Jet Ski, Deniz Paraşütü ve Su Sporları Kazaları: İşletmeci Sorumluluğu, Deliller ve Tazminat

Jet ski veya deniz paraşütü kazasından sonra ilk olarak ne yapılmalı?

İlk öncelik, kişinin güvenli alana alınması ve sağlık hizmetine ulaşmasıdır. Acil durumda 112 aranmalı; olayın kıyıdaki yeri, denizdeki konumu biliniyorsa bu bilgi, araç ve yaralı sayısı açıklanmalıdır. Görev alanına göre Sahil Güvenlik veya diğer yetkili kolluğun olaydan haberdar olması ve resmî kayıt oluşturulması önemlidir. Delil toplamak için sağlık müdahalesi geciktirilmemeli veya tehlikeli su alanına yeniden girilmemelidir.

• Olayı ve araçları tanımlayın. Tarih, saat, plaj veya iskele, faaliyetin adı, jet ski ya da teknenin görülebilen kayıt numarası, işletme unvanı ve görevli kişilerin bilgilerini kaydedin.
• Satın alma bağlantısını koruyun. Rezervasyon, ödeme belgesi, otel veya acenta mesajı, tanıtım sayfası, bilet ve imzaladığınız formun örneğini saklayın. Faaliyetin otelde satılması ile başka bir işletme tarafından yürütülmesi arasındaki bağlantı araştırılmalıdır.
• Güvenli biçimde görüntü ve tanık bilgisi alın. Şamandıra hattı, araçların konumu, koruyucu donanım, paraşüt ve bağlantı ekipmanı ile hava ve deniz koşullarının mevcut görüntüleri değerli olabilir. Tanıkların iletişim bilgileri kaybolmadan belirlenmelidir.
• Sağlık ve gider belgelerini bütün halinde saklayın. İlk muayene, sevk, görüntüleme, tedavi ve kontrol kayıtları ile gider belgelerini aynı olay dosyasında toplayın. Yurt dışındaki devam tedavisini de belgeleyin.
• Ödeme, ibra ve uzlaşma metinlerini inceleyin. Masraf avansı verilmesi, tüm zararların ödendiği yönünde ibra ve ceza uzlaşması farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Anlamadığınız dildeki metin için açıklama ve gerektiğinde tercüme talep edin. [1] [2] [13] [14]

İşletmenin hazırladığı olay tutanağı tek başına kesin kusur raporu değildir. Aynı şekilde bir polis veya Sahil Güvenlik kaydının bulunması, özel hukuk tazminatının bütün koşullarının kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez. Olayın ilk kayıtları; teknik inceleme, sağlık bulguları, sözleşme ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir. [1] [3] [13]

Faaliyeti kimin sattığı ve kimin yürüttüğü neden önemlidir?

Plajdaki stantta tek bir marka görülmesine rağmen satışı yapan şirket, ekipmanın sahibi, tekneyi işleten ve personeli çalıştıran kişiler farklı olabilir. Otelin logosunun tanıtımda bulunması, bedelin otel hesabına işlenmesi veya acentanın etkinliği kendi programına dahil etmesi ayrı ayrı anlam taşır. İlk çalışma, hizmetin gerçek sözleşme ve işletme bağlantısını ortaya çıkarmaktır. Ticari veya mesleki olmayan amaçla etkinlik satın alan turist bakımından tüketici işlemi hükümleri değerlendirilebilir; yabancı vatandaş olmak tek başına bu korumayı ortadan kaldırmaz. [1] [2] [4] [11] [12]

[1] [2] [3] [4] [11] [12]

Otelde satılan su sporu kazasında otelin sorumluluğu

Otelin yalnız bağımsız bir işletmenin iletişim bilgisini vermesi ile faaliyeti kendi adına satması, ücretini tahsil etmesi veya konaklama hizmetinin parçası olarak taahhüt etmesi aynı hukuki ilişkiyi oluşturmaz. Fatura ve tahsilatın yanında tanıtım, resepsiyon yazışmaları, otel içi satış düzeni ve şirketler arasındaki sözleşmeler incelenmelidir. Otelin kendi güvenlik veya bilgilendirme ihlali bulunup bulunmadığı da ayrıca araştırılır. [1] [2] [4]

Sözleşme borçlusunun faaliyeti başka bir işletmeye gördürmesi, yardımcı kişinin davranışlarından doğabilecek sorumluluğu kendiliğinden sona erdirmez. TBK m.116 ile çalışan kullanan kişinin m.66 kapsamındaki sorumluluğu farklı koşullara bağlıdır. Bununla birlikte plajdaki her kazada otelin otomatik olarak bütün zarardan sorumlu olduğu da söylenemez; somut yükümlülük, ihlal ve nedensellik bağı kurulmalıdır. [1] [2]

Kısa bir su sporu etkinliği paket tur sayılır mı?

Birkaç dakikalık jet ski kullanımı veya tek başına deniz paraşütü etkinliği, sırf ücretli bir turistik faaliyet olduğu için paket tur sayılmaz. 6502 m.51 ve Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliğinde hizmet birleşimi, toplam fiyat ve 24 saatten uzun sürme veya geceleme koşulları birlikte değerlendirilir. Buna karşılık etkinlik, daha önce satın alınmış paket turun taahhüt edilmiş parçası olabilir. Bu durumda paketin bütün sözleşmeleri ve satış açıklamaları incelenir. [2] [9]

Paket turda düzenleyici veya aracının sorumluluğu, bağımsız hizmet sağlayıcısının eylemleri bakımından da değerlendirilebilir. İfanın yürütülmesine katılan alt işletme, yalnız farklı şirket olduğu için yönetmelikteki dış üçüncü kişi istisnasına sokulamaz. Yalnız günübirlik hizmette de tüketici ve borçlar hukuku korumaları gündeme gelebilir; paket niteliğinin bulunmaması bütün hakları ortadan kaldırmaz. [1] [2] [9]

Jet ski kazalarında sorumluluk hangi koşullara göre belirlenir?

