Jeep Safari, ATV ve Buggy Turlarında Kaza: Tur Düzenleyicisi, Araç İşletmecisi ve Rehberin Sorumluluğu

Safari kazasından sonra ilk olarak ne yapılmalı?

Öncelik, yaralanan kişinin güvenliği ve sağlık hizmetine ulaşmasıdır. Acil durumda 112 aranmalı; olayın yeri, ulaşım güzergâhı ve yaralı sayısı açıkça bildirilmelidir. Delil toplamak için sağlık müdahalesi geciktirilmemeli veya tehlikeli parkura yeniden girilmemelidir. Yaralanmalı ya da ölümlü olayın kolluğa bildirilmesi, olayın resmî kayda alınması ve gerekli adli işlemlerin başlatılması bakımından önem taşır. [3] [18] [19]

1. Olayın zamanını ve yerini kaydedin. Tur adı, hareket noktası, güzergâh, konum, araç/plaka bilgisi, sürücünün kimliği ve ilk müdahalenin zamanı mümkün olduğunca belirlenmelidir.
2. Satış zincirini koruyun. Rezervasyon teyidi, tur katılım belgesi, fatura, ödeme dekontu, internet ilanı, otel satış noktası ve mesajlaşmalar saklanmalıdır. Turun görünen adı ile parayı alan ve fiilen hizmeti sunan şirket farklı olabilir.
3. Değişebilecek delilleri belirleyin. Aracın ve parkurun güvenli mesafeden görüntüleri, kask/kemer durumu, lastikler, fren bölgesi, zemin ve hava koşulları; tanıkların ulaşılabilir iletişim bilgileri kayda alınmalıdır.
4. Sağlık kayıtlarını bütün hâlinde alın. İlk muayene, görüntüleme, tedavi, sevk, reçete, istirahat ve sonraki kontrol belgeleri ile gider belgeleri aynı olay dizisi içinde saklanmalıdır.
5. İmzalanacak metni anlayın. Olay tutanağı, ödeme alındısı, ibra, sulh veya ceza uzlaştırması belgesi birbirinden farklı sonuçlar doğurabilir. Anlaşılmayan dildeki metin için açıklama ve gerektiğinde tercüme sağlanmalıdır.

Bu adımların işlevi, sonradan ileri sürülecek iddiaları olayın ilk kayıtlarıyla birlikte değerlendirebilmektir. İşletmenin hazırladığı tutanak tek başına kesin kusur raporu değildir. Fotoğraf veya tanık kaydı da tek başına bütün sorumluluk koşullarını kanıtlamaz; deliller birbirini tamamlayacak şekilde ele alınır.

Günübirlik safari, paket tur ve araç kiralama neden ayrılmalı?

Ticari veya mesleki olmayan amaçla tur satın alan kişi ile mesleki olarak hizmet sunan işletme arasındaki ilişki, koşulları varsa tüketici işlemidir. Yabancı turist olmak tüketici sıfatını ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte tüketici işlemi, paket tur, taşıma ve araç kiralama aynı hukuki ilişki değildir. Sözleşmenin adı kadar vaat edilen hizmetin ve fiilî organizasyonun içeriği belirleyicidir. [2]

Her günübirlik etkinlik paket tur sayılmaz

6502 sayılı Kanun m.51 ve Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği bakımından; ulaştırma, konaklama veya bunlara yardımcı olmayan başka turizm hizmetlerinden en az ikisinin birlikte, toplam fiyatla sunulması yanında, programın yirmi dört saatten uzun sürmesi veya gecelik konaklama içermesi gerekir. Bu nedenle transfer, öğle yemeği ve birkaç saatlik ATV sürüşünün aynı fiyata satılması, tek başına paket tur sonucunu doğurmaz. Günübirlik etkinlik, önceden satın alınmış daha kapsamlı bir paket turun taahhüt edilen parçasıysa bütün sözleşme ayrıca incelenir. Gerçekten tek paket oluşturan hizmetlerin ayrı faturalara bölünmesi de tek başına paket tur kurallarını dışlamaz. [2] [5]

Araç teslimi ile organize tur hizmeti arasındaki fark

İşletme yalnız aracı belirli süre kullanıma bırakmış olabilir; buna karşılık parkuru seçiyor, konvoy kuruyor, öncü araç görevlendiriyor, güvenlik açıklaması yapıyor ve katılımcıları yönlendiriyorsa daha geniş bir hizmet üstlenmiş olabilir. Belgede “kiralama” yazması, fiilen yürütülen organizasyonu görünmez hâle getirmez. Tersine, yalnız satış bağlantısı veren bir platformun veya otel çalışanının bütün turun düzenleyicisi olduğu da belge olmadan kabul edilmez. İncelemede satış ilanı, tahsilat, katılım belgesi ve hizmetin fiilî yönetimi birlikte değerlendirilmelidir. [1] [2] [7]

Arazi parkurunda Karayolları Trafik Kanunu uygulanır mı?

Kazanın toprak veya orman yolunda meydana gelmesi, Karayolları Trafik Kanununun uygulanmasını kendiliğinden dışlamaz. KTK m.2, kamuya açık karayolu dışı alanları ve maddede belirtilen bazı yerlerin taşıt trafiğinde kullanılan bölümlerini de kapsar. Yolun mülkiyeti kadar kamuya açık kullanımı ve fiili niteliği önem taşır. Buna karşılık her özel ve kapalı faaliyet parkuru otomatik olarak bu kapsamda kabul edilemez. [3]

Parkurun hukuki ve fiili durumu ile aracın teknik niteliği belirlendikten sonra trafik mevzuatındaki işleten sorumluluğu, zorunlu sigorta ve ilgili diğer hükümler değerlendirilir. KTK kapsamına girmeyen bir olayda da sözleşme, haksız fiil ve koşulları oluşan diğer sorumluluk hükümleri bakımından inceleme sürer. Dolayısıyla “arazi kazasıdır, hukuki sorumluluk yoktur” yaklaşımı isabetli değildir. [1] [3]

Tur düzenleyicisi, acenta, araç işleteni ve rehber hangi koşullarda sorumlu olur?

