BAZİ ABI VE DİĞERLERİ (2014/16654)

 

 

 

 

 

Başkan	:	Burhan ÜSTÜN
Üyeler	:	Hicabi DURSUN
		Hasan Tahsin GÖKCAN
		Kadir ÖZKAYA
		Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.	:	Leyla Nur ODUNCU
Başvurucular	:	Bkz. ekli tablonun B satırı
Vekilleri	:	Av. Vedat ÖZKAN

 

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan başvurular ve akabinde açılan davalarda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular, muhtelif tarihlerde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Bölüm Komisyonlarınca muhtelif tarihlerde, başvurucular Sekan Tekin, Sedat Özkan ve Maşallah Kılaguz hariç diğer başvurucuların adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

5. Bölüm Komisyonlarınca muhtelif tarihlerde başvuruların kabul edilebilirlik incelemelerinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Anayasa Mahkemesi tarafından muhtelif tarihlerde konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2014/16675, 2014/16676, 2014/16678, 2014/16681 ve 2014/16684 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyalarının 2014/16654 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası ile; 2014/16682 ve 2014/16952 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyalarının 2014/16672 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine; 2014/16675, 2014/16676, 2014/16678, 2014/16681, 2014/16684, 2014/16682 ve 2014/16952 numaralı bireysel başvuru dosyalarının kapatılmasına, incelemelerin 2014/16654 ve 2014/16672 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyaları üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.

7. Bölüm Başkanları tarafından başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

8. Başvuruların başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını bildirmiştir.

9. Anayasa Mahkemesi tarafından ekli tablonun A satırında başvuru numaraları belirtilen dosyaların konu yönünden hukuki irtibatı nedeniyle 2014/16654 başvuru numaralı dosya ile birleştirilmesine, incelemenin 2014/16654 başvuru numaralı dosya üzerinden yürütülmesine ve diğer bireysel başvuru dosyalarının kapatılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

10. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

11. Başvurucular, ekli tablonun C satırında belirtilen tarihlerde 5233 sayılı Kanun kapsamına giren zararlarının karşılanması talebiyle Bitlis, Diyarbakır, Mardin, Siirt, Şırnak veya Van Valiliği Zarar Tespit Komisyonlarına (Komisyon) başvurmuşlardır.

12. Ekli tablonun D satırında tarih ve sayıları belirtilen Komisyon kararlarında başvurucuların taleplerinin reddine ya da kabulüne karar verilmiştir.

13. Belirtilen ret işlemleri aleyhine ekli tablonun E satırında belirtilen tarihlerde başvurucular tarafından açılan iptal davalarında, ekli tablonun F.1. satırında tarihleri gösterilen İdare Mahkemeleri kararları ile davaların reddine karar verilmiş yahut dava konusu işlemlerin iptaline hükmedilmiştir. İptal kararları akabinde bazı başvurucular yönünden Komisyonca yeniden karar verilmiştir (Bkz. ekli tablonun D.2. satırı).

14. Başvuruculardan bazılarının kanun yoluna başvurmaması sonucu kararlar temyiz incelemesi olmaksızın kesinleşmiştir.

15. Başvuruculardan bazılarının temyizi üzerine ekli tablonun G.1. satırında gösterilen tarihte Danıştay Onbeşinci Dairesi ilamları ile kararların onanmasına ya da bozulmasına hükmedilmiştir.

16. Bozma kararı üzerine yahut başvurucular tarafından Komisyonun ikinci kararları aleyhine açılan iptal davaları üzerine ekli tablonun F.2. satırında tarihleri gösterilen İdare Mahkemeleri kararları ile yeniden hüküm kurulmuştur.

17. Başvuruculardan bir kısmının kanun yoluna başvurmaması sonucu kararlar temyiz incelemesi olmaksızın kesinleşmiştir.

18. Başvuruculardan bazılarının temyizi üzerine ekli tablonun G.2. satırında gösterilen tarihte Danıştay Onbeşinci Dairesi ilamları ile kararların onanmasına ya da bozulmasına hükmedilmiştir. Temyiz başvurularından biri temyiz aşamasında derdesttir.

