BAŞLAMADAN ÖNCE
İhtiyacınız olan bölüme doğrudan ulaşın.
Her karar aynı kalıpta ayrı bölümde düzenlenmiştir: olay, gerekçe, kısa alıntı, sonuç ve uygulama notu. Başlıkları açarak okuyabilir, bölüm menüsünden kararlar arasında geçebilirsiniz.
Rehberin kapsamı ve karar yılı
KAPSAM
Bu rehber, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarından 2025 seçme karar kitabında yer alan 19 kararı olay, gerekçe, kısa alıntı, sonuç ve uygulama notuyla açıklar. 2025, AYM kitabının derleme yılıdır; seçki 2024 ve 2025 tarihli kararları içerir.
Rehber, AYM’nin kitabından ayrı olarak resmî karar metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Alıntılar resmî tam metinle doğrulanmıştır. Açıklamalar kararların tarihsel bağlamına ilişkindir; sonraki mevzuat ve içtihat değişiklikleri ayrıca incelenmelidir.
Karar yılı ve seçki yılı farklı bilgileri gösterir
Başvuru numarasındaki yıl, bireysel başvurunun kayıt yılıdır. Karar yılı, AYM’nin hükmünü verdiği yıldır. Seçme karar kitabının yılı ise yayın dizisinin derleme yılıdır. Bu alanlar birbirlerinin yerine kullanılmamalıdır.
Örneğin Aydın Gelleci başvurusunun numarası 2018/18910, karar tarihi 5 Eylül 2024’tür; karar 2025 seçkisinde yer alır. Aynı kararın ayrı bağlamlarda görünmesi, iki ayrı karar bulunduğu anlamına gelmez.
Kararlar nasıl okunmalı ve atıf yapılmalı
KULLANIM
Künye
Başvurucu adı, başvuru numarası, karar tarihi ve karar veren birimi birlikte doğrulayın. Anonimleştirilmiş isimleri aynen koruyun.
Başvuru konusu
Konu metni başvurucunun iddiasını anlatır. “İhlal iddiasına ilişkindir” ifadesi, AYM’nin ihlal bulduğu anlamına gelmez.
Hak bazında sonuç
Aynı kararda bir şikâyet süre aşımından kabul edilemez, başka bir şikâyet ihlal sonucuyla bitebilir. Genel sonuç etiketiyle yetinmeyin.
Gerekçe ve hüküm
Emsal alınacak paragrafı, olayın özelliklerini, kabul edilebilirlik değerlendirmesini ve hüküm bölümünü birlikte okuyun. Karşıoyu çoğunluk görüşü olarak aktarmayın.
Giderim
Yeniden yargılama, tazminat, ret ve diğer giderim biçimlerini ayrı belirtin. Yeniden yargılama sonucunu doğrudan beraat, göreve iade veya belirli alacağın tahsili olarak göstermeyin.
Güncel uygulama
Tarihsel parasal sınırları, pilot karardaki ertelemeleri veya eski mevzuatı bugün uygulanacak süre ve tutar olarak kullanmayın. Somut dosyada güncel mevzuat ve sonraki içtihat ayrıca incelenir.
Atıf örneği: AYM, Kadir Toprak, B. No: 2022/2407, 9/10/2024, § 31. Alıntı kullanılacaksa paragrafın tam bağlamı ve hükme etkisi denetlenir. Özet açıklamaları tırnak içine alarak kararın özgün cümlesi gibi sunmayın.
N.E.: OHAL’de yargı mensubunun meslekten çıkarılması ve ByLock tespiti
B. No: 2022/62466 · 29.05.2025 · Genel Kurul
Özel hayata saygı hakkı ihlal edilmedi
AYM, yargı mensubunun meslekten çıkarılmasını somut ByLock tespiti ve yargısal güvenceler yönünden inceleyerek OHAL koşullarında ölçülü buldu.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Meslekten çıkarma işlemine karşı açılan davada ByLock kullanımına ilişkin bireyselleştirilmiş tespitler esas alındı. AYM, bu tespitlere dayanan gerekçeleri ilgili ve ikna edici buldu; başvurucunun belgelere erişebildiğini ve itirazlarını ileri sürebildiğini değerlendirdi. İnceleme, Anayasa’nın 15. maddesindeki olağanüstü hâl ölçütleri çerçevesinde yapıldı.