Sorumluluğun sağlıklı kurulabilmesi için her kişi veya şirketin görevi, ihlal edilen yükümlülük ve bu ihlalin kazaya veya zararın büyümesine etkisi gösterilmelidir. Aynı olayda birden fazla sorumluluk sebebi bulunabilir; fakat yalnız turla bir bağlantısı olması herkesin otomatik olarak aynı borçtan sorumlu tutulmasına yeterli değildir. [1] [3]

[1] [2] [3] [4] [7]

Bağımsız bir işletme kullanılması organizatörü her durumda sorumluluktan kurtarmaz

Sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesinde TBK m.112; ifada yardımcı kişi kullanılmasında m.116 önem taşır. Çalışanın işini yaparken verdiği zararda m.66 ise farklı koşulları olan ayrı bir sorumluluk rejimidir. Bu sebeple “şoför bizim çalışanımız değildi” veya “araç başka firmaya aitti” açıklamasıyla inceleme bitirilemez. Bunun hangi ilişki bakımından geçerli bir savunma oluşturduğu, hizmetin borçlusunun kimliği ve fiilen kimin kullanıldığı üzerinden belirlenir. [1]

Gerçek paket turda, bağımsız hizmet sağlayıcının eylemi de düzenleyici veya aracının sorumluluğu bakımından değerlendirilir. Yönetmelikteki dış üçüncü kişi istisnası, ifa sürecine dahil olmayan kişiye ilişkindir; turun yürütülmesinde kullanılan alt işletme yalnız ayrı bir şirket olduğu için bu istisnaya sokulamaz. Türkiye’de temsilcisi bulunmayan yabancı düzenleyicide aracının konumu ayrıca Yönetmelik m.17 üzerinden incelenir. [5]

Faaliyet TBK m.71 anlamında önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyeti niteliğindeyse, işletme sahibi ve işletenin bu özel sorumluluğu da incelenebilir. ATV veya safari adı tek başına bu sonucu doğurmaz. İşletmenin niteliği, kullanılan araç ve güçler ile uzman bir kişinin bütün özeni göstermesine rağmen sık veya ağır zarar doğurmaya elverişliliği değerlendirilir. Özel kanun hükümleri saklıdır. [1]

Araç malikliği, işletenlik ve turistin sürücülüğü aynı şey değildir

KTK m.3 ve m.85 kapsamında tescilli malik, uzun süreli kiracı ve aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işleten kişi arasındaki ilişki araştırılır. Turistin kısa süre direksiyona geçmesi, onu kendiliğinden araç işleteni yapmaz. KTK’nin uygulanabildiği olaylarda işletenin ve koşulları varsa araç işleticisi teşebbüs sahibinin sorumluluğu, sürücünün kişisel kusurundan ayrı değerlendirilir. Kanundaki kurtuluş koşulları somut olayda gerçekleşmedikçe, yalnız “aracı müşteri kullanıyordu” açıklaması tam kurtuluş sağlamaz. [3]

Rehber, tur lideri ve sürücü birbirinin yerine kullanılmamalı

Profesyonel turist rehberinin kanuni meslek sıfatı, sportif faaliyeti yöneten tur liderinin teknik görevi ve aracı kullanan kişinin sürücülüğü farklıdır. 6326 sayılı Kanun kapsamındaki gerçek turist rehberliği hizmetinde mesleği icra koşulları aranır. Bir çalışana “rehber” denmesi onu bütün teknik bakım işlerinin sorumlusu hâline getirmez; görevini başka bir adla yürütmek de gerçek rehberlik hizmetinin yetki koşullarını ortadan kaldırmaz. Kazada kişinin hangi talimatı verdiği, hangi tehlikeyi fark etmesi gerektiği ve müdahale yetkisi belirlenmelidir. [10]

Birden fazla kişinin aynı zarardan sorumluluğunun koşulları oluşursa TBK m.61 ve uygulanabildiği ölçüde KTK m.88 uyarınca müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Bunun için önce her kişinin hukuki sorumluluğu kurulmalıdır. Zararın bir sorumludan tahsil edilmesi, aynı zararın ikinci kez tahsilini mümkün kılmaz; sorumlular arasındaki iç paylaşım ve rücu ayrı değerlendirilir. [1] [3]

Turistin sürücü veya yolcu olması incelemeyi nasıl değiştirir?

Turist ATV veya buggy kullanıyorsa

Sürücü katılımcının hızı, manevrası, takip mesafesi, verilen talimatlara uyumu, sürüş yetkisi ve deneyim beyanı araştırılır. Aynı anda aracın kullanılabilirliği, uygun parkur seçimi, yeterli tanıtım, konvoyun yönetimi ve kişiye uygun araç tahsisi incelenir. Katılımcının bir hatası ile işletmenin bir organizasyon eksikliği aynı kazada birlikte etkili olabilir. Bilirkişi değerlendirmesi bu iki olasılığı birbirinden ayırmalıdır. [1] [3] [8]

Koruyucu donanım ve sürüş belgesi bakımından

ATV, UTV, buggy veya jeep adı; bütün araçlarda aynı ehliyet, yolcu kapasitesi, kask ve kemer kuralının geçerli olduğunu göstermez. Araç ruhsatı ve teknik sınıfı, faaliyetin yürütüldüğü yer, izin şartları ve geçerli yerel düzenleme birlikte okunmalıdır. Yabancı ehliyetin Türkiye’de kullanım koşulları da gerçek belge üzerinden incelenir. “Parkurda ehliyet gerekmez” gibi ilan ifadeleri hukuki uygunluğun kanıtı değildir. Bir belge veya ekipman eksikliğinin tazminata etkisi için kazanın oluşumu ya da yaralanmanın ağırlığıyla bağlantısı ayrıca kurulmalıdır. [1] [3] [8]

