S.S. GÖLMARMARA VE ÇEVRESİ SU ÜRÜNLERİ KOOPERATİFİ (2022/53600)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

S.S. GÖLMARMARA VE ÇEVRESİ SU ÜRÜNLERİ KOOPERATİFİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2022/53600)

Karar Tarihi: 23/12/2025

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Yıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Metin KIRATLI
Raportör	:	Mutlu ALAF
Başvurucu	:	S.S. Gölmarmara ve Çevresi Su Ürünleri Kooperatifi
Vekili	:	Av. Cem ALTIPARMAK

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, ödeme emrinin iptali için idare aleyhine açılan davada adli yardım talebinin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

A. Bireysel Başvuruya Konu Dava Süreci

2. Başvurucu, davalı idare tarafından kendisine gönderilen ödeme emrinin iptali için 18/3/2022 tarihinde Manisa 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) adli yardım talepli dava açmıştır. Mahkeme 31/3/2022 tarihli ara kararı ile adli yardım talebinin reddine itiraz kanun yolu açık olmak üzere karar vermiştir.

3. Başvurucu, karara itiraz etmiştir. Manisa 2. İdare Mahkemesi 27/4/2022 tarihli kararı ile itirazı kesin olarak reddetmiştir. Başvurucu, bu karar üzerine harçları ve gider avansını yatırmıştır.

4. Başvurucu, adli yardım talebinin reddine ilişkin nihai kararı 29/4/2022 tarihinde öğrendikten sonra 10/5/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. Bireysel Başvurudan Sonraki Yargılama Süreci

5. Mahkeme 13/5/2022 tarihli kararı ile dilekçenin reddine karar vermiştir. Başvurucu, dilekçenin reddi kararı doğrultusunda yeniden dava açmıştır. Mahkeme 2/11/2022 tarihli kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Kararda, yargılama giderlerinin davalı idareden alınarak başvurucuya ödenmesine hükmedilmiştir. Davalı idare karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi 23/2/2023 tarihli kararı ile istinaf başvurusunu kesin olarak reddetmiştir.

6. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

7. Başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

8. Başvurucu,   adli yardımda bulunabilecek kişilerin yalnızca gerçek kişiler ile kamuya yararlı dernek ve vakıfların olmasının mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

9. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; davalı idareden aldığı belgeleri sunmuş ve yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

10. Başvuru, mahkemeye erişim hakkı yönünden incelenmiştir.

11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi" başlıklı 48. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle düzenlenir."

12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Düşme kararı" başlıklı 80. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi."

13. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi uyarınca Anayasa Mahkemesince saptanan herhangi bir gerekçeden dolayı başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvuru hakkında düşme kararı verilebilir (Cemil Pınarbaşı [1. B.], B. No: 2020/22227, 18/10/2022, § 13).

14. Olayda başvurucu idari işlemin iptali için adli yardım talepli dava açmıştır. Adli yardım talebi Mahkeme tarafından reddedilmiştir. Bu karara karşı yaptığı itirazın reddi üzerine başvurucu, harcı ve gider avansını yatırmıştır. Yargılama sonucunda dava konusu işlemin iptaline ve yargılama giderlerinin davalıdan alınarak başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir. Başvurucunun yargılama için yatırmış olduğu harçları ve yargılama giderlerini yargılamada aleyhine hüküm kurulan davalıdan tahsil etmesi mümkün hâle gelmiştir. Bu itibarla başvurucunun davasının esasının incelendiği ve yargılama sonucunda yargılama giderlerinin başvurucuya ödenmesine karar verildiği görülmekle İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığı sonucuna varılmıştır.

15. Öte yandan İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinin devamında Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.

16. Açıklanan gerekçelerle İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi uyarınca başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

III.   HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun DÜŞMESİNE,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 23/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.