Türkiye’de Miras İntikali ve Miras İşlemleri

1 Rehberin kapsamı ve temel ayrımlar

Bu rehber; Türkiye’de miras kalan bir taşınmazı, banka hesabını, aracı, şirket payını veya başka bir malvarlığı değerini devralmak isteyen mirasçılara yöneliktir. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarını, yabancı mirasçıları, vasiyetnameyle hak kazanan kişileri ve miras paylaşımında uyuşmazlık yaşayan aileleri birlikte ele alır.

Türk hukukunda miras, kural olarak ölümle birlikte bir bütün olarak kazanılır. Mirasçılık belgesi bu hakkı gösterir; tapu ve kurum işlemleri ise hak sahipliğini ilgili kayıtlara geçirir. Tereke, devredilebilir malvarlığı haklarıyla borçları kapsar. Her ölüm nedeniyle yapılan ödeme mutlaka terekeye ait değildir; örneğin sosyal güvenlik ve sigorta hakları kendi düzenlemeleriyle ayrıca incelenir.

Dört ayrı işlem birbirine karıştırılmamalıdır: Mirasçı olduğunuzu belirlemek, mirasın borçlarını değerlendirmek, varlıkları adınıza intikal ettirmek ve mirası paylaşmak farklı hukuki aşamalardır. Bunlardan birinin tamamlanması diğerlerini kendiliğinden tamamlamaz.

Somut dosyada ölüm, öğrenme ve tebligat tarihleri ile aile ve malvarlığı koşulları birlikte değerlendirilir. Rehberdeki yasal miras ve saklı pay tabloları, Türk miras hukukunun uygulandığı durumlar içindir. Yabancılık unsuru bulunan dosyalarda, uygulanacak hukuk önce belirlenir. Vergi tutarları 2026 yılı içindir; ölüm ve işlem tarihleri farklıysa ilgili dönemin kuralları esas alınır.

2 İlk temastan işlemlerin tamamlanmasına kadar yol haritası

Aşağıdaki sıra, dosyanın bütününü gösterir. Süre ve borç incelemesi ilk görüşmede başlar; belgelerin tamamlanması beklenmez. Vasiyetname, koruma tedbiri ve yabancı belge işlemleri gerektiğinde eş zamanlı yürütülür.

Bir dosyanın tüm aşamalardan geçmesi gerekmez. Daha önce alınmış belge veya açılmış dava varsa çalışma mevcut aşamadan sürdürülür.

3 İlk günlerde hangi bilgiler önemlidir

İlk görüşmede beş soru cevaplanır: Kim vefat etti ve ne zaman öğrendiniz? Kimler mirasçı olabilir? Hangi ülkelerle bağlantı var? Bilinen malvarlığı ve borçlar neler? Size ulaşan bir tebligat veya vasiyetname var mı?

Ölüm belgesini, mevcut nüfus ve aile kayıtlarını, vasiyetnameyi, banka veya icra yazılarını ve malvarlığına ilişkin belgeleri muhafaza edin. Daha önce para çekilmiş, mal satılmış, kira toplanmış veya bir belge imzalanmışsa tarihini ve amacını bildirin. Bu işlemleri gizlemek, doğru hukuki değerlendirmeyi güçleştirir.

Terekenin korunması için zorunlu olan işlemler ile malvarlığını kişisel yararınıza kullanma arasında ayrım yapılır. Banka hesaplarına erişmek, aracı satmak veya aile arasında borç üstlenmek gibi adımları, ret ve temsil durumunu değerlendirmeden atmayın. Buna karşılık yaklaşan bir icra itiraz süresini ya da mahkeme tebligatını da belge toplama gerekçesiyle bekletmeyin.

Öncelikli hukuki değerlendirme gerektiren durumlar: Borç şüphesi; bir aydan veya üç aydan kısa süre kalması; hesaplardan para çıkarılması; taşınmazın devredilmek üzere olması; küçük ya da kısıtlı mirasçı; yabancı vasiyetname; mirasçı listesinden bir kişinin dışlanması.

4 Kimler mirasçıdır ve yasal paylar nasıl belirlenir

Türk hukukunda önce altsoy, altsoy yoksa ana ve baba zümresi, onlar da yoksa büyük ana ve büyük baba zümresi değerlendirilir. Önceki zümrede mirasçı bulunması, sonraki zümreyi kural olarak dışlar. Daha önce ölen kişinin yerini alabilecek altsoyu ve sağ kalan eşin varlığı ayrıca hesaba katılır. Kız ve erkek çocuklar arasında yasal pay farkı yoktur. (TMK m. 495–501)

Basit örnek: Türk hukukunun uygulandığı, net terekenin 8 milyon TL olduğu ve yalnız eş ile iki çocuğun mirasçı olduğu varsayılırsa eş 2 milyon TL, çocukların her biri 3 milyon TL yasal pay alır. Bu örnek, mal rejimi tasfiyesi, borçlar ve varsa ölüme bağlı tasarruflar incelendikten sonraki net terekeye ilişkindir.

Miras payı, belirli bir daireyi veya bankadaki belirli bir tutarı tek başına alma yetkisi değildir. Hangi malın kime bırakılacağı paylaşma aşamasında kararlaştırılır.

5 Özel aile durumları ve temsil

Evlatlık: Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Evlat edinen ve hısımları ise sırf evlat edinme ilişkisi nedeniyle evlatlığa mirasçı olmaz. (TMK m. 500)

Evlilik dışında doğan çocuk: Baba yönünden soybağının tanıma veya mahkeme kararıyla kurulmuş olması önemlidir. Soybağı kurulan çocuk, baba yönünden evlilik içinde doğan çocuk gibi mirasçı olur. Nüfus kaydındaki eksiklik, soybağı ve mirasçılık işlemlerinin birlikte ele alınmasını gerektirebilir. (TMK m. 498)

Boşanma ve fiilî ayrılık: Kesinleşmiş boşanma, eşin yasal mirasçılığını sona erdirir. Eşlerin ayrı yaşaması aynı sonucu doğurmaz. Boşanma davası sürerken ölüm meydana gelirse, ölen eşin mirasçılarının davaya devam etmesi ve sağ kalan eşin kusurunun ispatlanması gibi TMK m. 181 koşulları değerlendirilir.

Resmî nikâhsız birliktelik ve üvey çocuk: Birlikte yaşamak veya üvey çocuk olmak tek başına yasal mirasçılık yaratmaz. Vasiyetname, evlat edinme, soybağı ya da bağımsız alacak hakkı varsa bunlar ayrıca incelenir.

Küçük ve kısıtlı mirasçılar: Veli veya vasi her işlemi sınırsız biçimde yapamaz. Temsilciyle mirasçının menfaatleri çatışıyorsa kayyım atanması; paylaşma, ret veya taşınmaz tasarrufu gibi işlemlerde, temsil türüne göre mahkeme izni gerekebilir. Çocuğun hakkından diğer aile bireylerinin sözlü mutabakatıyla vazgeçilemez. (TMK m. 426, 462–463)

Ardışık ölümler ve kayıp kişiler: İlk mirasçı da sonradan ölmüşse, her ölüm halkası için mirasçılar ve geçiş ayrı belirlenir. Kişinin kayıp olması, kendiliğinden ölüm veya mirasın açılması anlamına gelmez; gaiplik ve terekenin korunması hükümleri gündeme gelebilir.

6 Sağ kalan eşin mal rejiminden doğan hakları

Sağ kalan eşin mal rejiminden doğan alacağı ile miras payı farklıdır. Mirasbırakan adına kayıtlı her malın tamamının doğrudan paylaşılabilir tereke kabul edilmesi yanlış olabilir. Önce eşler arasındaki mal rejimi, edinim tarihleri, malların niteliği ve borçları incelenir. (TMK m. 202, 218–241)

Edinilmiş mallara katılma rejiminde, kanuni koşullar oluşmuşsa artık değere katılma alacağı hesaplanır. Miras veya bağış yoluyla kazanılmış kişisel mallar, evlilik öncesi mallar, değer artış payı talepleri, denkleştirme ve karşılıklı alacaklar bu hesabı etkileyebilir. Bu nedenle “eş, bütün malların otomatik olarak yüzde 50’sini alır” denilemez.

Tasfiye sonucunda eşin terekeden alacaklı olması da terekenin eşten alacaklı olması da mümkündür. Eşin alacağı saptandıktan ve terekenin borçları dikkate alındıktan sonra net miras payları belirlenir. Dava gerektiren mal rejimi taleplerinin süreleri ayrıca hesaplanır.

Aile konutu ve ev eşyası bakımından sağ kalan eşin mülkiyet, intifa veya oturma hakkı talep edebileceği özel hükümler vardır. Bu haklar konutun kendiliğinden eşin üzerine geçtiği anlamına gelmez; mal rejimi ve miras paylaşımı yönlerinden koşulları ayrı incelenir. (TMK m. 240 ve 652)

Hazırlanacak belgeler: Evlilik tarihi ve varsa mal rejimi sözleşmesi; taşınmazların edinim belgeleri; kredi ve ödeme kayıtları; bağış veya mirasla edinimi gösteren belgeler; aile konutuna ilişkin kayıtlar.

7 Saklı pay ve mirastan çıkarma

Saklı pay, belirli mirasçıların kanunen korunan payıdır. Yasal miras payı ile aynı kavram değildir. Hesaplama, gerekli eklemeler ve indirimler yapılmış tereke üzerinden yürütülür; yalnız ölüm günündeki banka bakiyesi veya tapu değerine bakılarak sonuç çıkarılamaz. (TMK m. 505–509)

Kardeşlerin güncel hukukta saklı payı yoktur; geçmiş tarihli miraslarda yürürlük kuralları ayrıca değerlendirilir. Bu, kardeşlerin hiçbir zaman yasal mirasçı olamayacağı anlamına gelmez.

Örnek: Önceki 8 milyon TL net tereke örneğinde, ek kazandırma ve başka hesap unsuru olmadığı varsayımıyla eşin saklı payı 2 milyon TL, iki çocuğun her birinin saklı payı 1,5 milyon TL’dir. Toplam 5 milyon TL korunur; kalan 3 milyon TL üzerinde tasarruf serbestisi bulunur.

