarak ödenir. Kanunun bu düzenlemesi, 4857 sayılı İş Kanunundaki genel aylık ödeme sisteminden farklı, gazeteci lehine özel bir hükümdür.

Banka aracılığıyla ödeme zorunluluğu kapsamındaki işverenler, ücret, prim, ikramiye ve benzeri istihkakları ilgili banka hesabına yatırmalıdır.

Eski “günlük yüzde 5 fazla ödeme” bilgisine dikkat

Eski kaynaklarda, ücretin zamanında ödenmemesi hâlinde her gün için yüzde beş fazla ödeme yapılacağı yönünde açıklamalar görülebilir. Ancak 5953 sayılı Kanun m.14/2’deki bu özel yaptırım Anayasa Mahkemesinin 25.12.2019 tarihli E.2019/108, K.2019/101 kararıyla iptal edilmiştir.

Benzer şekilde fazla çalışma ücretinin zamanında ödenmemesi hâlinde günlük yüzde beş fazla ödeme öngören Ek m.1 hükmü de AYM’nin 19.09.2019 tarihli E.2019/48, K.2019/74 kararıyla iptal edilmiştir.

Dolayısıyla bugün açılacak davalarda bu iki iptal kararı dikkate alınmadan eski metne göre otomatik “günlük %5” talep hesabı yapılması doğru değildir.

İkramiye hakkı

Kanun m.14, gazetecilere her hizmet yılı sonunda işverenin sağladığı kârın emeklerine düşen nispi karşılığı olarak asgari bir aylık ücret tutarında ikramiye öngörür. Kanun metnindeki “işverenin sağladığı kâr” unsuru, ikramiye uyuşmazlıklarında işverenin kârlılığı ve ödemenin dayanağı bakımından ayrıca incelenmelidir.

Çalışma süresi ve fazla çalışma nasıl hesaplanır?

Günlük normal çalışma süresi sekiz saattir

5953 sayılı Kanunun Ek 1. maddesine göre sürekli çalışan gazeteciler için günlük çalışma süresi gece ve gündüz dönemlerinde sekiz saattir.

Basın iş hukukunda fazla çalışma hesabı, genel İş Kanunundaki haftalık 45 saat merkezli sistemle tamamen özdeş değildir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 29.12.2022 tarihli E.2022/12059, K.2022/18197 ve 22.10.2024 tarihli E.2024/9133, K.2024/14048 sayılı kararlarında gazeteci bakımından günlük çalışma ve Ek 1. madde sisteminin esas alınması gerektiği vurgulanmıştır.

Hangi çalışmalar fazla çalışma sayılır?

• Günlük sekiz saatin üzerindeki çalışma,
• Ulusal bayram ve genel tatil çalışmaları,
• Hafta tatili çalışmaları,

Kanunda fazla saatlerde çalışma kapsamındadır.

Pazar dışında başka bir gün hafta tatili kullanan gazetecinin pazar günü çalışması sırf pazar olduğu için ayrıca fazla çalışma sayılmaz.

Fazla çalışma ücreti ne kadardır?

Her fazla çalışma saati için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir.

Günlük normal çalışma süresine ek fazla çalışmanın saat 24.00’ten sonraya rastlayan kısmında ücret bir misli fazlasıyla, yani normal saat ücretinin iki katı üzerinden ödenir.

Fazla saat hesabında yarım saatten az süre yarım saat; yarım saati aşan süre bir saat kabul edilir.

Günlük fazla çalışma sınırı

Fazla çalışma günde üç saati geçemez. Yargıtay, 5953 sayılı Kanunda 4857 sayılı Kanundaki yıllık 270 saat sınırının bulunmadığını da açıkça belirtmektedir.

Fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil edilmesi

Yargıtay, belirli koşullarda fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil edildiğine ilişkin sözleşme kayıtlarına değer verebilmektedir. Ancak bunun geçerliliği, ücret seviyesi ve sözleşmenin içeriği birlikte değerlendirilir.

