Türkiye’de Serbest Bölgede Şirket Kurmak ve Yatırım Yapmak: Kuruluş, Faaliyet Ruhsatı ve Vergi Avantajları

Türkiye’de serbest bölgede şirket kurmak için şirketin hukuki yapısı, Ticaret Bakanlığı faaliyet ruhsatı ve bölgedeki işyeri birlikte planlanmalıdır. Türk veya yabancı yatırımcı yeni şirket kurabilir; mevcut işletmesi için uygun şube modelini değerlendirebilir. Ancak serbest bölgede adres edinmek, bütün gelirlerin ve işlemlerin vergiden istisna olması anlamına gelmez. Avantajın kapsamını faaliyet, üretim, satışın yönü, ruhsatın tarihi ve belgelendirme koşulları belirler.

Bu makale, şirket kuruluşundan işletme dönemine ve bölgeden çıkışa kadar temel hukuki konuları, 13 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeler çerçevesinde açıklamaktadır. Özellikle 2026’da genişletilen üretim kazancı istisnası ile çalışan ücretlerindeki ihracat koşulu ayrı değerlendirilmiştir.

Serbest bölge nedir, hangi amaçla kurulur?

Serbest bölge, Türkiye’nin siyasi sınırları içinde bulunan; gümrük, dış ticaret ve belirli vergiler yönünden özel hükümler uygulanan alandır. Türkiye hukukundan bağımsız değildir. Şirketler hukuku, iş hukuku, sosyal güvenlik, sözleşme, çevre ve kişisel verilerin korunması yükümlülükleri ilgili özel hükümlerle birlikte uygulanır.

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun amacı ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmektir. Gümrük statüsü bakımından tanınan özel konum, her malın yabancı menşeli sayılması veya Türkiye’ye vergisiz sokulabilmesi sonucunu doğurmaz. Menşe ile gümrük statüsü farklı kavramlardır. (S1, S2, S16)

Türkiye’de serbest bölgeler nerelerdedir?

Ticaret Bakanlığının genel tanıtımında 19 faal serbest bölge yer almaktadır. Akdeniz’de Mersin, Antalya ve Adana-Yumurtalık; Ege’de Ege, Denizli, İzmir ve Batı Anadolu; Marmara’da İstanbul İhtisas, İstanbul Endüstri ve Ticaret, İstanbul Trakya, Avrupa, Kocaeli, TÜBİTAK-MAM Teknoloji ve Bursa; Karadeniz’de Trabzon, Rize ve Samsun; diğer bölgelerde Gaziantep ve Kayseri bulunmaktadır. Kurulmasına karar verilen bir bölge ile fiilen işletilen bölge aynı aşamada olmayabilir. (S26)

Bölge seçerken ürünün ve hizmetin kabul edilebilirliği, liman ve ulaşım bağlantıları, enerji ve altyapı kapasitesi, işgücü, uygun işyeri, işletici tarifesi ve müşterinin bulunduğu pazar birlikte incelenmelidir. Antalya’da kurulacak bir işletmede de önce faaliyet ile yerin teknik uygunluğu araştırılmalı, ardından yatırım ve kira taahhüdüne girilmelidir.

Serbest bölge hangi iş modeli için uygundur?

İhracata dönük üretim, uluslararası tedarik, depolama, belirli lojistik faaliyetleri ve izin verilen hizmetler için serbest bölge elverişli olabilir. Buna karşılık satışlarının ağırlığı Türkiye’nin bölge dışındaki kısmına yapılacak bir işletmede, ithalat işlemleri ve istisna dışında kalan kazançlar yatırım hesabını değiştirebilir.

Üretim, alım-satım, bakım-onarım, montaj, depolama veya yazılım faaliyetleri aynı ruhsat ve vergi sonucunu doğurmaz. Başvuru değerlendirmesinde faaliyetin ihracat yönelimi, istihdam etkisi, ekonomik niteliği, insan ve toplum sağlığına etkileri, hassas ürünler ve bölgenin fiziki imkânları dikkate alınır. İş planı gerçek müşteri, ürün, yatırım, finansman ve personel verilerine dayanmalıdır. (S1, S4)

Serbest bölge, organize sanayi bölgesi ve teknokent modelleri birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Ar-Ge veya yazılım projesine dayalı bir yatırımda teknokentlerde şirket kurulumu ayrıca karşılaştırılabilir. Karar, yalnız vergi oranıyla değil toplam kuruluş ve işletme maliyetiyle verilmelidir.

Yeni şirket, Türkiye şubesi veya yabancı şirket şubesi nasıl seçilir?

Serbest bölge merkezli yeni şirket, mevcut Türkiye şirketinin serbest bölge şubesi ve yabancı şirketin Türkiye’deki serbest bölge şubesi farklı hukuki yapılardır. Yabancı yatırımcının Türk hukukuna göre kurduğu iştirak ayrı tüzel kişilik kazanır; yabancı şirket şubesi ise merkezinden ayrı tüzel kişilik değildir.

1998/4 sayılı Genelge uyarınca Türkiye’nin bölge dışındaki kısmında faaliyetini sürdüren işletmenin serbest bölge faaliyeti şube üzerinden yürütülür. Merkezin bölgeye taşınması ise dışarıdaki faaliyetlerin sona erdirilmesi ve izin koşullarıyla değerlendirilir; sıradan adres değişikliği gibi ele alınamaz.

Serbest bölge adresli yeni şirketin aynı ticaret unvanıyla Türkiye’nin bölge dışındaki kısmında faaliyet göstermesi ve şube açması bakımından Genelgedeki sınırlamalar önemlidir. Diğer serbest bölgelerde veya yurt dışında şube açılması da ilgili izin koşullarıyla değerlendirilir. Şube ile yeni şirket arasında tercih yapılırken sözleşmeler, finansman, ortakların sorumluluğu ve gelecekteki yatırım planı birlikte ele alınmalıdır. (S3, S6)

Limited şirket mi, anonim şirket mi kurulmalı?

Yeni kurulacak limited şirketin asgari sermayesi 50.000 TL, anonim şirketin 250.000 TL’dir. Halka açık olmayan ve kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirkette başlangıç sermayesi en az 500.000 TL olmalıdır. Bunlar şirketler hukukundaki asgari tutarlardır; serbest bölge yatırımının toplam bütçesi veya ruhsat için mali yeterliliğin karşılığı değildir. Her yatırımcıya uygulanan tek tip 50.000 veya 100.000 ABD doları sermaye şartı varmış gibi değerlendirme yapılmamalıdır. (S6)

Anonim şirkette nakden taahhüt edilen payların itibari değerlerinin en az dörtte biri tescilden önce, kalanı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir. Limited şirkette tescilden önce dörtte bir ödeme koşulu uygulanmaz; nakdi sermaye ödeme takvimi ilgili hükümler ve şirket sözleşmesiyle belirlenir.