Mirasbırakanın bir çocuğuyla görüşmemesi, tek başına saklı payı ortadan kaldırmaz. Mirastan çıkarma; mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır suç ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde ihlali gibi kanuni nedenlere dayanmalıdır. Çıkarma sebebinin tasarrufta gösterilmesi ve uyuşmazlık hâlinde ispatı önemlidir. Mirastan yoksunluk ise kanunun ayrıca düzenlediği farklı bir kurumdur. (TMK m. 510–513, 578–579)

8 Mirasçılık belgesi ve temel belgeler

Mirasçılık belgesi, uygulamadaki adıyla veraset ilamı, mirasçıları ve paylarını gösterir. Şartları uygunsa noter tarafından; yargılama, eksik nüfus kaydı veya yabancının talebi gibi durumlarda sulh hukuk mahkemesince verilir. Belge, terekenin bütün mallarını veya borçlarını listeleyen bir envanter değildir; hatalıysa düzeltilmesi veya geçersizliğinin ileri sürülmesi mümkündür. (TMK m. 598)

Bütün belgelerin ilk görüşmede hazır olması gerekmez. Ancak ölüm, öğrenme ve tebliğ tarihleri ile mevcut belgeler gecikmeden paylaşılmalıdır. Mirasçılık belgesini tek bir mirasçının talep edebilmesi, onun diğer mirasçılar adına malları satmaya veya bütün parayı çekmeye yetkili olduğu anlamına gelmez.

Mirasçılık belgesinde kişi veya pay hatası varsa

Eksik mirasçı, yanlış soybağı, ardışık ölümlerin atlanması veya hatalı pay içeren belgeyle paylaşmaya geçilmemelidir. Önce hatanın nüfus kaydından mı, mirasçılık değerlendirmesinden mi yoksa kurum kaydından mı kaynaklandığı belirlenir. Kayıt düzeltme, belgenin iptali ve doğru mirasçılık belgesi verilmesi yollarından uygun olanı izlenir. Noterin verdiği belgeye itiraz ile mahkemece verilen belgenin çekişmeli iptali aynı usul ve görev kurallarıyla yürümeyebilir.

İşlem sonucu: Doğru belge edinildikten sonra önceki tapu, banka veya paylaşma işlemlerine etkisi ayrıca incelenir. Belgenin değiştirilmesi, yapılmış bütün devirleri kendiliğinden geri almaz; gerekiyorsa tescil, iade ve alacak talepleri ayrıca kurulur.

9 Yabancı mirasçılar ve uygulanacak hukuk

Mirasbırakanın veya mirasçıların yabancı olması, birden fazla vatandaşlık, yurt dışındaki yerleşim yeri ya da malvarlığı; dosyaya yabancılık unsuru kazandırabilir. Her mal için aynı ülke hukukunun ve aynı belgenin kullanılacağı varsayılmamalıdır.

5718 sayılı Kanun’a göre miras, esas olarak ölenin millî hukukuna bağlıdır; Türkiye’deki taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması sebepleri, kazanılması ve paylaşılması bakımından terekenin bulunduğu ülke hukukuna bağlanan özel kurallar da vardır. Vasiyetnamenin şekli ve tasarruf ehliyeti ayrıca değerlendirilir. (MÖHUK m. 7, 20)

Bu ayrım özellikle yabancı mirasçılık belgesindeki payların Türkiye’deki taşınmaza uygulanmasında önemlidir. Yabancı belgede yazan oranlar, Türkiye’deki her mal için doğrudan doğru kabul edilmez. Yabancı hukukun içeriğinin belirlenmesi, gerektiğinde ilgili ülke hukukçusuyla koordinasyon gerektirebilir.

Yabancı mirasçının Türkiye’de ikamet izni bulunmaması tek başına mirasçı olmasına engel değildir. Buna karşılık taşınmazın edinimi veya elde tutulması; vatandaşlık, taşınmazın niteliği, özel bölgeler ve Tapu Kanunu sınırlamaları yönünden değerlendirilir. Koşullara göre tasfiye ve bedelin hak sahibine ödenmesi gündeme gelebilir. Mavi Kartlıların durumu, sıradan yabancı statüsüyle otomatik olarak aynı kabul edilmez.

Yetkili mahkeme de talebe göre değişir. Miras davası, taşınmazın aynına ilişkin dava ve yabancı kararın tanınması aynı yetki kurallarına tabi değildir. MÖHUK m. 43, TMK ve usul hükümleri birlikte incelenir. Yabancı ülkedeki varlıkların işlemleri ise o ülkedeki yetkili mercilerle ayrıca yürütülebilir.

10 Yabancı belgeler ve uzaktan temsil

Yurt dışında düzenlenen ölüm, doğum, evlenme, mirasçılık ve temsil belgelerinin Türkiye’de kullanılabilirliği belgenin türüne ve düzenlendiği ülkeye göre belirlenir. Apostil, konsolosluk tasdiki, Türkçe tercüme ve onay işlemleri aynı şey değildir. Milletlerarası sözleşmeler kapsamındaki çok dilli nüfus belgelerinde tasdikten muafiyet bulunabilir; her belge için bütün işlemler birlikte istenmez.

Apostil, belgenin resmî kaynağının doğrulanmasına hizmet eder. Yabancı mirasçılık kararındaki payların Türk hukukuna uygunluğunu veya yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğuracağını garanti etmez. Yabancı mahkeme kararları, noter belgeleri ve Avrupa Mirasçılık Belgesi; nitelikleri ve kullanılacakları işlem bakımından ayrı incelenir. Türkiye’de ayrıca mirasçılık belgesi, tanıma veya tenfiz süreci gerekebilir.

Ad ve soyad değişikliği, farklı alfabe, birden fazla vatandaşlık veya aynı kişinin belgelerde farklı yazılması hâlinde kayıtlar arasında bağ kurulmalıdır. Uyuşmayan kayıtlar açıklanmadan yapılan başvuru gecikmeye veya yanlış mirasçı tespitine yol açabilir.

Türkiye’ye gelmeden birçok işlem, uygun vekâletname ve geçerli belgelerle yürütülebilir. Vekâletname; belge alma, dava, ret, paylaşma, satış veya tahsil gibi hedeflenen işlemlere göre hazırlanır. Her dosyada sınırsız satış ve tahsil yetkisi verilmesi gerekmez.

Ölenden kalan vekâletnameyi otomatik olarak kullanmayın. Ölüm, temsil ve vekâlet ilişkisini kural olarak sona erdirir; sözleşme, işin niteliği ve kanuni istisnalar ayrıca incelenir. Mirasçıların kendi adlarına verecekleri yetki ile mirasbırakanın eski vekâletnamesi birbirine karıştırılmamalıdır. TBK m. 43 ve 513–515

Aile içinde vekâlet verirken intikal yetkisini tasarruf yetkisinden ayırın

Amaç yalnız miras intikali ise vekâletnameyi belge alma, gerekli başvuruları yapma ve mirasçılık belgesine uygun intikal işlemleriyle sınırlayın. Kardeşe, eşe veya başka bir yakına güvenilmesi; satış, bağış, taksim, miras payı devri, para tahsili veya haklardan vazgeçme yetkilerinin de verilmesini gerektirmez. Aynı kişi mirasçı ise paylaşmada kendi menfaati ile sizi temsil görevi çatışabilir.

Vekâletnamede yalnız başlığa bakılmaz. “Dilediği bedel ve şartlarla satmaya”, “bedeli almaya”, “bağışlamaya”, “taksim ve ifraza”, “miras payını devretmeye”, “sulh ve ibraya”, “davadan veya haktan feragate” ilişkin ifadeler gerçek amaçla karşılaştırılır. Başkasını yetkilendirme, kendisine devir veya aynı işlemde karşı tarafı da temsil etme yetkileri ayrıca değerlendirilir. Bir işlem için verilen yetkinin diğerlerini de içerdiği varsayılmaz. Taşınmazı devretme ve bağışlama gibi işlemlerde özel yetki kuralları vardır. TBK m. 504–508

Satış veya paylaşma gerçekten isteniyorsa: Yetki mümkün olduğu ölçüde belirli mal ve işlemle sınırlandırılır; asgari bedel, ödeme yöntemi ve mirasçıya ait banka hesabı açıklaştırılır. Bedelin vekile ödenmesi ve ibra yetkisi ayrıca kararlaştırılır. Vekâletnameye yansımayan aile içi sözlü talimatın üçüncü kişiler karşısında aynı korumayı sağlayacağı düşünülmemelidir. Vekil, yaptığı işlemler hakkında hesap vermek ve aldığı değerleri hak sahibine teslim etmekle yükümlüdür.

Vekâletin kötüye kullanıldığı düşünülüyorsa: Vekâletname örneği, tapu işlem belgesi, banka hareketleri ve yazışmalar gecikmeden incelenir. Yetkinin sona erdirilmesi ve gerekli bildirimler, para veya mal kaybını önleyecek tedbirler ile uygun iade, alacak veya tapu talebi birlikte değerlendirilir. Azil, daha önce yapılan işlemi kendiliğinden iptal etmez; üçüncü kişinin iyiniyeti ve işlemin koşulları sonucu etkiler. Her aile içi uyuşmazlık otomatik olarak suç oluşturmaz.

Bir aile bireyine kurum işlemleri için vekâlet verilmesi, onun mahkemede avukat sıfatıyla temsil yetkisi kazandığı anlamına gelmez. Dava takibi ve kişisel haklardan vazgeçme içeren işlemler ayrıca hukuki değerlendirmeye alınmalıdır.

11 Terekenin araştırılması ve korunması

Tereke araştırması, malvarlığı ile borçların aynı çalışma içinde ortaya konulmasıdır. Tapulu taşınmazlar, banka ve yatırım hesapları, araçlar, şirket payları, alacaklar, kira gelirleri ve ekonomik değeri olan diğer haklar araştırılır. Krediler, kefaletler, kamu borçları, icra takipleri, rehinler, aidatlar ve devam eden davalar da değerlendirilir.

Taşınmazın piyasa değeri ile üzerindeki ipotek tutarı tek başına borcun güncel miktarını göstermez. Ortak banka hesabının tamamı her zaman mirasbırakana ait değildir. Şirketin borcu da her durumda ortağın kişisel borcu sayılmaz; ortaklık türü, kamu borcu sorumluluğu ve kişisel teminatlar ayrıştırılır.

Malvarlığının saklandığı veya kaybolma riski bulunduğu durumlarda sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti ve koruyucu önlemler talep edilebilir. Kurumlara yazı yazılması, malvarlığının kayda alınması, muhafaza tedbirleri ve şartlarına göre temsilci atanması gündeme gelir. Hukuki talebe göre ihtiyati tedbir veya başka geçici koruma yolları da değerlendirilir. (TMK m. 589–590, 640)

Tereke tespiti ile resmî defter tutulması farklıdır. Tespit, malları ve mevcut durumu belirlemeye; TMK m. 619 ve devamındaki resmî defter ise ayrıca borçlardan sorumluluğa ilişkin özel sonuçlara yöneliktir. Bir tespit başvurusu yapıldığı için bütün ret, dava veya itiraz sürelerinin durduğu düşünülmemelidir.