Hukuk Genel Kurulunun 21.12.2021 tarihli E.2019/8, K.2021/1720 sayılı kararında, Basın İş Kanunu kapsamında çalışan gazetecinin sözleşmesinde ücret asgari ücret olarak belirlenmişse, fazla çalışma ücretinin aylık ücret içinde olduğu yönündeki hükmün geçerli olmadığı kabul edilmiştir.

Hafta tatili ve yıllık ücretli izin hakları

Hafta tatili

Kanun m.19 uyarınca her altı günlük fiilî çalışmadan sonra gazeteciye bir günlük ücretli dinlenme izni verilmesi zorunludur. Görevi devamlı gece çalışmasını gerektiren gazetecinin hafta tatili iki gündür.

Günlük süreli yayında çalışan gazetecinin yıllık izni

Günlük bir süreli yayında çalışan gazeteci, en az bir yıl çalışmışsa yılda dört hafta tam ücretli izin hakkına sahiptir. Gazetecilik mesleğindeki hizmeti on yıldan fazla olan gazeteciye altı hafta ücretli izin verilir.

Günlük olmayan süreli yayınlar

Günlük olmayan yayınlarda çalışan gazeteciler için her altı aylık çalışma devresinde iki hafta ücretli izin öngörülmüştür.

İzin kıdemi nasıl hesaplanır?

Yıllık izin bakımından kıdem yalnız mevcut işverendeki hizmetle sınırlı değildir; gazetecilik mesleğindeki hizmet süresi dikkate alınır.

Kullanılmayan yıllık izin

İşveren tarafından iş sözleşmesi sona erdirilen gazetecinin kullanmadığı izin süresine ait ücretin ödenmesi gerekir. Kanun m.29, yıllık izin verilmemesi veya izin ücretinin ödenmemesi bakımından ayrıca idarî yaptırım ve gazeteciye yapılacak ödeme düzenlemeleri içerir.

Yıllık izin alacağının hesabında olayın tarihi, iş sözleşmesinin sona erme şekli ve güncel Yargıtay yaklaşımı birlikte ele alınmalıdır.

Sözleşme gazeteci tarafından nasıl feshedilir?

Olağan fesih

Belirsiz süreli basın iş sözleşmesini gazeteci, Kanun m.7 uyarınca en az bir ay önce yazılı bildirimde bulunarak feshedebilir. Tarafların sözleşmeyle bu asgari süreyi artırmaları mümkündür.

Gazeteci bildirim süresini beklemeden ayrılmak isterse, somut olayda m.5 çerçevesinde bildirim süresine karşılık gelen ücret tutarının sonuçları gündeme gelebilir.

Gazetecinin özel nedenle derhal feshi

Kanun m.11, yayının yön ve karakterinde gazetecinin şeref, şöhret veya genel olarak manevî menfaatlerini ihlal edecek şekilde bariz değişiklik meydana gelmesini gazeteci bakımından özel fesih nedeni olarak düzenler.

Bu hak kullanıldığında gazeteci, Kanunun öngördüğü tazminatı talep edebilir. Hüküm, gazetecilik mesleğinin fikir ve ifade yönünü koruyan Basın İş Kanununa özgü bir güvence niteliğindedir.

İşveren basın iş sözleşmesini nasıl feshedebilir?

Bildirim süreleri

İşveren tarafından belirsiz süreli sözleşmenin feshi bakımından mevcut işverenle olan kesintisiz hizmet süresi önemlidir:

• Aynı işverenle beş yıldan az kesintisiz hizmette: bir ay,
• Aynı işverenle en az beş yıl kesintisiz hizmette: üç ay.

Bu süreler sözleşmeyle artırılabilir; Kanunun asgari sürelerinin altına indirilemez.

İşverenin derhal fesih hakkı

Kanun m.11’e göre gazetecinin görevinin ifasıyla ilgili konularda bilerek veya ağır ihmali sonucunda yayının itibar veya şöhretine zarar verecek fiil ve davranışta bulunması işveren bakımından derhal fesih nedeni sayılabilir.