Turist rehberin veya işletme personelinin kullandığı araçta yolcuysa

Yolcunun araç üzerindeki kontrolü, sürücününkinden farklıdır. Hız, viraj, konvoy aralığı, aracın devrilme riski, oturma düzeni, yolcu kapasitesi ve koruyucu sistemler ağırlık kazanır. Tur ücretine dahil edilen transfer, yalnız ayrıca bir taşıma bedeli yazılmadığı için karşılıksız hatır taşıması sayılmaz. Ekonomik ilişki ve yolculuğun tur hizmetindeki yeri değerlendirilir. Yolcunun uyarılara aykırı davranışı varsa bunun zarara etkisi de somutlaştırılır. [3] [4] [7]

Başka bir araç veya üçüncü kişi kazaya karışmışsa

Diğer sürücünün kusuru, tur organizasyonundaki eksikliği otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Öte yandan organizatörün önleyemeyeceği ve kendisine yüklenemeyecek bir olay da onun her durumda tazminat borcu doğurduğu anlamına gelmez. Uygulanan sorumluluk rejiminin kurtuluş koşulları, araç bozukluğu ve görevli kişilerin davranışları birlikte incelenir. Kusur oranları, delilsiz biçimde peşinen yüzde olarak ilan edilmemelidir. [1] [3] [5]

Kazanın önlenebilir olup olmadığı nasıl araştırılır?

Sorumluluk incelemesinde yalnız kaza anındaki direksiyon hareketine bakılması eksik sonuç doğurabilir. Faaliyetin satışından araç teslimine, parkur seçiminden acil müdahaleye kadar organizasyonun bütünü değerlendirilmelidir. “Macera turu” ifadesi, yönetilebilir risklerin katılımcıya sınırsız biçimde yüklenmesine izin vermez. Bununla birlikte her yaralanma da tek başına işletmenin kusurlu olduğunu kanıtlamaz. [1] [2] [3] [8]

Parkur, hava koşulları ve faaliyet izinleri

Parkurun eğimi, zemin bozuklukları, virajlar, su geçişleri, görüş mesafesi ve diğer araçlarla karşılaşma olasılığı; kullanılan aracın kapasitesi ve katılımcıların deneyimiyle birlikte incelenmelidir. Önceden bilinen tehlike, yakın tarihli yağış veya rotadaki değişiklik için hangi önlemin alındığı araştırılır. İzin veya yeterlilik belgesinin bulunması, somut organizasyonun güvenli yürütüldüğünün tek başına kanıtı değildir; belgenin yokluğu da kazanın oluşumuyla ilişkisi kurulmadan bütün zararın otomatik nedeni sayılamaz. [1] [3] [8]

Turizm amaçlı sportif faaliyet kuralları, valilik ve ilgili kurul kararları, parkurun bulunduğu alanın özel düzenlemeleri ve faaliyetin gerçek niteliği birlikte kontrol edilir. Başka bir ilin yaş, araç sayısı veya güzergâh şartları Antalya’ya doğrudan uygulanamaz. 2 Ekim 2026 değişikliğiyle faaliyet alanlarının tahsisi veya kiralanmasına ilişkin eklenen hüküm de parkur izni ile özel hukuk sorumluluğunun ayrı incelemeler olduğunu değiştirmez. Kazanın gerçekleştiği tarihteki yerel kararların dosyaya getirtilmesi gerekir. [8] [9]

Araç bakımı, eğitim ve müdahale organizasyonu

Fren, lastik, direksiyon, gaz mekanizması, emniyet kemeri, devrilmeye karşı koruyucu yapı ve üreticinin yolcu kapasitesi gibi özellikler araç türüne göre incelenir. Bakım faturası bulunması yeterli görülmemeli; bakımın zamanı, kapsamı, önceki arıza bildirimleri ve kazadan sonra yapılan değişiklikler araştırılmalıdır. Hasarlı aracın inceleme yapılmadan onarılması veya elden çıkarılması, teknik delilin kaybolmasına yol açabilir. [1] [3]

Eğitim bakımından imzalı bir formun yanında fiilen ne anlatıldığı ve uygulamalı deneme yaptırılıp yaptırılmadığı önemlidir. Frenleme, dönüş, takip mesafesi, eğimli zeminde davranış ve arıza halinde durma yöntemi gibi talimatların katılımcının anlayabileceği biçimde verilmesi araştırılır. Turistin Türkçe bilmemesi, iletişim kurulmamasını haklı hale getirmez. Buna karşılık bütün faaliyetler için tek bir yabancı dil veya aynı eğitim süresi öngörüldüğü varsayılmamalıdır. [1] [2] [7] [8]

Konvoyun başında ve sonunda görevli bulunması gerekip gerekmediği, haberleşme olanağı, ilk yardım donanımı, acil çağrı ve tahliye planı da olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Müdahaledeki gecikmenin ilk yaralanmadan bağımsız olarak zararı artırıp artırmadığı tıbbi ve teknik inceleme gerektirebilir. Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği m.13’teki katılımcı listesini tutma, yeterlilik koşullarındaki değişiklikleri faaliyetten önce bildirme ve kazayı raporla derhal Kurula bildirme yükümlülükleri ayrıca kontrol edilmelidir. [1] [8]

“Bütün riskleri kabul ediyorum” formu tazminat hakkını kaldırır mı?

