İBRAHİM ÖZKARA (2023/4963)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

İBRAHİM ÖZKARA BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2023/4963)

Karar Tarihi: 18/5/2026

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Kenan YAŞAR Metin KIRATLI Şaban KAZDAL
Raportör	:	Kamber Ozan TUTAL
Başvurucu	:	İbrahim ÖZKARA
Vekili	:	Av. Ömer İkbal AYAR

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru; kamu kurumundan olan işçilik alacağının enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

2. Başvurucu, iş kazasına bağlı maluliyet oranının tespiti ile iş kazasının gerçekleştiği tarihe göre kısmi iş göremezlik geliri bağlanması talebiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) karşı 2/11/2017 tarihinde dava açmıştır.

3. Kayseri 1. İş Mahkemesi (Mahkeme) davayı kabul etmiş ve başvurucunun iş kazası nedeniyle maluliyet oranının %21,2 olduğunun tespiti ile başvurucuya kaza tarihi itibarıyla sürekli iş göremezlik ödemesi aylığı bağlanmasına karar vermiştir. Davalı idare karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

4. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) işverenin de davaya dâhil edilmesi gerektiğini belirterek kararı kaldırmış ve yeniden yargılama yapılmak üzere dosyayı Mahkemeye göndermiştir.

5. Bölge Adliye Mahkemesi kararı uyarınca işvereni davaya dahil eden Mahkeme, başvurucunun 3/6/2009 tarihinde geçirdiği iş kazası nedeniyle maluliyet oranının %21,2 olduğunun tespitine ve başvurucuya kaza tarihi itibarıyla sürekli iş göremezlik aylığı bağlanmasına karar vermiştir. Davalılar, karara karşı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6. Bölge Adliye Mahkemesi, Mahkeme kararını kaldırmış; davayı kısmen kabul etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, başvurucunun 3/6/2009 tarihinde geçirdiği iş kazası nedeniyle iş göremezlik oranının %21,2 olduğunun tespitine ve başvurucunun 3/6/2009 tarihli gelir bağlanması talebine istinaden geçici iş göremezlik ödemelerinin sona erdiği 6/11/2009 tarihini takip eden 1/12/2009 tarihinden itibaren sürekli iş göremezlik geliri bağlanması gerektiğinin tespitine karar vermiş; fazlaya ilişkin talebini ise reddetmiştir.

7. Davalılar ve vekâlet ücretlerine ilişkin iddiaları kapsamında başvurucu, kararı temyiz etmiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 23/11/2022 tarihinde kararı onamıştır.

8. Başvurucu, nihai kararı 13/12/2022 tarihinde öğrendikten sonra 12/1/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

9. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

A. Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

10. Başvurucu, yüksek enflasyon sebebiyle hak ettiği alacağın tam karşılığını elde edemediğini, yargılamanın makul sürede yapılmamasından dolayı hak kaybına uğradığını ve enflasyonist koşullarda alacağının yüksek oranda değer kaybettiğini ileri sürmüş; bu gerekçelerle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın koşulları gözönünde bulundurularak bir değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

11. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini öncelikle yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması, bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir (İsmail Buğra İşlek [1. B.], B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

12. Başvurucunun başvuru yollarının tüketilmesi noktasında kendisinden beklenebilecek her şeyi yerine getirip getirmediği başvurunun özellikleri dikkate alınarak incelenmelidir (S.S.A. [1. B.], B. No: 2013/2355, 7/11/2013, §§ 27, 28). Ancak somut olayın koşulları itibarıyla başvuru yollarının tüketilmesinin yarar sağlamayacağının veya etkili olmadığının anlaşılması hâlinde anılan yollar tüketilmeden yapılan bir başvuru incelenebilir (Şehap Korkmaz [2. B.], B. No: 2013/8975, 23/7/2014, § 33).

13. Başvurucunun açtığı dava sonucunda, 3/6/2009 tarihinde meydan gelen iş kazasına bağlı maluliyet oranın tespiti ile iş göremezlik gelirinin bağlanmasını talep ettiği görülmüştür. Yargılama süreci sonunda başvurucunun maluliyet oranının %21,2 olarak tespitine ve başvurucuya 1/12/2009 tarihinden itibaren sürekli iş göremezlik geliri bağlanmasına karar verilmiştir. Bunun yanında yargılama sürecinde başvurucuya ödenmesi öngörülen iş göremezlik gelirinin karşılığı olan miktar hakkında bir açıklama olmadığı, ayrıca bireysel başvuru formu ve eklerinde sunulan bilgi ve belgeler kapsamında başvurucuya ödenecek tutara dair herhangi bir bilgi bulunmadığı belirtilmelidir. Bu hâliyle iş göremezlik geliri bağlanacak başvurucuya yapılacak ödemenin SGK tarafından tesis edilecek idari işlem sonucunda açıklığa kavuşacağı, söz konusu işleme karşı idari ve yargısal makamlara başvurulabileceği kaydedilmelidir.

14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

15. Başvurucu, yargılamanın uzun sürmesinden yakınmıştır.

16. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Veysi Ado ([GK], B. No: 2022/100837, 27/4/2023) kararında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un geçici 2. maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile yapılan değişikliğe göre 9/3/2023 tarihi (bu tarih dâhil) itibarıyla derdest olan, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı neticesine varmıştır. Somut başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/5/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.