Buna karşılık işverenin gazeteciden onun şeref veya şöhretine zarar verecek bir fiili gerçekleştirmesini istemesi ve gazetecinin bunu reddetmesi, işveren bakımından derhal fesih hakkı doğurmaz.

Hastalık nedeniyle fesih

Kanun m.12’ye göre gazetecinin hastalanması tek başına fesih sebebi değildir. Hastalık altı aydan fazla sürerse, tazminat verilmesi suretiyle fesih gündeme gelebilir. Bu nedenle sağlık sebebiyle fesihte genel İş Kanunu hükümleri doğrudan uygulanmadan önce Basın İş Kanununun özel düzenlemesi incelenmelidir.

Gazetecinin iş güvencesi ve işe iade hakkı

5953 sayılı Kanun m.6, 4857 sayılı İş Kanununun 18, 19, 20, 21 ve 29. maddelerinin kıyasen uygulanacağını açıkça düzenler. Bu nedenle gerekli koşulları taşıyan gazeteciler iş güvencesi ve işe iade hükümlerinden yararlanabilir.

Eski makalelerdeki işe iade süreleri artık güncel değildir

Eski kaynaklarda, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde doğrudan iş mahkemesinde dava açılması gerektiği yazılı olabilir. Güncel sistemde ise işe iade talebi bakımından 4857 m.20 ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte uygulanır.

İş güvencesi kapsamındaki gazeteci:

1. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.
2. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açmalıdır.

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.

İşe iade kararının sonuçları

Feshin geçersizliğine karar verilmesi hâlinde 4857 m.21’in güncel hükümleri kıyasen uygulanır. İşçinin süresinde işe başlama başvurusu, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süreye ilişkin haklar somut dosyada ayrıca hesaplanır.

İşe iade sonrasında işverenin işe başlatmaması yeni bir fesih tarihi doğurabileceğinden, kıdem, ihbar ve izin gibi feshe bağlı alacaklar için yeni arabuluculuk başvurusu gerekip gerekmediği ayrıca kontrol edilmelidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli E.2024/5116, K.2024/7086 kararı bu ayrımın önemini göstermektedir.

Kıdem tazminatı: 2023 Anayasa Mahkemesi kararı neyi değiştirdi?

Bu başlık eski makalenin en önemli güncelleme alanlarından biridir.

Beş yıllık meslek kıdemi şartı iptal edildi

5953 sayılı Kanun m.6’nın ilk fıkrasında eskiden “meslekte en az beş yıl çalışmış gazetecilere kıdem hakkı tanınır” hükmü bulunuyordu. Anayasa Mahkemesi 04.05.2023 tarihli E.2021/62, K.2023/89 sayılı kararıyla bu fıkrayı iptal etti. Karar 14.06.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de 21.09.2023 tarihli E.2023/11975, K.2023/12541 sayılı kararında bu iptal kararını derdest uyuşmazlığa uygulamış ve sırf beş yıllık meslek kıdemi bulunmadığı gerekçesiyle kıdem talebinin reddedilmesini hukuken sürdürülebilir görmemiştir.

Altı aydan az artık sürenin dışlanması da iptal edildi

Aynı AYM kararı, kıdem tazminatı hesabında yıllık hizmetin altı aydan az kalan kısmını hesaba katmayan cümleyi de iptal etti. Böylece yıl kesirlerinin hesaplanmasındaki eski dezavantaj ortadan kalktı.

“İlk mukavele yılında bu miktar hesaplanmaz” hükmü devam ediyor

AYM kararının iptal ettiği bölümler dışında Kanun m.6’daki “İlk mukavele yılında bu miktar hesaplanmaz” cümlesi yürürlüktedir. Bu nedenle kıdem tazminatı değerlendirmesinde AYM kararının kaldırdığı beş yıllık meslek kıdemi koşulu ile mevcut işverenle ilişkin ilk sözleşme yılına dair halen yürürlükte olan düzenleme birbirine karıştırılmamalıdır.

