TASFİYE HALİNDE TÜRKOĞLU DEMİR MAKİNA VE PRES SANAYİ TİCARET LTD. ŞTİ. (2022/105052)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

TASFİYE HALİNDE TÜRKOĞLU DEMİR MAKİNA VE PRES SANAYİ TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2022/105052)

Karar Tarihi: 8/4/2026

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Selahaddin MENTEŞ Kenan YAŞAR Ömer ÇINAR
Raportör	:	Volkan SEVTEKİN
Başvurucu	:	Tasfiye Halinde Türkoğlu Demir Makina ve Pres Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcisi	:	Arif TÜRKOĞLU

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, adli yardım talebinin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu, davalı banka aleyhine adli yardım talepli olarak 28/6/2021 tarihinde tazminat davası açmıştır. Ankara 26. Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 30/6/2021 tarihinde "...her iki tarafın da tacir olduğu ve taraflar arasındaki ihtilafın kredi sözleşmesi ve bankacılık faaliyetinden kaynaklandığı gözönüne alındığında mutlak ticari dava olduğu..." gerekçesiyle görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunu belirterek verdiği görevsizlik kararında, başvurucunun adli yardım talebinin görevli mahkemece değerlendirilmesine karar vermiştir.

3. Başvurucu, karara karşı adli yardım talepli olarak istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi (Daire) 18/3/2022 tarihinde "...adli yardım talebinde bulunan davacı şirketin yatırması gereken peşin harcı karşılamasının kendisini ekonomik anlamda zor duruma düşüreceği yönünde bir kanaat de oluşmadığından ve başvuran tarafından bu yönde yeterli delil sunulmadığından..." gerekçesiyle başvurucunun adli yardım talebini reddetmiştir.

4. Başvurucunun adli yardım talebinin reddine ilişkin anılan karara karşı yaptığı itiraz da Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesince 20/4/2022 tarihli kararla kesin olarak reddedilmiştir.

5. Adli yardım talebinin reddine ilişkin kararın kesinleşmesi üzerine Daire tarafından 11/5/2022 tarihli kararla istinaf başvuru harcı ve istinaf karar harcının ikmal edilmesi için 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dosyanın Mahkemeye geri çevrilmesine karar verilmiştir.

6. Mahkemece, ilgili harç ve gideri (150 TL posta gideri, 80,70 TL istinaf maktu karar harcı, 220,70 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı) tamamlaması için başvurucuya 3/6/2022 tarihli muhtıra çıkarılmış; harç ve giderin bir haftalık kesin süre içinde yatırılmadığı takdirde 6100 sayılı Kanun'un 344. maddesi uyarınca istinaf isteminden vazgeçilmiş sayılacağı ihtar edilmiştir.

7. Muhtıranın başvurucuya 8/6/2022 tarihinde tebliği sonrası başvurucunun kesin süre içinde istinaf harç ve masraflarını yatırmaması nedeniyle Mahkemenin 23/6/2022 tarihli ek kararıyla başvurucunun istinaf isteminin reddine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

8. Başvurucu anılan ek karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Dairece 31/10/2022 tarihli kararla başvurucunun istinaf isteminin esastan reddine kesin olarak karar verilmiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:

"...Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına ve özellikle davacının adli yardım talebinin değerlendirilerek Dairece reddedilip kesinleşmesine, mahkemece istinaf harcı yatırılması için çıkartılan tebligat üzerine harçların yatırılmamış olmasına göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından davacı yanın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. ..."

9. Başvurucu, istinaf isteminin esastan reddine ilişkin kararı 29/11/2022 tarihinde öğrendikten sonra 14/12/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

10. Başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Başvurucunun adli yardım talebinin 6100 sayılı Kanun'un 339. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca geçici olarak kabulüne karar verilmesi gerekir.

11. Başvurucu, bir kısım mahkemelerce başka davalarda adli yardım talebinin kabul edildiğini vurgulamış; buna rağmen somut başvuruya konu olayda yeterli inceleme yapılmadan adli yardım talepli olarak istinaf kanun yoluna başvurusunda adli yardım talebinin reddedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

12. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Kabul edilebilirlik şartlarından biri olan otuz günlük süre kuralı, başvurunun her aşamasında dikkate alınması gereken bir usul hükmüdür (Deniz Baykal [2. B.], B. No: 2013/7521, 4/12/2013, § 32).

13. Eldeki olayda başvurucunun adli yardım talepli olarak açtığı davada Mahkemece görevsizlik kararı verilmiş ve ayrıca adli yardım talebinin görevli mahkemece değerlendirilmesine hükmedilmiştir. Başvurucu anılan karara karşı adli yardım talepli olarak istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Dairece adli yardım talebi reddedilmiş, başvurucunun bu karara karşı istinaf başvurusu da itiraz mercince 20/4/2022 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.

14. Bir başka ifadeyle adli yardım talebinin reddi kararı itiraz merci karar tarihi itibarıyla kesinleşmiş ve adli yardıma ilişkin başvuru yolları tüketilmiştir. Kesinleşen adli yardım ret kararı sonrasındaki süreç, istinaf dilekçesi verilirken yatırılmayan istinaf kanun yoluna başvuru için gerekli harç ve giderin başvurucu tarafından ödenmesinin sağlanmasına ilişkin olup kesin nitelikteki adli yardım talebinin reddi kararının değerlendirildiği ya da kesin kararın ortadan kaldırılabileceği bir süreç değildir. Bu nedenle adli yardım talebinin reddi kararına karşı yapılan itirazın reddedildiği itiraz mercinin nihai kararının başvurucu tarafından öğrenildiği tarihten itibaren otuz günlük sürede bireysel başvuruda bulunulması gerekir.

15. Yapılan bu tespit ve açıklamalar uyarınca başvurucunun nihai kararı 8/6/2022 tarihi itibarıyla öğrendiği ve en geç 8/7/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunması gerekirken 14/12/2022 tarihinde başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.

16. Açıklanan gerekçelerle başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin GEÇİCİ OLARAK KABULÜNE,

B. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Adli yardım talebinin kabulü ile geçici olarak muaf tutulan 664,10 TL harçtan ibaret yargılama giderinin 6100 sayılı Kanun'un 339. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca başvurucudan TAHSİLİNE 8/4/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.