19. Başvuruculardan birinin karar düzeltme talebi, aynı Dairenin ekli tablonun H satırında gösterilen tarihli ilamı ile reddedilmiştir.

20. Başvurucular, muhtelif tarihlerde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

21. Mahkemenin 12/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

22. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik Yönünden

23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, §§ 45, 47).

25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

26. Bu hususlara ek olarak Anayasa Mahkemesi5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan yargılamalarda komisyonların belli bir dönem içinde geçici olarak olağanüstü iş yükü artışı ile karşılaşmasından kaynaklanan gecikmelerde, kamu otoritelerince zamanında ve yeterli tedbirlerin alınmış olup olmadığını da gözönünde bulundurmaktadır. Gerekli tedbirler alınmışsa makul sürenin hesaplanmasında olağan yargılamalara kıyasla daha esnek bir yaklaşım benimsenmektedir (Sabri Çetin, B. No: 2013/3007, 6/2/2014, §§ 60-72; Mahmut Can Arslan, B. No: 2013/3008, 6/2/2014, §§ 59-71; Mehmet Gürgen, B. No: 2013/3202, 6/2/2014, §§ 57-67; Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014, §§ 57-69).

27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında Komisyona başvuru tarihleri (Ekli tablonun C satırı)ile nihai karar tarihleri (Ekli tablonun F, G ve H satırları) arasında geçen ve ekli tablonun I satırında her bir başvuru için ayrı ayrı toplam süreleri belirtilen yargılama süreçlerinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varmak gerekir.

28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir…”

30. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

31. Somut olaylarda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

32. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvuruculara ekli tablonun J satırında gösterilen net manevi tazminat miktarlarının ödenmesine karar verilmesi gerekir.

33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL başvurucu harcından ibaret yargılama giderinin başvurucular Sekan Tekin, Sedat Özkan ve Maşallah Kılaguz'a ayrı ayrı ödenmesine karar verilmesi gerekir.

34. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculara ekli tablonun J satırında gösterilen miktarlarda net manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,

D. 1. 239,50 TL başvurucu harcından ibaret yargılama giderinin başvurucular Sekan Tekin, Sedat Özkan ve Maşallah Kılaguz'a AYRI AYRI ÖDENMESİNE,

2. 800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

	Sıra	1	2	3	4
A	Başvuru Numarası	2014/16654	2014/16654 (2014/16675)	2014/16654 (2014/16676)	2014/16654 (2014/16678)
B	Başvurucu ve T.C. Kimlik No	Bazi ABI	Sabri ABI	Şakir ABI	Dırbaz ABI
C	Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası	28/3/2005 2005/2545	28/3/2005 2005/2549	28/3/2005 2005/2546	28/3/2005 2005/2513
D	Komisyon Karar Tarihi ve Numarası	18/2/2014 73/01/2014/312	18/2/2014 73/01/2014/331	18/2/2014 73/01/2014/321	18/2/2014 73/01/2014/340
E	Dava Tarihi	13/6/2014	13/6/2014	13/6/2014	13/6/2014
F	Yerel Mahkeme Karar Tarihi	27/2/2015	27/2/2015	26/3/2015	27/2/2015
G	Temyiz Yolu Karar Tarihi	—	—	—	—
H	Karar Düzeltme Yolu Karar Tarihi	—	—	—	—
I	İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre	9 yıl 10 ay	9 yıl 10 ay	9 yıl 11 ay	9 yıl 10 ay
J	Hükmedilen NET Manevi Tazminat  (TL)	9.600	9.600	9.600	9.600

 