Araştırmanın kapsamı, erişilebilen kayıtlar ve hukuken kullanılabilen başvuru yollarıyla belirlenir. “Tek sorguyla dünyadaki bütün malvarlığı bulunur” şeklinde bir güvence verilemez. Müvekkilin bildiği banka, şirket, şehir, ülke ve işlem bilgileri araştırmayı yönlendirir.

Tereke temsilcisi ve vasiyeti yerine getirme görevlisi

Mirasçılar ortak hareket edemediği için terekenin yönetimi, kira ve alacakların korunması veya bir dava tıkanıyorsa, sulh hukuk mahkemesinden tereke temsilcisi atanması değerlendirilebilir. Temsilci terekenin ortak yararı için, verilen görev sınırında hareket eder; tek bir mirasçının kişisel avukatı veya paylaşmayı tek başına belirleyen kişi değildir.

Vasiyeti yerine getirme görevlisi ise mirasbırakanın tasarrufuyla belirlenebilir ve vasiyetin uygulanmasında görev alır. Atanması, görevi kabulü, yetki sınırları ve mahkeme denetimi incelenir. Her iki görev de banka kartı veya geniş aile vekâletnamesiyle aynı yetkiyi sağlamaz. (TMK m. 550–556 ve 640)

Mirasbırakanın taraf olduğu devam eden dava veya icra takibi varsa, ölümün dosyaya bildirilmesi ve taraf/temsil durumunun düzenlenmesi gerekir. Davanın mirasçılara geçip geçmediği, ret kararının etkisi ve dosyadaki cevap veya kanun yolu süreleri ayrıca değerlendirilir. Ölümün bütün işlemleri kendiliğinden durdurduğu varsayılmamalıdır.

12 Tereke borçları ve mirasın reddi

Mirasçılar, mirası kural olarak ölümle kazanır. Mirası reddetmeyen mirasçıların tereke borçlarından kişisel malvarlıklarıyla ve kural olarak müteselsilen sorumluluğu söz konusu olabilir. Vergi borçları gibi özel kanunlarla düzenlenen sorumluluklar ayrıca değerlendirilir. Borç sorumluluğu ilk kez bankadan para çekildiği anda başlamaz. (TMK m. 599, 641)

Mirasın reddi için genel süre üç aydır. Yasal mirasçı bakımından başlangıç, mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat etmedikçe ölümün öğrenilmesidir. Atanmış mirasçı bakımından kendisine yapılan resmî bildirim önemlidir. Koruma amacıyla defter tutulması, sonradan öğrenme ve önemli sebeple süre uzatılması gibi özel hükümler ayrıca uygulanabilir. TMK m. 606–608 ve 615

Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır; kayıtsız ve şartsız olmalıdır. “Evi alıp krediyi reddetmek” biçiminde seçmeli ret mümkün değildir. Ret, diğer mirasçılara ve altsoya etkileriyle birlikte değerlendirilir. En yakın yasal mirasçıların tamamının reddi, payın sıradaki kişilere olağan biçimde geçmesinden farklı olarak tasfiye sonucunu doğurabilir. (TMK m. 609–612)

Ret hakkını kaybettirebilecek davranışlar

Tereke işlerine olağan yönetimi aşan biçimde karışılması, miras malının gizlenmesi veya kendine mal edilmesi ret hakkını kaybettirebilir. Bankadan kişisel kullanım için para çekmek, tereke malını satmak veya malvarlığını kendi malı gibi tasarruf etmek bu yönden incelenir. TMK m. 610

Buna karşılık her araç kullanımı, her kira tahsilatı veya her koruma işlemi otomatik kabul sayılmaz. İşlemin amacı, zorunluluğu, kapsamı ve kimin yararına yapıldığı önemlidir. Hak kaybını önlemek için gereken işlemler ile kişisel yarara sahiplenme ayrıştırılmalıdır.

Belge beklemek süreyi kendiliğinden uzatmaz. Borç riski varsa ölüm ve öğrenme tarihlerini ilk görüşmede bildirin; inceleme tamamlanmadan ret süresinin geçmesine izin vermeyin.

Ret başvurusundan sonra hangi işlemler izlenir

Başvuru için ölüm ve öğrenme tarihleri, kimlik ve aile kayıtları, varsa mirasçılık belgesi ve uygun temsil belgeleri hazırlanır. Ret beyanının süresinde mahkemeye ulaştığı, tutanağa ve özel kütüğe işlendiği kontrol edilir; reddi gösteren belge temin edilir. Aileye veya bankaya ret niyetini bildirmek, mahkemeye yapılacak başvurunun yerine geçmez. (TMK m. 609)

Sonraki hak sahipleri ayrıca belirlenir. Bir yasal mirasçının reddi, en yakın yasal mirasçıların tamamının reddi ve altsoyun tamamının reddi aynı sonucu doğurmaz. Çocuklar ve sağ kalan eş yönünden ortaya çıkan durum ile gereken yeni başvurular birlikte incelenir. Ret belgesi bütün icra dosyalarını kendiliğinden kapatmaz; ilgili takipte uygun itiraz veya başvuru ayrıca yapılır. (TMK m. 611–614)

13 Hükmen ret ve borç belirsizliğinde diğer seçenekler

Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras, kanundaki koşullarla reddedilmiş sayılabilir. Bu, hükmen ret olarak adlandırılır. Yalnız çok sayıda borç veya icra dosyası bulunması yeterli değildir; ölüm tarihindeki malvarlığı ve borçlar birlikte değerlendirilir. (TMK m. 605/2)

Hükmen ret iddiası olağan üç aylık ret süresine bağlı değildir. Ancak bu durum, icra takiplerine cevap vermemeyi veya mahkeme sürelerini kaçırmayı haklı kılmaz. Terekeyi benimseyen işlemlerin etkisi, savunmanın ileri sürüleceği yol ve ölüm tarihindeki borca batıklığın ispatı ayrıca değerlendirilir.

Resmî deftere göre kabul, borç sorumluluğunun her durumda yalnız miras mallarının değeriyle sınırlandığı anlamına gelmez. Deftere yazılmış borçlardan mirasçının kişisel malvarlığıyla sorumluluğu ve bazı yazılmamış borçlara ilişkin istisnalar bulunur. Bu seçenek, “borcu sınırlar” şeklinde tek cümleyle tercih edilmemelidir. (TMK m. 619–630)

Resmî tasfiyede ise mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu bakımından farklı bir rejim uygulanır. Bir mirasçının talebinin sonuç doğurması, diğer mirasçıların kabul durumu da dikkate alınarak incelenir. (TMK m. 632–636)

Defter tamamlandığında yeni seçim süresini kaçırmayın

Resmî defter süreci, başvuruyla bitmez. Defter ve bildirimler incelendikten sonra mahkemenin beyanda bulunmaya çağırdığı süre izlenir. Mirasçı bu aşamada ret, resmî tasfiye, deftere göre kabul veya kayıtsız şartsız kabul seçeneklerinden uygun olanını değerlendirir. Kanuni bir aylık beyan süresinde sessiz kalmak, deftere göre kabul sonucunu doğurur. Ek süre verilebilecek hâller ayrıca incelenir. (TMK m. 626–627)

14 Vasiyetname ve miras sözleşmesi hazırlığı

Miras planlaması, ölümden sonraki intikal işlemlerinden önce yapılır. Amaç; malvarlığının, aile yapısının, saklı payların ve varsa işletmenin devamının birlikte değerlendirilmesidir. Birden fazla ülkede mal bulunuyorsa belgelerin birbirini istemeden geçersiz kılması veya çelişkili hükümler içermesi önlenmelidir.

Tasarruf ehliyeti, iradenin serbestliği, tanıkların uygunluğu, tasarrufun kapsamı ve önceki belgeler incelenir. Bir kişiyi terekenin belli oranına mirasçı atamak ile belirli bir taşınmazı vasiyet etmek farklı hukuki sonuç doğurur. (TMK m. 502–503, 516–517, 528, 531–545)

İvazlı feragatin altsoya etkisi ve aksine anlaşma bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir. Aile şirketleri için pay devri, şirket yönetimi ve miras planlaması birlikte kurulabilir; şirket sözleşmesi veya aile anayasası, zorunlu miras ve şekil kurallarının yerine geçmez.

15 Vasiyetnamenin açılmasından teslim ve tescile kadar süreç

Ölümden sonra bulunan vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın gecikmeden yetkili sulh hukuk mahkemesine teslim edilmelidir. Kanun, teslimden başlayarak bir ay içinde açılmasını ve ilgililere bildirilmesini düzenler. Bu bir ay, belgeyi elinde tutan kişinin bekleme süresi değildir. Sonradan bulunan vasiyetnameler için de açılma işlemleri yapılır. (TMK m. 595–597)

İlk aşama belgenin açılması ve ilgililere bildirilmesidir

Vasiyetname aslı veya resmî örneği, ölüm kaydı, bilinen mirasçılar ve adresleri dosyaya sunulur. Sulh hukuk mahkemesi açılma ve bildirim işlemlerini yürütür. Açılma tutanağı, karar, tebligatlar ve önceki vasiyetnameler temin edilir. Yurt dışındaki kişilere tebligat ve adres eksiklikleri işlem takviminde ayrıca izlenir.

Vasiyetnamenin açılması, geçerliliğinin kesin olarak onaylandığı veya saklı payların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Açılma dosyasında “itiraz ediyorum” demek de iptal veya tenkis davasını kendiliğinden açmaz. Bir aylık belgeye ilişkin itiraz süresi, iptal ve tenkise ilişkin dava sürelerinden ayrıdır; her birinin başlangıcı belgeler üzerinden izlenir.

İkinci aşama vasiyetle verilen hakkın türünü belirlemektir

Üçüncü aşama itirazları ve uygulama yolunu birlikte değerlendirmektir

Vasiyetnameye dayanan kişi, belge ve hakkın niteliğine uygun başvuruyu yapar. Vasiyet nedeniyle hakkının zedelendiğini düşünen kişi ise geçersizlik, saklı pay ve gerekiyorsa koruma tedbirlerini değerlendirir. Bir tarafın bütün malvarlığını elinde tutması veya diğerinin yurt dışında yaşaması, tek başına hukuki sonucun belirleyicisi değildir.

