ASAL SHAHHEYDARY (2022/25594)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

ASAL SHAHHEYDARY BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2022/25594)

Karar Tarihi: 8/4/2026

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Selahaddin MENTEŞ Kenan YAŞAR Ömer ÇINAR
Raportör	:	Ayşe Didem ÖZDEMİR AKCA
Başvurucu	:	Asal SHAHHEYDARY (İran İslam Cumhuriyeti vatandaşı)
Vekili	:	Av. Barış Can BERKİ

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru; sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının, kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, yaşam hakkının, din ve vicdan özgürlüğünün, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

2. Başvurucu hakkında Denizli Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünce 19/7/2021 tarihinde 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 54. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendi gereğince menşe ülkesine, güvenli üçüncü bir ülkeye veya transit gideceği ülkeye sınır dışı etme kararı verilmiştir.

3. Başvurucunun sınır dışı etme kararının iptal edilmesi talebiyle açtığı dava Denizli İdare Mahkemesince 9/2/2022 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.

4. Başvurucu, nihai kararı 14/2/2022 tarihinde öğrendikten sonra 11/3/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

5. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Göç İdaresi Başkanlığının yazısından başvurucunun 4/8/2022 tarihinde ülkesi İran'a gönüllü geri dönüş talebinde bulunduğu ve 6/8/2022 tarihinde Türkiye'den çıkış yaptığı anlaşılmıştır. Gönüllü geri dönüş formu Farsça ve Türkçe olarak düzenlenmiştir. Formda başvurucunun yanı sıra tercüman ve il göç uzmanı imzası bulunmaktadır.

II. DEĞERLENDİRME

7. Başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğuna ilişkin iddiasının açıkça dayanaktan yoksun olmadığı anlaşılan yabancı uyruklu başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

8. Başvurucu, trans kadın ve Hristiyan olduğunu, sınır dışı etme kararı ve kararın iptali talebiyle açtığı davanın reddedilmesi nedeniyle sınır dışı edilmesi hâlinde kötü muameleye maruz kalabileceğini ve özgürlüğünün kısıtlanabileceğini belirterek kötü muamele yasağının, kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, yaşam hakkının, din ve vicdan özgürlüğünün, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

9. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, ihlal iddialarının incelenmesi sırasında ilgili mevzuat hükümleri ve içtihatlar ile somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında sınır dışı edilmesi hâlinde idam cezasına mahkûm edileceğini, ölüm riskinin gerçek olduğunu ifade etmiştir.

10. Sınır dışı etme kararının uygulanmasının olası sonuçları ve/veya bu kararın iptali için açılan davayla ilgili yargı sürecine yönelik iddiaların incelenebilmesi için sınır dışı kararının uygulanması ya da uygulanmasının önünde bir engel bulunmaması gerekir (benzer değerlendirme için bkz. M.L. ve diğerleri [1. B.], B. No: 2019/20735, 28/12/2021, § 23).

11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasında başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi hâlinde de düşme kararı verilebileceği belirtilmiş ancak aynı maddenin (2) numaralı fıkrasında Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edilebileceği hüküm altına alınmıştır.

12. Başvurucu, bireysel başvuru tarihinden sonra gönüllü olarak ülkesine dönmüştür. Bu durumda başvurucunun sınır dışı etme kararının uygulanma olanağı kalmamıştır.

13. Diğer taraftan Göç İdaresince başvurucunun gönüllü geri dönme talebinde bulunduğu ve bunun sonucu olarak 6/8/2022 tarihinde hava yolu ile ülkesine gittiği bildirilmiştir. Başvurucu vekili, 22/3/2023 tarihinde -başvurucunun ülkemizi terk etmesinin üzerinden 7 ayı aşkın bir süre geçtikten sonra- Bakanlık görüşüne hazırladığı cevapta başvurucunun aslında sınır dışı edildiğine yönelik bir iddiada da bulunmamıştır. Başvurucu vekilinin başvurucunun ülkesine döndüğünden söz etmemesi, başvurucu ile vekili arasındaki iletişimin koptuğunu da göstermektedir.

14. Yabancının sınır dışı edileceği ülkede öldürüleceğine ve/veya Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı bir muameleye uğrayacağına dair iddiasının bireysel başvuruya konu edildiği hâllerde başvurucu vekilinin bireysel başvuru sürecinde başvurucunun sınır dışı edildiğini bildirmemesi, başvurucu ile vekili arasındaki iletişimin koptuğu ve bunun başvurucunun bireysel başvurusunu sürdürmek istemediğinin göstergesi olduğu şeklinde değerlendirilebilir (N.K.A.A. [1. B.], B. No: 2022/12862, 14/5/2025, § 24).

15. Ayrıca Anayasa Mahkemesi, eş cinsel olup ülkelerine sınır dışı edilmeleri hâlinde kötü muameleye maruz kalacağını iddia eden İranlılar tarafından yapılan başvurularda iddianın nasıl ele alınacağını Mohammadreza Karamı ([2. B.], B. No: 2021/1927, 17/9/2025) kararında ortaya koymuştur. Dolayısıyla başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmamaktadır. Ayrıca Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygı, başvurunun incelenmesini gerekli kılmamaktadır.

16. Açıklanan gerekçelerle başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle düşmesine karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,

D. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE 8/4/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.