Standart bir risk kabul formunun imzalanması, işletmenin bütün sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. TBK m.115/1, ağır kusurdan sorumluluğu önceden kaldıran anlaşmayı kesin hükümsüz sayar. Kanun veya yetkili makam iznine bağlı uzmanlık hizmetinin koşulları gerçekleşmişse m.115/3 de incelenir. Tüketici işlemlerinde ayrıca 6502 m.5 ile haksız şart denetimi uygulanır; işletmenin eylem veya ihmali nedeniyle ölüm, yaralanma ve maddi zarar sorumluluğunu kaldıran ya da sınırlayan standart şartlar bu denetimin merkezindedir. [1] [2] [6]

Paket tur niteliğindeki ilişkide Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği m.18; KTK kapsamındaki sorumlulukta ise KTK m.111 ayrıca dikkate alınır. Formda “imzalayan tüm haklarından vazgeçer” yazılması, emredici hükümleri etkisiz hale getirmez. İmza, metnin gerçekten bireysel olarak müzakere edildiğini de tek başına göstermez. [2] [3] [5] [6]

Buna karşılık güvenlik talimatının verildiğini, belirli deneyimin bildirildiğini veya açık bir uyarının anlaşıldığını gösteren açıklamalar delil niteliği taşıyabilir. Formun dili, çeviri veya açıklama olanağı, imzalama koşulları ve somut uyarının içeriği incelenir. Turistin koruyucu donanımı kullanmaması veya talimata aykırı davranması varsa, bunun kazaya ya da zararın artmasına gerçek etkisi belirlenmelidir. Anlaşılmayan dilde imza bulunması sözleşmenin tamamını kendiliğinden geçersiz kılmadığı gibi, tek bir imza da bütün güvenlik eksikliklerini gidermez. [1] [2] [6]

Hangi deliller, kimden ve ne zaman istenmeli?

Fotoğraf ve hastane kaydı başlangıç için değerlidir; ancak önemli belgelerin bir bölümü işletme, acenta, otel veya sigortacıda bulunabilir. Talep edilecek kayıtların olay tarihi, saat, araç ve tur grubu belirtilerek somutlaştırılması gerekir. Kişisel verilerin korunması ve hukuka uygun elde etme kuralları gözetilerek, kayıtların silinmeden korunması önceliklendirilmelidir. [11]

[1] [3] [7] [8] [11]

İşletmeye gönderilen koruma talebi yararlı olsa da mahkemenin delil tespiti kararı yerine geçmez. Bir kaydın kaybolması, aracın onarılması veya delilin ileride sunulmasının önemli ölçüde güçleşmesi riski varsa HMK m.400–403 kapsamında delil tespiti değerlendirilebilir. Dava açılmadan önce esas davaya bakacak mahkeme veya ilgili delilin bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi; dava açıldıktan sonra kural olarak davaya bakan mahkeme gündeme gelir. Acil durumda karşı tarafa önceden bildirim yapılmaksızın işlem koşulları ayrıca incelenir. [11]

Bilirkişiye yalnız “kim kusurludur?” sorusu yöneltilmesiyle yetinilmemelidir. Arızanın kazadan önce bulunup bulunmadığı, seçilen parkurun araca uygunluğu, eğitimin belirli riski önleyip önleyemeyeceği, ekipmanın yaralanmayı azaltma olasılığı ve müdahale gecikmesinin etkisi somutlaştırılmalıdır. Mekanik, trafik, organizasyon ve tıp alanlarının gerektirdiği uzmanlıklar farklı olabilir; hukuki sorumluluk sonucunu belirlemek ise mahkemenin görevidir. [1] [3] [11]

Yaralanma veya ölüm halinde hangi zararlar talep edilebilir?

Bedensel zarar ve ekonomik kayıplar

TBK m.54 kapsamında tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılması incelenir. Gerekli bakım, rehabilitasyon, ulaşım veya benzeri giderlerin hangi hukuki ve tıbbi temelde istendiği açıklanmalıdır. Her fatura otomatik olarak hükme esas alınmaz; giderin gerekliliği, uygunluğu, kazayla bağlantısı ve başka bir kurum tarafından yapılan ödemenin niteliği değerlendirilir. [1] [3]

Yabancı turistin ülkesindeki işi, fiili geliri, çalışma koşulları ve tedavi süreci de önemlidir. Vergi ve ücret belgeleri, işveren açıklamaları ve sağlık kayıtları uygun yöntemle sunulmalıdır. Ülkeye dönüş, tıbbi refakat veya ek konaklama gideri isteniyorsa bunun neden gerekli olduğu gösterilmelidir. Kalıcı etkiler henüz belirlenemiyorsa takip muayeneleri ve uygulanacak rapor düzeni gözetilir; ilk hastane kaydı her zaman kalıcı çalışma gücü kaybını belirlemeye yeterli değildir. [1] [11] [17]

Ölüm, yakınların talepleri ve manevi tazminat

Ölüm halinde cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi ve çalışma kaybı zararları ile destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelebilir. Destekten yoksun kalma hakkı, yalnız mirasçı olmaya bağlı değildir. Ölenin sağladığı veya sağlaması beklenen desteğin koşulları araştırılır. Yaralanan kişinin manevi tazminatı ile ağır bedensel zarar veya ölümde yakınların manevi tazminat talepleri TBK m.56 çerçevesinde ayrı değerlendirilir. [1]

Tazminat miktarı için yalnız teşhis veya kaza fotoğrafından güvenilir bir rakam verilemez. Yaş, gelir, meslek, çalışma gücü etkisi, kusur, destek ilişkisi, sosyal güvenlik ve sigorta ödemelerinin hukuki niteliği gibi değişkenler sonucu etkiler. Aynı zararın farklı sorumlulardan mükerrer tahsili mümkün değildir; bir ödeme teklifinin hangi kalemi kapsadığı ve ibraya bağlanıp bağlanmadığı anlaşılmalıdır. [1] [3] [12]

Tur bedeli ve boşa harcanan tatil zamanı

Güvenliğin veya vaat edilen hizmetin sağlanmaması, koşullarına göre ayıplı hizmet hükümlerini de gündeme getirir. 6502 m.15’teki seçimlik haklarla birlikte TBK’ye göre tazminat istenebilmesi mümkündür; mağdurun talebi yalnız tur ücretinin iadesine indirgenemez. Bununla birlikte bütün seçimlik haklar birlikte ve sınırsız biçimde kullanılamaz; hizmetin niteliği ve talep edilen hakkın koşulları değerlendirilir. [1] [2]

Gerçekten paket tur söz konusuysa 6502 m.51 ve Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği m.13 uyarınca boşa harcanan tatil zamanı için uygun tazminat da gündeme gelebilir. Bu özel imkân her günübirlik etkinliğe otomatik uygulanmaz. Kazanın tatilin hangi bölümünü, ne ölçüde ve neden kullanılamaz hale getirdiğini gösteren program, konaklama ve sağlık kayıtları önem taşır. [2] [5]

Hangi sigorta devreye girebilir?