“alınan tedbirin ve bu kapsamda yargı mercilerince ulaşılan sonucun durumun gerektirdiği ölçüde olduğunun söylenebilmesi için öncelikle keyfîlik içermemesi gerekir.”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 15. maddesiyle birlikte değerlendirilen özel hayata saygı hakkının ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verildi. Makul süre şikâyeti, başvuru yolları tüketilmediğinden kabul edilemez bulundu. Yeniden yargılama veya tazminata hükmedilmedi; adli yardım kapsamındaki yargılama giderlerinden tamamen muafiyet tanındı.
Uygulama notu
Bu karar ceza mahkûmiyetine ilişkin otomatik bir sonuç olarak kullanılmamalıdır. Meslekten çıkarma işleminde kişiye özgü teknik tespitler, bu tespitlere itiraz imkânı ve OHAL ölçülülük değerlendirmesi ayrı ayrı incelenmelidir.
Dayanak: §§ 130, 139–149, 150–152; hüküm C–F | 2025 derlemesi, basılı s. 3
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
A.S.: ByLock bağlantı tespitlerinin meslekten çıkarma işlemindeki etkisi
B. No: 2023/30928 · 29.05.2025 · Genel Kurul
Özel hayata saygı hakkı ihlal edilmedi
AYM, somut teknik tespitlerle gerekçelendirilen meslekten çıkarma işleminin olağanüstü hâlin gerektirdiği ölçüyü aşmadığı sonucuna vardı.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
İdari yargıda ByLock abone kaydı, cihaz ve bağlantı tespitleri değerlendirilerek başvurucunun uygulamayı yüklediği ve kullandığı kabul edildi. AYM, bu gerekçeleri irtibat ve iltisak değerlendirmesi için yeterli buldu. Belgelere erişim ve savunma imkânlarının sağlanmasını da dikkate aldı. İnceleme, ceza davasındaki suçluluk tespitinden farklı olarak meslekten çıkarma tedbirinin anayasal denetimine ilişkindi.
“Dolayısıyla eldeki başvuruda, OHAL koşullarında durumun gerektirdiği ölçünün korunduğu sonucuna varılmıştır.”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 15. maddesiyle birlikte değerlendirilen özel hayata saygı hakkının ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verildi. Makul süre şikâyeti, başvuru yolları tüketilmediğinden kabul edilemez bulundu. Yeniden yargılama veya tazminata hükmedilmedi; adli yardım kapsamındaki yargılama giderlerinden tamamen muafiyet tanındı.
Uygulama notu
Teknik verinin hangi kişiye ve cihaza bağlandığı ile mahkemenin itirazları nasıl değerlendirdiği gösterilmelidir. Karar, her bağlantı kaydının başka bir inceleme yapılmaksızın aynı sonucu doğuracağı şeklinde genelleştirilmemelidir.
Dayanak: §§ 143–152, 153–155; hüküm C–F | 2025 derlemesi, basılı s. 81
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Halit İnciroğlu: Meslekten çıkarmada somut gerekçe ve lehe delillerin değerlendirilmesi
B. No: 2023/38006 · 29.05.2025 · Genel Kurul
Özel hayata saygı hakkı ihlal edildi
Kişisel yorumlara dayalı tanık anlatımı ve üst göreve atanma olgusu, lehe deliller tartışılmadan meslekten çıkarma için yeterli görülmedi.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
İdari yargı, bir tanığın anlatımı ile başvurucunun HSK müfettişliğine atanmasına dayandı. AYM; tanığın somut örgütsel eylem aktarmadığını, atamanın örgütsel amaçla yapıldığının başka delille desteklenmediğini ve başvurucunun lehindeki iki yargı mensubunun anlatımlarının değerlendirilmediğini belirledi. Atama talebinin ailevi sağlık gerekçesine ilişkin açıklama da incelenmemişti.
“Dolayısıyla başvurucunun meslekten çıkarılması ile ortaya çıkan özel hayata saygı hakkına yönelik müdahalenin OHAL koşullarında durumun gerektirdiği ölçüde olmadığı sonucuna varılmıştır.”