Limited şirket ortağının şirketten tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacakları bakımından sermaye payı oranındaki sorumluluğu ayrıca dikkate alınmalıdır. Anonim şirket pay sahibinin yalnız ortak olmasıyla doğan sorumluluk ile yönetici veya kanuni temsilci sıfatından kaynaklanan sorumluluk aynı değildir. Kanuni temsilcilerin kamu borçları bakımından sorumluluğu her iki yapıda da ayrı incelenir. (S6)

Yönetim ve temsil yetkileri, banka işlemleri, pay devri, ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar ve yatırımcı çıkışı kuruluşta düzenlenmelidir. Limited şirkette en az bir ortağın yönetim ve temsil yetkisi bulunması; pay devrinde yazılı şekil, imzaların noter onayı ve kural olarak genel kurul onayı gibi özellikler tercih üzerinde etkili olabilir.

Yabancı yatırımcı için hangi belgeler gerekir?

Sırf yatırımcının yabancı olması nedeniyle Türk ortak bulma zorunluluğu doğmaz. Yabancı gerçek veya tüzel kişiler, faaliyet ve sektöre ilişkin özel koşullar saklı kalmak üzere serbest bölgede yatırım yapabilir. Bununla birlikte 3218 sayılı Kanun’un 12. maddesinde 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu yönünden özel uygulanmama hükmü bulunduğundan, genel yabancı yatırım kuruluş şablonu bölgeye aynen aktarılmamalıdır. (S1, S6)

Yabancı gerçek kişide kimlik/pasaport, vergi numarası, adres ve temsil belgeleri; yabancı tüzel kişide güncel sicil ve faaliyet belgeleri, yetkili organ kararı, imza ve temsil yetkileri araştırılır. Yabancı şirket şubesinde merkezin hukuki statüsü, şube açma kararı ve Türkiye’de yerleşik tam yetkili temsilci ayrıca belgelenir.

Yurt dışında düzenlenen belgelerde ülkeye ve belge türüne göre apostil veya konsolosluk tasdiki, Türkçe tercüme ve gerekli onaylar aranabilir. Nihai faydalanıcı, ortaklık yapısı ve fon kaynağına ilişkin banka incelemesi de kuruluş takvimine dahil edilmelidir. Şirket kurmak, ortağa kendiliğinden çalışma veya ikamet hakkı sağlamaz. (S6, S17)

Faaliyet ruhsatı başvurusu ve kuruluş süreci nasıl ilerler?

Faaliyet ruhsatı, Ticaret Bakanlığının yetkili birimi tarafından düzenlenir. Bölge işleticisi yer temini ve işletme hizmetlerinde görev alır; tek başına faaliyet ruhsatını veren makam değildir. Başvuru, Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu ve ekleriyle ilgili Serbest Bölge Müdürlüğüne yapılır. Yönetmelik doğrudan teslim ve taahhütlü posta yolunu düzenler; elektronik uygulama ve belge usulleri ilgili işlem bakımından ayrıca izlenir. (S2, S4)

Kuruluşta önce faaliyet, bölge ve şirket/şube modeli belirlenir. Yeni şirketin sözleşme taslağı, mevcut şirketin şube veya merkez nakli kararı ve iş planı ruhsat dosyasına uygun hazırlanır. Başvuru ücreti yatırılır; dosya, işletici görüşü ve idari değerlendirme sürecinden geçer. Uygunluk yazısından sonra yer sözleşmesi ve gerekli tamamlayıcı belgeler süresinde sunulur; ticaret sicili, vergi ve ruhsat işlemleri yatırımcının mevcut yapısına göre birbirine bağlanır.

Yönetmelik m.11 uyarınca uygun görülen başvuruda, uygunluk yazısının tebliğinden itibaren 30 gün içinde kira sözleşmesi ve gerekli belgelerin tamamlanması önemlidir. Bu süre, bütün şirket kuruluşlarının 30 günde biteceği anlamına gelmez. Süresinde tamamlamama ile başvurunun esas yönünden reddedilmesi, ödenen ücretin iadesi bakımından da farklı sonuçlar doğurabilir. (S2)

Ruhsat alındıktan sonra Bölge Müdürlüğünün Firma Bilgileri Kayıt Defteri kaydı, ticaret sicili tescilinden ayrı tamamlanır. Serbest Bölge İşlem Formu (SBİF) yetkilendirmeleri, gümrük, stok, banka, muhasebe ve personel düzeni ilk işlemden önce kurulmalıdır. Depo Kullanma Belgesi, uygun depolama modeli için ayrı bir belgedir; bütün üretim ve ticaret faaliyetleri için ruhsatın yerine geçmez. (S2, S4)

Ruhsat süresi, başvuru ücreti ve devam başvurusu

2009/3 sayılı Genelgedeki temel süreler aşağıdaki gibidir. Yatırımcı, kendi işyerini inşa eden kullanıcıyı; kiracı, hazır işyeri kiralayan kullanıcıyı ifade eder. (S5)

İşyeri kiralama faaliyetine ilişkin ruhsat en çok beş yıl için düzenlenir. TÜBİTAK-MAM Teknoloji Serbest Bölgesindeki Ar-Ge faaliyetleri bakımından özel hükümler vardır. Standart süreler, bütün başvurulara koşulsuz kazanılmış hak sağlamaz.

Genel faaliyet ruhsatı müracaat ücreti 5.000 ABD dolarıdır. Bu tutar şirket sermayesi, kira veya bütün kuruluş giderlerini kapsamaz. TÜBİTAK-MAM kapsamındaki şartlı indirim genel bir yatırımcı indirimi değildir. Ruhsat yüzündeki bilgilerin değişmesi veya belgenin kaybı gibi yeniden düzenleme işlemlerinde 200 ABD doları; bina/üstyapı devir işlemlerinde devreden bakımından 500 ABD doları gibi ayrı bedeller öngörülmüştür. (S5)

Başvurunun reddi halinde ücret iadesi ile olumlu değerlendirilen başvurudan vazgeçme birbirinden ayrılır. Uygunluk yazısının tarihinden itibaren 30 gün içinde vazgeçme bildiriminde, Genelgedeki 500 ABD doları işlemi ve iade koşulları uygulanır. Yer sözleşmesinin sunulmasına ilişkin tebliğden başlayan süreyle bu başlangıç noktası karıştırılmamalıdır.

Faaliyete devam etmek isteyen kullanıcı süre bitmeden başvurmalıdır. Son üç yıllık faaliyetlerin değerlendirilmesi sonucunda, aynı ruhsat numarasıyla ve önceki sürenin bittiği tarihten başlayan yeni ruhsat düzenlenmesi mümkündür. Düzenlenen belge bir “faaliyet raporu” değildir. Eski yatırımcı ruhsatlarına ilişkin özel süre düzenlemeleri de bulunduğundan, hiçbir durumda süre değişikliği yapılamayacağı söylenemez. (S5)

Kira, üstyapı yatırımı ve toplam kuruluş maliyeti

Hazır işyeri kiralamakla Hazine arazisi üzerinde tesis inşa etmek aynı yatırım değildir. Hazine arazisinde üstyapının kullanım süresi sonunda Hazineye geçmesi; özel arazide mülkiyet, devir ve kiralama koşulları; her iki modelde idari onaylar sözleşmeden önce incelenmelidir. Ruhsat devri, şirket payı devri ve üstyapı devri birbirinden farklı işlemlerdir. (S2, S7)

Yer sözleşmesinde teslim durumu, kullanım amacı, süre, bedel ve artış yöntemi, depozito, ortak giderler, altyapı kapasitesi, bakım, sigorta, alt kullanım, erken çıkış ve yatırım sonunda yapının durumu açık olmalıdır. Ruhsat ile kira süresinin uyumsuzluğu, işletmenin kullanamayacağı bir dönem için borç üstlenmesine yol açabilir.