“Tur sigortalı” açıklaması tek başına yeterli değildir. Sigortalı kişi veya sorumluluk, faaliyetin kapsamı, poliçe dönemi, olay tarihi, limit ve istisnalar belirlenmelidir. İşletmenin poliçesi ile turistin kendi ülkesinden aldığı seyahat poliçesi farklı işlevler taşır. Bir poliçenin bulunmaması, diğer sorumlulara karşı tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. [3] [4] [8] [21]

[3] [4] [8] [15] [21] [22]

1618 m.12/a’daki paket tur sorumluluğunu sigortalama yükümlülüğü ile m.12/b’deki kaza, hastalık, tedavi ve dönüş giderlerinin ayrıca sigortalanabileceğini müşteriye bildirme yükümlülüğü ayrılmalıdır. İkinci düzenleme, bütün turistlerin tüm bedensel zararlarının kendiliğinden ve sınırsız biçimde sigortalı olduğu anlamına gelmez. Yabancı ülkede düzenlenen bir poliçeye Türk genel şartlarının aynen uygulanacağı da varsayılmamalıdır. [4] [17]

Trafik sigortasında 12 Haziran 2026 değişikliğinin 1 Temmuz 2026 yürürlük tarihi ve Genel Şartlar C.11’deki sözleşme tarihine bağlı geçiş düzeni kontrol edilmelidir. Geçici ve sürekli iş göremezlik ile bakıcı giderleri bakımından eski metinlere dayanan toplu kapsam dışı açıklamaları kullanılmamalıdır. Kanun, güncel genel şartlar, yargısal denetim ve somut poliçe birlikte değerlendirilir. Manevi tazminat, zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır (KTK m.92/f); diğer sorumlulara yöneltilebilecek talepler ayrıca değerlendirilir. [3] [15] [23]

Sigortacıya başvuru ve sigorta tahkimi

Zorunlu trafik sigortası bakımından KTK m.97 uyarınca sigortacıya önce yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigortacı talebi nihai yazılı yanıtla tamamen veya kısmen reddetmişse; yanıt yoksa trafik sigortasında 15 gün, diğer sigortalarda 15 iş günü geçmişse tahkim başvurusu değerlendirilebilir. Başvurunun içeriği, ekleri ve teslim tarihi saklanmalıdır. Sigortacının yalnız genel bir şikâyetle haberdar edilmesi ile somut tazminat talebinin usulüne uygun iletilmesi aynı işlem değildir. [3] [16]

Tahkim için uyuşmazlığın kapsamı, zorunlu veya ihtiyari sigorta ayrımı, üyelik ve ilgili tarihler, aynı uyuşmazlığın başka bir mercide görülüp görülmediği kontrol edilir. Yabancı sigortacıya ait her poliçe Türkiye’de sigorta tahkimine götürülemez. Düzenleyici kuruma şikâyet ise kendi başına tazminata hükmedilen dava veya tahkim yolunun yerini almaz. [16]

Tüketici hakem heyeti mi, tüketici mahkemesi mi, başka bir mahkeme mi?

Görevli merci; talebin yalnız hizmet bedeline mi, bedensel zarara mı, sigorta alacağına mı dayandığına, davacının ve davalıların sıfatına ve hukuki ilişkinin niteliğine göre belirlenir. Bütün safari kazaları için tek bir mahkeme adı vermek doğru değildir. Tüketici işlemi kapsamında kalan ve hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklarda 2026 yılı için 186.000 TL’nin altındaki değerlerde tüketici hakem heyeti; bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda mahkeme yolu değerlendirilir. Sınır her yıl değişebileceğinden başvuru tarihindeki tutar kontrol edilmelidir. [2] [13]

Tüketici mahkemesinde açılacak davalar için 6502 m.73/A’daki dava şartı arabuluculuk ve istisnalar incelenir. Ticari dava niteliği taşıyan para alacağı veya tazminat taleplerinde TTK m.5/A gündeme gelebilir. Başvurulacak yer bakımından tüketicinin yerleşim yeri ve diğer yetki kuralları; yabancılık unsurunda milletlerarası yetki de ayrıca değerlendirilir. Sigorta tahkimi, dava ve hakem heyeti yolları birbirinin basitçe ardışık aşamaları değildir. [2] [16] [17] [20] [21]

Yargıtay’ın yolcu taşımacılığı kararının gösterdiği ayrım

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 8 Temmuz 2025 tarihli, E.2025/5636, K.2025/11567 sayılı, bölge adliye mahkemeleri kararları arasındaki uyuşmazlığı gideren kararı; otobüs ve minibüs taşımalarında taşıyıcı, zorunlu trafik sigortacısı ve diğer sorumlulara birlikte yöneltilen talepleri ele alır. Kararda yaralı yolcunun kendi bedensel zararı için tüketici mahkemesi; ölenin desteğinden yoksun kalanların bağımsız talepleri için asliye ticaret mahkemesi ayrımı yapılmıştır. [14]

Bu karar, kendi ATV’sini kullanan her turistin dosyasına veya taşıyıcının davalı olmadığı her uyuşmazlığa otomatik uygulanamaz. Safari turundaki taşıma ilişkisi, sözleşmenin tarafları ve istenen zarar ayrı kurulmalıdır. Kararın değeri, aynı kazadan doğan bütün taleplerin zorunlu olarak aynı görev kuralına bağlı olmadığını somut biçimde göstermesidir. [14]

Başvuru süreleri neden ayrı ayrı hesaplanmalı?