Kararın sonucu
Özel hayata saygı hakkının ihlaline ve Danıştay Beşinci Dairesinde yeniden yargılamaya karar verildi. Tazminat talepleri reddedildi. Masumiyet karinesi şikâyeti açıkça dayanaktan yoksunluk; makul süre şikâyeti başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulundu. Hüküm oybirliğiyle kuruldu.
Uygulama notu
Lehe ve aleyhe tüm anlatımlar ile görev değişikliğinin somut nedenleri birlikte sunulmalıdır. İhlal kararı doğrudan göreve iade hükmü değildir; yeniden yargılamada ihlale yol açan değerlendirme eksiklikleri giderilmelidir.
Dayanak: §§ 147–156, 157–169; hüküm A–D | 2025 derlemesi, basılı s. 161
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Aydın Gelleci: Cevap ve düzeltme metninde basın özgürlüğünün sınırları
B. No: 2018/18910 · 05.09.2024 · Genel Kurul
İfade ve basın özgürlükleri ihlal edildi
Cevap ve düzeltme hakkı, haberle ilgisiz kişisel saldırıları ve açıkça orantısız uzunluktaki metinleri zorunlu olarak yayımlatma imkânı vermez.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Bir köşe yazısı üzerine yayımlatılan cevap metni, eleştirileri yanıtlamanın ötesine geçerek yazarı hedef alan ifadeler içeriyordu. AYM; cevap hakkının doğması, metnin gerçekten cevap ve düzeltme niteliği taşıması ve orantılılık aşamalarından oluşan denetimi açıkladı. İlk koşulun gerekçelendirildiğini, ancak ilgisiz içeriğin ve aşırı uzunluğun basının editoryal özgürlüğünü zedelediğini belirledi.
“Dolayısıyla tekrar etmek gerekirse düzeltme ve cevap hakkı sadece istisnai durumlarda bireye tanınmış olup kapsamı bireye ilişkin haber ile sınırlıdır.”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 26. ve 28. maddelerindeki özgürlüklerin ihlaline oybirliğiyle karar verildi. Metin zaten yayımlandığından yeniden yargılamada hukuki yarar görülmedi. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmedildi.
Uygulama notu
İtirazda haberin ilgili bölümü ile cevap metni birlikte gösterilmeli; metnin hangi ifadelerinin konuyu aştığı ve uzunluk bakımından neden ölçüsüz olduğu açıklanmalıdır. Cevap hakkının varlığı ile sunulan metnin hukuka uygunluğu ayrı sorulardır.
Dayanak: §§ 54–63; hüküm A–C | 2025 derlemesi, basılı s. 249
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Muammer Bulut: Kamulaştırma bedelinin peşin ödenmesi
B. No: 2020/9066 · 21.11.2024 · Genel Kurul
Mülkiyet hakkı ihlal edildi
Kamulaştırılan taşınmaz idareye geçerken gerçek bedelin tamamının ödenmemesi, peşin ödeme güvencesi yönünden incelendi.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Yol yapımı için kamulaştırılan taşınmazın bedeline başlangıçta bazı yapıların değeri eklenmedi. Bozma sonrasında bedel yükseltildi; idare ek tutarı yatırmadı. Tescil gerçekleştiği ve taşınmaz kullanıldığı hâlde gerçek bedel tam ödenmemişti. AYM, bu durumun Anayasa’nın 46. maddesindeki güvenceye aykırı olduğunu belirledi.
“kamulaştırılan taşınmazın İdare tarafından fiilen kullanıldığı ancak kamulaştırmada gerçek bedelin tam olarak ödenmediği anlaşılmıştır.”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 35. maddesi ihlal edildi. Çarşamba 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde yeniden yargılama ve kanundan kaynaklanan sorun için TBMM’ye bildirim kararlaştırıldı. Tazminat talepleri reddedildi. Makul süre şikâyeti, başvuru yolları tüketilmediğinden kabul edilemez bulundu.
Uygulama notu
Bedel tespiti, tescil ve ödeme tarihleri aynı çizelgede incelenmeli; eksik kalan yapı bedelleri ayrıca gösterilmelidir. Karar, yalnızca bedelin düşük bulunduğu iddiasına indirgenmemelidir.