	Sıra	5	6	7	8
A	Başvuru Numarası	2014/16654 (2014/16681)	2014/16654 (2014/16684)	2014/16665	2014/16667
B	Başvurucu ve T.C. Kimlik No	Bazi ABI	Şeğmus ABI	Ahmet YILMAZ	Sekan TEKİN
C	Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası	28/3/2005 2005/2544	28/3/2005 2005/2510	18/3/2005 5.379	26/3/2005 12.773
D	Komisyon Karar Tarihi ve Numarası	18/2/2014 73/01/2014/314	18/2/2014 73/01/2014/339	15/8/2006 5379/2918/4849	1. 29/5/2012 21/01/2012/354 2. 21/5/2014 21/04/2014/797
E	Dava Tarihi	13/6/2014	13/6/2014	30/10/2006	1. 5/11/2012 2. 8/9/2014
F	Yerel Mahkeme Karar Tarihi	27/2/2015	27/2/2015	1. 18/4/2008 2. 8/10/2013	1. 19/4/2013 2. 7/5/2015
G	Temyiz Yolu Karar Tarihi	—	—	—	1. 6/3/2013 2. 9/9/2014
H	Karar Düzeltme Yolu Karar Tarihi	—	—	—	—
I	İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre	9 yıl 10 ay	9 yıl 10 ay	9 yıl 5 ay	10 yıl 1 ay
J	Hükmedilen NET Manevi Tazminat  (TL)	9.600	9.600	7.200	9.600

 

	Sıra	9	10	11	12
A	Başvuru Numarası	2014/16668	2014/16672	2014/16672 (2014/16682)	2014/16672 (2014/16952)
B	Başvurucu ve T.C. Kimlik No	Sedat ÖZKAN	Abubekir ABI	Ticir ABI	Agit ABI
C	Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası	20/12/2006 43.240	28/3/2005 2005/2517	28/3/2005 2005/2578	28/2/2005 2005/2514
D	Komisyon Karar Tarihi ve Numarası	16/4/2014 21/04/2014/384	18/2/2014 73/01/2014/337	18/2/2014 73/01/2014/323	18/2/2014 73/01/2014/335
E	Dava Tarihi	8/9/2014	13/6/2014	13/6/2014	13/6/2014
F	Yerel Mahkeme Karar Tarihi	20/3/2015	27/2/2015	26/2/2015	26/3/2015
G	Temyiz Yolu Karar Tarihi	—	—	—	—
H	Karar Düzeltme Yolu Karar Tarihi	—	—	—	—
I	İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre	8 yıl 3 ay	9 yıl 10 ay	9 yıl 10 ay	9 yıl 11 ay
J	Hükmedilen NET Manevi Tazminat  (TL)	4.800	9.600	9.600	9.600

 

	Sıra	13	14	15	16
A	Başvuru Numarası	2014/16669	2014/16670	2014/16677	2014/16679
B	Başvurucu ve T.C. Kimlik No	Ahmet OĞURLU	Bayram ÖZKAN	Kasım ABI	Cemil ABI
C	Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası	29/12/2006 14.078	19/12/2006 43.177	28/3/2005 2005/2511	28/3/2005 2005/2516
D	Komisyon Karar Tarihi ve Numarası	4/1/2008 1-11420	16/4/2014 21/04/2014/383	18/2/2014 73/01/2014/544	18/2/2014 73/01/2014/543
E	Dava Tarihi	22/2/2008	8/9/2014	13/6/2014	13/6/2014
F	Yerel Mahkeme Karar Tarihi	29/11/2015	26/2/2015	27/2/2015	1. 25/11/2009 2. 13/12/2013
G	Temyiz Yolu Karar Tarihi	—	—	—	1. 12/11/2012 2. 2/10/2014
H	Karar Düzeltme Yolu Karar Tarihi	—	—	—	—
I	İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre	8 yıl 7 ay	8 yıl 1 ay	9 yıl 10 ay	9 yıl 10 ay
J	Hükmedilen NET Manevi Tazminat  (TL)	7.200	4.800	9.600	9.600

 

	Sıra	17	18	19	20
A	Başvuru Numarası	2014/16683	2014/16950	2014/16951	2014/16957
B	Başvurucu ve T.C. Kimlik No	Şehmus ABI	Fadile KİSA	Maşallah KILAGUZ	İlyas ÖZKAN
C	Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası	28/3/2005 2005/2543	23/112007 16.793	11/4/2005	26/3/2005 12.847
D	Komisyon Karar Tarihi ve Numarası	18/2/2014 73/01/2014/316	8/4/2009 2009/1-3739	26/6/2007 1.024	29/5/2012 21/01/2012/334
E	Dava Tarihi	13/6/2014	23/6/2009	9/1/2008	5/11/2012
F	Yerel Mahkeme Karar Tarihi	27/2/2015	29/1/2010	20/12/2013	1. 14/2/2013 2. 17/4/2014
G	Temyiz Yolu Karar Tarihi	—	15/10/2014	—	1. 21/11/2013 2. 14/5/2015
H	Karar Düzeltme Yolu Karar Tarihi	—	4/2/2016	—	—
I	İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre	9 yıl 10 ay	8 yıl 2 ay	9 yıl 6 ay	8 yıl 8 ay
J	Hükmedilen NET Manevi Tazminat(TL)	9.600	4.800	9.600	7.200

