MERT BALA (2021/6589)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MERT BALA BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2021/6589)

Karar Tarihi: 6/5/2026

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	İrfan FİDAN
Üyeler	:	Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Kenan YAŞAR Ömer ÇINAR
Raportör	:	Mehmet Fatih GÖKÇEK
Başvurucu	:	Mert BALA
Vekili	:	Av. Taner GÜL

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, maddi tazminat talebi miktarının artırılmasına ilişkin dilekçe dikkate alınmadan karar verilmesi ve istinaf kararının kesin olması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

A. Bireysel Başvuruya Konu Süreç

2. Başvurucu, Türk Hava Kurumu Üniversitesi (THK Üniversitesi) Hava Ulaştırma Fakültesi pilotaj (İngilizce) programında öğrenim görmekte iken üniversiteden kaydını sildirmiştir.

3. Kaydını sildirmesi sonrasında başvurucu; Üniversite tarafından müfredatta bulunan derslerin süresinde verilmemesi sebebiyle dönem sonunda mezun olamadığını, eğitimini yarıda bırakmak zorunda kaldığını belirterek uğradığını ileri sürdüğü zararlar karşılığında 150.000 TL maddi tazminatın ödenmesi talebiyle THK Üniversitesi ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığına başvurularda bulunmuştur. Söz konusu başvurular reddedilmiştir.

4. Başvurucu, başvurularının reddi üzerine Ankara 4. İdare Mahkemesine (İdare Mahkemesi) tam yargı davası açmıştır. Davada, başvuruların reddine ilişkin işlemlerin iptali ile fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 10.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

5. İdare Mahkemesi 2/10/2019 tarihli kararıyla;

i. Tazminat talebinin zımnen reddine ilişkin davalı idare işlemlerinin tam yargı davası açılmadan önce alınan ön karar niteliğinde olması nedeniyle iptal davasına konu edilemeyeceğinden iptali isteminin incelenmeksizin reddine,

ii. Tazminat istemleri yönünden davalı YÖK Başkanlığının denetim görevini yerine getirdiğini, hizmet kusurunun ve tazmin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddine,

iii. Davalı THK Üniversitesi yönünden ise hizmet kusuru sebebiyle toplam 48.472 TL maddi zarar oluştuğu tespit edilmesine rağmen başvurucunun daha az miktarda olan talebine bağlı kalınarak 10.000 TL maddi tazminatın başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,

iv. Davalı THK Üniversitesinin eylemlerinin ağır hizmet kusuru niteliğinde değerlendirilemeyeceğini, başvurucunun şeref, haysiyet, kişilik hakları veya vücut bütünlüğüne yönelmiş bir saldırının davaya konu uyuşmazlık bakımından gerçekleşmediğini belirterek manevi tazminat isteminin reddine hükmetmiştir.

6. İdare Mahkemesi kararının hemen sonrasında -karar kendisine tebliğ edilmeden önce- başvurucu, vekili aracılığıyla Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) avukat portali üzerinden sunmuş olduğu 12/10/2019 tarihli dilekçesinde maddi tazminat talebini 200.000 TL artırarak toplam 210.000 TL'lik tutarın 150.000 TL'lik kısmına davalıların temerrüt tarihi olan 20/8/2017 tarihinden, kalan 60.000 TL'sine ise dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

7. Başvurucu ve davalı THK Üniversitesi İdare Mahkemesi kararı üzerine istinaf isteminde bulunmuşsa da Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) miktar artırım dilekçesini dikkate almaksızın istinaf istemlerinin reddine kesin olarak karar vermiştir.

8. Başvurucu, kesin olarak verildiği belirtilen kararı 28/1/2021 tarihinde öğrendikten sonra 24/2/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

9. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

B. Bireysel Başvuru Sonrasında Başvurucunun Temyiz Talebi Üzerine Gerçekleşen Süreç

10. Başvurucu, kesin olarak verildiği belirtilen Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı temyiz talebinde bulunmuştur. Danıştay Sekizinci Dairesi 16/1/2024 tarihli kararıyla temyiz istemini maddi tazminata ilişkin kısım yönünden kabul ederek kararın bu kısmının bozulmasına karar vermiştir. Temyiz kararında;

i. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda bu yönde açık bir düzenleme bulunmasa da hak kayıplarının önlenmesi amacıyla tazminat davalarında mahkemelerce esas hakkında karar verilmeden önce ara kararı ile dosyanın esas hakkında karar verilebilecek durumda olduğu bildirilerek tazminat talep miktarını artırmak isteyip istemediği hususu sorulmak suretiyle ıslah hakkını kullanma imkânı tanınmasının hakkaniyet gereği olduğu,