Dayanak: §§ 67–72, 76–82; hüküm B–E | 2025 derlemesi, basılı s. 285
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Hasan Durmuş: Tapu iptali tazminatında vekâlet ücreti yükü
B. No: 2019/19126 · 23.01.2025 · Genel Kurul
Mülkiyet hakkı ihlal edildi
Devletin tazminat sorumluluğu kabul edilmişken, başvurucuya yüklenen vekâlet ücretinin tazminatı önemli ölçüde azaltması adil dengeyi bozdu.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Orman niteliği nedeniyle tapusu iptal edilen başvurucu, mahkemenin bilirkişi raporuna dayanarak talebini artırdı. Bozmadan sonra daha düşük tazminata hükmedildi. Başvurucunun Hazineye ödeyeceği toplam 11.383,43 TL vekâlet ücreti, 38.521,12 TL tazminatın %29,55’ine ulaştı. AYM, somut koşullarda bu yükü ölçüsüz buldu.
“Diğer bir deyişle mülkünden yoksun bırakılan başvurucuya kişisel olarak aşırı ve orantısız bir külfet yüklenip yüklenmediği incelenmelidir.”
Kararın sonucu
Mülkiyet hakkının ihlaline ve Yalova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde yeniden yargılamaya karar verildi. Başvurucunun tazminat talebi reddedildi.
Uygulama notu
Bilirkişi raporuna dayalı artırım ile başvurucunun üzerinde kalan net tazminat birlikte değerlendirilmelidir. Bu karar, her aleyhe vekâlet ücretinin kendiliğinden ihlal oluşturduğu anlamına gelmez.
Dayanak: §§ 62–69, 72–74; hüküm B–D | 2025 derlemesi, basılı s. 317
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Musa Özalp: Kamu zararında harcama yetkilisinin sorumluluğu
B. No: 2020/5754 · 15.05.2025 · Genel Kurul
Mülkiyet hakkı ihlal edilmedi
Sosyal denge sözleşmesinin tarafı olmamak, harcama yetkilisinin ödemenin mevzuata uygunluğunu inceleme görevini ortadan kaldırmadı.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Belediyede harcama yetkilisi olan başvurucu, emekli personele yapılan ödemeler nedeniyle Sayıştay tarafından kamu zararından sorumlu tutuldu. AYM; harcama talimatının hukuka uygunluğu görevini, yargılamada itiraz imkânını ve ilgililere karşı hukuki yollara başvurulabilmesini değerlendirdi. Müdahalenin aşırı kişisel yük oluşturmadığı sonucuna vardı.
“harcama yetkilisinin harcamanın mevzuata uygun olup olmadığını değerlendirmesi gerekmektedir.”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 35. maddesi kapsamındaki mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar verildi.
Uygulama notu
Sözleşmenin bulunması tek başına yeterli görülmemeli; ödeme yetkisi, mevzuat dayanağı ve harcama talimatı birlikte incelenmelidir. İhlal bulunmayan bu karar, sorumluluk sınırının anlaşılması bakımından önem taşır.
Dayanak: §§ 46–54 | 2025 derlemesi, basılı s. 342
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Kombassan Kağıt Matbaa Gıda ve Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.: Tam yargı davasında temyiz aşamasında miktar artırımı
B. No: 2019/30300 · 18.07.2024 · İkinci Bölüm
Mahkemeye erişim hakkı ihlal edildi
Gerçek alacak tutarını kararın tebliğiyle öğrenen davacıya ilk derece aşamasında artırım imkânı verilmemesi, temyizdeki talebin reddini ölçüsüz kıldı.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Fazladan tahsil edilen gecikme zammının iadesi davasında mahkeme, idareden aldığı tutar bilgisini şirkete tebliğ etmeden 500.000 TL talep üzerinden karar verdi. Şirket, gerçek tutarın 606.163,19 TL olduğunu öğrenince temyizle birlikte artırım istedi. AYM, mahkemenin bilgi vermemesi nedeniyle artırım yapamayan başvurucuya kusur yüklenemeyeceğini ve talebin incelenmemesinin aşırı külfet doğurduğunu belirledi.
“Bu nedenle başvurucuya yüklenebilecek bir kusur bulunmamaktadır.”
