NESLİHAN VURAL (2022/514)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

NESLİHAN VURAL BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2022/514)

Karar Tarihi: 23/12/2025

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Yıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Metin KIRATLI
Raportör	:	Mehmet AKTEPE
Başvurucu	:	Neslihan VURAL
Vekilleri	:	Av. Ali SAMSUM Av. Duygu İNEGÖLLÜ

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, kanser teşhisi konulan hastaya reçete edilen ilaç bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmasına yönelik olarak verilen ihtiyati tedbir kararının uygulanmaması nedeniyle maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

A. Bireysel Başvuru Süreci

2. Başvurucuya 2017 yılının Ekim ayında over malign neoplazmı (yumurtalık kanseri) teşhisi konulmuştur.

3. Başvurucunun tedavisini planlayan hekim olaparib etken maddeli Lynparza isimli ilacın kullanımını gerekli görmüş ve reçete düzenlemiştir. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 17/11/2021 tarihli yazısı ile anılan olaparib etken maddeli ilacın altı aylık doz kullanımını ve yurt dışından ithalatını uygun bulmuştur. Trakya Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından söz konusu ilacın kullanımı için başvurucu adına 22/11/2021 tarihli ve altı ay süreli ilaç kullanım raporu tanzim edilmiş ve sonrasında 25/11/2021 tarihinde ilaç reçete edilmiştir. Türk Eczacıları Birliğinin 8/2/2021 tarihli yazısında olaparib etken maddeye sahip Lynparza adlı ilacın bedelinin 5.320,76 avro olduğu belirtilmiştir.

4. Başvurucu 26/11/2021 tarihli başvuruyla olaparib etken maddeli Lynparza isimli ilacın ücretsiz ve kesintisiz bir şekilde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından temin edilmesini talep etmiştir. Başvurucunun talebi, bahse konu ilacın "bedeli ödenecek ilaçlar listesinde yer almadığı" gerekçesiyle SGK tarafından 13/12/2021 tarihinde reddedilmiştir.

5. Başvurucu, Ankara 5. İş Mahkemesi (İş Mahkemesi) nezdinde 13/12/2021 tarihli işlemin iptali ile hekim tarafından reçete edildiği müddetçe olaparib etken maddeli ilacın davalı Kurum tarafından finansmanının sağlanması ve ihtiyati tedbir talebiyle 21/12/2021 tarihinde SGK aleyhine dava açmıştır. İş Mahkemesi 23/12/2021 tarihli tensip tutanağıyla ihtiyati tedbir talebinin dava tarihinden itibaren altı ay süreyle kabulüne, olaparib (Lynparza) etken maddeli ilacın bedelinin SGK tarafından kesinti yapılmaksızın karşılanmasına hükmetmiştir.

6. Başvurucu, ihtiyati tedbir talebine uyularak ilaç bedelinin karşılanması istemiyle SGK'ya yeniden başvuruda bulunmuştur.

7. SGK 30/12/2021 tarihli işlemiyle talebi reddetmiş; işlem metninde "ilaca ait reçetelerin asılları, ilaç kullanım raporu, fatura asılları ve kullanılan ilaca ait boş ilaç kutularının ibraz edilmesinin gerektiğini" belirtmiştir.

8. Başvurucu, söz konusu işlemi öğrenmesini takiben 3/1/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuş ve reçete edilen ilacın bedelinin ihtiyati tedbir kararının gereği olarak ilacı ithal eden yetkili kuruluşa derhâl ödenmesi yönünde tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

9. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

B. Bireysel Başvuru Sonrasındaki Süreç

10. Anayasa Mahkemesi, SGK'dan İş Mahkemesince verilen ihtiyati tedbir kararı üzerine yapılan işlemler hakkında bilgi verilmesini ve ilgili belgelerin gönderilmesini istemiştir. SGK tarafından verilen 14/1/2022 tarihli cevapta ödemesi yapılacak ilaca ait reçetelerin asıllarının, ilaç kullanım raporunun, fatura asıllarının ve kullanılan ilaca ait boş ilaç kutularının ibrazının gerektiği ancak başvurucunun belgeleri henüz teslim etmediği, bu nedenle de başvurucuya herhangi bir ödeme yapılmadığı belirtilmiştir.