Turistin aracı kullanması ve işletmenin güvenlik görevleri

Turist jet ski kullanırken kaza yaptıysa hem kendi hareketleri hem de işletmenin aracı teslim ve faaliyeti yönetme biçimi araştırılır. Katılımcının deneyimi, verilen açıklamalar, uygulamalı gösterim, araçta önceden bulunan arıza, belirlenen kullanım alanı ve görevlilerin gözetimi önemlidir. Kullanıcının bir hatası ile işletmenin organizasyon eksikliği aynı olayda birlikte etkili olabilir. Sorumluluk değerlendirmesi yalnız “direksiyonda turist vardı” açıklamasına indirgenemez. [1] [2] [4] [5]

Gaz ve yön kontrolü, durma davranışı, emniyet kordonunun işlevi, güvenli alan ve diğer kişilerle mesafenin korunması hakkında ne anlatıldığı somutlaştırılmalıdır. Kullanıcıya imza attırılması, bu açıklamaların fiilen ve anlaşılır biçimde yapıldığını tek başına kanıtlamaz. Belgenin dili, sözlü açıklama, görevlilerin gözetimi ve varsa deneme uygulaması birlikte incelenmelidir. [1] [2] [5]

Yüzme alanına girilmesi ve üçüncü kişilerin zarar görmesi

Jet ski veya başka motorlu deniz aracının yüzücülerle aynı alanda kullanılması halinde yüzme alanının sınırları, şamandıralar, giriş-çıkış koridoru, yerel liman kuralları ve fiilî kullanım düzeni araştırılır. Kazanın hangi noktada gerçekleştiği, turistin talimata uyup uymadığı ve işletmenin tehlikeli kullanımı önleme olanağı önem taşır. Her kıyı için tek bir mesafe veya hız sınırı varsayılmamalı; olay yerinde ve tarihinde geçerli kurallar dosyaya alınmalıdır. [1] [4] [5] [8]

Zarar gören kişi faaliyeti satın almamış bir yüzücü veya başka bir teknenin yolcusu olabilir. Bu kişinin işletmeyle sözleşmesi bulunmaması, haksız fiil veya uygulanabilir özel sorumluluk hükümleri uyarınca talepte bulunmasını kendiliğinden engellemez. Buna karşılık tüketici sözleşmesine dayanan haklar ile üçüncü kişinin bağımsız zarar talebi aynı hukuki temelde değerlendirilmez. [1] [2] [3]

Can yeleği, yolcu kapasitesi ve katılımcının uygunluğu

Can yeleğinin yalnız bulunması değil, kişiye ve faaliyete uygunluğu, kullanımı ve durumu araştırılır. Aracın yolcu kapasitesi, üretici sınırlamaları ve işletme belgeleri birlikte değerlendirilmelidir. Katılımcının talimatlara aykırı davranışı veya risk bakımından önemli beyanı varsa bunun kazaya ve zararın artmasına etkisi teknik delille ortaya konulmalıdır. Her eksiklik kendiliğinden tam kusur sonucu doğurmaz. [1] [4] [5]

Çocukların katılımı ve veli onayı

Çocuk katılımcılarda yaş, gelişim, ekipmanın bedene uygunluğu, refakat, faaliyet koşulları ve geçerli yerel sınırlamalar özel önem taşır. Velinin form imzalaması, işletmenin güvenlik görevini kaldırmaz. Bütün su sporlarına aynı yaş veya sürücü belgesi şartı uygulanacağı varsayılmamalı; somut araç, ticari faaliyet ve izin düzeni üzerinden inceleme yapılmalıdır. [1] [2] [4] [5] [8]

Deniz paraşütü kazalarında hangi güvenlik eksiklikleri araştırılır?

Çekme teknesi, paraşüt ve bağlantı ekipmanı

Deniz paraşütü, tekne tarafından çekilen paraşüt sistemiyle yapılan faaliyettir; yamaç paraşütüyle aynı teknik ve hukuki düzen içinde varsayılmamalıdır. Paraşüt, koşum ve bağlantı noktaları, halat, çekme mekanizması, teknenin durumu ve personel koordinasyonu birlikte incelenir. Ekipmanın bakım ve kullanım geçmişi, üreticinin kapasite ve çalışma koşulları, yapılan değişiklikler ve önceki arıza bildirimleri önemlidir. [1] [4] [5]

Kazanın kalkış, havadaki çekiş, dönüş, indirme veya kurtarma aşamasında meydana gelmesi incelemenin yönünü değiştirir. Katılımcının uygun bağlanması, ağırlık ve kapasite değerlendirmesi, görevliler arasındaki haberleşme, çevredeki araçlar ve kıyıya yaklaşma düzeni somutlaştırılmalıdır. Yalnız kopan parçaya bakılması, organizasyonun diğer aşamalarındaki eksikliği görünmez bırakabilir. [1] [4] [5]

Hava ve deniz koşulları ile faaliyeti durdurma kararı

Rüzgâr, ani yön değişikliği, dalga, görüş ve hava tahmini; ekipmanın kullanım sınırları ve yerel makam kararlarıyla birlikte ele alınmalıdır. Havanın sonradan bozulmuş olması tek başına her olayda mücbir sebep sonucu doğurmaz. Tehlikenin önceden öngörülebilirliği, faaliyete başlama veya devam kararı ve alınabilecek önlemler araştırılır. Buna karşılık önlenemeyen dış olay iddiası da delilleri görülmeden peşinen reddedilmemelidir. [1] [4] [5] [8] [9]

İndirme veya kurtarma planı, görevli personelin yeterliliği, haberleşme ve yardım araçlarına erişim de incelemeye dahildir. Müdahaledeki gecikmenin ilk yaralanmadan bağımsız olarak zararı artırıp artırmadığı tıbbi ve teknik değerlendirme gerektirebilir. Belgeli işletme olmak, somut olayda bütün bu yükümlülüklerin yerine getirildiğinin tek başına kanıtı değildir. [1] [4] [5] [6]

Banana, ringo ve diğer su sporlarında aynı kurallar mı uygulanır?

Çekilerek kullanılan şişme araçlarda teknenin manevrası, çekme hızı, kişi sayısı, tutunma ve koruyucu donanım; motorlu araçlarda kontrol ve çalışma sistemi; motorsuz faaliyetlerde alan ve çevre koşulları farklı ağırlık taşır. “Su sporları” adı altında sunulmaları bütün etkinlikleri aynı teknik standarda veya aynı sigorta teminatına bağlamaz. Makaledeki sorumluluk ve delil yöntemi, kazanın gerçekleştiği faaliyetin gerçek özelliklerine uyarlanmalıdır. [1] [4] [5] [6]

Deniz aracı, işleten ve yolcu taşıması ayrımı tazminatı nasıl etkiler?