Kararın sonucu
Mahkemeye erişim hakkının ihlaline ve İzmir 1. Vergi Mahkemesinde yeniden yargılamaya oybirliğiyle karar verildi. Başvurucu yeniden yargılama istemiş; ayrıca tazminat ödenmesine hükmedilmemiştir.
Uygulama notu
Alacağın gerçek miktarının ne zaman öğrenildiği ve artırımın neden daha önce yapılamadığı belgelenmelidir. Karar, her tam yargı davasında temyiz aşamasında koşulsuz artırım hakkı bulunduğu şeklinde okunmamalıdır.
Dayanak: §§ 18–24; hüküm A–C | 2025 derlemesi, basılı s. 373
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
A.Ö.: Hâkimin hukuki sorumluluğu davasında temyiz kesinlik sınırı
B. No: 2019/15444 · 05.09.2024 · Genel Kurul
Mahkemeye erişim hakkı ihlal edilmedi
Yargıtayın ilk derece sıfatıyla gördüğü hâkimin hukuki sorumluluğu davasında genel temyiz kesinlik sınırının uygulanması, somut olayda ölçülü bulundu.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
12.000 TL tutarındaki tazminat davasının reddine karşı temyiz istemi, karar yılındaki 47.530 TL sınırının altında kaldığından incelenmedi. AYM çoğunluğu, HMK’nın 47. maddesinin yalnızca temyiz merciini özel olarak belirlediğini; diğer usul şartlarında genel kuralların uygulanmasının öngörülebilir olduğunu değerlendirdi. Davanın doğrudan yüksek mahkemede görülmesini de dengeleyici güvence saydı.
“Dolayısıyla temyize ilişkin diğer usul kuralları yönünden genel hükümlerin uygulanması olağan bir durumdur.”
Kararın sonucu
Mahkemeye erişim hakkı şikâyeti kabul edilebilir bulundu; esasta ihlal olmadığına üç üyenin karşıoyuyla karar verildi. Yeniden yargılama veya tazminata hükmedilmedi; yargılama giderleri başvurucu üzerinde bırakıldı.
Uygulama notu
Temyiz sınırı, kararın verildiği tarihteki düzenleme üzerinden belirlenmelidir; karardaki 2018 yılı tutarı güncel sınır olarak kullanılmamalıdır. Karşıoy gerekçesi, çoğunluğun bağlayıcı sonucu gibi sunulmamalıdır.
Dayanak: §§ 38–51; hüküm B–D | 2025 derlemesi, basılı s. 381
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Kadir Toprak: Müdafiin sağlık mazereti ve esas hakkındaki mütalaaya savunma
B. No: 2022/2407 · 09.10.2024 · Genel Kurul
Savunma için gerekli zaman ve kolaylıklar hakkı ihlal edildi
Sağlık mazereti reddedilen müdafi ile sanığa esas hakkındaki mütalaaya cevap imkânı verilmeden mahkûmiyet kurulması, somut koşullarda savunma hakkını ihlal etti.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
COVID-19 şüphesiyle mazeret sunulan celsede mahkeme, müştekiyi dinlemekten vazgeçti; savcının mütalaasını alarak kesin mahkûmiyet kararı verdi. AYM, salgın koşullarını ve test sonucunun hemen alınamamasını değerlendirdi. Yeni esaslı işlemlere karşı savunma imkânı tanınmamasını ve olumsuzluğu giderecek güvence bulunmamasını belirleyici gördü.
“belgelendirilmemiş olsa dahi mazeretlerin kategorik olarak reddedilmemesi gerektiği kabul edilmelidir.”
Kararın sonucu
Savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlaline ve Adana 8. Asliye Ceza Mahkemesinde yeniden yargılamaya oybirliğiyle karar verildi. Diğer ihlal iddiaları ayrıca incelenmedi; manevi tazminat talebi reddedildi.
Uygulama notu
Mazeretin ani gelişimi, belgenin sonradan sunulabilme nedeni ve aynı celsede yapılan esaslı işlemler gösterilmelidir. Karar her mazeretin kabulünü zorunlu kılmaz; savunmanın bütün olarak etkili kullanılıp kullanılmadığını esas alır.