2019/3 sayılı Genelgedeki genel yatırım takviminde proje için altı, inşaat için on sekiz aylık aşamalar bulunur; özel tesisler, izin süreçleri ve süre uzatımı koşulları ayrıca değerlendirilir. Kiracının ruhsat tarihinden, yatırımcının ise yapı kullanma izin belgesinden itibaren altı ay içinde faaliyete başlama yükümlülüğü de ayrı izlenir. Yıllık sigorta ve gerektiğinde Hazine menfaatinin poliçede gösterilmesi yükümlülüğü yatırım dosyasına dahil edilmelidir. (S3, S7)

Gerçek bütçe; sermaye, ruhsat başvurusu, sicil/noter/tercüme, kira ve teminat, inşaat veya tadilat, makine, enerji, sigorta, personel, muhasebe, YMM, hukuki hizmet, gümrük müşavirliği ve işletici tarifelerinden oluşur. Vergi istisnası, nakit destek ve işletici indirimi ayrı kalemlerdir. Dosyanın eksikleri ve teknik izinler bilinmeden sabit toplam bedel veya kesin bitiş haftası sözü verilmemelidir.

Konunun ayrıntıları için yat inşa sözleşmesi bölümüne bakılabilir.

2026’da serbest bölge kazançları hangi kapsamda vergiden istisnadır?

6 Şubat 2004 itibarıyla mevcut ruhsatlara tanınan geçiş hakkı ile sonradan başlayan üretim ve hizmet faaliyetlerine ilişkin hükümler ayrılmalıdır. Geçiş hakkı, o tarihte ruhsatta belirtilen süreyle sınırlıdır; ruhsatın daha sonra devam ettirilmesi eski vergi hakkını kendiliğinden uzatmaz. (S1, S9)

Üretim istisnasında 2025 yılı için getirilen yurt dışı satış sınırlaması, 2026’da yeniden düzenlenmiştir. 7577 sayılı Kanunla, 1 Ocak 2026’dan itibaren bölgede imal edilen ürünlerin yurt dışına, aynı serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere satışından elde edilen kazançlar kapsama alınmıştır. 4 Temmuz 2026 tarihli 26 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği uygulamayı açıklamaktadır. Türkiye’nin serbest bölge dışındaki kısmına satışlardan doğan kazançlar bu üretim istisnasının dışında kalır. (S1, S8)

Bu örnekte diğer koşulların sağlandığı ve tutarların giderler düşüldükten sonraki kazanç olduğu varsayımıyla 9.000.000 TL istisna kapsamındadır. 3.000.000 TL için diğer vergi hükümleri ayrıca uygulanır. Tablo, 2004 öncesi geçiş ruhsatı veya başka özel istisna bulunmadığı varsayımıyla hazırlanmıştır.

Üretim ruhsatı bütün gelirleri kapsar mı?

Hayır. Bölgede gerçekten imal edilen ürün ile dışarıdan satın alınıp satılan ticari mal ayrılmalıdır. Sırf üretim ruhsatı sahibi olmak, alım-satım kazancını üretim kazancına dönüştürmez. Ürünün tümüyle dışarıya fason yaptırılmasıyla, esas üretim işletmede yapılırken belirli aşamalarda fason hizmet alınması da aynı değildir. İkincisinde Tebliğdeki koşullar, kapasite, iş organizasyonu ve maliyetler birlikte incelenir. (S9)

Kanunda sayılan bakım, onarım, montaj, demontaj, elleçleme, ayrıştırma, ambalajlama, etiketleme, test ve depolama hizmetlerinde; hizmetin tamamının nitelikleri belirtilen yurt dışı müşterilere verilmesi ve ilgili malların Türkiye’ye girmeden yabancı ülkeye gönderilmesi gibi özel koşullar vardır. Her danışmanlık veya hizmet geliri bu hükme girmez. Yazılımda ruhsat türü, gerçek üretim, müşterinin yeri, yararlanma yeri ve ihracatın belgelendirilmesi ayrıca değerlendirilir. (S1, S10)

İstisna tutarı ve ortak giderler nasıl hesaplanır?

İstisna satış hasılatına değil, ilgili hasılattan maliyet ve giderler düşüldükten sonra bulunan kazanca uygulanır. İstisnalı ve vergili faaliyetler ayrı izlenmelidir. İstisnalı faaliyetin zararı, vergili kazancı azaltmak için kullanılamaz.

Merkez ve serbest bölge faaliyetleri arasındaki ortak genel giderler, Tebliğdeki maliyet oranına göre; ortak kullanılan amortismana tabi kıymetlerin amortismanı esas olarak kullanım günlerine göre dağıtılır. Kullanım süresi belirlenemiyorsa ortak gider yöntemi uygulanır. Faaliyet alacağından doğan kur/vade farkları ve faaliyet ödemelerinde kullanılıncaya kadar geçici değerlendirilen hasılat ile faaliyet dışı finansal gelirler aynı kabul edilmez. Banka hesabının bölgede bulunması, bütün faiz ve repo gelirlerini istisna yapmaz. (S9)

Asgari kurumlar vergisi ve 2027 üretim oranı

Yurt içi asgari kurumlar vergisi hesabında 3218 kapsamındaki istisna kazancın indirilebilmesi, büyük çok uluslu gruplara ilişkin yerel ve küresel asgari tamamlayıcı vergi incelemesinin de ortadan kalktığı anlamına gelmez. Konsolide gelir eşiği ve grup kapsamı oluştuğunda ikinci rejim ayrıca değerlendirilir. (S9, S25)

7582 sayılı Kanunla getirilen, sanayi sicil belgeli ve fiilen üretim yapan kurumların münhasır üretim kazançlarına yönelik %12,5 oranı 2027 ve izleyen vergilendirme dönemlerine ilişkindir. Özel hesap döneminde 2027’de başlayan dönem esas alınır. Bu oran 2026 kazançlarına uygulanacakmış gibi kullanılmamalı; istisna dışındaki üretim kazancı açısından yürürlük tarihiyle birlikte ele alınmalıdır. (S9)

Çalışan ücretlerinde yüzde 85 ihracat koşulu ve YMM raporları

Ücret gelir vergisi uygulamasındaki ihracat koşulu, şirketin üretim kazancı istisnasından ayrıdır. Serbest bölgede üretilen ürünlerin toplam FOB bedelinin en az %85’inin yurt dışına ihraç edilmesi ve diğer koşulların yerine getirilmesi gerekir. Aynı veya başka serbest bölgeye satış kazancının 2026’da istisna kapsamına girmesi, o satışın ücret stopajı hesabında kendiliğinden yurt dışı ihracat sayılmasını sağlamaz. (S1, S10)

Basitleştirilmiş örnekte aynı yıl üretilip tamamı satılan 1.000 birim tek ürünün birim FOB değeri 100 ABD doları olsun. 900 birim yurt dışına ihraç edilmişse oran %90; 800 birim ihraç edilmişse %80 olur. İlk durumda eşik aşılır, ikinci durumda aşılmaz. Dönem başı/sonu stokları, farklı ürünler, fiyatlar ve sonraki yıl satışları bulunan işletmede bu basit formül doğrudan kullanılmamalı; Tebliğdeki üretim ve satış yöntemiyle hesap yapılmalıdır.