Denizde kullanılan aracın hukuki niteliği, sorumluluk rejimini değiştirebilir. TTK m.931–935 çerçevesinde aracın tahsis amacı, büyüklüğü, yüzme özelliği ve kullanım şekli incelenir. Bir ürüne ticari tanıtımda “jet ski” denilmesi, bütün hukuki sınıflandırmaları kendiliğinden çözmez. Sportif veya gezinti amaçlı kullanım, deniz ticareti hükümlerini tamamen dışlamaz; m.935’in özel kapsamı gözetilmelidir. [3]

Deniz aracının sahibi, kendi adına ve hesabına işleteni, kaptanı ve etkinliği satan şirket aynı kişi olmayabilir. Donatan, deniz hukukunda belirli koşullarla gemiyi menfaat sağlamak amacıyla kullanan kişi bakımından kullanılan bir sıfattır. TTK m.1061–1062, somut işletme ilişkisi ve görevli kişilerin fiilleri yönünden ayrıca değerlendirilir. Turistin kısa süreli aracı kullanması, tek başına bütün işletme sorumluluğunun ona geçtiğini göstermez. [1] [3]

Birbirine çarpan deniz araçlarında çatma hükümleri; gerçekten deniz yoluyla yolcu taşıma ilişkisi kurulan olayda TTK m.1247 ve devamı gündeme gelebilir. Her su sporu sözleşmesi otomatik olarak deniz yolcu taşıma sözleşmesi değildir. Tekneye bindirilme, çekilerek yapılan etkinlik ve aracı kullanıma bırakma aşamalarının sözleşmedeki yeri belirlenmelidir. Özel deniz hukuku rejimi uygulanıyorsa talebin dayanağı, süreler ve varsa sorumluluğun sınırlandırılması ayrıca incelenir. 2634 m.29’daki deniz turizmi araçlarının gezi, spor ve eğlence kullanımına ilişkin özel düzenleme de bu nitelendirmede dikkate alınır. [3] [24]

Bu ayrımların pratik sonucu şudur: Jet ski kazasına, karayolundaki motorlu araç kazasının sigorta ve süre kuralları doğrudan taşınamaz. Bedensel zarar söz konusu olması da bütün deniz hukukuna özgü hükümleri etkisiz hale getirmez. Önce araç, ilişki ve zarar görenin sıfatı belirlenmeli; ardından uygun hukuki yol seçilmelidir. [1] [3] [4]

Su sporları işletmesinin izin ve personel belgeleri neden incelenmeli?

Deniz turizmi araçlarına ilişkin işletme belgesi ve araç belgeleri, sportif faaliyet yeterlilik dosyası, faaliyet alanına ilişkin kararlar ve liman kuralları farklı işlevlere sahiptir. Deniz Turizmi Yönetmeliği, 2023 tarihli Deniz Turizmi Yönetmeliği Uygulama Tebliği, Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği ve ilgili yerel kararlar birlikte değerlendirilmelidir. Yürürlükten kaldırılmış 2010 Tebliğine dayanılarak güncel yükümlülük listesi hazırlanması eksik sonuca götürebilir. [4] [5] [6] [7] [8]

Araç kayıt ve kullanım belgeleri, faaliyet için aranan teknik uygunluk, yetkili personel, güvenlik malzemeleri ve müşteriye verilen sözleşme/bilgilendirme birlikte incelenir. Ticari su sporu faaliyeti ile kişinin özel amaçla tekne kullanması aynı belgelendirme rejimi değildir. Bu nedenle genel bir “amatör denizci belgesi yeterlidir” veya “hiçbir belge gerekmez” açıklaması yapılmamalıdır. [4] [5] [6] [8]

Otelin önündeki faaliyeti farklı bir işletme yürütüyorsa, sportif faaliyet yeterlilik dosyasındaki sözleşme özellikle değerlidir. Yönetmeliğin m.12/1-g hükmü, ilgili koşullarda tesis işletmecisi ile faaliyet işletmecisi arasındaki sözleşmeyi başvuru belgeleri arasında düzenler. Bu dosya, otel ile su sporları işletmesi arasındaki gerçek ilişkinin ortaya çıkarılmasına yardımcı olabilir. Sözleşmenin bulunması tek başına belirli bir tarafın her zarardan sorumlu olduğu anlamına gelmez. [6]

Deniz ve iç su faaliyetlerinin kapsamı da ayrılmalıdır. Deniz turizmi belgelendirme düzeni deniz ve iç suları kapsayabilirken Limanlar Yönetmeliğinin kapsamı ve iç su liman başkanlıklarına ilişkin istisnası ayrıca kontrol edilir. Antalya kıyısındaki bir parkur için geçerli karar, başka bir ildeki veya göldeki etkinliğe kendiliğinden uygulanamaz. [4] [5] [8]

Risk kabul formu, sorumsuzluk kaydı veya veli onayı geçerli midir?

Katılımcının faaliyetin niteliğini ve güvenlik talimatlarını bildiğini açıklaması ile işletmenin kendi kusurundan peşinen sorumsuz tutulması farklı meselelerdir. TBK m.115/1 ağır kusurdan sorumluluğu önceden kaldıran anlaşmaları kesin hükümsüz sayar. İzne bağlı uzmanlık hizmetinin koşulları gerçekleşmişse m.115/3 de incelenir. Tüketici ilişkisinde 6502 m.5 ve haksız şart düzenlemeleri uygulanır. [1] [2] [10]

Standart formda ölüm veya yaralanma nedeniyle hiçbir talepte bulunulamayacağının yazılması, bu kaydın kendiliğinden geçerli olduğu anlamına gelmez. Haksız Şartlar Yönetmeliğinin eki, işletmenin eylem veya ihmali nedeniyle ölüm, yaralanma ve maddi zarar sorumluluğunu kaldıran ya da sınırlayan koşulları özellikle ele alır. Gerçek paket turda ayrıca Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği m.18 değerlendirilir. [2] [9] [10]

Formun dili, katılımcının anlayabileceği açıklama yapılıp yapılmadığı, metnin bireysel olarak müzakere edilmesi ve somut güvenlik uyarıları araştırılmalıdır. Turistin talimatı bilerek ihlal etmesi, alkol etkisi veya koruyucu donanımı kullanmaması gibi iddialar varsa bunların kazaya veya zararın artmasına etkisi ortaya konulmalıdır. Veli onayı da çocuğun bedensel güvenliğine ilişkin yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. [1] [2] [10]

Su sporu kazasında hangi deliller korunmalı?

