Türkiye’de Yabancı Çalışma İzni Başvurusu: Gerekli Belgeler, Yurt İçi ve Yurt Dışı Başvuru Rehberi

Çalışma izninin hukuki niteliği ve başvuru yolunun belirlenmesi

Çalışma izni, yabancıya belirli bir işveren, işyeri, görev ve süre çerçevesinde Türkiye'de çalışma hakkı sağlayan idari işlemdir. Süreli izin, yabancının her işte veya her işveren yanında çalışmasına izin veren genel bir kart değildir. İzin üzerinde veya sistem kaydında gösterilen işveren, görev, işyeri ve süre sınırları önemlidir. [1, m.6 ve 10]

Çalışma izni ikamet izninin yerine geçer mi?

6458 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti, kanunda belirtilen özel statüler hariç olmak üzere geçerlilik süresince ikamet izni yerine geçer. Bu sonuç, çalışma izni başvurusunun yapılmasıyla değil, geçerli iznin düzenlenmesiyle doğar. Çalışma izni sona erdiğinde veya iptal edildiğinde, yabancının ayrıca geçerli bir ikamet izni ya da farklı bir kalış statüsü bulunup bulunmadığı derhâl kontrol edilmelidir. Uluslararası koruma başvuru sahibi, şartlı mülteci ve geçici koruma kapsamındaki yabancılara verilen çalışma izinleri ikamet izni yerine geçmez. [9-10]

Başvuruyu yabancı mı, işveren mi yapar?

Bir işverene bağlı çalışma izninde başvuru, yabancıyı istihdam edecek gerçek veya tüzel kişi işveren tarafından e-İzin sistemi üzerinden yapılır. İşveren kaydı, temsil yetkisi ve elektronik imza başvurunun teknik temelidir. Bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni, Turkuaz Kart veya mevzuatta özel düzenlenen statülerde başvurucu ve temsil biçimi farklılaşabilir. Bu rehber ağırlıklı olarak işverene bağlı süreli çalışma izni başvurusunu ele almaktadır.

Yurt içi çalışma izni başvurusu

En az altı ay süreli geçerli ikamet izni ne anlama gelir?

Bakanlığın güncel açıklamasına göre yurt içi başvuru, Türkiye'de bulunan ve en az altı ay süreli geçerli ikamet izni bulunan yabancı için yapılır; yabancının 99 ile başlayan yabancı kimlik numarası bulunur. Buradaki ölçüt, başvuru tarihinde kartın mutlaka altı ay daha geçerli olması şeklinde anlaşılmamalıdır. İkamet izninin düzenlenmiş toplam süresi ve başvuru tarihindeki geçerliliği birlikte değerlendirilir. Bakanlıkça uygun görülen yabancılar ile koruma statülerine ilişkin özel başvuru yolları saklıdır. [3-5]

Yurt içi başvurunun adımları

1. Yabancının geçerli pasaportu, ikamet statüsü ve yabancı kimlik numarası kontrol edilir.
2. Gerçek iş ve görev tanımı ile ücret belirlenir; iş sözleşmesi imzalanır.
3. İşveren veya yetkilendirilen kullanıcı e-Devlet üzerinden e-İzin sistemine girer ve işyeri kaydını elektronik imzayla oluşturur.
4. Başvuru türü seçilir; yabancı, işyeri, görev, ücret ve çalışma yeri bilgileri doldurulur.
5. İş sözleşmesi, pasaport, diploma ve işveren belgeleri ile gerekiyorsa ön izin ve sektör belgeleri yüklenir.
6. Başvuru elektronik imza ile tamamlanır; başvuru numarası ve yüklenen gerçek dosyalar saklanır.
7. Ek bilgi veya belge talebi, sonuç ve ödeme bildirimi e-İzin, UETS ve kayıtlı iletişim kanallarından takip edilir. [3-5]