Dördüncü aşama vasiyetin yerine getirilmesidir

Vasiyet alacaklısı, varsa vasiyeti yerine getirme görevlisine; yoksa yükümlü yasal veya atanmış mirasçılara karşı hakkını ileri sürer. Borcun muacceliyetinden sonra yerine getirme sağlanmazsa, uygulamada vasiyetnamenin tenfizi olarak da anılan, talebin içeriğine göre teslim, ödeme veya tapu tesciline yönelik dava gündeme gelir. Atanmış mirasçının durumu aynı değildir; her vasiyetname için zorunlu olarak aynı dava açılmaz. TMK m. 598–602

İlgili karara karşı kanun yolları, gereken kesinleşme, vergi işlemleri, tapu veya banka başvurusu, fiilî teslim ve tahsil ayrı takip edilir. “Vasiyetname açıldı” ile “vasiyet edilen mal teslim edildi” farklı sonuçlardır. Hangi tarafın onayı veya mahkeme kararı gerektiği kazanılan hakka göre belirlenir.

Yabancı vasiyetnamede şekil ve uygulanacak hukuk ayrıca incelenir. Türkiye’de vasiyetin yerine getirilmesi ile yabancı mahkeme kararının tanınması veya tenfizi farklı hukuki işlemlerdir.

16 Veraset ve intikal vergisi ve beyan takvimi

Miras yoluyla geçen malvarlığı için veraset ve intikal vergisi değerlendirmesi yapılır. Vergiye tabi veraset intikalinde, pay istisna tutarının altında kalsa da beyanname verilmesi gerekir. Kanundaki özel muafiyet ve istisnalar ayrıca incelenir. Beyanname yükümlülüğü ile fiilen vergi ödenmesi aynı şey değildir.

Verginin kapsamı; mirasbırakanın ve hak sahibinin vatandaşlığı, malların bulunduğu ülke ve intikalin niteliğine göre belirlenir. Yurt dışındaki bütün mallar otomatik olarak Türkiye’deki verginin dışında değildir. Yabancı ülkede ödenen vergilerin mahsup koşulları ve belge gereklilikleri de değerlendirilir.

Veraset yoluyla intikalde genel beyan süreleri

Gaiplik ve diğer özel hâllerin başlangıç kuralları farklıdır. Bir mirasçının dosyasında ret süresi üç ay iken vergi beyan süresinin daha uzun olması, ret için de aynı uzun sürenin kullanılabileceği anlamına gelmez. (VİVK m. 9)

Beyan için mirasçılık ve ölüm belgeleri, malvarlığı bilgileri, taşınmazların vergiye esas değerleri, banka ve şirket kayıtları, indirilebilecek belgeli borç ve giderler hazırlanır. Her mirasçının payı ve istisnası ayrı değerlendirilir. Değerler ölüm ve intikalin ilgili olduğu dönem kurallarına göre belirlenir.

Mirasbırakanın devam eden gelir vergisi, ticari faaliyet ve diğer vergisel yükümlülükleri, veraset ve intikal vergisinden ayrıdır. Vergi aslına ilişkin sorumlulukla ölüm nedeniyle düşen kişisel vergi cezaları birbirine karıştırılmaz. Mali hesaplama ve beyannameler bakımından ilgili meslek mensuplarıyla koordinasyon sağlanır. (VUK m. 12 ve 372)

17 Vergi tutarları ve ödeme düzeni

2026 yılı veraset istisnaları

Eş için yüksek istisnanın kanuni koşulu altsoy bulunmamasıdır; bu koşul yalnız “eş tek mirasçıysa” şeklinde daraltılmamalıdır. Diğer mirasçıların varlığı ayrıca miras payı hesabını etkiler.

2026 yılı kademeli vergi tarifesi

Vergi, istisna ve kanuni indirimlerden sonra kalan matraha kademeli uygulanır; bütün tutara en yüksek oran uygulanmaz. Sağlıkta bağışlama ile ölüm üzerine miras intikali farklı vergisel sonuçlar doğurabilir. Ana, baba, eş ve çocuklar arasındaki belirli ivazsız intikallerde yarım oran uygulaması vardır; evlatlıktan evlat edinene yapılan intikaller bu özel kuralın dışındadır.

Hesap örneği: Yalnız veraset yoluyla oluşan ve istisna ile indirimlerden sonra 4 milyon TL kalan bir matrahta, ilk 3 milyon TL için 30.000 TL, kalan 1 milyon TL için 30.000 TL olmak üzere toplam 60.000 TL vergi hesaplanır. Bu, örnek matrah üzerinden hesaplamadır; taşınmazın satış fiyatının doğrudan vergi matrahı olduğu anlamına gelmez.

Tahakkuk eden vergi genel olarak üç yılda, mayıs ve kasım aylarında altı eşit taksitte ödenir. Taksitli ödeme hakkı bulunması, taşınmazın sonraki satışında vergi ilişiğinin aranmayacağı anlamına gelmez.

18 Tapuda miras intikalinin başvuru ve tamamlama aşamaları

Tapu intikali, mirasbırakan adına kayıtlı taşınmaz hakkının mirasçılık durumuna göre mirasçılar adına kaydedilmesidir. İntikal, mirası paylaşma veya bir mirasçının payını diğerine devretme işlemi değildir. Önce hangi hakların mirasa geçtiği, mirasçılık belgesinin doğruluğu ve borç/ret değerlendirmesi açıklığa kavuşturulur.

Yalnız mirasçılık belgesine uygun intikal başvurusunu mirasçılardan biri yapabilir. Bütün mirasçıların birlikte satış yapması veya paylaşma sözleşmesi imzalamasıyla aynı durum söz konusu değildir. Bu başvuru, başvuran kişiye diğerlerinin paylarını kendi üzerine geçirme veya satma yetkisi vermez. TKGM miras intikali açıklamaları

Vergi beyanı ile intikalin tamamlanması ayrı izlenir

Veraset vergisinin tahakkuku beklenmeden tapuda miras intikali yapılabilir. Buna karşılık intikalden sonraki devir ve ferağ ile ayni hak tesisinde, taşınmaza isabet eden veraset ve intikal vergisinin tamamen ödenmesi koşulu ayrıca uygulanır. Taksit hakkı ile sonraki satış için gereken vergi işlemleri birbirine karıştırılmaz. Tapu işleminin yapılmış olması, mirasçının beyanname verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. (VİVK m. 19/2)

İntikal, satış işlemi gibi nitelendirilerek aynı masraf hesabı yapılmamalıdır. Veraset vergisi, kurum işlem giderleri ve varsa sonradan yapılacak taksim veya satışın vergi ve harçları ayrı hesaplanır. Belediye emlak vergisi bildirimleri ve kayıt değişikliği de kendi süresi ve usulü içinde izlenir.

İşlemi durduran veya ayrı değerlendirme gerektiren durumlar

Kimlik/ad farklılığı, eski veya hatalı tapu kaydı, daha sonra ölen mirasçı, eksik aile kaydı, birbiriyle çelişen veraset belgeleri, tarım arazisi veya yabancı mirasçı sınırlaması varsa ilgili sorun çözümlenir. Vasiyetnameye dayanan tescilde, yalnız yasal mirasçıları gösteren belgeyle yetinilmesi doğru olmayabilir.

İpotek, haciz veya üçüncü kişi lehine kurulmuş bir hak, taşınmaz malikinin ölümüyle kural olarak ortadan kalkmaz. Buna karşılık mirasbırakanın bizzat sahibi olduğu kişisel intifa hakkı, hak sahibinin ölümüyle sona erer ve mirasçılara intikal etmez. Hakkın mirasbırakana mı üçüncü kişiye mi ait olduğu ayrılır. TMK m. 797

İntikalden sonra aile konutunun kullanımı, kira gelirleri, anahtar ve belge teslimi, ortak giderler ve ilerideki satış/paylaşma ayrıca düzenlenir. Yıllardır intikal yapılmamış olması işlemi kendiliğinden imkânsız hâle getirmez; ancak her ölüm ve devir halkası için gerekli belgeler tamamlanır.

19 Elbirliği mülkiyeti ve paylı mülkiyet

Elbirliği mülkiyetinden paylı mülkiyete geçiş; birlikte başvuru, kanundaki bildirimli usul veya mahkeme yolu gibi seçeneklerle değerlendirilebilir. Bu dönüşüm her dosyada zorunlu değildir ve taşınmazın fiilen bölünüp bağımsız bölümler hâline gelmesi anlamına gelmez. (TMK m. 640, 644)

Miras payının devri, belirli bir taşınmaz payının satışıyla aynı değildir. Mirasçılar arasındaki miras payı devrinde yazılı şekil; üçüncü kişiyle yapılan sözleşmede noterlikçe düzenleme koşulu bulunur. Üçüncü kişi, sırf bu sözleşmeyle miras ortaklığına katılmış olmaz; paylaşma sonunda ilgili mirasçıya özgülenecek değer üzerinde talep hakkı elde eder. (TMK m. 677)

Kira, kullanım ve zorunlu giderler için yazılı bir yönetim ve hesaplaşma düzeni kurulması yararlıdır. Bir mirasçının tek başına kullanımı, diğerlerinin gelir veya tazminat taleplerini gündeme getirebilir; ancak kullanım tazminatı her durumda otomatik doğmaz. Kullanımdan dışlama, bildirim, fiilî paylaşım ve somut olayın koşulları incelenir.

Bir mirasçı malı tek başına kullanıyor veya kiraları topluyorsa

Mirasçılar arasındaki kullanım anlaşması, malın kimde bulunduğu, kira sözleşmesi, tahsilat ve gider kayıtları birlikte incelenir. Elde edilen kira gelirinden pay istemek, haksız kullanım nedeniyle ecrimisil istemek ve ortaklığın giderilmesini istemek farklı taleplerdir. Bunlardan birinin ileri sürülmesi diğerlerini kendiliğinden kapsamaz.

Ecrimisil değerlendirmesinde kullanım ve gelirden yararlanma talebinin karşı tarafa bildirilmesi, uygulamadaki adıyla intifadan men, bunun aranmadığı durumlar, fiilî kullanım ve tarafların hakları ayrıca incelenir. Her aile evinde oturma hâli için ölüm tarihinden başlayan otomatik kira borcu kurulamaz. Anahtar, kullanım talebi ve reddine ilişkin yazışmalar, kira dekontları, gider belgeleri ve mevcut anlaşmalar saklanmalıdır. Paylı mülkiyette kullanım ve giderler bakımından TMK m. 693–694; haksız zilyetlikte tazminat bakımından TMK m. 995 dikkate alınır.

20 Banka araç ve şirket paylarında intikal süreçleri

Banka ve yatırım hesaplarında bilgi alma ile para çekme farklıdır

Önce ölüm ve mirasçılık belgeleriyle ilgili banka veya yatırım kuruluşuna başvurularak hesap, mevduat, yatırım, kredi ve teminat bilgileri araştırılır. Ölüm tarihindeki bakiye, vergi beyanına esas yazı ve güncel hesap durumu birbirinden ayrılır. Ortak hesabın ne kadarının mirasbırakana ait olduğu, rehin, bloke ve kredi mahsubu ayrıca incelenir.