Kıdem hangi tarihten hesaplanır?

Kanun, gazetecilik kıdemini mesleğe ilk giriş tarihinden itibaren esas alan kendine özgü bir sistem kurmuştur. Ancak daha önce kıdem tazminatı ödenmiş dönemler, sonraki işveren yanındaki hizmet ve sözleşmenin sona erme nedeni birlikte incelenmelidir.

Kıdem tazminatı tavanı var mı?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 03.11.2025 tarihli E.2025/7054, K.2025/8330 ve 04.11.2025 tarihli E.2025/6803, K.2025/8423 sayılı kararlarında 5953 sayılı Kanunda kıdem tazminatı tavanı bulunmadığı belirtilmiştir.

Kıdem tazminatında faiz

Aynı güncel içtihatlarda, 5953 sayılı Kanunda 1475 sayılı Kanundaki gibi fesih tarihinden itibaren en yüksek mevduat faizi uygulanmasını öngören özel bir hüküm bulunmadığı; somut talep ve temerrüt durumuna göre yasal faiz ve faiz başlangıç tarihinin belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Ölüm tazminatı

5953 sayılı Kanun m.18’e göre gazetecinin ölümü nedeniyle iş sözleşmesi sona erdiğinde eşi ve çocuklarına; bunlar yoksa geçimi gazeteciye bağlı aile bireylerine, ölen gazetecinin aylık ücretinin üç katından az olmamak üzere kıdem hakkı tutarında ölüm tazminatı ödenir.

Ölüm tazminatı, kıdem tazminatıyla bağlantılı olmakla birlikte özel kanun hükmünden doğan ayrı bir ödeme rejimidir. Hak sahipleri ve hesaplama bakımından m.18’in özel düzenlemesi esas alınmalıdır.

Yayının durdurulması veya kapatılması hâlinde gazetecinin hakları

Kanun m.17’ye göre yayın her ne sebeple olursa olsun tatil edilirse gazeteciler, tatil tarihinden itibaren iki ay süreyle ücretlerini almaya devam eder. Kanun, gazetecilerin kanunî tazminatlarının da öncelikle ödenmesini öngörür.

Dijital yayıncılık ve internet haber sitelerinin kapsama alınmasından sonra bu hükümlerin yeni yayın modellerine uygulanmasında, olayın niteliği ve işverenin faaliyetinin gerçekten sona erip ermediği ayrıca incelenmelidir.

Belirli süreli basın iş sözleşmesi ve Türk Borçlar Kanunu

Eski makalelerde 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu’nun 338, 339 ve 347. maddelerine yapılan atıflar artık güncel değildir. Bugün tamamlayıcı genel hukuk bakımından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu esas alınmalıdır.

TBK m.430 çerçevesinde belirli süreli hizmet sözleşmesi, aksi kararlaştırılmadıkça sürenin bitimiyle kendiliğinden sona erer. Taraflar süre dolduktan sonra ilişkiyi sürdürürse ve kanunî koşullar oluşursa sözleşme belirsiz süreliye dönüşebilir. Zincirleme belirli süreli sözleşmelerde objektif neden bulunup bulunmadığı ayrıca önem taşır.

Basın İş Kanununda özel hüküm bulunan konularda önce özel kanun; boşluk bulunan alanlarda ise niteliğine uygun düştüğü ölçüde TBK ve diğer tamamlayıcı hükümler değerlendirilir.

İşçilik alacaklarında arabuluculuk ve görevli mahkeme

5953 sayılı Kanundan doğan iş ilişkisi uyuşmazlıkları iş mahkemelerinde görülür. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun yürürlükteki sistemi uyarınca işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvuru kural olarak dava şartıdır.

Bu nedenle ücret, fazla çalışma, izin ücreti, kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklarda doğrudan dava açılmadan önce arabuluculuk koşulu kontrol edilmelidir.