Su üzerindeki hareketler kısa sürede tamamlandığı ve ekipman tekrar kullanıma alınabildiği için delillerin zamanında belirlenmesi önemlidir. Araç veya halatın değiştirilmesi, kameranın silinmesi, tanığın ülkesine dönmesi ve dijital kaydın kaybolması sonradan teknik değerlendirmeyi güçleştirebilir. Delilin kimde bulunduğu ve hangi somut olguyu göstereceği baştan belirlenmelidir. [13]

[1] [3] [4] [5] [6] [8] [13]

Her jet ski veya teknede aynı kayıt cihazının bulunduğu varsayılmamalıdır. AIS, GPS, kamera veya uygulama verisi ancak ilgili araçta gerçekten mevcutsa ve olay için anlamlıysa istenmelidir. Görüntülerin özgün dosyası, tarih bilgisi ve elde edilme kaynağı korunmalı; kişisel veriler ve hukuka uygun delil elde etme kuralları gözetilmelidir. [13]

İşletmeye kayıtların korunması için yazılı talep iletmek yararlı olabilir; bu talep mahkeme kararının yerine geçmez. Delilin kaybolması veya ileride sunulmasının önemli ölçüde güçleşmesi riski varsa HMK m.400–403 kapsamında delil tespiti değerlendirilebilir. Genel rejimde dava öncesinde esas davaya bakacak mahkeme veya delilin bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi; dava açıldıktan sonra davaya bakan mahkeme gündeme gelir. Ancak olay TTK m.1286 anlamında çatma niteliğindeyse, dava öncesi tespitte m.1292’nin özel görev ve yer kuralı uygulanır: çatmanın olduğu yerde deniz ticareti işlerine bakan asliye ticaret mahkemesi; bu yoksa asliye ticaret, o da yoksa ticaret işlerine bakan asliye hukuk mahkemesi esas alınır. Her yüzücüye çarpma veya ekipman kopması hukuken çatma değildir. [3] [13]

Bilirkişi incelemesinde olayın faaliyete özgü soruları kurulmalıdır: Araç arızası önceden var mıydı; yüzme alanının sınırları anlaşılır mıydı; hava uyarısı gözetildi mi; paraşüt bağlantısı ve kapasite uygun muydu; verilen eğitim somut riski azaltabilir miydi; müdahale gecikmesi zararı büyüttü mü? Denizcilik, mekanik, faaliyet tekniği ve tıp yönlerinden gereken uzmanlıklar farklı olabilir. Hukuki sorumluluğun son değerlendirmesi mahkemeye aittir. [1] [3] [13]

Gerçek bir olayda erken tespitin önemi

AİHM’nin Cavit Tınarlıoğlu/Türkiye kararında (başvuru no. 3648/04, 2 Şubat 2016), su sporları işletmesinin sürat teknesinin yüzücüye çarptığı bir olay incelenmiştir. Kararın 12. paragrafında, kazanın ertesi günü istenen delil tespiti kapsamında yapılan incelemede tekne koridorundaki işaretleme düzeninin kazadan sonra kurulmasına ilişkin bulgular aktarılır. Örnek, olay yerinin ilk halinin neden korunması gerektiğini gösterir. AİHM’nin devletin yükümlülükleri yönünden ihlal bulmaması, işletmeci veya otel için genel bir tazminat bağışıklığı anlamına gelmez; karardaki eski teknik kurallar da bugünün bütün kıyılarına uygulanamaz. [21]

Yaralanma veya ölüm halinde hangi tazminatlar istenebilir?

Tedavi, çalışma gücü ve ekonomik kayıplar

Bedensel zararda tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılması TBK m.54 çerçevesinde değerlendirilir. Gerekli bakım, rehabilitasyon, ulaşım, ek konaklama veya ülkeye dönüş giderleri için gereklilik, uygunluk ve kazayla bağlantı gösterilmelidir. Sigorta ve sosyal güvenlik ödemelerinin niteliği de dikkate alınır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler bakımından TBK m.55’teki indirim yasağı saklıdır. [1] [3]

Turistin kendi ülkesindeki geliri ve çalışma koşulları önem taşıyabilir. Ücret, vergi ve işveren belgeleriyle sağlık kayıtları tutarlı biçimde sunulmalıdır. Kalıcı etkiler henüz belirlenemiyorsa tıbbi takip ve uygulanacak rapor düzeni gözetilir. Yalnız ilk muayene kaydından veya kaza fotoğrafından güvenilir bir tazminat tutarı belirlenemez. [1] [13] [16]

Ölüm, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat

Ölüm halinde TBK m.53 kapsamında cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse ilgili tedavi ve çalışma kayıpları ile destekten yoksun kalma talepleri gündeme gelebilir. Destek hakkı mirasçılıkla özdeş değildir; fiilî veya beklenen destek ilişkisi araştırılır. Yaralanan kişinin manevi tazminatı ile ağır bedensel zarar veya ölümde yakınların manevi tazminat talepleri TBK m.56 yönünden ayrı değerlendirilir. [1]

Deniz yolcu taşıması veya diğer özel deniz hukuku hükümleri uygulanıyorsa, talebin kapsamı ve sorumluluk sınırları bu rejimle birlikte incelenmelidir. Sigorta poliçesindeki limit ile zarar verenin toplam hukuki sorumluluğu aynı kavram değildir. Birden çok sorumlu bulunması halinde her kişinin sorumluluk temeli kurulmalı; müteselsil sorumluluk ve iç ilişkide paylaşım koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. [1] [3] [4]

Etkinlik bedeli ve kullanılamayan tatil

Hizmetin vaat edilen veya gerekli güvenlik özelliklerini taşımaması, koşullarına göre 6502 m.13–16’daki ayıplı hizmet hükümlerini de gündeme getirir. Uygun seçimlik haklarla birlikte TBK’ye göre tazminat talebi mümkün olabilir; yaralanan kişinin talebi yalnız etkinlik bedelinin iadesine indirgenemez. Gerçek paket tur söz konusuysa boşa harcanan tatil zamanı için uygun tazminat imkânı ayrıca değerlendirilir. [1] [2] [9]

Jet ski ve deniz paraşütü kazasını hangi sigorta öder?

