HASAN ZİHNİ GÖNEN (2020/37818)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

HASAN ZİHNİ GÖNEN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2020/37818)

Karar Tarihi: 22/4/2026

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇ Ömer ÇINAR Metin KIRATLI
Raportör	:	Nur Hilal MERMER
Başvurucu	:	Hasan Zihni GÖNEN
Vekili	:	Av. Serhat MENZİLCİOĞLU

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan davada lehe hükmedilen tazminata yönelik hüküm kesinleşmeksizin başlatılan icra takibinin durdurulması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

A. Bireysel Başvuruya Konu Süreç

2. Başvurucu; Ankara'nın Yenimahalle ilçesi, Susuz Mahallesi, 44744 ada, 1 parsel numaralı taşınmazın hissedar maliklerindendir. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı (İdare) tarafından taşınmazın imar planında rekreasyon alanı olarak ayrıldığı ve taşınmaza İdare tarafından ağaçlandırma yapılmak suretiyle fiilen el atıldığı iddiasıyla başvurucu ve diğer malikler tarafından Ankara 17. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Hukuk Mahkemesi) nezdinde kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açılmıştır.

3. Asliye Hukuk Mahkemesince dava konusu taşınmaz için keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış ve 17/3/2016 tarihli kararla taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı kabul edilerek başvurucu ve diğer malikler lehine 1.927.200 TL tutarında tazminata hükmedilmiştir.

4. Taraflarca söz konusu karara karşı temyiz başvurusunda bulunulmuş, aynı zamanda başvurucu ve diğer malikler 26/4/2017 tarihinde Ankara 13. İcra Müdürlüğü (İcra Müdürlüğü) nezdinde icra takibi başlatmıştır.

5. İcra takibi devam ederken Asliye Hukuk Mahkemesi kararı Yargıtay 5. Hukuk Dairesi (Yargıtay Dairesi) tarafından 21/6/2018 tarihli karar ile bozulmuştur. Kararın gerekçesinde, her ne kadar Asliye Hukuk Mahkemesince taşınmazın imar planında rekreasyon alanı olarak ayrılması ve ağaçlandırma yapılarak el atılması nedeniyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de dosyadaki bilgi ve belgelere göre yenilenen onaylı imar planı gereğince taşınmazın ticaret alanı olarak ayrılmış olduğu anlaşıldığından taşınmazın imar durumu davalı İdareden getirtildikten sonra mahallinde keşif yapılıp imar uygulaması ile ticaret alanında kalan taşınmazlara fiilen el atmanın hâlihazırda olup olmadığı araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiği ve davacıların herbirinin paylarının infazda tereddüt yaratmayacak şekilde hüküm fıkrasında ayrı ayrı gösterilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Asliye Hukuk Mahkemesince bozma kararına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.

6. Bu süreçte devam eden icra takibinde haciz aşamasına gelinmiş; başvurucu ve diğer malikler tarafından İdarenin hacze kabil mal varlığı üzerine haciz konulması talebinde bulunulmuştur. İcra Müdürlüğünce söz konusu talep reddedilmiştir. Bunun üzerine başvurucu, icra memur muamelesi nedeniyle Ankara 14. İcra Hukuk Mahkemesi (İcra Hukuk Mahkemesi) nezdinde şikâyet yoluna başvurmuştur.

7. İcra Hukuk Mahkemesi şikâyetin kabulüne ve İcra Müdürlüğü kararının kaldırılmasına karar vermiş ancak İdarenin söz konusu karara karşı yaptığı istinaf başvurusu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) tarafından kabul edilmiş ve İcra Hukuk Mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde; 30/5/2019 tarihli ve 7176 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na eklenen geçici 14. maddede kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan davalar neticesinde hükmedilen tazminatların kesinleşmeden icra takibine konu olamayacağının düzenlendiği, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kesinleşmemiş mahkeme kararlarına dayanılarak başlatılan icra takiplerinin de kesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar duracağı yönünde yapılan düzenleme uyarınca değerlendirme yapıldığı belirtilmiş; Asliye Hukuk Mahkemesi kararının Yargıtay Dairesince bozulduğu, yargılamanın da devam ettiği dikkate alınarak kesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar başlatılan icra takibinin durdurulmasına karar verilmiştir.

8. Başvurucunun söz konusu karara karşı yaptığı temyiz başvurusu Yargıtay 12. Hukuk Dairesi tarafından reddedilmiş ve karar onanarak kesinleşmiştir.

