HASAN GENÇ (2020/38389)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

HASAN GENÇ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2020/38389)

Karar Tarihi: 23/12/2025

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Yıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Metin KIRATLI
Raportör	:	Gökhan SÖNMEZ
Başvurucu	:	Hasan GENÇ
Vekili	:	Av. Cengiz AKSU

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, taşınmazlar üzerine konulan haczin uzun sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

A. Bireysel Başvuru Süreci

2. Başvurucu, ödeme emirlerinin iptali ve ödeme emrine istinaden ödenen bedelin yasal faizi ile iadesi, bu talebinin reddi hâlinde ise dava dışı borçlu şirkette çalıştığı dönemde Sosyal Güvenlik Kurumuna (Kurum) karşı sorumlu olacak şekilde üst düzey yönetici olmadığının tespiti, ikinci talebinin reddi hâlinde 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanun ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na eklenen geçici 61. maddeden yararlanmasını engelleyen Kurum kararının iptali ve anılan Kanun'dan yararlanabilme hak ve koşulları olduğunun tespiti ile aynı Kanun'dan kaynaklı olarak davalıya borçlu olmadığının tespiti talepleriyle Kurum aleyhine 2/11/2015 tarihinde Tekirdağ İş Mahkemesinde (Mahkeme) terditli dava açmıştır.

3. Kurum, başvuru konusu davada iptali talep edilen ödeme emirlerine konu kamu alacağının tahsili amacıyla başvurucuya ait taşınmazı 20/2/2015 tarihinde haczetmiştir.

4. Mahkemenin davanın kabulü ile dava konusu ödeme emirlerinin iptaline yönelik vermiş olduğu 4/5/2016 tarihli karar, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 22/12/2016 tarihli kararıyla bozulmuştur. Bozma kararına uyan Mahkeme 18/10/2017 tarihinde davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar vermişse de karar temyiz incelemesinde ikinci kez bozulmuştur.

5. Tekirdağ 2. İş Mahkemesi 18/9/2019 tarihinde davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar vermiştir. Karar, temyiz incelemesinde onanmıştır.

6. Başvurucu, onama kararını 23/11/2020 tarihinde öğrendikten sonra 7/12/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. Bireysel Başvuru Sonrası Süreç

7. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden yapılan incelemede, başvurucunun 2/12/2020 tarihinde onama kararına karşı karar düzeltme yoluna başvurması üzerine onama kararının kaldırılmasına ve Tekirdağ 2. İş Mahkemesi kararının bozulmasına 11/3/2021 tarihinde karar verilmiştir. Bozma sonrasında Tekirdağ 2. İş Mahkemesi, Kurum borcu nedeniyle yapılandırma yapıldığını tespit etmekle davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına 24/3/2022 tarihinde karar vermiştir. Karar temyiz incelemesinde düzeltilerek onanmak suretiyle 29/9/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

8. Başvurucunun talebi üzerine Kurum, borcun sona ermiş olması nedeniyle 12/1/2023 tarihinde haczi kaldırmıştır.

9. Komisyon hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ve makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiaların kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

10. Başvurucu, taşınmazları üzerine konulan haczin uzun sürmesinden yakınmaktadır. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, temel hak ve hürriyetlerin ihlal edilip edilmediği konusunda yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı bireysel başvuru formunda belirttiği hususları yinelemiştir.

11. Başvuru, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.

12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

13. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. ([GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018), İhsan Metin ([2. B.], B. No: 2015/7044, 23/1/2019), İbrahim Geçer ([1. B.], B. No: 2014/19056, 19/2/2019) ve Şeyhmus Terece ([GK], B. No: 2017/26532, 23/7/2020) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerektiği ve tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesinin mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin kullanılmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Somut başvuruda 20/2/2015 tarihinde konulan haczin 12/1/2023 tarihinde kaldırıldığı görülmüştür. Yaklaşık sekiz yıldır devam eden haczin süresi itibarıyla orantılı olmadığı anlaşıldığından anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

14. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 40.000 TL maddi ve 40.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların sorumluluğu olduğuna dikkati çekmektedir (benzer değerlendirme için bkz. Hamit Alihansoy ve diğerleri [1. B.], B. No: 2017/35581, 29/9/2020, § 66). Buna göre başvuru konusu olayda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Olayda ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması bakımından etkin giderim yolu tazminat olarak görülmektedir. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvurucuya manevi zararları karşılığında talebiyle bağlı kalınarak net 40.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvurucu, uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile ilgili olarak yeterli bilgi ve belge sunmadığından maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 40.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 446,90 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.446,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin bilgi için Tekirdağ 2. İş Mahkemesine (E.2021/63, K.2022/104) ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 23/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.