HASAN KOÇAK VE ZEYNEP KOÇAK (2020/11675)

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

HASAN KOÇAK VE ZEYNEP KOÇAK BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2020/11675)

Karar Tarihi: 3/3/2026

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan	:	Basri BAĞCI
Üyeler	:	Engin YILDIRIM Yıldız SEFERİNOĞLU Kenan YAŞAR Metin KIRATLI
Raportör	:	Hikmet Murat AKKAYA
Başvurucular	:	1. Hasan KOÇAK 2.Zeynep KOÇAK
Vekili	:	Av. Oğuzhan TOPALKARA

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutulan hükümözlünün sağlık durumuna rağmen tahliye edilmemesi ve rızasına aykırı şekilde zorla tıbbi müdahalede bulunulması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvuru, başvurucuların miras bırakanı M.K. tarafından yapılsa da M.K. 24/4/2020 tarihinde vefat etmiştir. Başvurucuların başvuruyu devam ettirme konusundaki iradelerini bildirmeleri ve başvuruya devam etmelerini haklı kılabilecek maddi menfaatleri ile başvurunun sonuçlandırılması bakımından manevi menfaatlerinin bulunması nedeniyle bireysel başvuru açısından başvurucu sıfatı artık başvuruyu devam ettirmek isteyen mirasçılara aittir (Bireysel başvuruyu yapmalarının ardından ölen başvurucular adına başvurunun devam ettirilmesi konusunda yapılan değerlendirme için bkz. Özlem Güner Gürlek ve Mehmet Bartu Gürlek [GK], B. No: 2020/2003, 18/9/2025, § 22). Ne var ki anlatım kolaylığı açısından M.K.dan başvurucu olarak söz edilecektir.

3. Başvurucu M.K., maktul Mehmet Selim Kiraz'ın faillerinden birisi olduğu şüphesiyle 4/10/2017 tarihinde tutuklanmıştır.

4. Başvurucu, tutuklu olarak yargılanmaktayken adil yargılanmadığını iddia ederek ceza infaz kurumunda açlık grevine başlamıştır.

5. Başvurucu, vekilleri aracılığıyla koronavirüs salgını ve sağlık durumunun kötüleşmesi nedeniyle çeşitli tarihlerde tahliye talebinde bulunmuştur. Başvurucu vekili, Yargıtayda yapılacak olan birinci başkanlık seçimleri nedeniyle müzakerelerin ertelendiğini, tahliye talebine cevap verilmeyeceğini belirterek tedbir istemiyle 30/3/2020 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvuru formunda ayrıca başvurucuya zorla tıbbi müdahale yapılmasından şikâyet etmiş, tıbbi muamele sırasında işkence yapıldığı da iddia edilmiştir.

6. Tedbir istemi hakkında yapılan değerlendirme sonucunda başvurucunun yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüne yönelik ciddi bir tehlike oluşturduğuna dair bilgi ya da bulgu olmadığı gerekçesiyle 31/3/2020 tarihinde talebin Bölüme gönderilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

7. Başvurucunun vefat ettiği sırada ceza yargılamasına ilişkin temyiz incelemesi devam etmektedir.

8. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

9. Anayasa Mahkemesi tarafından gönderilen yazılar uyarınca M.K.nın mirasçıları, başvuruyu M.K. adına devam ettirmek istediklerini 11/12/2024 tarihinde Av. Oğuzhan Topalkara aracılığıyla bildirmiş ve ilgili vekâletnameyi de sunmuştur.

10. Eldeki başvuruda bazı eksikliklerin olduğunun tespit edilmesi üzerine Av. Oğuzhan Topalkara'ya Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 66. maddesi uyarınca eksiklik bildiriminde bulunulmuştur. 8/10/2025 tarihli bu yazıda, bildirimin tebliğinden itibaren on beş gün içinde eksikliklerin tamamlanması gerektiği ifade edilerek tespit edilen eksikliklerin geçerli bir mazeret olmaksızın süresinde tamamlanmaması durumunda başvurunun reddedileceği açıklanmıştır. Söz konusu yazı ile şu hususların tamamlanması istenmiştir:

   "1.   [M.K.]nın ölüm nedenini gösterir ölüm raporunun bir örneğine ihtiyaç duyulmaktadır.

   2.   Başvuru formunda belirtilen İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/36829 soruşturma dosyasına UYAP üzerinden bakıldığında yetkisizlik kararı verildiği görülmüştür. Yetkisizlik kararı sonrası Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilen dosyanın soruşturma numarasına ise UYAP üzerinden ulaşılamamıştır. Bu kapsamda Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde devam eden soruşturma numarası ile soruşturmanın devam edip etmediğine ilişkin bilgiye ya da soruşturma sona ermişse soruşturma sonunda verilen kararın (kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, iddianame vs.) bir örneğine ihtiyaç duyulmaktadır.

   3.   Başvuru formunda belirtilen İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/35623 soruşturma dosyasına UYAP üzerinden bakıldığında yetkisizlik kararı verildiği görülmüştür. Yetkisizlik kararı sonrası Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilen dosyanın soruşturma numarasına ise UYAP üzerinden ulaşılamamıştır. Bu kapsamda Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde devam eden soruşturma numarası ile soruşturmanın devam edip etmediğine ilişkin bilgiye ya da soruşturma sona ermişse soruşturma sonunda verilen kararın (kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, iddianame vs.) bir örneğine ihtiyaç duyulmaktadır.

   4.   Yargıtayın bozma kararı sonrası İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde müteveffa [M.K.]nın yargılandığı dosyanın yeni esas numarasına ve verilen kararın bir örneğine ihtiyaç duyulmaktadır."

