ERKAN KARAARSLAN (2) (2023/80578)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

ERKAN KARAARSLAN BAŞVURUSU (2)

(Başvuru Numarası: 2023/80578)

Karar Tarihi: 3/3/2026

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Yıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Metin KIRATLI
Raportör	:	Mutlu ALAF
Başvurucu	:	Erkan KARAARSLAN

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, manevi tazminat talebiyle açılan davada adli yardım talebinin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

A. Bireysel Başvuruya Konu Dava Süreci

2. Başvurucu, G.D. isimli kişiye karşı adli yardım talepli manevi tazminat davası açmıştır. Adli yardım talebinin gerekçesi olarak tutuklu olmasını, sabit bir gelirinin bulunmamasını göstermiştir. Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) görülen davada Mahkeme 2/8/2023 tarihli ara kararı ile adli yardım talebinin reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun adli yardım talebine kanıt olabilecek herhangi bir belge sunmadığı hususuna değinmiştir.

3. Başvurucu, karara itiraz etmiştir. İtiraz dilekçesinde, tutuklu bulunduğu için belge sunamadığını beyan etmiş ve dilekçe ekinde e-Devlet Kapısı'ndan temin ettiği mal varlığı olmadığına ilişkin belgeleri sunmuştur. İtirazı inceleyen Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi 21/8/2023 tarihli kararı ile itirazı reddetmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

   "...yapılan UYAP sgk sorgusunda davalının 4b kapsamında serbest meslek sahipleri ve bir iş yerine bağlı çalışmayan bağımsız çalışanların prim ödediği sigorta şeklinde kendini sigorta ettirdiği ve başka bir ifade ile davalının harç ve masraflarını karşılayabilecek ekonomik gücünün bulunduğu..."

4. Başvurucu 28/8/2023 tarihinde yargılama harçlarını ödemiştir.

5. Başvurucu, adli yardım talebinin reddine ilişkin nihai kararı 21/8/2023 tarihinde öğrendikten sonra 29/8/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Komisyon adli yardım talebinin kabulüne ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

B. Bireysel Başvurudan Sonraki Yargılama Süreci

6. Mahkeme 1/7/2024 tarihinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davanın reddine karar vermiştir. Yargılama giderleri başvurucu üzerine bırakılmıştır. Karar istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

7. Başvurucu;   tutuklu ve dolayısıyla kısıtlı durumda olduğunu, Anayasa Mahkemesinin birçok başvuruda sırf tutuklu olması nedeniyle adli yardım talebini kabul ettiğini, tutukluluk süresi boyunca primleri ödemediğini, bu nedenlerle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

8. Başvuru, mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmiştir.

9. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi" başlıklı 48. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle düzenlenir."

10. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Düşme kararı" başlıklı 80. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi.

..."

11. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi uyarınca Anayasa Mahkemesince saptanan herhangi bir gerekçeden dolayı başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvuru hakkında düşme kararı verilebilir (Cemil Pınarbaşı [1. B.], B. No: 2020/22227, 18/10/2022, § 13).

12. Somut olayda başvurucu, adli yardım talepli olarak manevi tazminat davası açmış ve başvurucunun adli yardım talebi reddedilmiştir. Başvurucu daha sonra yargılama giderlerini yatırmış ve davanın esası incelenerek reddine karar verilmiştir. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile devletçe ödenen avansların dava sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunacağı hüküm altına alınmıştır. Başvurucunun yargılama sırasında yargılama giderlerini yatırdığı, davanın esasının incelenmesi neticesinde reddine karar verildiği ve yargılama giderlerinin de bu nedenle başvurucunun üzerine bırakıldığı gözetildiğinde İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı sonucuna varılmıştır.

13. Öte yandan İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinin devamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.

14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle düşmesine karar verilmesi gerekir.

III.   HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,

B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 3/3/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.