Koşulların yıllık olarak sağlanmaması halinde zamanında tahsil edilmeyen vergiye ilişkin gecikme zammı ve Kanundaki tahsil düzeni gündeme gelir. Bu düzenleme, her türlü belge veya beyan ihlalinin yaptırımsız kaldığı anlamına gelmez. Ücret stopajı avantajı SGK primlerini ve işverenin bütün personel maliyetini kaldırmaz.

Üç farklı rapor birbirine karıştırılmamalıdır

Ücret stopajı için Serbest Bölge Faaliyet Tasdik Raporunun genel ibraz tarihi izleyen yılın 15 Şubat günüdür. Yıl içinde faaliyetin sona ermesi veya sonraki yıl satışla ihracat koşulunun sağlanması gibi durumlarda özel süreler vardır. Makul mazeretle ek süre ve 2 Seri No.lu Tebliğdeki son tarihten itibaren 46 günlük geç ibraz düzeni, olağan ve cezasız bir uzatma gibi kullanılmamalıdır. (S10)

Kazanç istisnasının yıllık beyannamede tasdiki ise 49 Sıra No.lu Tebliğ kapsamındadır. 2025 yılı için ayrı satırdaki istisnada 500.000 TL ve ilgili toplamda 1.000.000 TL ölçütleri düzenlenmiştir. Sonraki yılların hadleri yeniden değerleme mekanizmasına bağlıdır; 2026’da verilen 2025 beyannamesi ile 2026 kazancı aynı dönem değildir. Zorunlu tasdik raporu genel olarak beyannameyle veya beyanname verme süresinin bitimini izleyen iki ay içinde sunulur. Tam tasdik raporunda gerekli ayrı bölüm bulunması halinde mükerrer rapor aranmaz. Eksiklik halinde VUK mükerrer 227’deki süreç ayrıca değerlendirilir. (S11)

İhtisas serbest bölgesi desteğine ilişkin YMM raporu ve izleme belgeleri üçüncü dosyadır. Ücret raporu veya kurumlar vergisi tasdiki, destek raporunun yerine geçmez. Her rapor için sorumlu, dönem, son tarih, belgeler ve teslim kaydı baştan belirlenmelidir. (S15)

Yazılım ihracatında belgelendirmeye ilişkin Danıştay kararı

Danıştay 4. Dairesinin 2 Mart 2021 tarihli, E.2018/5020, K.2021/1336 sayılı kararı, elektronik yazılım ihracatında ücret stopajı avantajı için dövizin Türkiye’ye getirildiğinin YMM raporunun sunulacağı tarihe kadar belgelenmesine ilişkin düzenlemeyi hukuka uygun bulmuştur. Düzenleyici işlem yönünden dava reddedilmiştir. Bireysel yazı ve ödeme emirleri yönünden karar ise kesin işlem ve derdestlik değerlendirmelerine dayanmaktadır.

Karar, bütün serbest bölge kazançlarının tahsil edilinceye kadar vergili olduğu şeklinde genellenemez. İncelenen konu, ilgili dönemin yazılım ihracatı ve ücret stopajı belgelendirme koşullarıdır. İşletme açısından çıkarılacak sonuç; sözleşme, fatura, ihracat kaydı, banka belgesi ve YMM raporunun süre bakımından birlikte yönetilmesidir. (S24)

KDV, ÖTV, damga vergisi, harç ve emlak vergisi

Türkiye’den serbest bölgeye mal teslimlerinde KDV ihracat istisnası, Kanundaki teslim ve çıkış koşullarıyla uygulanır. Serbest bölge hükümlerinin uygulandığı mallara ilişkin KDV düzeni ile serbest bölgede verilen hizmetler ve bölgeye/bölgeden yapılan ihraç amaçlı yük taşıma işleri farklı bentlerde düzenlenmiştir. Bölge dışından sunulan her hizmet, yalnız alıcısı serbest bölgede diye KDV’den istisna olmaz. Enerji maliyeti de vergi niteliği yanında tarife ve hizmet bedelleriyle değerlendirilmelidir. (S12)

ÖTV bakımından “serbest bölgede bütün mallar %100 muaftır” ifadesi doğru değildir. 4760 sayılı Kanun m.7/7’de serbest bölge hükümleri kapsamındaki istisna, Kanuna ekli (III) sayılı listedeki mallar yönünden düzenlenmiştir. Diğer listeler, ithalat ve ihracat istisnasının kendi koşullarıyla incelenir. (S13)

Damga vergisi ve harç istisnası, bölgede gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili işlem ve kâğıtlara yöneliktir. Şirketin düzenlediği bütün belgeleri, faaliyet bağlantısı araştırılmadan kapsama almak doğru olmaz. (S1)

Serbest bölgelerdeki binalar için Emlak Vergisi Kanunu m.4/m’de daimi muafiyet bulunur; maddede yer alan kiraya verilmeme koşulu dikkate alınmalıdır. Bina muafiyeti bütün taşınmazları ve bütün kullanım modellerini aynı kapsamda vergisiz yapmaz. İlgili değişiklik 7033 sayılı Kanunla yapılmıştır. (S14)

İhtisas serbest bölgelerinde personel ve kira desteği

2635 sayılı Karar ve 2020/4 sayılı Genelge kapsamındaki destekler, her serbest bölge kullanıcısının otomatik hakkı değildir. Yazılım, bilişim ve döviz kazandırıcı nitelikli hizmetler ile orta-yüksek/yüksek teknolojili imalata ilişkin uygun faaliyet, ruhsat, programa kabul, yatırım ve gider belgelendirmesi koşulları birlikte incelenir. Mevcut şirketin yaşı, ihracat tecrübesi, merkez taşıma, şube veya çoğunluk ortaklığı modeli başvuru bakımından önem taşıyabilir. (S15)

En fazla on nitelikli personelin brüt ücretinin %50’si, personel başına aylık en çok 1.250 ve yıllık en çok 15.000 ABD doları sınırıyla desteklenebilir. Arazi ve bina kirasında destek %50, yıllık üst sınır 75.000 ABD dolarıdır. Desteklerden en fazla beş yıl yararlanılabilir. Ortaklar, belirli yakınlar ve yöneticiler gibi personel dışlamaları ile üç yıllık özel ruhsatlı kullanıcıların durumu ayrıca kontrol edilmelidir.

Destek ödemesi için ücret/kira ödeme belgeleri, uygun personel kayıtları, izleme formu ve YMM raporu gerekir. Genelgedeki üçer aylık gider dönemlerini izleyen ocak, nisan, temmuz ve ekim başvuruları işletme takvimine işlenmelidir.

