HÜSEYİN ÇAVDAR (2022/88730)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

HÜSEYİN ÇAVDAR BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2022/88730)

Karar Tarihi: 18/5/2026

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Kenan YAŞAR Metin KIRATLI Şaban KAZDAL
Raportör	:	Yunus Emre BAĞLAR
Başvurucu	:	Hüseyin ÇAVDAR
Vekili	:	Av. Melike YILDIZ

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan dolayı verilen mahkûmiyet kararı nedeniyle adil yargılanma hakkının ve çeşitli anayasal hakların ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

2. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) başvurucu hakkında Türkiye Cumhuriyeti hükûmetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme, kamu malına zarar verme, mala zarar verme, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs, kamu kurumları arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı olarak engellemeye teşebbüs, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, silahlı terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçlarından soruşturma başlatmıştır.

3. Başsavcılık, başvurucu hakkında yukarıda anılan suçlardan cezalandırılması talebiyle 1/3/2017 tarihli iddianame düzenlemiştir. İddianamede; darbe faaliyetleri kapsamında M.K.nın emir ve komutasına girerek fikir, irade ve eylem birliği içinde, Üsküdar ilçesi Acıbadem Mahallesi'nde bulunan Türk Telekom A.Ş. Bölge Müdürlüğünü kontrol altına almak amacıyla harekete geçildiği, Acıbadem Türk Telekom Bölge Müdürlüğü civarında bulunan bazı sivil vatandaşlara ait ev ve araçlar ile bazı kamu mallarına zarar verildiği, güvenlik görevlilerinin hürriyetlerinden yoksun bırakıldığı ileri sürülmüştür.

4. İddianamenin kabulüyle açılan dava İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülmeye başlanmıştır. Mahkeme; başvurucunun anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmasına, cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Büyük Millet Meclisini ortadan kaldırmaya veya Türkiye Büyük Millet Meclisinin görevlerini kısmen veya tamamen yapmasını engellemeye teşebbüs etme ile cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti hükûmetini ortadan kaldırmaya veya görevlerini yapmasını kısmen veya tamamen engellemeye teşebbüs etme, silahlı terör örgütüne üye olma, mala zarar verme, on bir mağdura yönelik kasten yaralama suçlarından karar verilmesine yer olmadığına, altı kişinin öldürülmesi eyleminden altı kez müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmasına, beş mağdura yönelik kasten öldürmeye teşebbüs suçundan beraatine, altı farklı mağdura yönelik kasten öldürmeye teşebbüs suçundan altı kez 15 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına, bir mağdura yönelik nitelikli kasten yaralama suçundan 5 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan 7 yıl 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, haberleşmeyi engellemeye teşebbüs suçundan beraatine karar vermiştir.

5. Başvurucu vekili, Mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi (İstinaf Dairesi) 7/11/2019 tarihinde başvurucunun kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs, Anayasayı ihlal, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, nitelikli kasten yaralama suçlarından istinaf başvurularının esastan reddine; kasten yaralama suçu yönünden kesin, diğer suçlar yönünden temyiz kanun yolu açık olmak üzere karar vermiştir.

6. Başvurucu ve müdafi, İstinaf Dairesinin kararına karşı temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Yargıtay 3. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) 30/6/2022 tarihinde anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından verilen mahkûmiyet kararı yönünden hükmün düzeltilerek onanmasına; kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından verilen mahkûmiyet hükümlerinin bozulmasına, bozma kararının istinaf aşamasında kesinleşen nitelikli kasten yaralama suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne sirayet ettirilmesine karar vermiştir.

7. Ceza Dairesinin kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itiraz yoluna başvurmuştur. Ceza Dairesi 21/2/2023 tarihinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının reddine ve dosyanın itirazı incelemek üzere Yargıtay Ceza Genel Kuruluna (Genel Kurul) gönderilmesine karar vermiştir.

8. Genel Kurul 25/12/2024 tarihli müzakerede Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kabulüne, başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından verilen mahkûmiyet kararlarının onanmasına ilişkin Ceza Dairesi kararının kaldırılmasına, dosyanın Mahkemeye gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine karar vermiştir.

9. Genel Kurulun itirazın kabulü kararı sonrasında Mahkeme 6/5/2026 tarihinde başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan ceza verilmesine yer olmadığına, kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından beraatine, bozma kararının sirayet ettirilerek istinaf aşamasında kesinleşen nitelikli kasten yaralama suçundan beraatine ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan beraatine karar vermiştir. Bireysel başvurunun incelendiği tarihte yargılama temyiz aşamasında derdesttir.

10. Başvurucu, Ceza Dairesinin düzelterek onama kararının akabinde 21/9/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.   

11. Komisyon tarafından makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, diğer ihlal iddialarının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

A. Adil Yargılanma Hakkının, Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesi ile Eşitlik İlkesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia

12. Başvurucu; adil yargılanma hakkının, suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğinden yakınmıştır.

13. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı başvuru formunda ileri sürdüğü itirazlarını yinelemiştir.

14. Bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için olağan kanun yolları tüketilmiş olmalıdır. Temel hak ve özgürlüklere saygı, devletin tüm organlarının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yargısal makamların görevidir. Bu nedenle temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddialarının öncelikle yargı mercileri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt [2. B.], B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).

15. Somut olayda başvurucu hakkındaki bir kısım suçlar yönünden Ceza Dairesi tarafından bozma kararı verilmiş, bir kısım suçlar yönünden ise Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine Genel Kurul tarafından itirazın kabulüne ve hükümlerin bozulmasına karar verilmiştir.

16. Bozma kararları sonrası Mahkemenin 6/5/2026 tarihinde verdiği karar bireysel başvurunun incelendiği tarihte temyiz aşamasında derdesttir. Dolayısıyla başvurucu hakkındaki yargılama sürecinin henüz tamamlanmadığı anlaşılmıştır.

17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

18. Başvurucunun suç isnadına bağlı tutulduğu muhakeme süreci itibarıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiasının Mehmet Emin Kılıç ([2. B.], B. No: 2013/5267, 7/3/2014, §§ 19-32) ve Mehmet Şimşek ([1. B.], B. No: 2018/10953, 22/7/2020) kararları doğrultusunda süre aşımı nedeniyle, özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddialarının Bayram Gök ([2. B.], B. No: 2012/946, 26/3/2013, §§ 20-24) kararı doğrultusunda başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Adil yargılanma hakkının, suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarının kabul edilebilirlik kriterlerini karşılamaması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına 18/5/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.