Vergi beyanı ve bankanın ödeme için aradığı vergi ilişiği veya kanuni kesinti usulü tamamlanır. Ardından hak sahipleri, gerekli ortak talimat, vekâlet veya mahkeme kararı belirlenir; ödeme yapılacak hesaplar doğrulanır. Bilgi alma yetkisi, tereke parasının tamamını çekme yetkisi değildir. Elbirliği hâlinde bir mirasçının tek başına başvurması, bankanın tüm parayı ona ödemesini gerektirmez. (TMK m. 640; VİVK m. 17)

Ödeme dekontları, yapılan kesintiler, kalan hesaplar ve varsa kapatılan ürünler kayıt altına alınır. Vadeli hesapların çözülmesi, menkul kıymetlerin satılması veya dövizin çevrilmesi ayrıca ekonomik karar içerir; intikal yetkisinin bunları sınırsız biçimde içerdiği varsayılmaz. Kiralık kasa bulunuyorsa içindekilerin tespiti, açılması ve teslimi kurumun hukuka uygun usulüyle yürütülür.

Mirasçının yurt dışındaki hesabına ödeme isteniyorsa hak sahipliği, vergi ve kaynağı gösteren belgeler ile bankanın transfer koşulları hazırlanır. Türkiye’deki intikalin bitmesi, bütün yurt dışı banka ve vergi işlemlerinin de tamamlandığı anlamına gelmez. Ölenin şifresi veya banka kartı kullanılarak işlem yapılmamalıdır.

Araçta intikal ile satış veya bir mirasçıya bırakma ayrılır

Araç ve ruhsat kayıtları, mirasçılık belgesi, kimlik/temsil, vergi ve varsa rehin/haciz durumu hazırlanır. Aracın mirasçılar adına intikali, anlaşmayla bir mirasçıya bırakılması veya üçüncü kişiye satılması seçeneklerinden hangisinin istendiği belirlenir. Başkalarının miras payı üzerinde işlem varsa gerekli irade ve yetki ayrıca sağlanır.

Yetkili noter ve tescil işlemleri tamamlandıktan sonra yeni kayıt, trafik sigortası, aracın fiilî teslimi, anahtarlar ve mevcut borç/giderler kontrol edilir. Aracı fiilen kullanıyor olmak, diğer mirasçıların paylarını ortadan kaldırmaz. Taşınır ve değerli eşya tesliminde de kimin ne aldığı envanter ve teslim kaydıyla belirlenir.

Şirket payı mirası yönetim ve temsil düzeniyle birlikte ele alınır

Önce şirket türü, mirasbırakanın payı, esas sözleşme, pay senetleri veya kayıtları ve kişisel teminatları belirlenir. Mirasçılık belgesi şirkete sunulur; pay defteri, gerekli ticaret sicili ve ilgili kayıt işlemleri tamamlanır. Pay üzerinde birden fazla mirasçı varsa ortak temsil ve pay sahipliği haklarının kullanılması düzenlenir. Anonim ve limited şirketlerde uygulanacak hükümler aynı değildir. (TTK m. 494, 596, 599)

Şirket payının miras kalması, şirketin taşınmazlarının veya banka hesaplarının doğrudan mirasçılara ait olması değildir. Şirket malvarlığı şirketin mülkiyetinde kalır. Mirasbırakanın şirketten alacağı, şirkete borcu, ödenmemiş sermaye, kişisel kefalet ve kamu borcu sorumluluğu ayrı kalemlerdir.

Mirasbırakan tek müdür veya tek imza yetkilisiyse şirketin ödeme, çalışan ve sözleşme süreçlerinin durmaması için yönetim/temsil boşluğu giderilir. Payların aile içinde bölüşülmesi, bir mirasçıda toplanması veya satılması ayrıca müzakere edilir. Şahıs işletmesinde faaliyetin sürdürülmesi veya kapanışı için vergi ve çalışan işlemleri ayrıca izlenir.

21 Tarım arazileri ve ehil mirasçı

Tarla, bağ, bahçe veya zeytinlik bulunan miraslarda yalnız genel paylaşma kurallarına bakmak yeterli değildir. 5403 sayılı Kanun; tarımsal arazi büyüklükleri, ekonomik bütünlük ve mirasla devir bakımından özel hükümler içerir. Ölüm tarihi, özellikle 15 Mayıs 2014 öncesi ve sonrası ayrımı, uygulanacak rejimi etkileyebilir.

Kanuni koşullarla arazi bir veya birden fazla mirasçıya, aile malları ortaklığına, mirasçıların kuracağı limited şirkete ya da üçüncü kişiye devredilebilir. Anlaşma bulunmazsa sulh hukuk mahkemesi önünde ehil mirasçıya devir veya satış değerlendirilir.

Ehil mirasçı değerlendirmesi; kişisel durum, tarımsal faaliyeti sürdürebilme ve mevzuattaki ölçütlere dayanır. Erkek çocuk, en büyük çocuk veya araziyi fiilen kullanan kişi otomatik olarak tek hak sahibi olmaz. Araziyi devralan mirasçının diğer mirasçıların pay bedellerini ödemesi ve finansmanı önemlidir.

Özel rejimin uygulandığı dosyalarda, anlaşmalı mülkiyet devri için mirasın açılmasından itibaren bir yıllık düzenleme ve işlemsizlik hâlinde Bakanlığın vereceği üç aylık süre ile mahkemeye başvuru süreci dikkate alınır. Bu süreler, mirasın reddi süresiyle karıştırılmaz.

Devirden sonraki tarım dışı kullanım nedeniyle değer artışına ilişkin kanuni paylaşım hükümleri gibi devam eden haklar da sözleşmede gözden kaçırılmamalıdır. Her tarım arazisinin hiçbir şekilde bölünemeyeceği veya ehil mirasçıya karşılıksız geçeceği yönünde genel bir sonuç çıkarılamaz. (m. 8/B–8/İ)

22 Dijital varlıklar ve ölüm nedeniyle doğan diğer haklar

Kripto varlıklar, elektronik para bakiyeleri, alan adları, çevrim içi satış hesaplarından alacaklar, telif gelirleri ve ekonomik değeri olan dijital haklar tereke araştırmasına dâhil edilebilir. Önce ekonomik hakkın kime ait olduğu, hangi kurum veya platformda bulunduğu ve hukuken devredilebilirliği belirlenir.

Ekonomik hakkın intikali ile hesaba teknik erişim farklıdır. Platform sözleşmeleri, kimlik doğrulama, kişisel haberleşme ve üçüncü kişilerin verileri erişimi etkileyebilir. Her sosyal medya hesabının devredileceği veya her dijital cüzdanın kurtarılabileceği söylenemez. Dijital miras için bütün varlık türlerini tek biçimde çözen bir işlem usulü varsayılmamalıdır.

İlk envanterde platform adı, hesap sahibi, bilinen cüzdan adresi ve varlığın türü kaydedilebilir. Parolalar, özel anahtarlar ve kurtarma kelimeleri gelişigüzel e-posta veya mesaj eki olarak paylaşılmamalı; erişim ve teslim güvenli, yetkili bir yöntemle planlanmalıdır.

Hayat sigortası, bireysel emeklilik ve sosyal güvenlikten ölüm nedeniyle yapılacak ödemeler bakımından, lehtar veya hak sahipliği hükümleri ayrıca incelenir. Ödemenin lehtara mı terekeye mi ait olduğu; veraset veya başka bir vergisel rejime tabi olup olmadığı ilgili sözleşme ve mevzuata göre belirlenir. Bu haklar, terekenin genel miras payları tablosuna otomatik olarak eklenmez.

23 Mirasçıların anlaşması ve paylaşma sözleşmesi

Mirasçılar; varlıkları paylara göre ayırmayı, belirli malı bir mirasçıya bırakıp diğerlerine bedel ödemeyi, malları birlikte satmayı veya ortaklığı sürdürmeyi kararlaştırabilir. Anlaşmanın sürdürülebilir olması için değerler kadar borçlar, teslim, vergi ve ödeme güvenceleri de açıklığa kavuşturulmalıdır.

Miras paylaşma sözleşmesi yazılı şekle tabidir. Taşınmaz tescili, temsil, küçük veya kısıtlı mirasçı ve yabancı belge koşulları ayrıca yerine getirilir. Mirasbırakan sağken yapılan miras sözleşmesi veya feragat sözleşmesi, ölümden sonraki paylaşma sözleşmesiyle aynı değildir. (TMK m. 676–677)

Sözleşmede belirlenmesi gereken temel konular: Paylaşmaya katılanlar; mirasçılık ve paylar; paylaşılacak mallar; değerleme yöntemi; üstlenilen borçlar; denkleştirme ve ödeme takvimi; teminatlar; tapu ve kurum işlemleri; teslim ve kullanım; gelir ve gider hesabı; sonradan ortaya çıkan mal veya borçların durumu; uyuşmazlık hâlindeki yol.

Mirasçıların kendi aralarında bir borcu yalnız bir kişiye yüklemesi, alacaklıyı her durumda bağlamaz. Alacaklı karşısındaki kanuni sorumluluk ile mirasçılar arasındaki iç hesaplaşma ayrı ele alınmalıdır. Paylaşma sonrası sorumluluğa ilişkin süreler de dosya kapanışında izlenir. (TMK m. 681–682)

Bütün mirasçıların bir avukata birlikte başvurması mümkündür; ancak menfaat çatışması varsa ortak temsil sürdürülemez. Büromuz, kimi temsil ettiğini ve hizmetin sınırlarını baştan açıklar. Aile içi uzlaşmanın sağlanması, herhangi bir mirasçının bilgilendirilmeden hakkından vazgeçmesi üzerine kurulmaz.

24 Arabuluculuk ve ortaklığın giderilmesi

Taşınır veya taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, dava öncesinde dava şartı arabuluculuk uygulanır. Bu kural, bütün miras davalarının arabuluculuğa tabi olduğu anlamına gelmez. Talebin niteliği ayrı belirlenir. Acil geçici hukuki koruma ihtiyacı da arabuluculuk görüşmelerinin sonunu beklemeden değerlendirilir.

Arabuluculukta payların devri, bir mirasçının diğerlerinin paylarını satın alması, serbest satış, ödeme planı veya kullanım düzeni görüşülebilir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak alınarak uygun dava açılır. Tapu devri içeren anlaşmalarda icra edilebilirlik ve tescil koşulları ayrıca gözetilir.