Yabancının ikamet izni bulunması, çalışma izninin otomatik verileceği anlamına gelmez. Başvuru, 6735 sayılı Kanun, uluslararası işgücü politikası ve güncel değerlendirme kriterleri kapsamında ayrıca incelenir. [1, m.7 ve 9]

Yurt dışı çalışma izni ve çalışma vizesi başvurusu

İki aşamalı başvuru ve 16 haneli referans numarası

Yurt dışı başvuru iki aşamada yürütülür. Yabancı, vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliği ya da başkonsolosluğuna şahsen başvurarak çalışma izni ve çalışma vizesi sürecini başlatır. Dış temsilcilik yabancıya 16 haneli referans numarası verir. İşveren, bu numarayı kullanarak Türkiye'de e-İzin başvurusunu tamamlar. Bakanlığın uygulama kılavuzunda referans numarasının işverene iletilmesi ve başvurunun belirtilen süre içinde tamamlanması öngörülür; bu nedenle konsolosluk belgesi üzerindeki son tarih ayrıca kontrol edilmelidir. [3, 5]

Yurt dışı başvurunun adımları

1. İşveren ve yabancı, görev, ücret ve çalışma koşullarını içeren iş sözleşmesini imzalar.
2. Yabancı, yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine başvurur.
3. Dış temsilcilikten alınan 16 haneli referans numarası işverene gönderilir.
4. İşveren e-İzin sisteminde yurt dışı başvuru türünü seçer, referans numarasını girer ve belgeleri yükler.
5. Başvuru elektronik imzayla tamamlanır; değerlendirme ve ek belge talepleri takip edilir.
6. Olumlu sonuçta harç ve değerli kâğıt bedeli ile vize işlemleri tamamlanır.
7. Yabancı çalışma vizesiyle Türkiye'ye giriş yapar; işe başlama, SGK ve adres tescili yükümlülükleri yerine getirilir. [2-5, 8-9]

Yurt dışında bulunan yabancı için Türkiye'de sıradan bir ikamet izni başvurusu açmak, çalışma izni sürecinin yerini tutmaz. Yurt dışı başvurunun konsolosluk ve işveren işlemleri birbirine bağlıdır.

e-İzin sistemi, elektronik imza ve başvuru kayıtları

İşveren kaydı ve temsil yetkisi

Şirket başvurusunda ticaret sicili, vergi ve SGK kayıtlarıyla uyumlu işyeri kaydı oluşturulur. Başvuruyu yapan kişinin şirketi temsil veya e-İzin'de işlem yapma yetkisi bulunmalıdır. Yetkisiz kişi hesabından başlatılan, elektronik imzayla tamamlanmayan veya yanlış işyeri altında açılan başvuru, esas incelemeye geçmeden sorun doğurabilir.

Başvurunun tamamlandığı nasıl anlaşılır?

Formun doldurulması ve dosyanın bilgisayardan seçilmesi başvurunun tamamlandığını göstermez. Elektronik imza aşamasının sonuçlanması, başvuru numarasının oluşması ve başvurunun e-İzin'de “değerlendirmede” görünmesi gerekir. İşveren; başvuru formunu, yüklenen dosyaların son sürümlerini, elektronik imza kaydını ve sistem ekranını arşivlemelidir.

Otuz günlük değerlendirme süresi

Usulüne uygun ve belgeleri tam başvuruların değerlendirilmesi 30 gün içinde tamamlanır. Ek bilgi veya belge istenirse 30 günlük süre, talep edilen bilgi ve belgelerin sisteme yüklenmesinden itibaren başlar. Bu süre, otomatik kabul süresi değildir; Bakanlık ilgili kamu kurumlarının veya meslek kuruluşlarının görüşünü alabilir. [1, m.7; 5]

Çalışma izni için gerekli belgeler

Aşağıdaki liste genel çerçevedir. Başvuru türü, görev, sektör ve yabancının statüsü ek belge ihtiyacını değiştirebilir.