Sigortanın adı tek başına yeterli değildir. Sigortalı kişi, araç, faaliyet, dönem, zarar türü, limit ve istisnalar birlikte okunmalıdır. İşletmenin genel sorumluluk poliçesi, belirli teknenin poliçesi, katılımcının ferdi kaza sigortası ve turistin seyahat sağlık sigortası farklı riskleri güvence altına alır. Tekne veya jet ski’nin kendi hasarına yönelik bir teminat, yaralanan kişiye otomatik tazminat hakkı sağlamaz. [3] [4] [5] [6] [22] [23]

[3] [4] [5] [6] [11] [22] [23]

İşletmecinin sigorta yükümlülüğü ve kapasite ayrımı

Deniz Turizmi Yönetmeliği m.51/2, belgelendirilen işletmelerin belgelerindeki araçların mürettebatına ve üçüncü kişilere verebileceği zararlar için sigorta yükümlülüğü öngörür. Sportif faaliyet mevzuatındaki kaza ve mali sorumluluk poliçeleri de ayrıca incelenmelidir. Denize elverişlilik belgesinde yolcu kapasitesi on ikiden fazla olan deniz turizmi araçları bakımından 2634 m.29 ve Yönetmelik m.51, TTK m.1259’daki sigorta gereklerine ayrıca atıf yapar. Bu eşik, daha küçük araçlarda hiçbir sigorta yükümlülüğü bulunmadığı anlamına gelmez. [3] [4] [5] [6] [22] [24]

Poliçe limiti zarar görenin bütün taleplerini sona erdirmez. Teminat dışında kalan veya limiti aşan bir zarar için işletmeci ve diğer sorumlulara yöneltilebilecek talepler, sorumluluğun maddi hukuk koşulları ve varsa özel sınırlarıyla birlikte incelenir. Manevi zarar teminatı da poliçe ve uygulanacak kurallar üzerinden değerlendirilmelidir; kara yolu trafik sigortasına ilişkin bir istisna deniz poliçesine kendiliğinden taşınamaz. [1] [3] [4] [23]

Paket turu düzenleyen acentanın 1618 m.12/a kapsamındaki sigortasıyla, aynı maddenin b bendinde bilgilendirmesi öngörülen kaza, hastalık, tedavi ve dönüş sigortası birbirinden ayrılmalıdır. Paket tur sigortasının varlığı, her su sporu yaralanmasının bütün sonuçlarının sınırsız biçimde ödeneceği anlamına gelmez. [11]

Sigortacıya başvuru ve Sigorta Tahkim Komisyonu

Poliçeler istenmeli; olay, zarar ve belgeler sigortacıya izlenebilir biçimde iletilmelidir. TTK m.1478 kapsamındaki sorumluluk sigortalarında zarar görenin, sigorta bedeli ve ilgili süreler içinde sigortacıya doğrudan istem imkânı bulunabilir. Yabancı sigortacının kişisel seyahat poliçesinde ise sözleşmeye uygulanacak hukuk ve başvuru düzeni ayrıca kontrol edilir. [3] [16] [23]

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuruda uyuşmazlığın kapsama girmesi, sigortacıya önceden başvurulması, nihai olumsuz cevap veya cevapsızlık halinde 15 iş günü koşulu ve diğer kabul şartları değerlendirilir. Deniz kazasına kara yolu trafik sigortasındaki başvuru düzeni aynen uygulanmaz. Aynı uyuşmazlık için mahkeme, tahkim ve tüketici hakem heyeti yollarının birbirleriyle ilişkisi de başvuru öncesinde belirlenmelidir. [17]

Başvuru hangi kuruma ve mahkemeye yapılır?

Acil yardım, kolluk incelemesi, idari denetim, sigorta başvurusu ve tazminat davası farklı işlevlere sahiptir. Sahil Güvenlik veya yetkili kolluğun olay kaydı; liman başkanlığı ile turizm idaresinin denetimi; savcılığın suç soruşturması birbirini tamamlayabilir. İdari şikâyet, tek başına zarar gören lehine tazminat hükmü oluşturmaz. Limanlar Yönetmeliğindeki ilgililerin derhal bildirim ve en geç 24 saat içinde yazılı rapor yükümlülüğü de turistin dava açma süresi olarak okunmamalıdır. [4] [6] [8] [14]

Tüketici işlemi ile deniz ticareti uyuşmazlığı ayrımı

Kişisel tatili için profesyonel işletmeden hizmet alan kişinin ilişkisi tüketici işlemi niteliği taşıyabilir. Ancak faaliyete hiç katılmamış yüzücünün haksız fiil talebi, sigortacıya yöneltilen doğrudan istem, destekten yoksun kalma talebi ve deniz taşımasına ilişkin uyuşmazlık aynı görev değerlendirmesine tabi değildir. Görev değerlendirmesi her talep ve taraf bakımından ayrıca yapılmalıdır. Deniz kazası olması asliye ticaret mahkemesini; zarar görenin turist olması tüketici mahkemesini kendiliğinden görevli kılmaz. [1] [2] [3]

6502 m.73 ve m.83/2 ile TTK m.4–5 birlikte ele alınmalı; gerektiğinde deniz ticareti ve deniz sigortası işlerine bakmakla görevlendirilmiş ihtisas mahkemesi belirlenmelidir. Davalıların sıfatları, her birine yöneltilen talebin dayanağı, görev ve yer bakımından yetki ayrı ayrı değerlendirilir. Aynı olayda birden çok kişi veya poliçe bulunması, bütün taleplerin zorunlu olarak aynı mahkemede birleşeceği anlamına gelmez. [2] [3] [13]

Tüketici hakem heyeti ve dava şartı arabuluculuk

2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıkları için tüketici hakem heyeti sınırı uygulanır; eşit ve üzerindeki uyuşmazlıklar bu parasal sınırın dışındadır. Önce ilişkinin tüketici uyuşmazlığı niteliği ve talebin kapsamı belirlenmelidir. Bu tutar, her su sporu kazası için otomatik başvuru adresi veya tazminat tavanı değildir; yıllık olarak değişir. [2] [18]

Tüketici mahkemesinde görülecek davalarda 6502 m.73/A’daki istisnalar; ticari para ve tazminat davalarında TTK m.5/A’daki kapsam dikkate alınarak dava şartı arabuluculuk değerlendirilir. Her haksız fiil davası kendiliğinden bu kapsama girmez. Arabuluculuğa başvurunun süreler üzerindeki etkisi ve anlaşmanın hangi zarar kalemlerini kapsadığı dikkatle belirlenmelidir. [2] [3] [19]

Su sporu kazalarında zamanaşımı ve 2026 değişiklikleri

Tek bir süreyi bütün jet ski, parasailing veya tekne kazalarına uygulamak doğru değildir. Hukuki ilişki, aracın niteliği, talebin dayanağı, zarar görenin konumu, olay ve dava tarihleri birlikte incelenmelidir. Aşağıdaki tablo bir başlangıç haritasıdır; somut dosyada özel hükümler, durma/kesilme nedenleri ve milletlerarası kurallar ayrıca araştırılır. [1] [2] [3] [16] [19]

[1] [2] [3]

Sigortacıya yöneltilecek istemin süresi ayrıca kontrol edilmelidir. İşletmeye e-posta göndermek, idareye şikâyet etmek veya görüşmeler yürütmek bütün zamanaşımı sürelerini kendiliğinden durdurmaz. Dava şartı arabuluculukta başvuru ile son tutanak arasındaki dönem için 6325 m.18/A’daki özel düzenleme dikkate alınır. [1] [3] [19]

Olay tarihi ile dava tarihi neden ayrı kaydedilmeli?