8 Ocak 2026’da yayımlanan 10819 sayılı Karar, 1 Ocak 2026’dan geçerli olmak üzere işletici şirketlere ilişkin kredi desteğini kaldırmış ve hükümleri kullanıcılar yönünden yeniden düzenlemiştir. Aynı faaliyetin başka destek programlarından yararlanmasına ilişkin kısıtlar, yalnız aynı faturanın iki kez sunulup sunulmadığına indirgenmemelidir. Destek kararı ile güncel uygulama Genelgesi birlikte okunmalıdır. (S15)

Gümrük işlemleri, SBİF, menşe ve özel mal hareketleri

Türkiye’nin diğer yerlerinden serbest bölgeye ve serbest bölgeden Türkiye’nin diğer yerlerine yapılan ticaret, dış ticaret rejimine tabidir. Serbest bölge ile diğer ülkeler ve diğer serbest bölgeler arasındaki işlemlerde ise özel hükümler uygulanır. Bu, mal hareketlerinin kayıt ve denetim dışında kaldığı anlamına gelmez. SBİF, fatura, taşıma belgesi, stok kaydı ve gerektiğinde gümrük beyannamesi uyumlu olmalıdır. (S1, S2, S16)

Türkiye’den bölgeye tüketim veya kullanım amacıyla gönderilen, doğrudan üretim girdisi olmayan belirli mallarda bir parti toplam fatura bedelinin 5.000 ABD doları veya karşılığı Türk lirasını aşmaması ve Bölge Müdürlüğünün onayı koşuluyla isteğe bağlı ihracat işlemi kolaylığı bulunur. Bu hüküm bütün küçük gönderiler için genel vergi muafiyeti değildir.

GTİP, menşe ve serbest dolaşım durumu ayrı belirlenir. A.TR dolaşım belgesi menşe belgesi değildir. Yabancı girdinin bölgede işlenmesi, tek başına bütün menşe koşullarının sağlandığı anlamına gelmez. Türkiye’ye girişte malın niteliğine göre ithalat vergileri, ticaret politikası önlemleri ve ürün güvenliği kuralları uygulanabilir.

Fason işleme, bakım-onarım, geçici giriş/çıkış, fire ve atık için kesin satıştan farklı izin ve teminat düzenleri vardır. Kullanıcıya ait olmayan bakım-onarım eşyası veya geçici araç ve ekipman bakımından on iki aylık süre gibi özel hükümler bulunur. Bölgeden geçici çıkarılan malın geri dönüşü ve işlem sonunda alınacak bedeller ayrıca izlenir. Malların bölgede genel olarak süre sınırı olmaksızın tutulabilmesi, geçici eşya sürelerini veya ruhsat sona erdiğindeki tahliye yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. (S2, S16)

Özel hesap ücretlerinde binde 1 ve binde 9

3218 sayılı Kanun m.7 ve Yönetmelik m.41 uyarınca bazı kullanıcı ve mal hareketlerinde özel hesap ücreti alınır. İmalatçılar veya 6 Şubat 2004 öncesi ruhsatlı ilgili kullanıcılar bakımından yurt dışından bölgeye gelen malların CIF değeri üzerinden binde 1; bölgeden Türkiye’ye çıkarılan malların FOB değeri üzerinden binde 9 temel kurallardandır. Yatırım ve tesis malları, geçici işlemler ve 2004 sonrası imalatçı olmayan kullanıcılar için istisna ve farklı kurallar vardır.

Örneğin ücretin uygulanacağı 200.000 ABD doları CIF girişte binde 1 tutarı 200 ABD doları; 300.000 ABD doları FOB Türkiye çıkışında binde 9 tutarı 2.700 ABD dolarıdır. Bunlar gümrük vergisi hesabı değildir. Bölge içindeki belirli satışlar ile geçici çıkış teminatları da ayrıca değerlendirilir; bütün işlemlere tek bir %1 bedel uygulanmaz. (S1, S2)

Konunun ayrıntıları için yat inşa ve refit sözleşmeleri ile bakım onarım süreçleri bölümüne bakılabilir.

Konunun ayrıntıları için yabancı bayraklı yatın Türkiye’de kalışı ve kullanım koşulları bölümüne bakılabilir.

Personel, yabancı çalışma izni ve sosyal güvenlik

Serbest bölge çalışanları için iş hukuku, sosyal güvenlik ve iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri devam eder. İş sözleşmesi, çalışma süresi, ücret, izin, fesih ve iş kazası sorumlulukları vergi teşvikinden bağımsızdır. Asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulabilir; alt işverenin kullanıcı olmaması, çalışanlarının bölge giriş ve güvenlik kurallarına uyması gereğini kaldırmaz. (S1, S2)

Yabancı çalışanın başvurusu serbest bölgelere özgü usulle yürütülür. Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancının dosyası kullanıcı tarafından Bölge Müdürlüğüne; yurt dışındaki yabancının başvurusu Türk dış temsilciliği süreciyle bağlantılı olarak sunulur. İzin belgesini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı düzenler. Şirket ortağı için diploma belgesinin aranmaması, çalışma izninden otomatik muafiyet değildir. (S17)

Eksik başvuru belgelerinin tamamlanması için otuz günlük usul; yurt dışından yapılan başvurularda işe başlamayı izleyen on beş gün içinde KEP hesabı bildirimi; izin belgesinin teslimini izleyen otuz gün içinde sigorta kayıt belgesinin Bölge Müdürlüğüne sunulması ayrı yükümlülüklerdir. Sonuncusu, SGK işe giriş bildirgesinin otuz gün geciktirilebileceği anlamına gelmez. İzin iptalinde belgenin bir hafta içinde iadesi gibi izin sonrası işlemler de takip edilmelidir. Bölge giriş kartı çalışma izninin yerine geçmez. (S17)

Muhasebe, sözleşmeler, kâr transferi ve günlük işletme düzeni

Şube ve merkez işlemleri, istisnalı ve vergili faaliyetler, stok ve üretim kayıtları ayrı izlenmelidir. Defter, e-belge, beyanname ve YMM takvimi ilk satıştan önce kurulmalı; dönem sonu bilgileri ve idarenin talep ettiği raporlar sorumlularıyla takip edilmelidir. Yeni bir malın üretimi veya ticareti için başvuru formunun ilgili değişikliklerinin önceden onaylanması gerekebilir. Şirket sözleşmesine faaliyet eklemek tek başına ruhsatı genişletmez. (S2, S3, S9)

Satış ve tedarik sözleşmesinde malın tanımı, kalite, teslim şekli, riskin geçişi, ödeme, kur, muayene, garanti, gecikme, fesih ve uyuşmazlık çözümü açık düzenlenmelidir. Fason sözleşmelerinde malın mülkiyeti, işleme kayıpları, geri dönüş, fikri haklar ve vergi/gümrük belgeleri de belirtilmelidir. Yazılımda kaynak kod, lisans, çalışan ve yüklenici eserleri ile gizlilik hükümleri önem taşır.

