AHMET IŞIKTAN VE DİĞERLERİ (2020/2640)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

AHMET IŞIKTAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2020/2640)

Karar Tarihi: 1/7/2026

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	İrfan FİDAN
Üyeler	:	Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Yılmaz AKÇİL Şaban KAZDAL
Raportör	:	Mehmet ALTUNDİŞ
Başvurucu	:	Ahmet IŞIKTAN ve diğerleri [bkz. ekli listenin (C) sütunu]
Vekilleri	:	Av. Utku Çağrı AKTAY Av. Adil AKTAY

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru; kamulaştırma bedelinin değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının, uzun süren yargılama nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. Başvurular, süresinde yapılmıştır. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

2. 2020/11759, 2020/11762, 2020/2717, 2020/3071, 2020/3260 sayılı dosyaların konu yönünden hukuki irtibatı nedeniyle 2020/2640 sayılı dosya üzerinde birleştirilmesine ve incelemenin 2020/2640 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine karar verilmesi gerekir.

A. Başvurucular Perihan Övündü ve Sebahattin Yüngül'ün İhlal İddiaları

3. Anayasa Mahkemesi olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Mehmet Güven Ulusoy ([GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Perihan Övündü ve Sebahattin Yüngül'ün bireysel başvuru tarihinden önce ölmüş olmasına karşılık Av. Adil Aktay ve Av. Utku Çağrı Aktay'ın yeniden bireysel başvuru yaptığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda başvuru tarihinden önce vefat eden başvurucular adına vekâlet ilişkisi sona eren avukat tarafından yapılan bireysel başvuruların başvuru hakkının kötüye kullanımı nedeniyle reddine karar verilmesi, Av. Adil Aktay ve Av. Utku Çağrı Aktay'ın Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 83. maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi gerekir.

B. Başvurucular Ahmet Işıktan ve Nevzat Yüngül'ün İhlal İddiaları

4. Başvurucular, aynı ihlal iddiasıyla daha önce de bireysel başvuru yapmıştır. İkinci Bölüm 13/4/2023 tarihli ve 2020/2928 başvuru numaralı kararıyla başvurucular Ahmet Işıktan ve Nevzat Yüngül'ün mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddialarının kabul edilebilir olduğuna, diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.

5. Açıklanan gerekçeyle başvurunun bu kısmının mükerrer başvuru olması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

C. Başvurucular Müjgan Gökçe, Naciye Güleç Gök, Fatma Nilgün Yıldırım, Münire Güleç, Muammer Arcan, Melahat Gül, Makbule Yalçın, Fatma Hümeyra Boro, Fatih Soyupak, Kadriye Serpil Bayramoğlu, Fatma Sema Kaya ve Mustafa Kaya'nın Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddiaları

6. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Veysi Ado ([GK], B. No: 2022/100837, 27/4/2023) kararında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un geçici 2. maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile yapılan değişikliğe göre 9/3/2023 tarihi (bu tarih dâhil) itibarıyla derdest olan, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı neticesine varmıştır. Başvurucular yönünden anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Dolayısıyla makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia yönünden başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik şartları incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

7. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Ç. Başvurucular Müjgan Gökçe, Naciye Güleç Gök, Fatma Nilgün Yıldırım, Münire Güleç, Muammer Arcan, Melahat Gül, Makbule Yalçın, Fatma Hümeyra Boro, Fatih Soyupak, Kadriye Serpil Bayramoğlu, Fatma Sema Kaya ve Mustafa Kaya'nın Kamulaştırma Bedelinin Değer Kaybına Uğratılması Nedeniyle Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiği İddiaları

8. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Mehmet Akdoğan ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2013/817, 19/12/2013), Ali Şimşek ve diğerleri ([1. B.], No: 2014/2073, 6/7/2017), Kadir Çakar ([1. B.], B. No: 2015/18908, 21/3/2018), Hanım Çeyiz ve Mehmet Gündüz ([1. B.], B. No: 2015/19289, 17/7/2018) ve Türkan Poyraz ([1. B.], B. No: 2015/15388, 13/9/2018) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede davanın açıldığı tarih ile bedelin ödendiği tarih arasındaki enflasyon oranları karşısında kamulaştırma bedelinin hissedilir/önemli derecede değer kaybetmesi nedeniyle başvuruculara şahsi olarak aşırı bir külfet yüklendiği gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Somut başvurularda da anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

9. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

10. Başvurucular, ihlalin tespiti ve tazminat taleplerinde bulunmuştur. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100). İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM

A. Başvuruların BİRLEŞTİRİLMESİNE,

B. Başvurucular Perihan Övündü ve Sebahattin Yüngül yönünden başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,

C. Başvurucular Ahmet Işıktan ve Nevzat Yüngül yönünden başvurunun mükerrer olması nedeniyle REDDİNE,

Ç. 1. Başvurucular Müjgan Gökçe, Naciye Güleç Gök, Fatma Nilgün Yıldırım, Münire Güleç, Muammer Arcan, Melahat Gül, Makbule Yalçın, Fatma Hümeyra Boro, Fatih Soyupak, Kadriye Serpil Bayramoğlu, Fatma Sema Kaya ve Mustafa Kaya yönünden; makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

 2. Başvurucular Müjgan Gökçe, Naciye Güleç Gök, Fatma Nilgün Yıldırım, Münire Güleç, Muammer Arcan, Melahat Gül, Makbule Yalçın, Fatma Hümeyra Boro, Fatih Soyupak, Kadriye Serpil Bayramoğlu, Fatma Sema Kaya ve Mustafa Kaya yönünden; mülkiyet hakkının kamulaştırma bedelinin değer kaybına uğratılması yönünden ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

D. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının kamulaştırma bedelinin değer kaybına uğratıldığı şikâyetleri yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,

E. Kararın bir örneğinin kamulaştırma bedelinin değer kaybına uğratıldığı yönünden mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere ekli listenin (D) sütununda gösterilen mahkemelere GÖNDERİLMESİNE,

F. Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDİNE,

G. Av. Adil Aktay ve Av. Utku Çağrı Aktay'ın 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca 2.000 TL disiplin para cezası ile MÜŞTEREKEN CEZALANDIRILMASINA,

Ğ.   Ekli tabloda yer alan harç ve vekâlet ücretlerinin, Müjgan Gökçe, Naciye Güleç Gök, Fatma Nilgün Yıldırım, Münire Güleç, Muammer Arcan, Melahat Gül, Makbule Yalçın, Fatma Hümeyra Boro, Fatih Soyupak, Kadriye Serpil Bayramoğlu, Fatma Sema Kaya ve Mustafa Kaya'ya MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

H. Başvurucular Perihan Övündü, Sebahattin Yüngül, Ahmet Işıktan ve Nevzat Yüngül tarafından yapılan yargılama giderlerinin anılan başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA,

I. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,

İ. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 1/7/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.