Ortaklığın giderilmesi davasında bütün ilgili malik ve mirasçıların belirlenmesi gerekir. Önce aynen paylaşma imkânı değerlendirilir; taşınmazın hukuken ve fiilen bölünememesi durumunda satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilebilir. Tarım arazileri ve diğer özel taşınmazlar için özel hükümler saklıdır. (TMK m. 642, 698–699)

Satış kararı sonrasında kesinleşme, değerleme, satış ilanı, elektronik artırma, ihale bedelinin ödenmesi ve paranın dağıtılması aşamaları bulunur. Bedel, satış giderleri ve ilgili haklar dikkate alınarak paylaştırılır. Değerlemeye veya satış işlemlerine itiraz süreleri tebligat ve işlem türüne göre ayrı izlenir.

Karar noktası: Davanın hedefi her zaman “evi bana vermek” değildir. Satış yoluyla ortaklığın giderilmesi isteniyorsa, malın aile dışına çıkması ihtimali ve ihaleye katılmak isteyen mirasçının finansmanı baştan değerlendirilmelidir.

25 Miras taşınmazlarının satışında 2026 düzenlemesi

7589 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. İlgili satışlarda malik yapısı, ilan tarihi ve kanunun geçiş hükmü birlikte değerlendirilir.

Özel ilk artırma, bütün maliklerin mülkiyeti miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin malik olmadığı taşınmazlarda, ortaklığın satışla giderilmesi hâlinde uygulanır. İlk artırmaya yalnız malik mirasçılar katılır ve bu özel usul bir defaya mahsustur.

Bu artırmada teklifin, muhammen kıymetin yüzde yüzü ile öncelikli alacaklar toplamından yüksek olan tutarı ve buna ek satış ve paylaştırma masraflarını aşması gerekir. Satış olmazsa ikinci artırma genel hükümlere tabidir; üçüncü kişiler de katılabilir.

En yüksek teklifi verdiği hâlde bedeli süresinde yatırmayan kişinin teminatı ve paydaşlara yapılacak ödemeler yönünden sonuçlar doğar; ayrıca teklif bedelinin yüzde beşi oranında idari para cezası öngörülmüştür. İhaleye katılım, teminat ve finansman önceden planlanmalıdır.

Geçiş kuralı: Yürürlükten önce ilanı yapılmış açık artırmalarda eski hükümler uygulanır. Bu düzenleme, pay satışındaki yasal önalım hakkıyla aynı değildir; her miras taşınmazının koşulsuz önce mirasçılara satılacağı anlamına gelmez. (m. 1 ve geçici m. 1/1)

26 Pay satışında önalım hakkı

Paylı mülkiyette bir payın üçüncü kişiye satılması, diğer paydaşların kanuni önalım hakkını gündeme getirebilir. Hak, koşulları varsa alıcıya karşı dava yoluyla kullanılır. Bağış, miras yoluyla geçiş ve paydaşlar arasındaki işlem, sırf mülkiyet değişikliği olduğu için otomatik olarak önalım doğurmaz. (TMK m. 732–734)

7571 sayılı Kanun ile değişen kurallarda; noter aracılığıyla satış bildiriminden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl esas alınır. 25 Aralık 2025’ten önceki satışlarda, geçiş hükmü nedeniyle önceki düzenleme ve iki yıllık üst süre ayrıca değerlendirilir.

Önalım bedelinde mahkemenin belirlediği rayiç değer ve alıcıya düşen tapu giderleri önemlidir. Mahkemenin verdiği kesin sürede nakden yatırma yükümlülüğü gözden kaçırılmamalıdır. Yeni bedel düzenlemesinin yürürlük öncesinde açılmış davalara etkisi de geçiş hükmünde düzenlenmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlar ile cebri artırmalarda yasal önalım kullanılamaz. Fiilî paylaşım, feragat, satışın gerçek niteliği ve bildirimler somut dosyada değerlendirilir. “Tapudaki düşük satış bedelini ödeyip payı kesin alırım” düşüncesiyle hareket edilmemelidir.

27 Mirasçıdan mal kaçırma ve muris muvazaası

Mirasbırakanın gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazı, mirasçıların miras hakkını engellemek amacıyla satış gibi göstermesi muris muvazaası uyuşmazlığını doğurabilir. Görünürdeki işlem ile gerçek irade arasındaki fark araştırılır. Her aile içi satış veya çocuklardan birine yapılan her devir muvazaalı değildir.

Tapu işlem belgeleri, satış bedelinin ödenip ödenmediği, alıcının ödeme gücü, taşınmazın değeri, mirasbırakanın devir için makul ihtiyacı, aile ilişkileri ve bakım koşulları birlikte değerlendirilir. Tanık anlatımları ve mali kayıtlar önemli olabilir. Tek başına düşük bedel veya mirasçılar arasındaki dengesizlik, bütün incelemenin yerine geçmez.

Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil talebi, koşulları varsa saklı pay sahibi olmayan mirasçılar bakımından da gündeme gelebilir. Ancak açık bağışlama, taşınır veya para aktarımı, gerçek satış ve ehliyetsizlik iddiası aynı hukuki çerçevede ele alınmaz. Talep, işlemin niteliğine göre kurulmalıdır.

Hazırlanacak bilgiler: Taşınmazın ada ve parseli; devrin tarihi ve tarafları; resmî senet; bilinen bedel ve ödeme kayıtları; bakım ilişkisi varsa buna ilişkin belgeler; mirasbırakanın sağlık ve irade durumuyla bağlantılı kayıtlar; olayı bilen kişiler.

Bu dava türünün süre rejimi, vasiyetnamenin iptali veya tenkisle aynı değildir. Buna rağmen beklemek risksiz değildir: Sonraki devirler, üçüncü kişilerin iyiniyeti ve delil kaybı sonucu etkileyebilir. Malın yeniden devredilme riski varsa uygun geçici koruma tedbirleri gecikmeden değerlendirilir.

28 Hangi miras uyuşmazlığında hangi hukuki yol izlenir

Vasiyetnamenin iptali, tenkis ve denkleştirme birbirini otomatik olarak takip eden üç zorunlu dava değildir. Her birinin koşulu, tarafları ve sonucu farklıdır. Saklı pay ihlali tek başına vasiyetnamenin iptal sebebi değildir; denkleştirme ise geçerli bir vasiyetnamenin kabul edilmiş olmasına bağlı değildir.

İptal sebebi ile saklı pay ihlali aynı dosyada bulunuyorsa, koşulları oluştuğunda öncelikle iptal, bu talebin esastan reddi hâlinde tenkis biçiminde terditli talep kurulabilir. Tenkis için önce ayrı bir iptal davasının bitmesini beklemek, süre ve usul riski doğurabilir. Taleplerin açık kurulması ve her talebin süresinin korunması gerekir. HMK m. 111

“Vasiyetnameyi kabul ediyorum” şeklindeki bir beyanın yalnız belgenin varlığını kabul mü, sulh veya haktan vazgeçme mi içerdiği ayrıca incelenir. Mahkemede veya aile arasında, anlamı ve sonuçları açıklanmamış kabul, ibra ve feragat belgeleri imzalanmamalıdır.

29 Vasiyetnamenin iptali davası

Hangi durumda gündeme gelir

Vasiyetnamenin düzenlendiği sırada tasarruf ehliyetinin bulunmaması; yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama; hukuka/ahlâka aykırı içerik, koşul veya yükleme; kanuni şekle uyulmaması iptal incelemesinin temel nedenleridir. Miras payını beğenmemek veya bir kardeşe fazla mal bırakılması tek başına iptal sebebi değildir. İptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı dava açabilir; davalılar, iptali istenen tasarruf ve bundan yararlanan kişiler üzerinden belirlenir. TMK m. 557–559

Başvuru öncesi hangi belgeler hazırlanır

Vasiyetname ve düzenleme dosyası; açılma ve tebligat belgeleri; mirasçılık belgesi; varsa önceki vasiyetnameler; düzenleme tarihine yakın sağlık ve tedavi kayıtları; tanık bilgileri; baskı veya aldatmaya ilişkin yazışmalar; gerekiyorsa karşılaştırmaya elverişli el yazısı ve imza örnekleri incelenir. İleri yaş veya tek başına bir hastalık adı, düzenleme anında ehliyetsizliği kesin olarak göstermez. İnceleme, hukuki işlem tarihindeki durumla bağlantılı yürütülür.

Dava nasıl ilerler

Önce iptal nedeni, menfaat, doğru davalılar ve süreler belirlenir. Türk iç hukukunda genel olarak asliye hukuk mahkemesi görevli; mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir. Yabancılık unsurunda milletlerarası yetki ayrıca incelenir. Dava dilekçesinde somut olaylar ve istenen iptalin kapsamı açıklanır; mal devri veya delil kaybı riski varsa uygun geçici koruma istenir.

Dilekçeler ve ön incelemeden sonra kayıtlar toplanır; ilgili tanıklar dinlenir, gerekli uzman/bilirkişi incelemeleri yapılır. Tıbbi veya imza incelemesinin konusuyla hukuki geçerlilik değerlendirmesi ayrıdır. Rapor, taraf açıklamaları ve karşı deliller tartışıldıktan sonra hüküm verilir.

Süre ve kararın sonucu

Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahipliğini öğrendiği tarihten başlayan bir yıllık hak düşürücü süre önemlidir. Vasiyetnamenin açılmasından başlayan, iyiniyetli davalılara karşı on ve iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıllık üst süreler ayrıca uygulanır. Hükümsüzlüğün savunma olarak ileri sürülmesi ile aktif iptal talebi aynı süre rejiminde değildir.

İptal kararı bütün mirasın otomatik olarak belirli kişiye verilmesi değildir. Kısmi/tam iptal, taraflar, önceki vasiyetnameler ve mirasçılık durumuna göre belgelendirme ve kurum kayıtları yeniden değerlendirilir. Kanun yolu ve gereken kesinleşmeden sonra tescil, teslim veya iade adımları tamamlanır.

30 Saklı payın korunması ve tenkis davası

Geçerli vasiyetname saklı pay ihlalini ortadan kaldırmaz

Tenkis; saklı payını alamayan mirasçının, tasarruf edilebilir sınırı aşan kazandırmanın kanuni ölçüde azaltılmasını istemesidir. Vasiyetnamenin önce mirasçı tarafından kabul edilmesi veya iptal davasının sonuçlanması şart değildir. Geçerli vasiyetnameye karşı da tenkis istenebilir. Ayrıca TMK m. 565 kapsamındaki bazı sağlararası karşılıksız kazandırmalar da incelemeye girer. (TMK m. 560–571)

Hangi bilgilerle hesap yapılır

Önce saklı pay sahibi kişi ve yasal miras payı belirlenir. Ölüm tarihindeki malvarlığı, borçlar, eşin mal rejiminden doğan hesap, tenkis hesabına eklenecek kazandırmalar, davacının aldığı değerler ve diğer hak sahipleri birlikte değerlendirilir. Tek bir taşınmazın değerinden doğrudan saklı pay yüzdesi almak yeterli değildir. Dava konusu malın niteliğine göre tenkis oranı ile ödenecek bedelin değerleme zamanı da ayrılabilir.