11. Eksiklik bildirimi 8/10/2025 tarihinde tebliğ edilmiş ancak yazıya bir cevap verilmemiştir.

II. DEĞERLENDİRME

12. Başvuru formunda başvurucunun 12/3/2020 tarihi itibarıyla 254 gündür açlık grevinde olduğu, beş gün süreyle işkence niteliğinde zorla ve insanlık dışı muameleye maruz kaldığı iddia edilmiştir. Başvuru formunda ayrıca Yargıtaya en son sunulan 23/3/2020 tarihli dilekçede mevcut koşulların hayati tehlike yarattığı, başvurucunun yaşadığı muamelelerin sağlık durumunu ciddi şekilde ağırlaştırdığı bildirilerek Adli Tıp Kurumuna sevki ile tahliyesi talep edilmiştir. Diğer taraftan başvurucunun vekillerinden biri olan Av. Ezgi Çakır'ın 23/3/2020 tarihli talebi üzerine bir adli tıp uzmanı tarafından 26/3/2020 tarihinde dışarıdan düzenlendiği anlaşılan bir rapor ile sağlık durumunun ceza infaz kurumunda tutuklu olarak tutulmaya elverişli olmadığının ortaya konulduğu, bu raporun 27/3/2020 tarihinde Yargıtaya sunulduğu da dile getirilmiştir. Bu kapsamda mevcut şartlar altında başvurucunun onamı ile başlayabilecek tedavi ve bakımının steril bir ev ortamında yapılmasının zorunlu olduğu, bir an önce tahliye edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Adalet Bakanlığı görüşünde, kötü muameleye ilişkin genel ilkeler açıklanıp Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararları aktarıldıktan sonra yapılacak değerlendirme sırasında somut olayda dikkate alınabilecek ilgili belgeler sunulmuştur.

13. Başvuru evrakındaki eksikliklerin tamamlanmasıyla ilgili mevzuat hükümleri şöyledir:

 i. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" başlıklı 47. maddesinin (6) numaralı fıkrasına göre başvuru evrakında herhangi bir eksiklik olması hâlinde Anayasa Mahkemesi Yazı İşleri Birimi, eksikliğin giderilmesi için başvurucu veya varsa vekiline on beş günü geçmemek üzere bir süre verir ve geçerli bir mazeret olmaksızın bu sürede eksikliğin tamamlanmaması durumunda başvurunun reddine karar verileceğini bildirir.

 ii. Anayasa Mahkemesi, İçtüzük'ün "Form ve eklerinin ön incelemesi ve eksiklikler" başlıklı 66. maddesi uyarınca başvuru formunda veya eklerinde herhangi bir eksiklik tespit edilmesi hâlinde bunların tamamlattırılması için başvurucuya, varsa avukatına veya kanuni temsilcisine on beş günü geçmemek üzere kesin süre verir. Eksikliklerin tamamlattırılmasına dair yazıda, başvurucuya verilen kesin sürede eksiklikleri geçerli bir mazereti olmaksızın tamamlamadığı takdirde başvurusunun reddine karar verileceği bildirilir. Tespit edilen eksikliklerin verilen kesin sürelerde tamamlanmadığı hâllerde Komisyonlar Başraportörü tarafından başvurunun reddine karar verilir ve bu durum başvurucuya tebliğ edilir. Bu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde Komisyona itiraz edilebilir. Bu konuda Komisyonların verdiği kararlar kesindir.

14. İçtüzük'te eksikliklerin verilen kesin sürelerde tamamlanmadığı hâllerde başvurunun Komisyonlar Başraportörü tarafından reddedileceği belirtilse de eksikliklerin süresinde tamamlanıp tamamlanmadığı bireysel başvurunun her aşamasında resen gözetilmesi gereken bir husustur. Bu bağlamda eksikliklerin süresinde tamamlanması başvurunun esastan incelenebilmesi için ön şarttır (Mehmet Encu ve diğerleri [2. B.], B. No: 2014/11864, 24/2/2016, § 36).

15. Anılan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde somut başvuruya dönüldüğünde eksiklik bildirim yazısını 8/10/2025 tarihinde tebliğ alan, başvuruda tespit edilen eksiklikleri tamamlaması için kendilerine on beş günlük süre verilen ve bildirilen eksikliklerin eksiklik bildirim yazısının tebliğinden itibaren on beş gün içinde mazeret olmaksızın giderilmemesi hâlinde başvurunun reddine karar verileceği hususu kendilerine ihtar edilen vekil verilen kesin süre 23/10/2025 tarihinde dolmasına rağmen eksiklik bildiriminde belirtilen belgeleri ibraz etmemiştir.

16. 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvuruların Kanun'a ve İçtüzük'te belirtilen düzenlemelere uygun olarak yapılması zorunludur. Başvurucunun mirasçılarının vekili yazılan müzekkereye karşı beyanda bulunmamış, anılan süre içinde eksikliği tamamlamadığı gibi bu süre içinde herhangi bir mazeret de ileri sürmemiştir. Eksiklik bildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş günlük kesin sürede geçerli bir mazeret olmaksızın başvurunun incelenmesi için gerekli ve temel nitelikteki eksik belgelerin (bkz. § 10) sunulmadığı anlaşıldığından başvurunun reddine karar verilmesi gerekir.

17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun geçerli mazeret olmaksızın eksikliğin süresinde giderilmemesi nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun geçerli mazeret olmaksızın eksikliğin süresinde giderilmemesi nedeniyle REDDİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 3/3/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.