Tazminat, sigorta bildirimi, ceza şikâyeti ve dava şartı işlemleri aynı süreye tabi değildir. Tedavi sürerken delil koruma ve süre değerlendirmesi ertelenmemelidir. Aşağıdaki kurallar genel çerçeveyi gösterir; uygulanacak özel hüküm, talebin hukuki temeli, öğrenme ve olay tarihleri dosya üzerinden belirlenmelidir. [1] [2] [3] [18] [20] [21]

[1] [2] [3] [18] [21]

Dava şartı arabuluculukta, büroya başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımının durması ve hak düşürücü sürenin işlememesi 6325 m.18/A/15’te düzenlenmiştir. Buna karşılık işletmeye e-posta göndermek, otelle görüşmek veya ceza şikâyetinde bulunmak hukuk talebinin bütün sürelerini kendiliğinden korumaz. Hangi işlemin hangi talep ve kişi yönünden süreye etkili olduğu ayrı belirlenmelidir. [1] [3] [20]

2026 değişiklikleri tazminat hesabını ve dava biçimini nasıl etkiliyor?

31 Temmuz 2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanun, iki farklı tarih kontrolünü gerekli kılar. TBK m.55 değişikliğinde zarar doğuran olayın tarihi esas alınır. Yeni hüküm kapsamındaki çalışma gücü ve destek kaybı tazminatlarında, kazancın bilindiği döneme ait hesaplanan tutara olay tarihinden, kazancın bilinmediği döneme ait hesaplanan tutara karar tarihinden kanuni faiz işletilmesi öngörülmüş; tahkikat başlamadan yapılan ifa ödemeleri için oransal mahsup düzenlenmiştir. Geçiş hükmü nedeniyle önceki olaylar bakımından eski düzen sürer; bu özel kural bütün zarar kalemlerine aynı biçimde genişletilemez. [1] [12]

Usul yönünde ise davanın açıldığı tarih önemlidir. HMK m.107 yürürlükten kaldırılmış, önce açılan davalar için uygulanmasının sürmesi öngörülmüştür. HMK m.109/4, kısmi davada talebin aynı davada bir kez tahkikat sonuna kadar artırılmasına ve artırılan bölüm bakımından zamanaşımının dava tarihinde kesilmiş sayılmasına ilişkin yeni düzenleme getirir. Bu nedenle dava türü, talep kapsamı, faiz ve ödeme hesabı eski bir şablondan aktarılmamalıdır. [11] [12]

Ceza şikâyeti ve uzlaşma tazminat dosyasını nasıl etkiler?

Sürüş veya güvenlik organizasyonundaki kusur, koşulları varsa TCK m.85 veya 89 kapsamında taksirle öldürme ya da yaralama soruşturmasına konu olabilir. Şirket yöneticisinin, rehberin veya sürücünün ceza sorumluluğu; görevi, kişisel davranışı ve sonuçla nedensellik üzerinden belirlenir. Ceza soruşturmasında kusur araştırılması, özel hukuk tazminatının bütün koşullarının kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez. [1] [18]

Şikâyete bağlı suçlarda TCK m.73’teki, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık süre önemlidir; taksirle yaralamada m.89/5’in kapsamı ve istisnası ayrıca değerlendirilir. Ceza şikâyetiyle birlikte hukuk ve sigorta başvurularının süreleri de izlenmelidir. [18]

CMK m.253/19 uyarınca uzlaşmanın tazminat davasına etkisi bulunur. Güncel hüküm, uzlaşma sırasında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararları istisna tutar. Bu nedenle “uzlaşma yalnız ceza dosyasını kapatır” veya “bütün gelecekteki zararlar kesin olarak ortadan kalkar” denilemez. Kalıcı sağlık sonuçları belli olmadan sunulan uzlaşma, ibra veya ödeme belgesinin kapsamı dikkatle değerlendirilmelidir. [19]

Yabancı turist Türkiye’den ayrıldıktan sonra hakkını nasıl takip eder?

Türkiye’den ayrılmak, tazminat hakkını kendiliğinden sona erdirmez. Usulüne uygun vekâletle avukat aracılığıyla takip mümkündür. Ancak kişisel beyan, muayene, delil işlemi veya mahkemenin gerekli gördüğü katılım bakımından dosyaya özgü koşullar bulunabilir; hiçbir durumda Türkiye’ye dönmenin gerekmeyeceği taahhüt edilmemelidir. [11] [17]

Yurt dışında düzenlenen sağlık ve gelir belgeleri için okunabilir asıllar veya uygun örnekler saklanmalı; çeviri ve gerektiğinde tasdik koşulları belirlenmelidir. HMK m.223–224, belgenin niteliğine göre tercüme ve yabancı resmî belgelerin doğrulanmasını düzenler. Her hastane faturası için otomatik apostil zorunluluğu bulunduğu varsayılmaz; belgeyi düzenleyen makam, ülke ve uygulanabilir anlaşmalar önem taşır. [11]

Turistin vatandaşlığı, uygulanacak hukuku tek başına belirlemez. MÖHUK m.24, 26 ve 34 ile milletlerarası yetki hükümleri birlikte incelenir. Özellikle m.26/4; paket turlar dışında taşıma sözleşmelerini ve hizmetin tüketicinin mutad mesken ülkesinden başka ülkede verilmesinin zorunlu olduğu sözleşmeleri tüketici sözleşmesine özgü kanunlar ihtilafı kuralının dışında tutar. Antalya’da yerinde satın alınan her faaliyete turistin kendi ülke hukukunun uygulanacağı sonucu çıkarılamaz. Bu ayrım, Türk maddi tüketici hukuku bakımından tüketici sıfatının kendiliğinden kaybedilmesi anlamına da gelmez. [2] [17]

Dosyanın hazırlanmasında izlenecek yol

İlk değerlendirmede kazanın kısa kronolojisi, sürücü veya yolcu konumu, satın alma kanalı, ödeme alıcısı, araç ve parkur bilgileri, sağlık durumu ve mevcut belgeler bir araya getirilmelidir. Ardından sorumlular ve poliçeler belirlenerek delil koruma, sigorta başvurusu, gerekiyorsa arabuluculuk ve dava seçenekleri planlanır. Tedavi ve gelir kayıpları güncellendikçe zarar tablosu da güncellenir. Her aşamada kimin hangi işlemi, hangi tarihe kadar yapacağı açıkça belirlenmelidir.