Pasaport ve tercüme

Pasaport Latin harfleriyle düzenlenmemişse yeminli tercüman veya resmî makam onaylı Türkçe tercüme başvuruya eklenir. Bakanlık, düzenlenecek çalışma iznini pasaport bitiş tarihinden 60 gün önceki tarihi aşmayacak şekilde sınırlar; başvuru tarihinde 60 günden az geçerliliği kalan pasaportla yapılan başvurular işleme alınmaz. [4]

Diploma ve mesleki belgeler

Diploma, özellikle mesleki hizmetler ve Bakanlığın gerekli gördüğü görevlerde zorunludur. Diploma ile iş sözleşmesindeki görev arasında açık bağlantı kurulmalıdır. Ev hizmetlerinde diploma yerine son bitirilen okula ilişkin beyan yeterli olabilir; bakım deneyimi ve yabancının nitelikleri yine değerlendirmede önem taşır. [4, 6]

İşverenin mali ve kurumsal belgeleri

Ticaret Sicil Gazetesi, sermaye ve ortaklık yapısını; bilanço ve gelir tablosu ise mali yeterliliği gösterir. Bir belgenin sisteme yüklenmesi yeterli değildir; başvuru tarihinde yürürlükteki kriteri karşıladığı ve doğru işverene ait olduğu ortaya konulmalıdır. Şube bazında çalışan sayısı aranan sektörlerde merkez şirket toplamı ile başvuru yapılan işyeri karıştırılmamalıdır. [6]

Sektöre ve mesleğe göre ek belgeler

Eğitim ve sağlık sektöründe ön izin

Özel öğretim kurumlarında çalışacak yabancı eğitim personeli için Millî Eğitim Bakanlığı veya Yükseköğretim Kurulu; özel sağlık kuruluşlarında görev alacak yabancı sağlık meslek mensubu için Sağlık Bakanlığı veya ilgili il sağlık müdürlüğü ön izni gerekir. Kurumun açılış, ruhsat ve faaliyet belgeleri de başvuruya eklenir. Ön izin, çalışma izninin yerine geçmez; çalışma izni değerlendirmesinin özel şartıdır. [4, 6]

Ev hizmetleri

Ev hizmetlerinde yabancı istihdamı çocuk, engelli veya yaşlı bakımı ile hasta refakati amaçlarıyla sınırlandırılmıştır. Başvuruyu yapabilecek kişi ile bakımı yapılacak kişi arasındaki ilişki, bakım ihtiyacı ve yabancının nitelikleri güncel kriterlere göre açıklanmalıdır. Genel temizlik veya gündelik ev işi tek başına çalışma izni için yeterli görülmeyebilir. [6]

Turizm, eğlence ve havacılık

Turizm işletmelerinde işletme veya faaliyet belgesi; eğlence sektöründe yabancı sanatçının mesleki geçmişi, iki dilli sözleşme ve işletme belgesi; havacılıkta ilgili sivil havacılık belgeleri gerekebilir. Eski sözleşme ve ücret şablonları kullanılmadan önce güncel kriter ve asgari ücret kontrol edilmelidir. [4, 6]

Mühendis, mimar ve diğer mesleki hizmetler

Mühendislik ve mimarlık görevlerinde diploma, mesleki yeterlilik ve ilgili meslek mevzuatı incelenir. Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler bakımından unvan değişikliği yapılarak aynı faaliyetin yürütülmesi hukuka uygunluk sağlamaz. Fiilî görev, sözleşme ve başvuru formu aynı olmalıdır.

Özellik arz eden doğrudan yabancı yatırımlar ve irtibat büroları

Özellik arz eden doğrudan yabancı yatırımlar ile irtibat bürolarında kilit personel ve işletme statüsüne ilişkin özel belgeler istenebilir. Yatırım veya şirket ortaklığı bulunması tek başına çalışma izni verilmesini zorunlu kılmaz; ilgili özel düzenleme ve güncel kriterler birlikte uygulanır.