Zamanaşımı bakımından tek bir süre varsayılmamalıdır

Basın iş hukukundaki her alacak aynı zamanaşımına tabi olmayabilir. Alacağın ücret, fazla çalışma, yıllık izin, tazminat veya sözleşmesel hak niteliğine göre 4857 sayılı Kanun, 6098 sayılı TBK, geçiş hükümleri ve ilgili özel düzenlemeler birlikte incelenmelidir.

Özellikle eski dönem çalışmalarında, zamanaşımı mevzuatındaki değişikliklerin yürürlük ve geçiş hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.

Basın kartı ile Basın İş Kanunu kapsamı aynı şey midir?

Hayır. Basın kartı, 5187 sayılı Basın Kanunu ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde ayrıca değerlendirilen resmî nitelikte bir kimlik belgesidir. Bir kişinin 5953 sayılı Kanun kapsamında gazeteci olup olmadığı ise fiilî çalışma, işin niteliği ve iş ilişkisine göre belirlenir.

Bununla birlikte Basın Kanunu’nda basın kartı başvurusunda 5953 sayılı Kanuna uygun sözleşme yapılmış olması bazı kart türleri bakımından önem taşıdığından, işverenin çalışanı yanlış hukuk rejiminde göstermesi basın kartı sürecine de etki edebilir.

Gazeteci ve işveren için belge kontrol listesi

İşe girişte

• Yazılı basın iş sözleşmesi,
• Görev ve iş tanımı,
• Ücret ve kıdem bilgisi,
• Terfi/artış oranı,
• Çalışma yeri ve vardiya düzeni,
• Fazla çalışma kayıt sistemi,
• SGK ve bordro kayıtları,
• Basın kartı bakımından gerekli sözleşme/başvuru belgeleri.

Çalışma sırasında

• Aylık ücret ve banka kayıtları,
• Fazla çalışma çizelgeleri,
• Haber görevlendirmeleri,
• Vardiya ve gece çalışması kayıtları,
• İzin formları,
• İkramiye ve prim kayıtları,
• Görev dışı ilave işler ve ücret kayıtları,
• Sözleşme değişiklikleri.

Fesih öncesinde ve sonrasında

• Fesih bildirimi,
• Fesih gerekçesi ve delilleri,
• Savunma veya açıklama kayıtları,
• İhbar süresi hesabı,
• Kıdem ve izin hesabı,
• İşe iade koşulları,
• Arabuluculuk başvuru tarihi,
• Son tutanak,
• Ödeme bordroları ve banka dekontları.

Basın İş Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu arasındaki temel farklar

Sık yapılan hatalar

İnternet haber sitesinde çalışan herkesin gazeteci olduğunu düşünmek

Yanlıştır. İşyerinin niteliği yanında çalışanın fikir ve sanat işi yapıp yapmadığı ve bağımlı iş ilişkisi araştırılır.

Yazılı sözleşme yoksa Basın İş Kanununun uygulanmayacağını varsaymak

Yanlıştır. Yazılı sözleşme zorunlu olmakla birlikte hukukî nitelendirme fiilî çalışma ve işin niteliğine göre yapılır.

Beş yıllık kıdem şartını hâlâ uygulamak

Güncel değildir. 5953 m.6/1’deki beş yıllık meslek kıdemi şartı 2023 AYM kararıyla iptal edilmiştir.

Altı aydan az artık süreyi kıdem hesabından çıkarmak

Güncel değildir. Bu cümle de aynı AYM kararıyla iptal edilmiştir.

Geç ödenen ücret ve fazla mesaiye otomatik günlük %5 eklemek

2019 tarihli AYM kararları sonrasında eski metinler üzerinden bu sonuca doğrudan gidilemez.

İşe iade için doğrudan mahkemeye başvurmak

Güncel sistemde önce bir aylık süre içinde zorunlu arabuluculuk, anlaşma olmazsa iki hafta içinde işe iade davası yolu izlenir.