Kişisel veri içeren müşteri, çalışan veya bulut sistemlerinde KVKK yükümlülükleri devam eder. Yabancı ana şirket veya yurt dışındaki hizmet sağlayıcıyla veri paylaşımı, güncel yurt dışına aktarım rejimine uygun hukuki dayanak ve güvencelerle kurulmalıdır. (S19)

Serbest bölgede dövizle işlem yapılabilmesi, bütün ödemelerin yalnız dövizle yapılacağı anlamına gelmez; Türk lirasıyla yapılabilecek işlemlere ilişkin düzenlemeler vardır. Kâr, sermaye, borç geri ödemesi ve hizmet bedeli farklı transfer türleridir. Yabancı yatırımcının aktaracağı kıymetin kendisine ait olduğunu belgelemesi ve Bölge Müdürlüğüne bildirim yükümlülüğü dikkate alınır. Transfer serbestisi banka incelemesini, vergi kesintisini ve ilişkili kişi işlemlerinin denetimini ortadan kaldırmaz. (S1, S2)

Kâr payı dağıtımında veya yabancı kurumun şube kazancının merkeze aktarılmasında alıcının niteliğine göre genel iç hukuk kesintisi %15 olabilir; tam mükellef kurum istisnaları ve uygulanabilir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması ayrıca incelenir. %15 kesintiye tabi varsayımsal 1.000.000 TL brüt dağıtımda 150.000 TL kesinti doğar. Bu örnek bütün ortaklara ve bütün transferlere uygulanacak sabit sonuç değildir. (S18)

Pay devri, büyüme ve mevcut işletmenin satın alınması

Şirket paylarını devralmak ruhsatın, üstyapının veya işletmenin ayrı devriyle aynı işlem değildir. Pay sahibinin değişmesi şirketin vergi, işçilik, kira ve sözleşme borçlarını silmez. Satın alma öncesinde ruhsatın kapsamı ve süresi, denetim ve yaptırım geçmişi, vergi istisnası dosyaları, stok farkları, personel, dava ve icra dosyaları, fikri haklar ve taşınmaz üzerindeki takyidatlar incelenmelidir.

1998/4 sayılı Genelgede pay değişikliklerinin otuz gün içinde bildirilmesi düzenlenir. Adres, yer, sermaye, temsil ve faaliyet değişikliklerinde sicil işlemi yanında ruhsat ve Bölge Müdürlüğü kayıtları da güncellenmelidir. İdari uygunluk gerektiren devir veya büyüme işlemlerinde, sözleşmenin ifa koşulları izin sonucuna göre kurulmalıdır. (S2, S3, S7)

Faaliyet kısıtlaması ve ruhsat iptali hangi durumlarda uygulanır?

Yönetmelik m.14 tek bir yaptırım öngörmez. Bildirim, sözleşme veya bölge düzenine ilişkin belirli aykırılıklarda mal çıkışına ve bölge içi satışa ilişkin SBİF’lerin bir ay işleme konulmaması söz konusu olabilir. Aykırılığın giderilmesi üzerine işlem daha erken yeniden başlayabilir. Eski metinlerde bu grubun tamamı için görülen üç aylık anlatım güncel hükümle aynı değildir.

Mevzuata aykırı mal giriş/çıkışı veya her mal cinsi bakımından %5’i aşmayan ve açıklanamayan stok farkı gibi m.14/b kapsamındaki hallerde üç aylık kısıtlama düzenlenmiştir. %5 sınırı serbest fire hakkı değildir. %5’i aşan açıklanamayan fark, yanıltıcı faaliyet veya tekrarlanan ağır ihlallerde ilgili bent uyarınca uyarısız ruhsat iptali gündeme gelebilir. Diğer bazı hallerde iptal değerlendirme sonucuna bağlıdır. Gümrük, vergi ve ceza mevzuatından doğan sonuçlar ayrıca uygulanabilir. (S2)

Denetim tutanağı, sayım yöntemi, stok ve üretim kayıtları, tebligat ve uygulanan bent birlikte incelenmelidir. Her aykırılığı aynı süre veya otomatik iptal sonucuyla açıklamak doğru değildir.

Ruhsat reddi ve mali işlemlere karşı hangi yollara başvurulur?

Önce belgenin eksiklik yazısı, kesin ret, faaliyet kısıtlaması, ruhsat iptali, vergi ihbarnamesi, gümrük kararı veya ödeme emri olduğu belirlenmelidir. Sözlü görüşme veya belge tamamlamak, dava süresini kendiliğinden durdurmaz.

İYUK m.11 kapsamında süresinde ve doğru makama yapılan başvuru, uygulanabilir olduğu ölçüde dava süresini durdurur. Otuz gün cevap verilmemesi halinde zımni ret ve kalan dava süresi hesaplanır. Vergi, gümrük ve özel başvuru yollarına bu mekanizma kontrolsüz biçimde taşınmamalıdır. Dava açılması ruhsat işleminin yürütmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için İYUK m.27’deki koşullar ayrıca gösterilmelidir. (S20, S21, S22)

Başvuru dosyasında işlem, tebligat, ruhsat, sözleşme, ödeme ve bildirim kayıtları, denetim tutanakları ve somut hukuka aykırılık nedenleri bulunmalıdır. Şirketin idareyle olan uyuşmazlığı ile işleticiye veya kiraya verene karşı özel hukuk uyuşmazlığı aynı yargı yoluna tabi olmayabilir.

Faaliyet sona erdiğinde tahliye, tasfiye ve üçüncü kişi hakları

Ruhsatın sona ermesi, bölgeden çıkış ve şirketin ticaret sicilindeki tasfiyesi farklı işlemlerdir. Stoklar, personel, sözleşmeler, gümrük kapanışları, vergi bildirimleri, depozitolar ve üstyapı teslimi birlikte planlanmalıdır.

Yönetmelik m.52’de taşınmazın hukuki statüsüne göre bir aydan az, altı aydan fazla olmamak üzere tahliye süresi öngörülür. Hazine arazisi üzerindeki yapılar için süre uzatımları dahil toplam altı aylık sınır önemlidir. Süresinde çıkarılmayan eşya bakımından sayım, tespit ve kanuni tasfiye süreci gündeme gelir. Kullanım süresi boyunca malların bölgede tutulabilmesi, süresi biten ruhsatla sınırsız depolama hakkı vermez. (S1, S2)

Anayasa Mahkemesinin 11 Ekim 2023 tarihli, E.2022/96, K.2023/174 sayılı kararı, 3218 sayılı Kanun’un ek 5. maddesinin ikinci fıkrasındaki haciz, rehin, ipotek ve benzeri şerhlerin sayım/tespit sonrasında kalkmış sayılmasına ilişkin hükmü iptal etmiştir. Karar, tahliye ve tasfiyenin tamamını ortadan kaldırmamıştır. Üçüncü kişilerin alacak ve güvence hakları ayrıca korunmalıdır; yönetmelikte kalan eski ifadeler iptal edilmiş kanun hükmünü yeniden uygulanabilir hale getirmez. (S23)

Yatırım dosyasında hukuki destek ve ilk görüşme hazırlığı

İlk değerlendirme için planlanan faaliyet ve ürünler, hedef müşteriler, satışların yönü, mevcut şirket/ortaklık yapısı, yatırım ve personel bütçesi, düşünülen bölge ve işyeri, varsa ruhsat ve kira belgeleri hazırlanmalıdır. Mevcut bir şirkette vergi incelemeleri, idari bildirimler, dava ve icra dosyaları da değerlendirmeye dahil edilmelidir.