Başvurudan uygulamaya süreç

Vasiyetname, tapu devirleri, bağış ve banka kayıtları ile aile/mirasçılık belgeleri temin edilir; hangi kazandırma ve hangi kişi yönünden talepte bulunulacağı belirlenir. Genel görevli mahkeme asliye hukuk; Türk iç hukukunda yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Taleple bağlantılı koruma ihtiyacı ve varsa iptal talebiyle ilişki baştan kurulur.

Yargılamada tereke ve kazandırmalar araştırılır; değer ve tenkis hesabı gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Tenkis sırası ve kazandırmalar arasındaki oran gözetilir. Bölünmez malda kanuni seçim hakkı ve bedel sonucu gündeme gelebilir. Kararın sonucu her zaman tapunun tamamının geri verilmesi değildir; olayın koşullarına göre tescil veya bedel ve buna bağlı uygulama işlemleri doğabilir. (TMK m. 564 ve 570)

Süreyi iptal davasını bekleyerek geçirmeyin

Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl; her hâlde vasiyetnamelerde açılmadan, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl esas alınır. Bir tasarrufun iptalinin önceki tasarrufu yürürlüğe sokması hâlinde özel başlangıç kuralı vardır. Tenkisin def’i olarak ileri sürülmesi ile dava açılması ayrıdır. (TMK m. 571)

Basit örnek: Yalnız iki çocuğun mirasçı olduğu, borç ve ek kazandırma bulunmadığı, hesaplamaya esas net terekenin 8 milyon TL olduğu ve tamamının vasiyetle bir çocuğa bırakıldığı varsayılsın. Diğer çocuğun yasal payı 4 milyon TL, saklı payı 2 milyon TL’dir. Tenkisin amacı bu varsayımda 4 milyon TL yasal payın tamamını değil, eksik kalan 2 milyon TL saklı payı korumaktır. Gerçek dosyada alınmış diğer değerler ve hesap unsurları sonucu değiştirir.

31 Mirasta denkleştirme ve iade süreci

Sağlıkta verilen mallar paylaşım hesabını etkileyebilir

Denkleştirme, yasal mirasçıların miras paylarına mahsuben aldıkları sağlararası karşılıksız kazandırmaların paylaşımda hesaba katılmasıdır. Altsoya verilen kuruluş sermayesi, malvarlığı devri veya borçtan kurtarma gibi kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmedikçe kanundaki koşullarla denkleştirmeye tabi olabilir. Denkleştirme talebi için saklı payın ihlal edilmiş olması veya vasiyetname bulunması gerekmez. TMK m. 669–675

Olağan hediyeler, geleneğe uygun evlenme giderleri ve normal eğitim giderleri için aynı sonuç kurulamaz. Gerçek satış ile karşılıksız kazandırma; olağan yardım ile miras payına mahsuben edinim ayrılır. Denkleştirmeden muaf tutma iddiası, tenkis haklarını her durumda ortadan kaldırmaz.

Belge ve talep nasıl hazırlanır

Devir/ödeme tarihi, malın kaynağı, tapu veya banka kaydı, borcun kimin tarafından ödendiği, mirasbırakanın açıklamaları, önceki aile anlaşmaları ve mirasçıların birbirlerine bildirmediği kazandırmalar araştırılır. İddianın “kardeşime hep daha çok verildi” düzeyinde kalmaması; somut kazandırmanın, karşılıksızlığın ve miras payıyla ilişkisinin ortaya konulması gerekir.

Önce paylaşma hesabında anlaşma aranır. Uyuşmazlık sürerse bağımsız denkleştirme/iade talebi veya paylaşma süreciyle bağlantılı uygun talep değerlendirilir. Bağımsız davada genel olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir; paylaşma ve ortaklığın giderilmesi talepleriyle ilişki, görev, yetki ve arabuluculuk koşulları ayrıca belirlenir. Bir miras uyuşmazlığındaki bütün taleplerin aynı mahkemede aynı usulle görüleceği varsayılmamalıdır.

Değerleme ve kararın uygulanması

Denkleştirme, kazandırmanın denkleştirme anındaki değeri üzerinden yapılır. Kanuni koşullarla aynen geri verme veya miras payına mahsup seçenekleri vardır; gelir, gider, yarar ve zarar da incelenebilir. Bu değerleme, tenkis hesabının her aşamasıyla aynı tarih ve yöntemle yapılmaz. (TMK m. 671–673)

Basit örnek: Yalnız iki çocuğun mirasçı olduğu, başka borç veya kazandırma bulunmadığı bir dosyada paylaşılacak 6 milyon TL ile çocuklardan birinin önceden aldığı ve denkleştirmeye tabi güncel değeri 2 milyon TL olan kazandırma birlikte düşünülür. Toplam hesap 8 milyon TL, kişi başına 4 milyon TL olur. Önceden 2 milyon TL alan çocuk kalan terekeden 2 milyon TL, diğeri 4 milyon TL alır. Örnekte denkleştirme şartlarının oluştuğu varsayılmıştır.

Paylaşmanın tamamlanıp tamamlanmadığı, yapılan sözleşme, kazandırmanın öğrenilmesi ve talebin niteliği süre incelemesinde önemlidir. Tenkisteki bir ve on yıllık süreler denkleştirmeye aynen aktarılmamalıdır. Talep paylaşma öncesinde ortaya konulmalı; paylaşma sonrası iddialar için süre ve sözleşmenin bağlayıcılığı ayrıca değerlendirilmelidir.

32 Uyuşmazlık sırasında koruma ve karar sonrası işlemler

Dava açılması tek başına malın satışını veya paranın çekilmesini engellemez. Malın üçüncü kişiye devri, hesapların boşaltılması veya delillerin kaybı riski varsa talebe uygun ihtiyati tedbir ve diğer koruma yolları ayrıca değerlendirilir. Tedbirin konusu, yaklaşık ispat, teminat ve uygulanmasına ilişkin süreler izlenir; her miras davasında bütün terekeye otomatik bloke konulmaz. HMK m. 389–397

Vasiyetnameye dayanan kişi ve hakkında dava açılan mirasçı da kendi belgesini, kazanımını, süre itirazlarını ve karşı delillerini sunmalıdır. Tebligata cevap vermemek, kendi lehine vasiyetname bulunduğu için risk olmadığı düşüncesi veya yalnız karşı tarafın belge sunmasını beklemek savunmayı zayıflatabilir.

Karar verildiğinde önce hangi kişi hakkında, hangi mal veya bedel yönünden ve hangi kapsamda hüküm kurulduğu belirlenir. İstinaf/temyiz yolu ve süreleri incelenir. Taşınmazın aynına ilişkin kararlar kesinleşmeden yerine getirilemez; para alacağı hükümlerinin icra rejimi ayrıca değerlendirilir. Her hüküm için aynı kesinleşme kuralı uygulanmaz. (HMK m. 350 ve 367)

Ardından gereken mirasçılık belgesi değişikliği, vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi, tapu/şirket kaydı, banka tahsilatı, malın teslimi, gelir-gider hesabı ve gerekiyorsa ilamlı icra işlemleri yürütülür. Kısmi kazanım, başka mirasçı veya daha sonra bulunan mal varsa kalan işlemler belirlenir. Böylece dava sonucu, hak sahibinin fiilen kullanabileceği bir sonuca dönüştürülür.

33 Süreleri birlikte izleme tablosu

Bu tablo takvim başlangıcını tek başına belirlemez. Ölüm, öğrenme, tebliğ, açılma ve satış tarihleri dosyadaki belgelerle ayrı ayrı kaydedilir.

İcra itirazı, tedbir, satış, ihale ve kanun yolu süreleri karar ve işlem türüne bağlıdır; bu tabloya tek bir “miras davası süresi” olarak eklenemez. Vergi dairesinden veya mahkemeden evrak gelmesi hâlinde, zarf ve tebliğ belgesi de saklanmalıdır.

34 Sık yapılan hatalar ve doğru yaklaşım

35 Sık sorulan sorular

Bütün mirasçıların Türkiye’ye gelmesi gerekir mi

Birçok işlem uygun vekâletname ve geçerli belgelerle uzaktan yürütülebilir. Ancak işlem türü, temsil koşulları ve yabancı belgelerin niteliği ayrıca değerlendirilir. “Hiçbir aşamada gelmeye gerek yoktur” şeklinde bütün dosyalara uygulanan bir kural kurulamaz.

Bir mirasçı işbirliği yapmıyorsa hiçbir işlem yapılamaz mı

Hayır. Mirasçılık belgesi alınması, terekenin korunması ve uygun mahkeme talepleri gibi işlemler değerlendirilebilir. Buna karşılık bütün malların anlaşmalı paylaşılması veya satılması için gerekli taraf iradeleri sağlanmalıdır. İşbirliği bulunmaması hâlinde yargısal yollar vardır.

Üç ay geçtiyse borçlardan kurtulma ihtimali tamamen biter mi

Olağan ret hakkı bakımından ciddi risk oluşur. Ancak sürenin başlangıcı, önemli sebepler ve hükmen ret koşulları ayrı incelenir. Borca batıklık iddiası, hiçbir inceleme yapmadan borçları yok sayma imkânı vermez.

Mirasçılık belgesi bütün borçları ve malları gösterir mi

Hayır. Belge, mirasçıları ve paylarını gösterir. Malvarlığı, borç ve kayıt araştırması ayrıca yapılır. Sonradan bulunan bir mal için tamamlayıcı vergi ve kurum işlemleri gerekebilir.

Kardeşime daha önce verilen ev otomatik geri alınır mı

Hayır. Gerçek satış, açık bağış, miras payına mahsuben kazandırma ve muvazaalı işlem farklıdır. Bedel, irade, şekil, saklı pay ve denkleştirme kuralları incelenerek uygun talep belirlenir.

Mirası reddedersem çocuklarıma ne olur

Sonuç; hangi mirasçının reddettiğine, başka mirasçıların durumuna ve özel tasfiye hükümlerine bağlıdır. Küçük çocuklar bakımından temsil ve süreler ayrıca önemlidir. Ret kararı yalnız başvuran kişinin payı üzerinden değerlendirilmemelidir.

Miras kalan evde oturmaya devam edebilir miyim

Konutun mülkiyeti, aile konutu niteliği, sağ kalan eşin özel hakları, diğer mirasçıların kullanımı ve aralarında anlaşma bulunup bulunmadığı incelenir. Evde oturmak tek başına bütün taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkı kazandırmaz.