11. Anayasa Mahkemesi 17/1/2022 tarihinde tedbir talebinin kabulüne, başvurucunun tedavisi için reçete edilen olaparib etken maddeye sahip Lynparza adlı ilacın bedelinin tedavi süresi boyunca başvurucuya derhâl ödenmesinin sağlanmasına karar vermiştir.

12. İş Mahkemesinin ihtiyati tedbir kararına SGK tarafından yapılan itiraz 8/2/2022 tarihli ara kararıyla reddedilmiştir. Bu karara karşı SGK'nın yaptığı istinaf başvurusu ise Anayasa Mahkemesinin tedbir talebinin kabulü kararına da atıfta bulunularak Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin (Daire) 7/4/2022 tarihli kararıyla kesin olarak reddedilmiştir.

13. İş Mahkemesi 23/5/2023 tarihinde başvurucuya reçete edilen olaparib etken maddeli Lynparza isimli ilacın bedelinin kesinti yapılmaksızın SGK tarafından karşılanmasına, ilaç bedelinin ithale yetkili Türk Eczacıları Birliği Yurt Dışı Temin Birimine aktarılmasına ve aksine olan kurum işleminin iptaline karar vermiştir.

14. Davalı idarenin bu karara karşı yaptığı istinaf kanun yolu talebi ise Daire tarafından 21/11/2024 tarihinde reddedilmiştir. Karar, SGK tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, İş Mahkemesi kararının bozulmasına 3/11/2025 tarihinde karar vermiştir. Bozma sonrasında yargılama İş Mahkemesinde derdesttir.

15. SGK'nın 14/11/2025 tarihli yazısında Anayasa Mahkemesinin 17/1/2022 tarihli tedbir kararı gereğince başvurucuya teslimi yapılan toplam Lynparza isimli 19 kutu ilaç için SGK tarafından Türk Eczacıları Birliğine 49.036,66 avro ödendiği, sonrasında Türkiye'de ruhsat alan bu ilaç için İş Mahkemesinin kararı doğrultusunda başvurucunun kendi imkânları ile temin ettiği Lynparza isimli 24 kutu ilaç için SGK tarafından başvurucuya 786.001,88 TL ödendiği belirtilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

16. Başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

17. Başvurucu, öz itibarıyla devletin ilaç bedelini karşılamakla yükümlü olduğuna işaret ederek İş Mahkemesinin Lynparza isimli ilacın bedelinin SGK tarafından karşılanmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı vermesine rağmen SGK'nın ödeme yapmak için boş ilaç kutularını talep etmesi nedeniyle maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkının ihlal edildiğini öne sürmüştür.

18. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, İş Mahkemesi nezdindeki yargılamanın devam etmesi nedeniyle başvuru yollarının tüketilip tüketilmediği hususunun başvurunun kabul edilebilirliğine ilişkin değerlendirmede dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Esasa ilişkin olarak ise devletin sağlık hizmetlerini tesis etmekteki pozitif yükümlülüğünün koşulsuz ve sınırsız olmadığı vurgulanarak yapılacak değerlendirmede Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları ve somut olayın kendine özgü şartlarının dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Düşme kararı" başlıklı 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi gereği Anayasa Mahkemesi, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görmemesi hâlinde başvurunun düşmesine karar verebilir.

20. SGK'nın 14/11/2025 tarihli yazısına göre başvurucu lehine verilen İş Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları uygulanmış, başvurucuya reçete edilen ilaçlar temin edilmiş ve ödemeleri SGK tarafından yapılmıştır. Ayrıca başvurucuya reçete edilen ilacın Türkiye'de ruhsat aldığı da SGK tarafından bildirilmiştir. Bununla birlikte başvurucu, ilacın ücretsiz olarak temini yönündeki talebine ilişkin yargısal süreç nedeniyle tedavisinin aksadığına veya ilacın ruhsat almasının ilaca erişimine olanak sağlamadığına ilişkin olarak Anayasa Mahkemesine herhangi bir bildirimde bulunmamıştır.

21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle düşmesine karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 23/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.