ii. Başvurucu vekilince ilk derece mahkemesi kararından sonra sunulan 12/10/2019 tarihli dilekçede ıslah talebinde bulunulduğu, bu hâliyle başvurucunun miktar artırımında bulunma iradesini de ortaya koyduğu,

iii. Mahkemece başvurucuya 2577 sayılı Kanun'da tanınan miktar artırım hakkını kullanma fırsatı tanınmadığı, mahkeme kararı sonrasında verilen ıslah dilekçesinin de Bölge İdare Mahkemesince işleme konulmayarak karar verildiği belirtilerek 2577 sayılı Kanun'un 16. maddesinde öngörülen usuli düzenlemelere uygun olarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği aktarılmıştır.

11. Temyiz kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesi ara kararıyla birlikte 12/10/2019 tarihli miktar artırım dilekçesini davalı THK Üniversitesine gönderip cevaplarını aldıktan sonra maddi tazminat istemini yeniden değerlendirmiştir. 15/10/2024 tarihli kararıyla 48.472 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 16/8/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte başvurucuya ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin ise reddine karar vermiştir.

12. Bölge İdare Mahkemesinin kararı üzerine başvurucu, temyiz yoluna başvurmamış; yalnızca davalı THK Üniversitesi temyiz isteminde bulunmuştur.

13. Danıştay Sekizinci Dairesi 22/5/2025 tarihli kararıyla temyiz istemini kesin olarak reddetmiş ve kararı onamıştır.

II. DEĞERLENDİRME

14. Başvurucu; maddi tazminat talebi miktarının artırılmasına ilişkin dilekçesi dikkate alınmadan karar verilmesi ve istinaf kararının kesin olması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının, bilirkişi incelemesi yaptırılmaması, ara kararı üzerine davalı idare tarafından gönderilen cevap ve eklerinin kendisine tebliğ edilmemesi nedeniyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin, idarenin kusurundan kaynaklandığını ileri sürdüğü maddi zararların yalnızca bir kısmının tazmin edilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

15. Başvurucunun iddiaları bir bütün olarak incelendiğinde, tüm şikâyetlerin esasen miktar artırım dilekçesi dikkate alınmadan dava dilekçesindeki düşük miktar üzerinden tam yargı davasında hüküm kurulmasına yönelik olduğu görülmüştür. Bu nedenle söz konusu iddialar mahkemeye erişim hakkı kapsamında incelenmiştir.

16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesi ve şartları” başlıklı 48. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“(5) Kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle düzenlenir.”

17. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) “Düşme kararı” başlıklı 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi şöyledir:

“(1) Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:

   …

   (ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi.”

18. Başvuru konusu olayda İdare Mahkemesinin 2/10/2019 tarihli kararı sonrasında başvurucu 12/10/2019 tarihinde maddi tazminat miktarının artırılmasına ilişkin dilekçesini dava dosyasına sunmuştur. Bölge İdare Mahkemesince bu dilekçe dikkate alınmadan karar verilmiştir. Bu kararın kesin olarak verildiğinin belirtilmesi üzerine başvurucu, bireysel başvuruda bulunmuşsa da söz konusu karara karşı temyiz yoluna da başvurmuştur. Danıştay Sekizinci Dairesince kararın maddi tazminat talebine ilişkin kısmı başvurucu lehine bozulmuştur. Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak miktar artırım dilekçesindeki talepler üzerinden değerlendirme yapılmış ve maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne hükmedilmiştir.

19. Başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasının özü, miktar artırım dilekçesi dikkate alınmadan dava dilekçesindeki düşük miktar üzerinden hüküm kurulmuş olmasıdır. Yukarıda açıklandığı üzere bozma kararı sonrasında Bölge İdare Mahkemesince miktar artırım dilekçesinde belirtilen maddi tazminat miktarı üzerinden değerlendirme yapılarak yeniden karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesinin miktar artırım dilekçesini dikkate alarak verdiği karara karşı sadece davalı THK Üniversitesi temyiz başvurusunda bulunmuş, başvurucu temyiz başvurusunda bulunmamıştır. Başvurucunun mahkemeye erişim hakkı kapsamında başka bir iddiasının da olmadığı dikkate alındığında başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmediğinden İçtüzük’ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendi uyarınca başvuru hakkında düşme kararı verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmaması nedeniyle DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 6/5/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.