 

	Sıra	21	22	23	24
A	Başvuru Numarası	2014/16968	2014/16973	2014/16982	2014/17031
B	Başvurucu ve T.C. Kimlik No	Recep ABI	Ahmet BAKIR	Mahmut YILDIZ	Reşit TEKİN
C	Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası	28/2/2005 2005/1218	7/10/2004 5.375	26/3/2005 12.872	26/3/2005 12.825
D	Komisyon Karar Tarihi ve Numarası	18/2/2014 73/01/2014/549	15/8/2006 2006/4-2911-4845	29/5/2012 21/01/2012/345	1. 11/11/2009 2009/4-1085 2. 18/7/2013 21/04/2013/542
E	Dava Tarihi	13/6/2014	6/10/2008	5/11/2012	1. 29/1/2010 2. 24/1/2014
F	Yerel Mahkeme Karar Tarihi	26/2/2015	19/4/2013	1. 15/7/2008 2. 8/10/2013	1. 31/1/2012 2. 20/1/2015
G	Temyiz Yolu Karar Tarihi	—	—	1. 6/3/2013 2. —	1. 5/12/2012 2.  —
H	Karar Düzeltme Yolu Karar Tarihi	—	—	—	—
I	İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre	9 yıl 11 ay	9 yıl	9 yıl 9 ay	8 yıl
J	Hükmedilen NET Manevi Tazminat  (TL)	9.600	7.200	9.600	4.800

 

	Sıra	25	26	27	28
A	Başvuru Numarası	2014/17033	2014/17034	2014/17035	2014/17036
B	Başvurucu ve T.C. Kimlik No	Murat ABI	Tahir ABI	Kasım BAYTEKİN	Recep ÖZKAN
C	Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası	28/3/2005 2005/2579	28/3/2005 2005/2512	14/2/2005 4.421	26/3/2005 12.840
D	Komisyon Karar Tarihi ve Numarası	18/2/2014 73/01/2014/548	18/2/2014 73/01/2014/545	25/12/2013 56/01/2013/724/096	1. 29/5/2012 21/01/2012/335 2. 21/5/2014 21/04/2014/796
E	Dava Tarihi	13/6/2014	13/6/2014	1/4/2014	1. 5/11/2012 2. 8/9/2014
F	Yerel Mahkeme Karar Tarihi	9/4/2015	26/2/2015	1/7/2015	1. 23/5/2013 2. 29/1/2015
G	Temyiz Yolu Karar Tarihi	—	—	derdest	—
H	Karar Düzeltme Yolu Karar Tarihi	—	—		—
I	İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre	10 yıl	9 yıl 10 ay	12 yıl 2 ay	9 yıl 10 ay
J	Hükmedilen NET Manevi Tazminat  (TL)	9.600	9.600	14.400	9.600

 

	Sıra	29	30
A	Başvuru Numarası	2014/17103	2014/17132
B	Başvurucu ve T.C. Kimlik No	Hıdır ABI	Basra ACAR
C	Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası	28/3/2005 2005/2509	28/3/2005 2005/2515
D	Komisyon Karar Tarihi ve Numarası	18/2/2014 73/01/2014/334	18/2/2014 73/01/2014/336
E	Dava Tarihi	13/6/2014	13/6/2014
F	Yerel Mahkeme Karar Tarihi	27/2/2015	27/2/2015
G	Temyiz Yolu Karar Tarihi	—	—
H	Karar Düzeltme Yolu Karar Tarihi	—	—
I	İdari ve Yargısal Süreçte Geçen Toplam Süre	9 yıl 10 ay	9 yıl 10 ay
J	Hükmedilen NET Manevi Tazminat  (TL)	9.600	9.600