31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, TBK m.55 ile bedensel zarar ve destekten yoksun kalma hesabına; HMK m.107 ve m.109 üzerinden dava açma ve talep artırma düzenine ilişkin değişiklikler getirmiştir. Yeni TBK m.55 düzeninde çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatları bakımından bilinen gelir dönemi için olay tarihinden, bilinmeyen gelir dönemi için karar tarihinden kanuni faiz; tahkikat öncesi ifa amaçlı ödemelerin oransal indirim düzeni önem taşır. [20]

Aynı Kanun, HMK m.107’yi yürürlükten kaldırmış ve m.109’a, kısmi davada tahkikat sona erinceye kadar bir defalık talep artırımı ile artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinde kesilmesine ilişkin hüküm eklemiştir. Geçiş kuralları TBK değişikliğinde olay tarihini, eski m.107’nin uygulanmasında ise davanın açılış tarihini esas alır. Bu nedenle eski bir internet dilekçesi, dava türü veya faiz kalıbı somut dosyaya doğrudan aktarılmamalıdır. [20]

Ceza soruşturması ve uzlaşmanın tazminata etkisi

Kusurlu davranışla yaralanma veya ölüm meydana gelmişse TCK m.89 veya m.85 kapsamında ceza sorumluluğu gündeme gelebilir. Görevlinin, kaptanın, eğitmenin ve yönetim sorumlusunun görev alanı, davranışı, kusuru ve sonuçla bağlantısı kişisel olarak araştırılır. İşletmecinin veya otelin özel hukuk sorumluluğu ile gerçek kişilerin ceza sorumluluğu aynı değerlendirme değildir. [1] [3] [15]

Şikâyete bağlı hallerde TCK m.73’teki altı aylık süre ve m.89’daki istisnalar incelenmelidir. Ceza dosyasındaki görüntü, tanık ve teknik incelemeler hukuk davası için önem taşısa da ceza sürecinin sonuçlanmasını beklemek bütün tazminat sürelerini korumaz. CMK m.253/19 kapsamındaki uzlaşma tazminat istemini etkileyebilir; uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar yönündeki istisna ayrıca değerlendirilmelidir. Özel bir ibra belgesi ile ceza uzlaşması da birbirinden ayrılmalıdır. [1] [14] [15]

Yabancı turist ülkesine döndükten sonra haklarını nasıl takip eder?

Yabancı turistin Türkiye’den ayrılması, burada doğmuş bir zarar nedeniyle hak aramasını kendiliğinden sona erdirmez. Uygun vekâlet ve iletişim düzeni kurularak delillerin toplanması, başvuruların yapılması ve davanın takibi mümkün olabilir. Ancak kimlik doğrulaması, gerektiğinde kişisel beyan, muayene, bilirkişi incelemesi veya duruşmaya katılım ihtiyacı dosyaya göre değişir; bütün işlemlerin mutlaka uzaktan tamamlanacağı söylenemez. [13] [16]

Yabancı ülkedeki tedavi, gelir ve iş kaybı belgeleri kazayla bağlantılı biçimde düzenlenmeli; Türkçe tercüme, onay ve gerektiğinde tasdik koşulları HMK m.223–224 ile uygulanabilen antlaşmalara göre belirlenmelidir. Her yabancı belge için aynı apostil işlemi gerekli değildir. Türkçe anlaşılmayan bir risk formu, tek başına turistin bütün güvenlik talimatlarını anladığını ispatlamaz. [1] [2] [13] [16]

MÖHUK m.26’daki tüketici sözleşmeleri ve m.34’teki haksız fiil kuralları, yetki hükümleri ve varsa milletlerarası sözleşmeler birlikte değerlendirilir. M.26’nın taşıma ve hizmetin zorunlu olarak başka ülkede sunulmasına ilişkin istisnaları ile paket tur ayrımı önemlidir. Yabancı vatandaşlık, kendiliğinden yabancı hukukun veya uluslararası deniz yolcu taşıması rejiminin uygulanması anlamına gelmez. [16]

Dosya hazırlığında kullanılabilecek belge listesi

• Olayın günü, saati, kesin konumu, faaliyet türü, araç ve işletme kimlikleri.
• Rezervasyon, ödeme, oda hesabı, sözleşme, risk formu, ilan ve yazışmaların tam nüshaları.
• İlk yardım ve hastane kayıtları; sonraki tedavi, iş kaybı, bakım, ulaşım ve gerekli konaklama belgeleri.
• Özgün fotoğraf/video dosyaları, tanıkların ulaşılabilir bilgileri, tutanak ve soruşturma referansları.
• İstenen ve ulaşılabilen izin, parkur, ekipman, personel ve sigorta belgeleri; eksik olanların kimde bulunduğu.
• Yapılmış ödemeler, sigorta yazışmaları, arabuluculuk, uzlaşma veya ibra metinleri. [1] [3] [4] [5] [6] [8] [13]

Konunun sözleşme ve sigorta bağlantıları için Seyahat Acentası, Paket Tur ve Konaklama Rehberi ile Turizm Uyuşmazlıkları, Sigorta, Tazminat ve Tahkim Rehberi birlikte okunabilir. Genel hizmet çerçevesi Turizm Hukuku sayfasında açıklanmaktadır.

İlgili yazılar: Jeep Safari, ATV ve Buggy Turlarında Kaza: Tur Düzenleyicisi, Araç İşletmecisi ve Rehberin Sorumluluğu; Yat ve Tekne Kazalarında Sorumluluk: Yaralanma, Ölüm ve Maddi Zarar Talepleri.