Değerlendirme kriterleri başvuruyu nasıl etkiler?

Beş Türk çalışan ve mali yeterlilik

Genel kural, çalıştırılmak istenen her yabancı için aynı işyerinde en az beş Türk vatandaşının istihdamıdır. Yeni kurulan bilanço esaslı işyerlerinde en az 500.000 TL ödenmiş sermaye; faal işyerlerinde ise 500.000 TL sermaye, 8.000.000 TL net satış veya 150.000 ABD doları ihracat alternatiflerinden biri aranır. Son yıl net satışları 50.000.000 TL veya üzerinde olan işyerlerinde ilk beş yabancı için istihdam kriteri uygulanmaz. [6]

Ücret kriteri

Başvuru tarihinde geçerli brüt asgari ücret üzerinden üst düzey yöneticiler ve pilotlarda 5 kat; mühendis ve mimarlarda 4 kat; diğer yöneticilerde 3 kat; uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde 2 kat; ev hizmetleri ve diğer işlerde en az 1 kat ücret aranır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL olduğundan aylık brüt eşikler sırasıyla 165.150 TL, 132.120 TL, 99.090 TL, 66.060 TL ve 33.030 TL'dir. Bu tutarlar 2026 yılına özgüdür ve asgari ücret değiştiğinde yeniden hesaplanmalıdır. [6, 13]

İstisnalar ve 3 Ağustos 2026 değişiklikleri

Başvuru tarihinden önceki üç yılda Türkiye'de en az bir yıl yasal kalışı bulunan yabancılar için yapılan yurt içi başvurularda, aynı işyerinde en fazla üç yabancıyla sınırlı olmak üzere istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmayabilir; yabancı sayısı Türk çalışan sayısını aşamaz. Bilişim, eğitim, sağlık, turizm, ev hizmetleri, hayvancılık ve geçici sektör düzenlemeleri gibi özel kriterler ayrıca incelenir. Kriter istisnası, çalışma izni alma zorunluluğundan muafiyet anlamına gelmez. [6]

Başvurunun olumlu sonuçlanması, harç ve işe başlama

2026 harç ve kart bedeli

2026 yılında bir yıla kadar süreli çalışma izni harcı 12.574,90 TL, iki yıllık izin harcı 25.149,80 TL, üç yıllık izin harcı 37.724,70 TL ve değerli kâğıt bedeli 964 TL'dir. Ödeme bildiriminin ardından 30 gün içinde harç ve değerli kâğıt bedeli yatırılmazsa başvuru reddedilir. Tutarlar her yıl değiştiğinden işlem tarihindeki resmî tarife esas alınmalıdır. [7]

Yurt içi başvurudan sonra işe başlama

Yurt içinden düzenlenen çalışma izninde yabancı, izin başlangıç tarihinden itibaren bir ay içinde sosyal güvenlik yükümlülükleri yerine getirilerek işe başlatılmalıdır. SGK bildirimi, başvuruda taahhüt edilen görev, ücret ve tam zamanlı çalışma koşullarıyla uyumlu olmalıdır. [5, 8]

Yurt dışı başvurudan sonra giriş ve işe başlama

Yurt dışından izin alan yabancı, çalışma vizesi işlemlerini tamamlayarak Türkiye'ye girer; giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ve her hâlükârda çalışma izni başlangıcından itibaren altı ay içinde çalışmaya başlamalıdır. Çalışma izniyle Türkiye'ye gelen yabancının adres kayıt sistemine tescili de süresinde yapılmalıdır. [5, 9]

Bildirim yükümlülüğü

İşe başlama, işin sona ermesi ve çalışma izninin iptalini gerektiren hâller 15 gün içinde Bakanlığa bildirilir. Bildirim, SGK işe giriş veya çıkış işleminin kendisi değildir; iki yükümlülük ayrı mevzuata dayanır ve birlikte takip edilmelidir. [1, m.22; 8]