9. Başvurucu, nihai kararı 12/11/2020 tarihinde öğrendikten sonra 10/12/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

10. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

B. Bireysel Başvuru Sonrasındaki Süreç

11. Asliye Hukuk Mahkemesince bozma üzerine yapılan yargılama neticesinde 7/4/2022 tarihli kararla dava konusu taşınmazın imar planında kamuya özgülenme durumu devam ettiğinden fiili el atmanın gerçekleştiğinin kabul edilmesi gerektiği belirtilerek başvurucu lehine 496.800 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmiştir. Karar, temyiz ve karar düzeltme incelemelerinden geçerek kesinleşmiştir.

12. Başvurucunun ve diğer maliklerin başlattığı icra dosyasında İcra Müdürlüğünün kapatıldığının, dosyanın Ankara 5. Genel İcra Dairesine (İcra Dairesi) devredildiğinin anlaşılması üzerine söz konusu İcra Dairesinden dosyanın akıbeti sorulmuş; gelen 2/9/2025 tarihli cevabi yazıda dosyada yapılan sıra cetveli kapsamında borç tahsilatının yapıldığı, dosyanın infaz nedeni ile işlemden kaldırıldığının belirtildiği görülmüştür.

II. DEĞERLENDİRME

13. Başvurucu 12/6/2019 tarihinde yürürlüğe giren kanun maddesinin geriye yürütülerek kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat alacağının tahsilinin engellenmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

14. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; İdare tarafından Bakanlığa gönderilen 8/5/2023 tarihli yazıda icra takip dosyasından alınan 7/3/2023 tarihli hesap raporunda dosya borcunun 3.594.508 TL olarak belirlendiği ancak 8/5/2023 tarihine kadar toplam 3.870.001,54 TL tahsilat yapıldığı, böylece dosya borcunun ödendiğinin belirtildiği, bu kapsamda başvurucunun mağdur sıfatının devam etmediği, Asliye Hukuk Mahkemesince bozma üzerine yapılan yargılamanın da karar düzeltme aşamasında olması dolayısıyla derdest olduğu, bu hususların kabul edilebilirlik incelemesinde dikkate alınması gerektiği, yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümlerinin, Anayasa Mahkemesi içtihatlarının ve somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği bildirilmiştir.

15. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuru formundaki iddialarını yinelemiş; Bakanlık tarafından belirtilenin aksine dosya borcunun büyük bir bölümünün ödenmediğini ifade etmiştir.

16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 46. maddesine göre Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlale yol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması gerekir (Onur Doğanay [2. B.], B. No: 2013/1977, 9/1/2014, §§ 42, 45).

17. Başvuruya konu olayda başvurucunun taşınmazına kamulaştırmasız el atılması nedeniyle açtığı davada lehine hükmedilen tazminata ilişkin olarak Asliye Hukuk Mahkemesi kararı kesinleşmeden icra takibi başlatılmış ve söz konusu icra takibi Bölge Adliye Mahkemesince kesinleşmemiş mahkeme kararına dayanılarak başlatılan icra takiplerinin kesinleşmiş mahkeme kararı ibraz edilinceye kadar durdurulacağına yönelik 2942 sayılı Kanun'un geçici 14. maddesi gerekçe gösterilerek durdurulmuştur. Başvurucu da bireysel başvuru kapsamında icra takibinin durdurulmasıyla alacağının tahsilinin engellenmesinden yakınmıştır.

18. Başvurucunun bireysel başvuruda bulunduğu 10/12/2020 tarihinden sonra Bölge Adliye Mahkemesince durdurulmasına karar verilen icra takibi, Asliye Hukuk Mahkemesi kararının kesinleşmesi üzerine devam etmiş ve nihai olarak borcun tahsil edilmesi dolayısıyla icra dosyası -infaz nedeniyle- işlemden kaldırılmıştır. Buna göre başvurucunun ihlale neden olduğunu ileri sürdüğü icra takibinin durdurulmasına ilişkin kararın Asliye Hukuk Mahkemesi kararının kesinleşmesi üzerine icra takibinin devam etmesiyle son bulduğu anlaşılmış, bu itibarla başvurucunun mağdur sıfatının ortadan kalktığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan somut olaydaki müdahalenin niteliği gözetildiğinde Anayasa'nın uygulanması, yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygı yönünden başvurunun incelenmesini gerekli kılan bir neden bulunmadığı değerlendirilmiştir.

19. Bu durumda Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendine göre başvuruda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalkmış olduğu anlaşılmıştır.

20. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalkması nedeniyle DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 22/4/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.