İlişkinin genel çerçevesi için Turizm Hukuku hizmet sayfamız ile Seyahat Acentası, Paket Tur ve Konaklama Rehberi birlikte okunabilir. Bu makalenin odağı, safari kazasının organizasyon, araç, katılımcı ve delil özelliklerinin somut dosyada değerlendirilmesidir.

İlgili yazılar: Jet Ski, Deniz Paraşütü ve Su Sporları Kazaları: İşletmeci Sorumluluğu, Deliller ve Tazminat; Trafik Kazası Tazminat Rehberi: Maddi ve Manevi Tazminat, Sigorta ve Dava Süreci (2026); Yaralanmalı Trafik Kazasında Tazminat: Maluliyet, İş Göremezlik ve Bakıcı Giderleri.

Sonuç

Jeep safari, ATV ve buggy kazalarında etkili bir hukuki değerlendirme; hizmetin niteliğini doğru belirlemeye, sorumlu kişileri gerçek rolleriyle ayırmaya ve olaya özgü delilleri zamanında korumaya dayanır. Turistin aracı kullanmış olması tek başına işletmeyi sorumluluktan kurtarmaz; faaliyetin risk içermesi de bütün kayıpların otomatik olarak tazmin edileceği anlamına gelmez. Parkur, bakım, eğitim, koruyucu donanım, sürüş ve müdahale koşulları birlikte incelenmelidir.

Tazminat ve sigorta talepleri; sağlık sonuçları, ekonomik kayıp, olay ve poliçe tarihleri, başvuru süreleri ve uygulanacak güncel hükümlerle birlikte hazırlanmalıdır. Özellikle yabancı turistin ülkesine dönmesinden veya araç ve kamera kayıtlarının değişmesinden önce yapılacak düzenli belge çalışması, daha sonra kurulacak hukuki talebin temelini güçlendirir.

Sıkça Sorulan Sorular

ATV’yi ben kullanıyordum. Yine de tazminat isteyebilir miyim?

Araç kullanmış olmanız tek başına bütün sorumluluğun size ait olduğunu göstermez. Arıza, yetersiz eğitim, uygunsuz parkur veya organizasyon eksikliği varsa bunların kazaya etkisi incelenir. Kendi kusurunuzun zarara katkısı da değerlendirilir; talebin sonucu delillere ve uygulanacak sorumluluk rejimine bağlıdır. [1] [3]

Ehliyetimin bulunmaması bütün haklarımı ortadan kaldırır mı?

Gerekli sürücü belgesi, aracın gerçek sınıfı ve kullanıldığı alana göre belirlenir. Belge eksikliği ile kaza arasında nedensellik ve işletmenin aracı teslim koşulları ayrıca araştırılır. Ehliyetsizlik, kusur ve sigorta yönünden önemli sonuçlar doğurabilir; fakat her olayda mağdurun bütün taleplerini otomatik olarak yok eden tek ölçüt değildir. [1] [3] [23]

Tur günübirlikse tüketici haklarından yararlanamaz mıyım?

Günübirlik faaliyetin paket tur sayılmaması, tüketici işlemi niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ticari veya mesleki olmayan amaçla alınan hizmette 6502 sayılı Kanunun ilgili korumaları değerlendirilebilir. Paket tura özgü haklar için ise hizmet birleşimi, toplam fiyat ve süre veya geceleme koşulları ayrıca aranır. [2] [5]

Turu otelde satın aldım. Davayı mutlaka otele mi açmalıyım?

Ödeme alan, sözleşmeyi kuran, hizmeti taahhüt eden ve fiilen düzenleyen kişiler belirlenmelidir. Otelin yalnız tavsiye vermesi ile kendi adına hizmet satması aynı değildir. Otelin ve diğer kişilerin sorumluluğu, somut rolü ve varsa yükümlülük ihlali üzerinden kurulmalıdır. [1] [2] [5] [7]

İmzalı risk formu veya feragat belgesi varsa dava açılamaz mı?

Önceden hazırlanmış sorumsuzluk kaydı; ağır kusur, tüketici sözleşmesindeki haksız şartlar, paket tur ve trafik mevzuatı yönünden denetlenir. İmza tek başına bütün hakları kaldırmaz. Bununla birlikte güvenlik talimatlarına ilişkin beyanlar ile kaza sonrasında imzalanan uzlaşma ve ibra belgeleri ayrıca değerlendirilmelidir. [1] [2] [3] [5] [6] [19]

İşletmenin sigortası yoksa tazminat talebi sona erer mi?

Sigorta eksikliği, sorumlu kişi veya işletmeye karşı talebi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Başka poliçeler ve kanuni koşulları varsa Güvence Hesabı da incelenebilir. Ancak Güvence Hesabı her sigortasız safari kazasını veya bütün zarar türlerini kapsamaz. [1] [3] [22]

Tur ücretinin iadesi dışında ne istenebilir?

Koşullarına göre tedavi, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı, ekonomik geleceğin sarsılması ve manevi zarar talepleri gündeme gelebilir. Ölümde destekten yoksun kalma gibi farklı haklar doğabilir. Paket turda boşa harcanan tatil zamanı da ayrıca değerlendirilir; her kalem için hukuki koşul ve ispat gerekir. [1] [2] [5]

Kamera kaydı silinmeden ne yapmalıyım?