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, 1999’dan bu yana yürüttüğü hukuki çalışmalar kapsamında şirket ve şube yapılanması, faaliyet ruhsatı, yatırım ve kira sözleşmeleri, pay devri, istihdam ve uyuşmazlık süreçlerini birlikte ele alır. Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça iletişim imkânıyla yabancı yatırımcı dosyalarında ilgili meslek mensupları ve kurumlarla koordinasyon sağlanabilir. Şirketler hukuku kapsamındaki görevlendirme, yatırımın ihtiyacına göre belirlenir.

İlk görüşmede paylaşılan bilgi ve belgeler avukatlık sırrı ve kişisel verilerin korunması yükümlülükleri çerçevesinde değerlendirilir. Ticari sır içeren dosyalar uygun ve güvenli iletişim kanalıyla paylaşılmalı; çalışma kapsamı, temsil yetkisi ve ilgili uzmanlarla paylaşılacak bilgiler görevlendirme sırasında açıklığa kavuşturulmalıdır.

Sonuç

Serbest bölgede yatırımın hukuki temeli; doğru şirket/şube modeli, uygun faaliyet ruhsatı, güvenli yer sözleşmesi ve işletme boyunca sürdürülen kayıt düzenidir. Vergi avantajları bu yapının belirli faaliyetlere bağlı sonuçlarıdır. 2026’da üretici kazancı istisnasının aynı ve diğer serbest bölgelere satışları da kapsaması önemlidir; ücret stopajındaki ihracat oranı, KDV/ÖTV, YMM tasdiki ve destek başvuruları ise ayrı koşullara bağlıdır.

Kuruluş dosyasının ticaret sicili, Bakanlık, vergi, gümrük ve personel işlemleriyle birlikte hazırlanması; sonraki pay devri, faaliyet değişikliği ve bölgeden çıkış kararlarının da aynı hukuki çerçevede yönetilmesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Serbest bölgede şirket kurmak için Türk ortak gerekir mi?

Sırf yabancı yatırımcı olunması nedeniyle Türk ortak zorunluluğu yoktur. Faaliyet, sektör ve özel izin koşulları ayrıca incelenir.

Yabancı şirket serbest bölgede şube açabilir mi?

Uygun ruhsat ve Türk ticaret sicili koşullarıyla mümkündür. Şubenin ayrı tüzel kişiliği bulunmaz; yabancı merkezin belgeleri ve Türkiye’de yerleşik tam yetkili temsilci gerekir.

Mevcut Türkiye şirketi şube açmadan bölgede çalışabilir mi?

Türkiye’nin diğer kısmında faaliyetini sürdüren şirket için 1998/4 sayılı Genelgedeki şube modeli esas alınır. Merkez nakli, dışarıdaki faaliyetlerin sonlandırılması ve izin koşullarıyla ayrıca değerlendirilir.

Serbest bölge şirketinin asgari sermayesi kaç liradır?

Yeni limited şirkette 50.000 TL, anonim şirkette 250.000 TL; halka açık olmayan kayıtlı sermayeli anonim şirkette başlangıç sermayesi 500.000 TL’dir. Yatırım bütçesi ve mali yeterlilik bu tutarlardan ayrıdır.

Faaliyet ruhsatını kim verir?

Ticaret Bakanlığının yetkili birimi verir. Bölge işleticisi yer ve işletme hizmetlerinde rol alır; ruhsatın yerine geçen özel bir izin veremez.

Ruhsat başvuru ücreti ne kadardır?

Genel başvuru ücreti 5.000 ABD dolarıdır. Kira, sermaye, sicil ve diğer kuruluş giderleri bu tutara dahil değildir; özel indirim ve diğer işlem bedelleri ayrıca değerlendirilir.

Ruhsat kaç yıl geçerlidir?

Üretimde kiracı için 20, yatırımcı için 45 yıl; diğer faaliyetlerde kiracı için 15, yatırımcı için 30 yıl temel sürelerdir. İşyeri kiralama ve özel bölge faaliyetlerinde ayrı düzenlemeler vardır.

Ruhsat süresi sonunda faaliyet devam edebilir mi?

Süre dolmadan başvuru ve olumlu değerlendirme ile aynı numaralı yeni ruhsat düzenlenebilir. İdari devam hakkı, 2004 öncesi ruhsata bağlı eski vergi istisnasını kendiliğinden uzatmaz.

Serbest bölgede kuruluş kesin olarak otuz günde biter mi?

Hayır. Uygunluk yazısından sonra belgeleri tamamlama süresi ile bütün kuruluşun süresi farklıdır. Tercüme, sicil, yer ve teknik izinler takvimi etkiler.

Yeni şirketten üç yıllık bilanço istenir mi?

Henüz kurulmamış şirket için mevcut olmayan geçmiş mali tablolar hazırlanmaz. Kurucuya ve başvuru modeline uygun mali yeterlilik ve iş planı belgeleri sunulur.

Alım-satım şirketi kurumlar vergisinden tamamen muaf mıdır?

Hayır. Yeni alım-satım işletmesi sırf serbest bölgede bulunduğu için üretim kazancı istisnasına girmez. Varsa ayrı geçiş hakkı veya özel hüküm kendi koşullarıyla incelenir.

2026’da aynı serbest bölgeye satış kazancı istisna mıdır?

Bölgede imal edilen ürünlerin aynı serbest bölgeye veya başka serbest bölgelere satışından doğan kazançlar, 1 Ocak 2026’dan itibaren diğer koşullarla birlikte üretim istisnasına dahil edilmiştir.

Türkiye’nin diğer yerlerine mal satılabilir mi?

Mümkündür; ithalat, ürün güvenliği ve ilgili diğer kurallar uygulanır. Bu satışın kazancı, 2004 öncesi özel geçiş hakkı gibi ayrı bir durum yoksa güncel üretim istisnasına girmez.

Yüzde 85 ihracat koşulu şirket kazancının tamamı için mi aranır?

Bu oran ücret gelir vergisi uygulamasına ilişkin ayrı bir koşuldur. Üretim kazancı istisnasıyla aynı test değildir.

YMM raporu genel olarak ne zaman verilir?

Ücret stopajı faaliyet tasdik raporunda genel tarih izleyen yılın 15 Şubat’ıdır. Yıllık kazanç istisnası tasdiki ve ihtisas desteği raporlarının kapsam ve süreleri farklıdır.

Bütün alışlar KDV ve ÖTV’den istisna mıdır?

Hayır. Mal, hizmet, teslim yönü, gümrük statüsü ve ilgili kanun bendi ayrı incelenir. ÖTV’de serbest bölge hükmünü bütün listelere yaymak yanlıştır.

Serbest bölge binasının kiraya verilmesi emlak vergisini etkiler mi?

Etkileyebilir. Emlak Vergisi Kanunu’ndaki bina muafiyeti değerlendirilirken kiraya verilmeme koşulu dikkate alınmalıdır.

