EGE-HAN NAKLİYAT OTOMOTİV İNŞAAT TURİZM TİCARET LTD. ŞTİ. (2021/12083)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

EGE-HAN NAKLİYAT OTOMOTİV İNŞAAT TURİZM TİCARET LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2021/12083)

Karar Tarihi: 17/6/2026

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	İrfan FİDAN
Üyeler	:	Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Yılmaz AKÇİL
Raportör	:	Ahmet Faruk TANYILDIZI
Başvurucu	:	Ege-Han Nakliyat Otomotiv İnşaat Turizm Ticaret Ltd. Şti.
Vekili	:	Av. Cihat HAYKIR

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, denetim süresi sonunda hüküm ortadan kaldırılarak düşme kararı verildiği hâlde müsadere kararının kaldırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   

A. Bireysel Başvuru Tarihine Kadarki Süreç

2. Şüphelilerin 12/4/2014 tarihinde başvurucu Şirkete ait çekici ve römork ile kaçak akaryakıt taşıdığının tespit edilmesi üzerine 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan Kırşehir Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) soruşturma başlatılmıştır.

3. Başsavcılık tarafından 6/6/2014 tarihinde iddianame düzenlenerek şüphelilerin 5607 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan cezalandırılması, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca başvurucu Şirkete ait aracın müsadere edilmesi talep edilerek kamu davası açılmıştır.

4. Kırşehir 1. Asliye Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 9/6/2015 tarihinde sanıkların kaçakçılık suçunu işlediği gerekçesiyle 5607 sayılı Kanun uyarınca cezalandırılmasına, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB), beş yıl süreyle sanıkların denetime tabi tutulmasına karar vermiştir. Mahkeme aynı kararda suça konu aracın 5607 sayılı Kanun'un 13. maddesi ve 5237 sayılı Kanun'un 54. maddesi uyarınca müsadere edilmesine karar vermiştir.

5. Başvurucu Şirket 29/6/2015 tarihinde HAGB kararına itirazda bulunmuştur. Başvurucu, itirazında 5607 sayılı Kanun uyarınca suçta kullanılan aracın müsaderesine karar verilebilmesi için araçta gizli tertibatın olması veya taşınan eşyanın aracın taşıma kapasitesinin büyük bir kısmını oluşturması gerektiğini, anılan hususlarda bilirkişi raporu alınmadan 5607 sayılı Kanun'un 13. maddesinde belirtilen koşulların olduğu belirtilerek müsadere kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, yargılamada malen sorumlu sıfatıyla yer aldığını, araçta yakalanan akaryakıtın değeri ile aracın değeri arasında fahiş fark olduğunu, müsadere koşullarının oluşmadığını ileri sürmüştür.

6. Kırşehir Ağır Ceza Mahkemesince (Ağır Ceza Mahkemesi) 8/10/2015 tarihinde itirazın reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, beş yıllık denetim süresi sonunda hükmün açıklanması hâlinde kanun yolu denetimi yapılacağı, yapılan kanun yolu denetimi sonunda mahkûmiyet kararının bozularak sanıkların beraatine de karar verilebileceği dikkate alındığında HAGB kararı gibi suçta kullanılan çekici ve yarı römork ile ilgili müsadere kararının da denetim süresi boyunca askıda kalması gerektiği belirtilmiştir.

7. Kararın kesinleşmesinden beş yıl geçtikten sonra sanıklar 4/11/2020 tarihinde dilekçe vererek kamu davasının düşürülmesini, askıda olan müsaderenin kaldırılmasını talep etmiştir.

8. Mahkemece ek kararla 29/12/2020 tarihinde denetim süresi içinde herhangi bir suç işlemeyen sanıklar hakkında kamu davasının düşürülmesine ancak başvurucu Şirketin araçlarının suçta kullanıldığı gerekçesiyle müsaderenin kaldırılması talebinin reddine karar verilmiştir.

9. Başvurucu 29/12/2020 tarihinde kamu davasının düşürülmesine karar verildiği hâlde müsadere kararının kaldırılmamasının hukuka aykırı olduğunu, Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre münhasıran müsadereye tabi olmayan eşya açısından müsadere kararının varlığının hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının varlığına bağlı olduğunu belirterek anılan karara itiraz etmiştir.

10. Ağır Ceza Mahkemesi 25/2/2021 tarihinde, sanıklar hakkında açılan kamu davasının denetim süresi içinde sanıkların suç işlememesi nedeniyle düşürüldüğünü, kaçak mazot taşıyan araçların ise suçun işlenmesinde kullanıldığı gerekçesiyle müsaderenin kaldırılması talebinin reddedildiğini, Mahkemenin ek kararında bir isabetsizlik bulunmadığını belirterek itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir.