Başvurunun reddi ve hukuki yollar

6735 sayılı Kanun'un 9. maddesinde uluslararası işgücü politikasına uygun olmama, yanıltıcı belge, yabancı istihdam gerekçesinin yetersizliği, mesleğin yabancıya kapalı olması, gerekli nitelik veya ön iznin bulunmaması, değerlendirme kriterlerinin karşılanmaması, kamu düzeni ve eksik belgenin süresinde tamamlanmaması gibi ret sebepleri düzenlenmiştir. Karara karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir; itirazın reddi hâlinde idari yargı yolu açıktır. İtiraz veya dava, yabancıya kendiliğinden çalışma hakkı vermez. [1, m.9 ve 21; 5, 11]

Başvuruda sık yapılan hatalar

• Yurt içi başvuru şartı oluşmadan sırf yabancı Türkiye'de bulunduğu için başvuru açmak.
• Yurt dışı referans numarasını yanlış işveren veya yanlış başvuru türünde kullanmak.
• İş sözleşmesindeki görev, ücret ve çalışma yerini başvuru formuyla farklı yazmak.
• Elektronik imza tamamlanmadan başvurunun verildiğini düşünmek.
• Eski sermaye, ciro veya ücret ölçütlerini kullanmak.
• Şube bazında uygulanacak istihdam ölçütünü şirket toplamı üzerinden hesaplamak.
• Ön izin gerektiren meslekte yalnız diploma yüklemek.
• Ek belge talebini e-posta veya UETS üzerinden takip etmemek.
• Olumlu sonuçtan sonra harç, SGK, işe başlama ve adres tescili işlemlerini geciktirmek.
• Çalışma izni kartını, başka işveren yanında çalışma yetkisi veren genel belge gibi değerlendirmek.

İlgili yazılar: Türkiye’de Çalışma İzni: Başvuru Şartları, Türleri, Uzatma ve Ret Kararına İtiraz; Çalışma İzni Süre Uzatma Başvurusu; Yabancı Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri.

Sonuç

Türkiye'de yabancı çalışma izni başvurusunda doğru başvuru yolunun seçilmesi, belge listesinin tamamlanmasından önce gelir. Yurt içi başvuruda ikamet statüsü; yurt dışı başvuruda dış temsilcilik ve 16 haneli referans numarası; her iki yolda ise e-İzin kaydı, iş sözleşmesi, mesleki belgeler ve işveren kriterleri birlikte yönetilmelidir. Başvuru olumlu sonuçlandığında harç, işe başlama, SGK, adres ve bildirim işlemleri tamamlanmadıkça süreç bitmiş sayılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çalışma izni başvurusunu yabancı kendisi yapabilir mi?

İşverene bağlı çalışma izninde başvuru işveren veya yetkili temsilcisi tarafından e-İzin üzerinden yapılır. Bağımsız ve özel izin türlerinde başvuru modeli değişebilir.

Yurt içi başvuru için ikamet kartının altı ay daha geçerli olması şart mı?

Kural, en az altı ay süreli düzenlenmiş ve başvuru tarihinde geçerli bir ikamet iznidir. Kartın başvuru gününden itibaren mutlaka altı ay daha geçerli olması şeklinde otomatik yorum yapılmamalıdır. [3-5]

Turistik ikamet izniyle çalışma iznine başvurulabilir mi?

Geçerli ve en az altı ay süreli ikamet izni genel yurt içi başvuru kanalını açabilir; ancak başvuru ayrıca değerlendirme kriterlerine tabidir. İkamet izni tek başına çalışma hakkı vermez.

Yurt dışı başvuruda 16 haneli numarayı kim kullanır?

Dış temsilcilikten numarayı alan yabancı bunu Türkiye'deki işverene iletir; işveren e-İzin başvurusunu bu numarayla tamamlar. [3, 5]

Başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?