Sonuç

Jet ski, deniz paraşütü ve diğer su sporu kazalarında etkili bir hukuki değerlendirme; hizmeti kimin üstlendiğini, faaliyetin nasıl yürütüldüğünü, hangi güvenlik davranışının eksik kaldığını ve zararla bağlantısını somut delillerle ortaya koymalıdır. Otel, acenta, su sporları işletmecisi, araç ilgilisi, personel ve sigortacı bakımından sorumluluk dayanakları ayrı kurulmalıdır. Erken delil koruması, doğru poliçe incelemesi, uygun başvuru yolu ve olay tarihine göre süre hesabı, turistin ve yakınlarının taleplerinin sağlıklı biçimde hazırlanmasını sağlar. [1] [2] [3] [4] [5] [6] [13]

Sıkça Sorulan Sorular

Jet ski’yi ben kullanıyordum. İşletmeciden tazminat isteyebilir miyim?

Kullanıcı olmanız işletmenin bütün sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Aracın bakımı, size verilen eğitim, alan düzeni, gözetim ve güvenlik ekipmanı incelenir. Kendi davranışınızın zarara katkısı da değerlendirilir. Sonuç, uygulanacak hukuki rejime ve her davranışın kazayla bağlantısını gösteren delillere bağlıdır. [1] [2] [3]

Deniz paraşütü otelin plajında yapıldıysa otel mutlaka sorumlu mudur?

Faaliyetin otel plajında gerçekleşmesi tek başına kesin sorumluluk oluşturmaz. Otelin satış, tahsilat, taahhüt, organizasyon ve güvenlikteki rolü; bağımsız işletmeciyle sözleşmesi ve kendi ihlalleri araştırılır. Faaliyetin başka şirkete gördürülmesi de otelin bütün yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. [1] [2] [4] [6]

Risk formunu imzaladım. Artık hak talep edemez miyim?

Risk bilgilendirmesi ile geçerli biçimde sorumluluktan kurtulma farklıdır. Ağır kusur, izin gerektiren uzmanlık faaliyeti, tüketiciye sunulan haksız şartlar ve varsa özel deniz taşıması hükümleri incelenir. Formun dili, açıklanma biçimi ve içeriği önemlidir; imza her koşulda bütün taleplerden vazgeçme anlamına gelmez. [1] [2] [3] [10]

Can yeleği verilmiş olması işletmeciyi sorumluluktan kurtarır mı?

Yeleğin bulunması tek başına yeterli değildir. Faaliyete ve kişiye uygunluğu, bedeni, bağlantıları, kullanım talimatı ve fiilî kullanımı incelenir. Araç güvenliği, gözetim, alan düzeni, hava koşulları ve kurtarma organizasyonu da ayrı değerlendirilir. Eksiklik ile zarar arasındaki bağlantı ortaya konulmalıdır. [1] [3] [5] [6]

Yüzme alanında jet ski çarptı. Hizmeti satın almamış olmam önemli mi?

Hizmet sözleşmesine taraf olmamanız, haksız fiil ve şartları varsa özel deniz hukuku hükümlerine dayalı hak aramanızı engellemez. Sürücü, araç ilgilisi ve işletmenin sorumluluğu araştırılır. Yüzme sınırı, giriş-çıkış koridoru, hız, görüş, uyarılar ve olayın konumu temel delillerdir. [1] [3] [6] [8]

Kötü hava kazayı her zaman mücbir sebep haline getirir mi?

Hayır. Havanın öngörülebilirliği, meteorolojik uyarılar, faaliyete başlama veya devam kararı, ekipmanın kullanım sınırları ve gerekli tedbirler birlikte incelenir. Her rüzgâr veya dalga olayı otomatik kurtuluş sebebi değildir. Gerçekten kaçınılmaz bir olay bulunup bulunmadığı teknik ve hukuki değerlendirme gerektirir. [1] [3] [6] [8]

Seyahat sigortası jet ski ve parasailing kazalarını mutlaka öder mi?

Teminat poliçeye bağlıdır. Su sporları veya motorlu faaliyet istisnası, ek teminat, limit, kurtarma, tedavi ve ülkeye dönüş koşulları incelenmelidir. İşletmenin sorumluluk sigortası ve turistin kişisel seyahat poliçesi farklıdır. Yabancı sigortacı için uygulanacak hukuk ve başvuru yöntemi ayrıca belirlenir. [3] [4] [16] [23]

On iki kişiden küçük teknede sigorta zorunluluğu yok mudur?

Bu sonuç çıkarılamaz. On ikiden fazla yolcu kapasitesi, belirli deniz turizmi araçlarında TTK m.1259 sigorta gereklerine ayrıca bağlanmıştır. Deniz Turizmi Yönetmeliği, sportif faaliyet düzenlemeleri ve aracın özelliklerinden kaynaklanan diğer poliçe yükümlülükleri daha küçük araçlarda da ayrıca incelenir. [3] [4] [5] [6] [24]

Kamera ve ekipman kayıtları silinmeden nasıl korunabilir?

Kayıt sahipleri ve istenen dönem belirlenerek koruma talebi yapılabilir; bu talep mahkeme kararının yerine geçmez. Kaybolma riski varsa yargısal delil tespiti değerlendirilir. TTK anlamında çatmada m.1292’nin özel kuralı; diğer olaylarda HMK m.400–403 koşulları önem taşır. [3] [13]

Su sporu kazası için her durumda iki yıl içinde mi dava açılır?

Hayır. Haksız fiil, sözleşme, ayıplı hizmet, sigorta, deniz yolcu taşıması ve çatma için farklı süreler bulunabilir. Örneğin TTK m.1270 kapsamındaki ölüm/bedensel zarar istemiyle m.1297 kapsamındaki çatma istemi aynı değildir. Olay, öğrenme, talebin muacceliyeti ve başvuru tarihleri birlikte incelenmelidir. [1] [2] [3]

Ülkeme döndükten sonra Türkiye’de dava açabilir miyim?

Ülkeden ayrılmanız hak arama imkânını kendiliğinden bitirmez. Uygun temsil ve belge düzeniyle başvurular sürdürülebilir. Yabancı sağlık ve gelir belgeleri, tercüme ve onay koşullarıyla sunulmalıdır. Muayene veya kişisel katılım gerekip gerekmediği dosyaya göre değişir; tüm işlemler için uzaktan tamamlama güvencesi verilemez. [13] [16]

İşletmenin yaptığı ödeme veya ceza uzlaşması bütün talepleri bitirir mi?

