Zayi Nedeniyle İptal, Ödeme Yasağı ve Senedin İadesi
Çek, bono veya poliçenin kaybolması, çalınması, yok olması ya da hak sahibinin iradesi dışında elinden çıkması hâlinde zayi nedeniyle iptal ve geçici ödeme yasağı gündeme gelebilir. İptal davasının amacı borcu ortadan kaldırmak değil, senet olmadan hakkın ileri sürülebilmesini ve senedin yetkisiz kişi tarafından kullanılmasının önlenmesini sağlamaktır.
Bu kapsamda:
- Hak sahibi ve meşru hamil sıfatının belirlenmesi
- Senedin ayırt edici bilgilerinin tespiti
- Kaybolma, çalınma veya yok olma olayının açıklanması
- Ödeme yasağı ve bankaya ya da borçluya bildirim
- İlan ve bekleme süreci
- Senedi elinde bulunduran kişinin ortaya çıkması hâlinde istirdat davası
- İptal kararından sonra alacağın ileri sürülmesi
- Sahte veya çoğaltılmış çek riskinin yönetilmesi
- Banka, icra ve ceza dosyalarıyla bağlantı
ele alınır. Senedin kimde olduğu biliniyorsa iptal yerine senedin iadesi veya istirdadı yolunun değerlendirilmesi gerekebilir. Ödeme yasağı talebinde yaklaşık ispat, teminat ve olası üçüncü kişi hakları dikkate alınmalıdır.
Kaybolan Senette İlk Adım
Belgenin numarasını, tutarını, düzenleme ve ödeme bilgilerini, ön ve arka yüz görüntülerini ve en son kimde bulunduğunu belirleyin. Kaybın öğrenilme tarihini ve olayın nasıl gerçekleştiğini kaydedin. Bankaya veya kolluğa bildirim tek başına mahkemece ödeme yasağı kararı verildiği anlamına gelmez.
İptal davası borcu silmez
İptal, hak sahibinin senet olmadan hakkını ileri sürebilmesine yönelik korumadır. Davayı kimin açabileceği, senedin türü, hak sahibi sıfatı ve zayi anındaki durum üzerinden incelenir. Düzenleyen olmak tek başına her durumda iptal davası açma hakkı vermez.
Senedi elinde bulunduran kişi biliniyorsa
Senet iadesi veya istirdadı yolu gerekebilir. Hamilin edinimi, kötü niyet veya ağır kusur gibi ilgili koşullar değerlendirilir. İptal sürecinde verilen dava açma süreleri izlenmelidir.
İki farklı istirdat kavramı
Fiziki senedin geri alınması ile borçlu olunmadan icra tehdidi altında ödenen paranın geri istenmesi farklı taleplerdir. Taraflar, ispat ve süreler bu ayrıma göre belirlenir.