Sonuç

Basın iş sözleşmesi, sıradan bir iş sözleşmesinin yalnız medya sektörüne uyarlanmış biçimi değildir. 5953 sayılı Kanun; ücretin peşin ödenmesinden günlük çalışma düzenine, işverenin bir ve üç aylık ihbar sürelerinden gazetecinin mesleki itibarını koruyan özel fesih hakkına, meslek kıdemine dayalı yıllık izinden özel kıdem ve ölüm tazminatına kadar kendine özgü hükümler içerir.

2026 itibarıyla özellikle üç nokta dosya incelemesinde mutlaka güncellenmelidir: internet haber sitelerinin artık kapsamda olması, 2019 AYM kararlarıyla günlük %5 fazla ödeme hükümlerinin iptal edilmiş bulunması ve 2023 AYM kararıyla kıdem tazminatındaki beş yıllık meslek kıdemi şartı ile altı aydan az artık süre sınırlamasının ortadan kalkmış olması.

Buna ek olarak iş güvencesi uyuşmazlıklarında 7036 sayılı Kanun sonrasında zorunlu arabuluculuk ve güncel hak düşürücü süreler esas alınmalıdır. Gazetecinin hangi kanuna tabi olduğu, gerçek ücret, çalışma saatleri, kıdem başlangıcı ve fesih nedeni dosyanın sonucunu doğrudan etkileyebildiğinden; sözleşme, bordro, görev kayıtları, çalışma çizelgeleri ve fesih belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Basın İş Kanunu internet haber sitesinde çalışan gazetecilere uygulanır mı?

Evet, 2022’de yapılan değişiklikle internet haber siteleri Kanunun kapsamına açıkça alınmıştır. Ancak kişinin haber üretimi veya ilgili fikir ve sanat işinde çalışması ve ilişkinin iş sözleşmesine dayanması gerekir.

Basın iş sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?

Evet. 5953 sayılı Kanun m.4 yazılı sözleşmeyi zorunlu kılar ve işin türü, ücret ile gazetecinin kıdeminin sözleşmede gösterilmesini ister.

Yazılı sözleşme yapılmadıysa gazeteci haklarını kaybeder mi?

Hayır. Yazılı sözleşmenin bulunmaması işveren açısından kanuna aykırılık doğurabilir; ilişkinin hangi kanuna tabi olduğu ise fiilî çalışma ve işin niteliğine göre belirlenir.

Gazetecinin normal çalışma süresi kaç saattir?

Sürekli çalışan gazeteci bakımından günlük normal çalışma süresi sekiz saattir. Fazla çalışma günde üç saati geçemez.

Gazeteciye fazla mesai ne kadar zamlı ödenir?

Her fazla çalışma saati normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir. Günlük normal çalışmaya ek ve saat 24.00’ten sonraya rastlayan fazla çalışma saatlerinde ücret bir misli fazlasıyla ödenir.

Gazetecinin yıllık izni kaç haftadır?

Günlük süreli yayında en az bir yıl çalışan gazetecinin yıllık izni dört haftadır. Gazetecilik mesleğindeki hizmeti on yıldan fazlaysa altı haftadır. Günlük olmayan yayınlarda her altı aylık çalışma devresi için iki hafta izin öngörülür.

Gazetecinin kıdem tazminatı için beş yıl çalışması gerekiyor mu?

Eski Kanun hükmündeki beş yıllık meslek kıdemi şartı Anayasa Mahkemesinin 04.05.2023 tarihli E.2021/62, K.2023/89 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bununla birlikte m.6’nın kalan hükümleri, iş sözleşmesinin sona erme şekli ve “ilk mukavele yılı” düzenlemesi ayrıca incelenmelidir.

Gazeteci kıdem tazminatında tavan uygulanır mı?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli güncel kararlarında 5953 sayılı Kanunda kıdem tazminatı tavanı bulunmadığı kabul edilmektedir.

Gazeteci işe iade davasını doğrudan açabilir mi?

Hayır. İş güvencesi kapsamındaki gazeteci, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalı; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açmalıdır.