Olayın tarihini, saatini, araç ve yer bilgilerini belirterek kaydın korunmasını gecikmeden istemek yararlıdır. Silinme veya erişimin güçleşmesi riski varsa mahkemeden delil tespiti değerlendirilmelidir. İşletmeye mesaj gönderilmesi mahkeme kararı yerine geçmez ve kaydın korunduğunu garanti etmez. [11]

Türkiye’den ayrılmadan dava açmak zorunda mıyım?

Sırf ülkeden ayrılacak olmak her durumda hemen dava açma zorunluluğu doğurmaz. Ancak delil, süre, vekâlet, sağlık kaydı ve iletişim bilgilerinin ayrılmadan düzenlenmesi önemlidir. Sonraki takip avukat aracılığıyla yürütülebilir; kişisel katılım gerektiren işlemler dosyaya göre değişebilir. [11] [17]

Her safari kazası için iki yıllık tek bir süre mi vardır?

Hayır. Haksız fiil, sözleşme, ayıplı hizmet, motorlu araç ve sigorta talepleri farklı hükümlere bağlı olabilir. Öğrenme ve olay tarihleri, özel hükümler ve uzamış ceza zamanaşımı koşulları ayrı incelenir. İşletmeyle yazışmaya devam etmek bütün süreleri korumaz. [1] [2] [3] [21]

Ceza dosyasında uzlaşmak tazminat hakkını etkiler mi?

Etkileyebilir. CMK m.253/19 uzlaşmaya tazminat davası yönünden sonuç bağlar; uzlaşma sırasında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararları istisna tutar. Belgenin kapsamı, sağlık durumunun açıklığı ve ödeme kalemleri anlaşılmadan karar verilmemelidir. [19]

2026’da açılacak davada eski belirsiz alacak dava örneğini kullanabilir miyim?

HMK m.107’nin kaldırılması ve önce açılmış davalar için geçiş hükmü nedeniyle dava tarihine bakılmalıdır. Kısmi davadaki talep artırımı için yeni m.109/4 de değerlendirilir. TBK m.55’teki ayrı değişiklik bakımından ise olay tarihi önem taşır; eski şablon güncellik kontrolü yapılmadan kullanılmamalıdır. [11] [12]

Kaynakça

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu. Özellikle m.20–25, 49–56, 60–62, 66, 71–72, 112–116, 146 ve 149; m.55 için 7589 sayılı Kanunun geçiş hükümleriyle birlikte. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
2. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun. Özellikle m.3–5, 13–16, 51, 68, 73 ve 73/A. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
3. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu. Özellikle m.2–3, 85–88, 90–92, 97, 109 ve 111. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
4. 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu. Özellikle m.10 ve 12; paket tur sorumluluk sigortası ile ek sigorta hakkında bilgilendirme ayrımı. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
5. Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği. RG 14.01.2015, 29236; özellikle m.4, 13–14, 17–18. Güncel konsolide metin. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
6. Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmelik. RG 17.06.2014, 29033; m.5–7 ve Ek-1/1-a. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
7. Seyahat Acentaları Yönetmeliği. RG 05.10.2007, 26664; özellikle m.4–5, 17, 40 ve 44. Ürün sahibi acentanın açıklanması için m.44/3. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
8. Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği — resmî konsolide PDF. Sinop İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yayımı; 2024 değişikliklerini içeren metin. Özellikle m.10, 12 ve 13. Kaynak 9’daki 2026 değişikliğiyle birlikte okunmalıdır. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. sinop.ktb.gov.tr
9. Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Kültür ve Turizm Bakanlığı; RG 02.10.2026, 33388. Yönetmeliğin 7. maddesine eklenen beşinci fıkra. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. teftis.ktb.gov.tr
10. 6326 sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu. Turist Rehberleri Birliği resmî mevzuat yayımı; rehberlik mesleği ve hizmetinin niteliği. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. tureb.org.tr
11. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi; m.107 ve 109 için 7589 geçişi, m.223–224 ve 400–403. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
12. 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. TBMM kabul edilen metin; kabul 16.07.2026, RG 31.07.2026, 33326. m.18–20, geçici m.1/9–10 ve m.26. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. cdn.tbmm.gov.tr
13. Tüketici Hakem Heyetlerine İlişkin Bilgilendirme Metni. Ticaret Bakanlığı; 2026 başvurularında 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlık sınırı. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. ticaret.gov.tr
14. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 08.07.2025, E.2025/5636, K.2025/11567. Adalet Bakanlığı resmî karar metni. Otobüs/minibüs yolcu taşımalarında belirli davalı ve talep birleşimlerine ilişkin görev uyuşmazlığının giderilmesi; safariye özgü karar değildir. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
15. SEDDK — Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları hakkında 12.06.2026 duyurusu. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu; teminat düzenlemeleri. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. seddk.gov.tr
16. Sigorta Tahkim Komisyonu — Sık Sorulan Sorular. Ön başvuru, trafik sigortasında 15 gün/diğer sigortalarda 15 iş günü ayrımı, üyelik ve uyuşmazlığın başka mercide görülmemesi koşulları. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. sigortatahkim.org.tr
17. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun. TBMM resmî kanun metni; özellikle m.24, 26, 34, 40, 45–46. Paket tur istisnasıyla birlikte m.26/4 ayrımı. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. cdn.tbmm.gov.tr
18. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi; özellikle m.73, 85 ve 89. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
19. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi; özellikle m.253/19’da uzlaşmanın tazminata etkisi ve zarar istisnası. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
20. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi; özellikle m.18/A/15. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
21. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi; özellikle m.4–5/A ve sigorta hükümleri, m.1420, 1482–1483. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
22. Güvence Hesabı — Sıkça Sorulan Sorular. İlgili zorunlu sigorta türleri, başvuru kapsamı ve kanuni koşullar. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. guvencehesabi.org.tr
23. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. Türkiye Sigorta Birliği mevzuat yayımı; 12.06.2026 değişiklikleri, teminat hükümleri ve C.11 geçiş kuralı. Erişim ve içerik kontrolü: 5 Kasım 2026. tsb.org.tr