Personel ve kira desteği otomatik ödenir mi?

Hayır. İhtisas serbest bölgesi destek programına kabul, uygun faaliyet, gider ve rapor koşulları sağlanmalıdır. Ruhsat almak tek başına ödeme hakkı sağlamaz.

Şirket ortağı yabancı çalışma izninden muaf mıdır?

Ortaklık tek başına genel muafiyet yaratmaz. Çalışma statüsü ve varsa kanuni istisna incelenir; diploma belgesinin aranmaması izin muafiyetiyle aynı değildir.

Kâr yurt dışına aktarılabilir mi?

Transfer serbestisi vardır; paranın aidiyeti, bildirim, banka belgeleri ve uygulanabilecek vergi kesintileri ayrıca yerine getirilir. Her transfer kâr payı değildir.

Bütün mal hareketlerinde yüzde 1 ücret mi alınır?

Hayır. Özel hesap ücretleri kullanıcı ve işlem türüne göre değişir; binde 1 ve binde 9 kuralları ile istisnalar ayrılmalıdır. Gümrük vergileri ayrıca hesaplanır.

Şirket payını almak ruhsatı da otomatik devralmak mıdır?

Pay devri, ruhsat ve üstyapı devrinden farklıdır. Bildirim/izin koşulları ve şirketin geçmiş borçları satın alma öncesinde incelenmelidir.

Ruhsat iptaline dava açmak faaliyeti kendiliğinden sürdürür mü?

Hayır. İdari işlemin yürütmesinin durdurulması ayrıca istenir ve kanuni koşulları değerlendirilir. Dava süresi tebligatla birlikte derhal hesaplanmalıdır.

Ruhsat bittiğinde mallar süresiz bölgede kalabilir mi?

Hayır. Tahliye ve tasfiye hükümleri devreye girer. Geçici eşya süreleri ve bölgeden çıkış için verilen süre, genel depolama avantajından ayrıdır.

2027 için düzenlenen yüzde 12,5 oranı 2026’da kullanılabilir mi?

İlgili üretim oranının yürürlük düzenlemesi 2027 ve izleyen dönemler içindir. 2026 kazancı hesabına taşınmamalıdır.

Kaynakça

Kaynaklar 13 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Eski tarihli genelgeler, yürürlükteki kanun, yönetmelik ve sonraki değişikliklerle birlikte değerlendirilmiştir. Aşağıdaki kaynak kodları makale içindeki ilgili açıklamalara karşılık gelir.

S1 — 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu; m.1, 6–12, ek 5 ve geçici 3. Resmî kaynak

S2 — Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği; kuruluş, ruhsat, kayıt, m.14 yaptırımları, özel hesap ve tahliye hükümleri. Resmî kaynak

S3 — Ticaret Bakanlığı, 1998/4 sayılı Faaliyet Ruhsatı Müracaatlarının Değerlendirilmesi Genelgesi. Resmî kaynak

S4 — Ticaret Bakanlığı, 2026 Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formu, 2009/1 başvuru kriterleri ve ruhsat prosedürü. Resmî kaynak · Ek belge 2 · Ek belge 3

S5 — Ticaret Bakanlığı, 2009/3 sayılı Faaliyet Ruhsatı Süreleri ve Müracaat Ücretlerine İlişkin Genelge. Resmî kaynak

S6 — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; asgari sermaye duyurusu; 6183 sayılı Kanun m.35 ve mükerrer 35. Resmî kaynak · Ek belge 2 · Ek belge 3

S7 — Ticaret Bakanlığı, 2019/4 kira ve üstyapı, 2019/3 yatırım projeleri ve 2019/6 sigorta genelgeleri. Resmî kaynak · Ek belge 2 · Ek belge 3

S8 — 7577 sayılı Kanuna ilişkin 17.04.2026 Bakanlık duyurusu; 04.07.2026 tarihli 26 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği. Resmî kaynak · Ek belge 2

S9 — 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, özellikle m.32 ve 32/C ile yürürlük cetveli; 1 Seri No.lu Genel Tebliğin 5.12.3 bölümü. Temel Tebliğ 26 Seri No.lu değişiklikle birlikte okunmuştur. Resmî kaynak · Ek belge 2

S10 — 3218 sayılı Kanun Genel Tebliği Seri No.1 (12.03.2009) ve Seri No.2 (29.07.2010); ücret stopajı ve YMM rapor süreleri. Yazılım için ayrıca S24. Resmî kaynak · Ek belge 2

S11 — 30.12.2025 tarihli 49 Sıra No.lu SMMM ve YMM Kanunu Genel Tebliği; GİB YMM Tasdik Hadleri tablosu. Tablodaki beyan dönemi ayrıca dikkate alınmıştır. Resmî kaynak · Ek belge 2

S12 — 3065 sayılı KDV Kanunu m.11, 12, 16 ve 17/4-ı; KDV Genel Uygulama Tebliği. Resmî kaynak · Ek belge 2

S13 — 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu, özellikle m.7/7. Resmî kaynak

S14 — 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m.4/m ve 7033 sayılı Kanun değişiklik notu. Resmî kaynak

S15 — 2635 sayılı İhtisas Serbest Bölgelerinde Sağlanacak Destekler Hakkında Karar; 10819 sayılı değişiklik; 2020/4 uygulama Genelgesi. Resmî kaynak · Ek belge 2 · Ek belge 3.pdf)

S16 — 4458 sayılı Gümrük Kanunu; Ticaret Bakanlığı, Geçici Depolama, Antrepo ve Serbest Bölgeler açıklamaları. Resmî kaynak · Ek belge 2

S17 — 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve Ticaret Bakanlığı, Serbest Bölgelerde Yabancı Uyruklu Personele Verilecek Çalışma İzinlerine İlişkin Usul ve Esaslar. Resmî kaynak · Ek belge 2

S18 — Gelir İdaresi Başkanlığı, dar mükelleflere yapılan ödemelerde vergi kesintisi oranları; alıcı ve anlaşma koşullarıyla birlikte. Resmî kaynak

S19 — Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması Rehberi. Resmî kaynak

S20 — 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; m.7, 11 ve 27. Resmî kaynak

S21 — Ticaret Bakanlığı, gümrük işlemlerinde itiraz açıklamaları; 4458 sayılı Kanun m.242. Resmî kaynak

S22 — 6183 sayılı Kanun m.58; GİB, 2026 Ödeme Emrine Karşı Yapılacak İşlemler Rehberi. Resmî kaynak · Ek belge 2

S23 — Anayasa Mahkemesi, 11.10.2023, E.2022/96, K.2023/174; Resmî Gazete 24.11.2023, sayı 32379. Ek 5/2 yönünden gerekçe §§18–43. Resmî kaynak

S24 — Danıştay 4. Daire, 02.03.2021, E.2018/5020, K.2021/1336; Adalet Bakanlığı Karar Arama, belge 676906600. Resmî kaynak

S25 — Gelir İdaresi Başkanlığı, Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği. Resmî kaynak

S26 — Ticaret Bakanlığı, Serbest Bölgeler Genel Tanıtımı ve Mayıs 2026 Genel Bilgi Notu. Resmî kaynak · Ek belge 2