Belgeleri tam ve usulüne uygun başvuruların 30 gün içinde değerlendirilmesi esastır. Ek belge istenirse süre, belgenin sisteme yüklenmesiyle başlar. Bu süre otomatik kabul anlamına gelmez. [1, m.7; 5]

Her başvuruda diploma zorunlu mudur?

Mesleki hizmetlerde ve Bakanlığın gerekli gördüğü görevlerde diploma zorunludur. Ev hizmetlerinde son bitirilen okula ilişkin beyan yeterli olabilir. [4]

Pasaport süresi izni etkiler mi?

Evet. İzin, pasaport bitişinden 60 gün öncesini aşamaz; başvuru tarihinde 60 günden az geçerliliği kalan pasaportla başvuru işleme alınmaz. [4]

Beş Türk çalışan şartı her işveren için mutlak mıdır?

Hayır. Genel kural olmakla birlikte yüksek ciro, belirli yasal kalış geçmişi, sektör veya kişi bazlı istisnalar bulunur. İstisnanın şartları belgeyle gösterilmelidir. [6]

Çalışma izni çıkınca ayrıca ikamet izni gerekir mi?

Kural olarak çalışma izni geçerlilik süresince ikamet izni yerine geçer. Uluslararası koruma başvuru sahibi, şartlı mülteci ve geçici koruma kapsamındaki yabancılar için özel hüküm vardır. [9-10]

Olumlu sonuçtan sonra ödeme ne zaman yapılır?

Harç ve değerli kâğıt bedeli bildirimden itibaren 30 gün içinde yatırılmalıdır; aksi hâlde başvuru reddedilir. [7]

Çalışma izni başka işverende kullanılabilir mi?

Süreli çalışma izni belirli işveren, işyeri ve görevle bağlıdır. Farklı işveren için yeni başvuru gerekir.

Ret kararına kaç gün içinde itiraz edilir?

Kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. Tebligat kaydı ayrıca incelenmelidir. [1, m.21]

Kaynakça

1. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu. Resmî Gazete, 13.08.2016, 29800; özellikle m.6-10, 15, 21-23. resmigazete.gov.tr
2. Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği. Resmî Gazete, 02.02.2022, 31738; özellikle m.22-27 ve 66. resmigazete.gov.tr
3. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Başvuru Türleri. Yurt içi, yurt dışı ve süre uzatma başvurularına ilişkin güncel resmî açıklamalar. csgb.gov.tr
4. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Belgeler. İş sözleşmesi, pasaport, diploma, işveren ve sektör belgeleri. csgb.gov.tr
5. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma İzni SSS. e-İzin, süre uzatma, 90 günlük çalışma, izin sonlandırma ve bildirim açıklamaları. csgb.gov.tr
6. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Değerlendirme Kriterleri. İstihdam, mali yeterlilik, ücret ve istisna kriterleri; 03.08.2026 değişiklikleri dahil. csgb.gov.tr
7. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Harç ve Değerli Kâğıt Bedeli. 2026 çalışma izni harçları ve 964 TL belge bedeli. csgb.gov.tr
8. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Yabancı Çalışanların Sosyal Güvenliği. On beş günlük bildirim ve sosyal güvenlik yükümlülükleri. csgb.gov.tr
9. Göç İdaresi Başkanlığı - Çalışma İzni SSS. Çalışma izninin ikamet izni yerine geçmesi, adres tescili ve özel statüler. goc.gov.tr
10. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. Özellikle m.23 ve m.27. mevzuat.adalet.gov.tr
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu. Özellikle m.2, 7, 11, 27, 28 ve 32. mevzuat.adalet.gov.tr
12. 7201 sayılı Tebligat Kanunu. Özellikle elektronik tebligata ilişkin m.7/a. mevzuat.adalet.gov.tr
13. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - 2026 Asgari Ücret. 01.01.2026-31.12.2026 dönemi brüt 33.030,00 TL; net 28.075,50 TL. csgb.gov.tr