Ortaklığın giderilmesi davasında mutlaka satış olur mu

Önce aynen paylaşmanın mümkün olup olmadığı değerlendirilir. Satış kararı verilirse artırma ve ödeme aşamaları ayrıca yürür. Tarım arazileri, kat mülkiyetine elverişlilik ve taşınmazın özellikleri sonucu etkileyebilir.

Yabancı ülkeden alınan mirasçılık belgesi yeterli olur mu

Belgenin türü, düzenlendiği ülke ve Türkiye’de yapılacak işlem belirleyicidir. Tasdik ve tercüme yanında Türkiye’de mahkeme incelemesi veya yeni mirasçılık belgesi gerekebilir. Apostil, bütün bu incelemelerin yerine geçmez.

Süreç ne kadar sürer ve ne kadar masraf çıkar

Tek bir süre veya ücret yoktur. Mirasçı sayısı, ülkeler, eksik kayıtlar, kurum cevapları, uyuşmazlık, değerleme ve satış aşamaları süreyi etkiler. Resmî harçlar, tercüme ve tasdik, vergi, bilirkişi ve satış giderleri ile avukatlık ücreti ayrı kalemlerdir. Çalışmanın kapsamı ve tahmini gider planı dosyaya göre açıklanır.

36 İlk görüşme için hazırlık ve dosyanın tamamlanması

İlk görüşmeye gelmeden bütün kurum işlemlerini yapmanız gerekmez. Aşağıdaki mevcut bilgilerin paylaşılması, doğru başlangıç yapılmasını sağlar:

• Mirasbırakanın adı, kimlik bilgisi, vatandaşlığı, son yerleşim yeri ve ölüm tarihi.
• Ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz tarihler.
• Aile yapısı; eş, çocuklar, önceki evlilikler, evlatlık, küçük veya kısıtlı mirasçılar.
• Türkiye ve yurt dışındaki bilinen malvarlığı; banka, taşınmaz ve şirket bilgileri.
• Bilinen borç, kredi, kefalet, icra veya dava dosyaları.
• Vasiyetname, miras sözleşmesi, feragat veya önceki paylaşma belgeleri.
• Daha önce alınmış mirasçılık belgeleri ve yapılmış vergi ya da tapu işlemleri.
• Para çekme, kira tahsili, satış veya imza gibi ölüm sonrasında yapılmış işlemler.
• Tebligatlar ve yaklaşan son tarihler.
• Hedefiniz: Ret, intikal, anlaşmalı paylaşma, malı koruma, pay satın alma veya uyuşmazlığın çözülmesi.

İşlem bittiğinde hangi sonuçlar kontrol edilir

Tescil ve kurum kayıtları, teslim edilen varlıklar, banka ödemeleri, paylaşma bedelleri, gelir ve gider hesabı, vergi taksitleri ve devam eden dava ya da takipler birlikte kontrol edilir. Mirasçıya yalnız bir karar örneği verilmesiyle dosyanın ekonomik ve idari bütün sonuçlarının tamamlandığı varsayılmaz.

Sonradan ortaya çıkan mal, borç veya başka mirasçı bakımından izlenecek yol açıklanır. Süresi devam eden yükümlülükler ve saklanması gereken belgeler müvekkile bildirilir. Varsa yabancı ülke ayağındaki işlemlerin tamamlanma durumu da ayrıca takip edilir.

37 Güneş & Güneş bu süreçte hangi işleri üstlenir

Başlangıçta hukuki durumu ve öncelikleri belirleriz

Ölüm ve öğrenme tarihlerini, aile yapısını, vatandaşlıkları, bilinen malvarlığını, borçları ve önceki işlemleri inceleriz. Ret, resmî defter, tebligat veya mal kaybı riski varsa, bunları başvuruların önceliğine yerleştiririz. Hangi kişiyi temsil ettiğimizi, kapsamı ve dosyada alınması gereken kararları açıkça belirleriz.

Belgeleri ve Türkiye ayağındaki işlemleri koordine ederiz

Kişiye özel belge listesi hazırlar; yabancı belgelerin kullanılabilirliğini, tercüme ve tasdik ihtiyacını, vekâletnamenin kapsamını değerlendiririz. Mirasçılık belgesi, tereke araştırması, koruma önlemleri, tapu, banka, araç ve şirket payı işlemlerinin hukuki takibini yürütürüz. Vergi ve değerleme çalışmasını ilgili uzmanlarla aynı işlem planında koordine ederiz.

Anlaşmayı ve gerektiğinde yargısal çözümü yürütürüz

Mirasçılar arasındaki görüşmeleri, uygulanabilir paylaşma ve ödeme koşulları üzerinden yönetiriz. Uygun dosyalarda arabuluculuk ve anlaşma seçeneklerini değerlendirir; uyuşmazlık sürerse mirasın reddi, vasiyetnamenin iptali veya yerine getirilmesi, tenkis, denkleştirme, muris muvazaası, ortaklığın giderilmesi ve ilgili alacak taleplerinde hukuki temsil sağlarız. Aile içi vekâletin kapsamını ve paylaşma belgelerinin haklara etkisini ayrıca inceleriz.

Karardan sonra uygulamayı takip ederiz

Mahkeme kararının alınmasının yanında tescil, teslim, satış, ödeme ve hesaplaşma aşamalarını da çalışma kapsamına göre izleriz. İhaleye katılım, teminat ve bedel sürelerini; vergi taksitleri ve devam eden dosyaları takip planına alırız. Müvekkile tamamlanan işlemleri ve kalan yükümlülükleri anlaşılır biçimde bildiririz.

Yurt dışındaki avukat, mali müşavir veya aile temsilcisiyle yürüyen dosyalarda Türkiye’deki hukuki işlemlerin koordinasyonunu üstlenebiliriz. Mali ve teknik uzmanlık gerektiren incelemeler ilgili uzmanlarca yapılır; büromuz bunların hukuki sonuçlarını ve sürece etkisini değerlendirir.

38 Dosyanızı birlikte değerlendirelim

Miras dosyasında aynı belge, her aile için aynı sonucu doğurmaz. Bir kişinin önceliği borç riskinden korunmakken, diğerinin önceliği aile evinin paylaşılması, yurt dışı belgelerin tamamlanması veya geçmiş bir devrin incelenmesi olabilir.

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu olarak 1999’dan bu yana edindiğimiz birikimi; dosyaya özel inceleme, açık iletişim ve düzenli takiple birleştiriyoruz. Amacımız, hangi hakkınızın bulunduğunu, hangi işlemin gerekli olduğunu ve hangi kararın hangi sonucu doğuracağını görünür kılmaktır.

İlk iletişiminizde bulunduğunuz ülkeyi veya ili, ölüm tarihini, bilinen malvarlığını ve varsa tebliğ edilmiş karar ya da yaklaşan süreyi belirtmeniz yeterlidir. Mevcut belgeler üzerinden ilk çalışma çerçevesini oluşturur, eksikleri ve izlenecek yolu açıklarız.

Gizlilik: Paylaşılan kimlik, aile, malvarlığı ve hukuki süreç bilgileri; avukatlık meslek sırrı, kişisel verilerin korunması ve hukuki hizmetin gerektirdiği sınırlar içinde değerlendirilir. Aile içindeki diğer kişilere bilgi paylaşımı ve ortak temsil kapsamı ayrıca belirlenir.

Kaynakça

Bu liste, makalenin konularına göre 19 Ekim 2026 tarihinde derlenen mevzuat, resmî kurum açıklamaları ve resmî içtihat erişim kaynaklarını içerir. Eski üretim sırasında fiilen kullanılan kaynakların eksiksiz geçmiş kaydı olduğu iddia edilmemektedir.

Metinlerin niteliği: TBMM kabul metinleri ile kurum arşivlerindeki eski PDF’ler sonraki değişikliklerin tamamını göstermeyebilir. Önalım için 7571 sayılı Kanun, miras taşınmazlarının satışında 7589 sayılı Kanun, 2026 yılı vergi tutarlarında 57 Seri No.lu Tebliğ ayrıca dikkate alınmıştır. Güncel uygulamada işlem/ölüm/satış tarihi ve yürürlük hükümleri birlikte incelenir.

1. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — UYAP Mevzuat, m. 181; 202, 218–241; 426, 462–463; 495–682; 688–703; 706; 732–734; 797; 995. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — TBMM kabul metni, m.19, 43, 237, 504–508, 513–515. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — UYAP Mevzuat, m.4, 11, 74, 111, 190, 224, 322/2, 350, 367, 382–388, 389–397. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

4. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — TBMM kabul metni, m.1–2, 4, 7, 20, 43, 50–59. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

5. 6217 sayılı Kanun m.14 ile 1512 sayılı Noterlik Kanununa eklenen mirasçılık belgesi hükümleri — TBMM, 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/A, 71/B, 71/C; 6217 sayılı Kanun m.14. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

6. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu — Gelir İdaresi Başkanlığı, m.1–5, 7–13, 16–19. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

7. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği (Seri No:57) — GİB resmî PDF, m.3–5; 31.12.2025 tarihli, 33124 sayılı Resmî Gazete, 5. Mükerrer. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

8. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu — GİB resmî kanun metni, m.12, 16, 164, 372. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

9. 2644 sayılı Tapu Kanunu — TKGM resmî PDF, m.26, 35; ek m.1. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

10. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü — Miras intikali hakkında sık sorulan sorular, Miras intikali için gereken belgeler ve başvuru açıklamaları. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

11. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — UYAP Mevzuat, m.494, 596, 599. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

12. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu — Tarım ve Orman Bakanlığı resmî PDF, m.8/B–8/İ; geçici m.5. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

13. Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı — Dava şartı arabuluculuk açıklaması, 6325 sayılı Kanun m.18/B; 7445 sayılı Kanunla getirilen düzenleme. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

14. 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — TBMM, m.35–37 ve 39; TMK m.733–734 ve geçici m.1. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

15. 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — TBMM, m.1, geçici m.1/1 ve yürürlük maddesi; 2004 sayılı İİK m.114 değişikliği. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

16. 5 Ekim 1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi — HCCH, m.1–5. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

17. 8 Eylül 1976 tarihli Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine İlişkin Sözleşme (CIEC No.16) — resmî sözleşme metni, m.1 ve 8. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

18. Muris muvazaası ve 01.04.1974 tarihli, 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararını açıklayan Yargıtay karar metni — UYAP resmî içtihat kaydı, 01.04.1974 tarihli, 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına ilişkin açıklamalar. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..

19. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununa göre açıklama — Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü arşiv belgesi, 5901 sayılı Kanun m.28; Mavi Kart açıklamaları. Resmî erişim. Erişim/kontrol tarihi: 19.10.2026..