Ödemenin avans mı, belirli bir zarar kalemine ilişkin ifa mı yoksa ibra kapsamında mı olduğu araştırılır. Ceza uzlaşmasının tazminata etkisi CMK m.253/19’a göre; o sırada tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar istisnasıyla değerlendirilir. Belgenin kapsamı ve geçerliliği önemlidir. [1] [14] [20]

Kaynakça

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu. Özellikle m.20–25, 49–56, 61–62, 66, 71–72, 112–116, 146, 149. M.55 için 7589 sayılı Kanun ve geçiş hükümleri birlikte okunmalıdır. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
2. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun. Özellikle m.3, 5, 13–16, 51, 68, 73, 73/A, 83. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
3. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. Özellikle m.4–5/A, 931–935, 1061–1062, 1096, 1247–1271, 1286–1297, 1478. Deniz kitabı hükümleri TBMM özgün kanun metni ve resmî Bakanlık nüshasıyla çapraz kontrol edilmiştir. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
4. Deniz Turizmi Yönetmeliği. RG 24.07.2009/27298; özellikle m.2, 26–29, 31/A, 51 ve 53. KTB konsolidasyonu; 2022 ve 2023 değişiklikleriyle birlikte. Kontrol: 5 Kasım 2026. izmir.ktb.gov.tr
5. Deniz Turizmi Yönetmeliği Uygulama Tebliği (2023). RG 10.06.2023/32217 özgün metni, Deniz Ticaret Odası eki; m.7, 8/1-d, 17, 22, 24–25, 28. 2010 Tebliği kaldırılmıştır. RG 28.08.2024/32646 değişikliği m.8/1-a-5’e ilişkindir. Kontrol: 5 Kasım 2026. aliaga.denizticaretodasi.org.tr
6. Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği. RG 23.02.2011/27855; özellikle m.5–14 ve 16. 2024 değişikliğini içeren resmî nüsha, 2026 m.7/5 değişikliğiyle birlikte. Kontrol: 5 Kasım 2026. sinop.ktb.gov.tr
7. Sportif Faaliyet Yönetmeliğinde 2 Ekim 2026 değişikliği. RG 02.10.2026/33388; parkur/irtibat noktası tahsisi ve protokolle kiralamaya ilişkin m.7/5. Kontrol: 5 Kasım 2026. teftis.ktb.gov.tr
8. Limanlar Yönetmeliği. RG 31.10.2012/28453; m.2, 8, 21, 22/5 ve 14, 24. UAB 2023 nüshası; 17.11.2024/32725 ve 30.08.2025/33002 değişiklikleri ayrıca incelenmiştir. Kontrol: 5 Kasım 2026. ktbs.uab.gov.tr
9. Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği. Özellikle tanım, ifa, sorumluluk, yabancı düzenleyici ve sorumsuzluk kayıtları. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
10. Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmelik. Özellikle m.5–6 ve Ek-1/1-a; ölüm veya yaralanmada sorumluluğu kaldıran ya da sınırlayan tüketici şartları. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
11. 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu. Özellikle m.12/a paket ifası/iflas sigortası ile m.12/b kaza, hastalık ve dönüş sigortası hakkında bilgilendirme ayrımı. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
12. Seyahat Acentaları Yönetmeliği. Acentanın faaliyet, belge, satış ve hizmet ilişkisindeki rolü. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.gov.tr
13. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu. Özellikle delil, bilirkişi, yabancı belgeler için m.223–224, delil tespiti m.400–403; m.107 ve 109 için 7589 sayılı Kanun. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
14. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu. Soruşturma ve m.253/19’daki uzlaşmanın tazminata etkisi; sonradan ortaya çıkan veya uzlaşmada tespit edilemeyen zararlar istisnası. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
15. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. Özellikle m.73, 85 ve 89; şikâyet, taksirle öldürme/yaralama ve ilgili istisnalar. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
16. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun. Özellikle m.26, 34 ve milletlerarası yetki; tüketici sözleşmeleri, paket tur istisnası ve haksız fiil. Kontrol: 5 Kasım 2026. cdn.tbmm.gov.tr
17. Sigorta Tahkim Komisyonu — Sık Sorulan Sorular. Ön başvuru, nihai cevap veya 15 iş günü, kapsam ve diğer başvuru şartları. Kontrol: 5 Kasım 2026. sigortatahkim.org.tr
18. Ticaret Bakanlığı — Tüketici Hakem Heyetlerine İlişkin Bilgilendirme. 2026 için 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin parasal sınır. Kontrol: 5 Kasım 2026. ticaret.gov.tr
19. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu. Özellikle m.18/A; dava şartı arabuluculuk ve süreler. Kontrol: 5 Kasım 2026. mevzuat.adalet.gov.tr
20. 7589 sayılı Kanun — TBK ve HMK değişiklikleri. Kabul 16.07.2026; RG 31.07.2026/33326. M.18–20 ve geçiş düzenlemeleri: TBK m.55, HMK m.107 ve 109; olay tarihi/dava tarihi ayrımı. Kontrol: 5 Kasım 2026. cdn.tbmm.gov.tr
21. AİHM — Cavit Tınarlıoğlu/Türkiye, 3648/04, 02.02.2016. HUDOC, Adalet Bakanlığı Türkçe çevirisi; özellikle §12 ve kararın sonucu. Kesinleşme 02.05.2016. Erken delil korumasına ilişkin dar örnek. Kontrol: 5 Kasım 2026. hudoc.echr.coe.int
22. Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife Tebliği — 2024 değişikliği. 18.10.2014/29149 temel Tebliğ; 16.03.2022/31780 kapsam değişikliği ve 10.10.2024/32688 güncellemesiyle birlikte. Araç, sefer ve poliçe kapsamı ayrıca incelenir. Kontrol: 5 Kasım 2026. seddk.gov.tr
23. SEDDK — Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. Risk, kapsam, zarar ve doğrudan başvuru hükümleri; somut poliçe ve uygulanacak rejimle birlikte. Kontrol: 5 Kasım 2026. seddk.gov.tr
24. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, m.29. Deniz turizmi araçları ve gezi/spor/eğlence ayrımı; 7334 sayılı Kanunun m.10 değişikliğiyle eklenen, kapasitesi on ikiden fazla araçlarda TTK m.1259 sigortasına ilişkin hüküm. Kontrol: 5 Kasım 2026. teftis.ktb.gov.tr