Hukuk Sözlüğü

Egemen olma; buyruğunu yürütme; egemenlik kayıtsız o Şartsız Türk milletinindir (Anayasa m. 4); Millet, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar eliyle kullanır; egemenliğin kullanılması, hiçbir surette belli bir kişiye, zümreye veya Sınıfa bırakılamaz (Anayasa m. 4).

Devletin ve diğer kamu kuruluşlarının sahip oldukları egemenlik kudretini kullanarak yaptıkları tasarruflar; karş. Temşiyet tasarrufları.

Ulusal egemenlik.

BKZ. Mahkemelerin obağımsızlığı. Kaynağın yönlendirdiği «mahkemelerin bağımsızlığı» maddesi: Hiç bir organ, makam veya kişinin, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve yargıçlara emir ve talimat verememesi, genelge gönderememesi…

Yargıç veya icra başkanının açıkça adalete aykırı karar vermesi, menfaat karşılığı karar vermesi, hak dağıtmaktan o kaçınması gibi nedenlerden dolayı sorumlu tutulması (HUMK m. 573 - 576).

Yargıçların azlolunamaması. 65 yaşından önce kendileri istemedikçe emekliye sevk edilememeleri, maaş ve ödeneklerinden yoksun kılınamamaları, istemedikçe idari göreve ayrılamamaları ve savcılık sınıfına geçirilememeleri ve denetimlerinin Yüksek Hakimler Kurulunun eliyle yapılması demektir (Anayasa m. 133, 134).

Hakkın ilişkin olduğu şey.

Nasafet; Bireylerin yasa karşısında eşitliği ve onların haklarına uyulmasının zorunlu bulunduğu esaslarından doğal olarak çıkartılan adalet ilkesi; hakkaniyet, somut olayların özelliklerine uyan cozum biçimlerinin en yüksek ahlaki temelini oluşturur. Adalet anlamında da kullanılmaktadır; bkz. Hakkaniyet sorumluluğu.

Hâkimin kanunun tanıdığı takdir yetkisini somut olayın özellikleri ve adalet düşüncesi doğrultusunda kullanmasına yön veren esaslardır.

Kural olarak, temyiz kudreti bulunmayan kişi, yaptığı zararlardan sorumlu odeğildir; ancak, hakkaniyet gerektiriyorsa, temyiz kudretine sahip olmayan kişi sorumlu ( tutulabilir; örneğin, zengin bir o akıl hastasının, yoksul bir kişinin e…

Kazımak.

Seçme hakkı; bir sözleşme ile belirlenen edimin yerine bir başka edimi geçirmek yetkisi.

Özellikle, ortaklıkların yönetim okurullarının toplantılarına katılan yönetim kurulu üyelerinin toplantıya Okatılmaları karşılığında overilen bir miktar para (Bkz. TK. m. 333).

Eski hukukta küçüklük, akıl hastalığı askerlik (süresi gibi bir özürden arınmış, olarak başkasına ait miri arazide on yıl süreyle çekişmesiz devam eden tasarrufun sağladığı kazanma ve tasarruf nedeni.

Kazanılmış hak; müktesep hak.

Bir taşınmaz üzerinden diğer bir taşınmaz malikinin (veya tasarruf sahibinin) geçebilmesi için kurulan ayni bir haktır ve tapu kütüğüne yazım ile hüküm ifade €der (MK m. 671-672).

Bir hak sahibinin diğer hak sahiplerine oranla öncelikle hakkını kullanabilmesi; orüçhan hakkı.

Daha önceden kimseye ait olmayan bir hJkkın sahibi tarafından elde edilmesidir; bu kazanma yolu, hukuki olay veya hukuki fiil ile olur.

Bir hakkın kullanılması sırasında doğruluk kuralına aykırı hareket o edilmesi; bir ' hakkın yalnız başkasına zarar veren kötüye kullanılmasını yasa korumaz (MK m. 2); örneğin, arsa maliki bir kimsenin sırf komşusunu kızdırmak, manzarasın…

Bir kimsenin, kendi eylemleriyle (o (fiilleriyle) haklar ove yükümier yaratması yeianeğidir (MK m. 12). a! Tam fiil ehliyetine sahip olanlar : Reşit, mümeyyiz: (sezgin) ve mahcur (kısıtlı) olmayanlardır. o Bun'arın o fiil ehliyeti tamdır. b) Fili ehliyetine sahip olmayanlar : (tam ehliyetsizler) : bunlar, mümeyyiz (sezgin) olmayan kimselerdir. Bunların yaptıkları (o tasarruf hüküm ifade etmez. cc) Sınırlı fill ehliyetine o sahip olanlar : Bunlar mümeyyiz (sezgin) (kuçukler ve mahcurlar (o (yani