İşveren gazetecinin rekabet etmesini sözleşme sonrasında yasaklayabilir mi?

5953 sayılı Kanun m.13, iş sözleşmesinin sona ermesinden sonraki dönem için gazetecinin mesleğini icra serbestisini sınırlayan hükümleri batıl saymaktadır.

Gazetecinin ölümü hâlinde özel bir tazminat var mı?

Evet. Kanun m.18, eş ve çocuklara; bunlar yoksa geçimi gazeteciye bağlı aile bireylerine, aylık ücretin üç katından az olmamak üzere kıdem hakkı tutarında ölüm tazminatı öngörür.

Kaynakça

Mevzuat

• 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun.
• 4857 sayılı İş Kanunu, özellikle m.18, 19, 20, 21 ve 29.
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m.3.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle belirli süreli hizmet sözleşmesine ilişkin m.430.
• 7418 sayılı Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 18.10.2022.

Anayasa Mahkemesi kararları

• AYM, E.2019/48, K.2019/74, 19.09.2019 - 5953 sayılı Kanun Ek m.1’deki gecikmiş fazla çalışma ücretine günlük %5 fazla ödeme kuralının iptali.
• AYM, E.2019/108, K.2019/101, 25.12.2019 - 5953 sayılı Kanun m.14/2’deki gecikmiş ücret için günlük %5 fazla ödeme kuralının iptali.
• AYM, E.2021/62, K.2023/89, 04.05.2023, RG 14.06.2023/32221 - m.6’daki beş yıllık meslek kıdemi şartı ile altı aydan az artık süreyi dışlayan cümlenin iptali.

Seçilmiş Yargıtay kararları

• Yargıtay 10. HD, E.2022/8123, K.2023/11238, 14.11.2023 - ilişkinin Basın İş Kanununa tabi olup olmadığının fiilî iş ve hukukî nitelendirmeye göre belirlenmesi.
• Yargıtay 9. HD, E.2022/12059, K.2022/18197, 29.12.2022 - günlük çalışma, fazla çalışma ve yıllık 270 saat sınırının Basın İş Kanununda bulunmaması.
• Yargıtay HGK, E.2019/8, K.2021/1720, 21.12.2021 - asgari ücretli gazetecide fazla çalışmanın ücrete dahil olduğuna ilişkin kayıt.
• Yargıtay 9. HD, E.2023/11975, K.2023/12541, 21.09.2023 - 2023 AYM iptal kararının kıdem uyuşmazlığına etkisi.
• Yargıtay 9. HD, E.2024/9133, K.2024/14048, 22.10.2024 - gazetecinin fazla çalışma hesabı ve AYM iptal kararlarının etkisi.
• Yargıtay 9. HD, E.2024/5116, K.2024/7086, 18.04.2024 - işe başlatmama sonrasında feshe bağlı alacaklar bakımından arabuluculuk dava şartı.
• Yargıtay 9. HD, E.2025/7054, K.2025/8330, 03.11.2025 - kıdem tazminatında tavan ve faiz.
• Yargıtay 9. HD, E.2025/6803, K.2025/8423, 04.11.2025 - kıdem/ihbar tazminatı hesabı ve faiz.

Akademik ve kurumsal kaynaklar

• Nazlı Elbir, “5953 Sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun Uyarınca Gazetecilerin Kıdem Tazminatı”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.26, S.2, 2024.
• Sevde Bulun Tokkaş, “Basın İş Kanunu’nda Kıdem Tazminatı Hakkı: Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararına İlişkin Bir Değerlendirme”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.19, S.1, 2024.
• Özge Doğan Gökada, “Kısmi Süreli İş Sözleşmesi ile Çalışan Gazetecilere Uygulanabilecek Yasal Düzenlemeler”, Çalışma ve Toplum, 2026/2 (89), s.893-920.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, “Basın Mesleğinde Çalışanlar / Çalıştırılanlar - Sıkça Sorulan Sorular”, erişim: 25.10.2026.