11. Başvurucu 2/3/2021 tarihli dilekçesi ile Adalet Bakanlığına (Bakanlık) kanun yararına bozma istemiyle başvuruda bulunmuştur.

12. Başvuru 24/3/2021 tarihinde yapılmıştır.   Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

B. Başvuru Tarihinden Sonraki Süreç

13. Bakanlık 1/11/2021 tarihli yazı ile müsadere kararının hükme bağlı olduğunu, römork ve çekicinin sahibine iadesine dair verilecek bir ek kararla meselenin mahallinde çözümlenebileceğini belirterek kanun yararına bozma yoluna gidilmediğini bildirmiştir.

14. Başvurucu Şirket 12/11/2021 tarihli dilekçe ile Bakanlık yazısını bildirerek Mahkemeden çekici ve römork üzerindeki müsadere kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

15. Mahkeme 17/11/2021 tarihli ek kararı ile Bakanlık değerlendirmesinden söz ederek kaçak mazotun taşınmasında kullanılan çekici ile römorkun sahiplerine iadesine karar vermiştir.

16. 31/12/2021 tarihinde başvurucu Şirkete ait römork üzerindeki, 5/1/2022 tarihinde ise başvurucu Şirkete ait çekici üzerindeki müsadere kaldırılmıştır.

17. Başvurucu Şirket 31/12/2021 tarihinde ek beyan dilekçesi sunmuştur. Dilekçede; Mahkemece çekici ile römorkun iadesi yönünde karar verildiğini ve bu kararın da kesinleştiğini bildirmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

18. Başvurucu; malen sorumlu olarak yer aldığı ceza yargılamasında aracının müsaderesine karar verildiğini, HAGB ile birlikte verilen müsadere kararının denetim süresi sonunda kaldırılması talebinin haksız şekilde, yerleşik içtihatlara aykırı olarak reddedildiğini, itirazın reddi kararının gerekçesiz olduğunu, hukuki güvenlik ve belirlilik, suç ve cezaların şahsiliği ilkelerinin, masumiyet karinesinin, adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19. Bakanlık görüşünde, Anayasa Mahkemesince yapılacak incelemede başvurucunun mağdur sıfatının artık devam edip etmediği hususu karara bağlanırken araç üzerindeki mahrumiyetin kaldırılmış olmasının gözönünde bulundurulması gerektiği değerlendirilmiştir. Ayrıca başvurucunun koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açma yolunu tüketip tüketmediğinin yapılacak kabul edilebilirlik incelemesinde dikkate alınması gerektiği de belirtilmiştir. Son olarak başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümlerinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi kararlarının ve somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.

20. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında çekici ve römork hakkında verilen müsadere kararının Bakanlık görüşünde de belirtildiği gibi, kaldırıldığını ifade etmiştir.

21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesi ve şartları” başlıklı 48. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“(5) Kabul edilebilirlik şartları ve incelemesinin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle düzenlenir.”

22. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) “Düşme kararı” başlıklı 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi şöyledir:

"(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

...

(c) İhlalin ve sonuçlarının ortadan kalkmış olması."

23. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi gereği Anayasa Mahkemesi, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalkmış olması hâlinde başvurunun düşmesine karar verebilir (S.Ö. [2. B.], B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 23; Mehmet Emin Bülbül [2. B.], B. No: 2014/4463, 16/6/2016, §§ 46-48).

24. Somut başvuruda başvurucunun ihlal iddialarının temelinin çekici ve römork hakkında verilen müsadere kararının kaldırılmamasına ilişkin olduğu açıktır. Bu kapsamda bireysel başvuru tarihinden sonra Mahkemece Bakanlık değerlendirmesinden söz edilerek kaçak mazotun taşınmasında kullanılan çekici ile römorkun sahiplerine iadesine karar verildiği ve araçlar üzerindeki müsaderenin kaldırıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla bireysel başvuru tarihinden sonra başvurucunun talebinin yerine getirilmesi suretiyle ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığı tespit edilmiştir.

25. Bu bağlamda İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen, başvurunun incelenmesinin devamında Anayasa'nın uygulanmasının veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesinin ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı herhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

26. Açıklanan gerekçelerle İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi uyarınca mülkiyet hakkı yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

III.   HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmış olması nedeniyle DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 17/6/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.