Dayanak: §§ 27–37; hüküm A–D | 2025 derlemesi, basılı s. 407
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Sani Bayar: Hukuka aykırı delil itirazında gerekçeli karar hakkı
B. No: 2021/26642 · 21.11.2024 · Genel Kurul
Gerekçeli karar hakkı ihlal edildi
Sonucu değiştirebilecek delil itirazının yanıtsız bırakılması ve yerleşik içtihattan ayrılmanın açıklanmaması, gerekçeli karar hakkını ihlal etti.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Örgüt soruşturmasındaki iletişimin denetlenmesi kayıtları başka suçlara ilişkin mahkûmiyette kullanıldı. Başvurucu, ilgili tarihte katalog dışında kalan suçlar bakımından bu delillere dayanılamayacağını ileri sürdü. AYM, itirazın esaslı olduğunu; temyiz incelemesinde önceki içtihattan farklı sonuca neden ulaşıldığının açıklanmadığını belirledi.
“Bu nedenle mahkemece karar sonucunu etkileyen iddia veya itirazların incelenip açıklığa kavuşturularak durumun gerekçeye yansıtılması yükümlülüğü yerine getirilmemiştir.”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 36. maddesi kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlaline ve Antalya 18. Asliye Ceza Mahkemesinde yeniden yargılamaya karar verildi. Tazminat talebi reddedildi.
Uygulama notu
İtirazda hangi kaydın hangi suç bakımından kullanıldığı, olay tarihindeki kural ve delilin hükme etkisi somutlaştırılmalıdır. Bu ihlal kararı doğrudan beraat hükmü değildir.
Dayanak: §§ 50–54; hüküm | 2025 derlemesi, basılı s. 423
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Ömer Oral: İstinafta bozma kararı nedeniyle temyiz hakkının kaybı
B. No: 2023/33667 · 09.01.2025 · Genel Kurul
Mahkemeye erişim hakkı ihlal edildi
İstinafın kanunda öngörülmeyen bir sebeple bozma kararı vermesi, başvurucunun temyiz incelemesine ulaşmasını engelledi.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
İlk derece mahkemesinin beraat kararı istinafta bozuldu. Yeniden görülen davada mahkûmiyet kuruldu; sonraki istinaf başvurusu kesin olarak reddedildi. AYM, istinafın kendisinin hüküm kurması gereken durumda dosyayı geri göndermesinin temyiz imkânını ortadan kaldırdığını ve müdahalenin kanuni dayanağının bulunmadığını belirledi.
“Diğer bir ifadeyle İstinaf Dairesinin bu kararıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına kanuni dayanağı bulunmayan bir müdahalede bulunulmuştur.”
Kararın sonucu
Mahkemeye erişim hakkı ihlal edildi. Yeniden yargılama için karar Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesine gönderildi. Diğer şikâyetler ayrıca incelenmedi.
Uygulama notu
Kanun yolu çizelgesinde her kararın türü ve doğurduğu başvuru imkânı gösterilmelidir. Tartışma, yalnızca mahkûmiyetin isabeti üzerinden değil, seçilen usulün temyize etkisi üzerinden kurulmalıdır.
Dayanak: §§ 51–60; hüküm | 2025 derlemesi, basılı s. 449
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Selçuk Arslan: Tanık sorgulama hakkı ve SEGBİS ile dinleme
B. No: 2020/19752 · 06.02.2025 · Genel Kurul
Tanık sorgulama hakkı ihlal edildi
Sorgulanamayan tanıkların beyanlarının tek delil olması ve savunma eksikliğini dengeleyecek güvencelerin sağlanmaması yargılamanın hakkaniyetini zedeledi.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Örgüt üyeliğine ilişkin mahkûmiyette, başka mahkemelerce alınan tanık beyanları kullanıldı. Tanıkların duruşmada veya SEGBİS üzerinden neden dinlenmediği açıklanmadı. AYM; tanığın yokluğunun gerekçesini, beyanın mahkûmiyetteki ağırlığını ve dengeleyici güvenceleri birlikte değerlendirdi.
“Böylelikle tanıkların beyanlarının güvenilirliği test edilememiştir.”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 36. maddesi kapsamındaki tanık sorgulama hakkı ihlal edildi. Tekirdağ 2. Ağır Ceza Mahkemesinde yeniden yargılama kararlaştırıldı; maddi ve manevi tazminat talepleri reddedildi.
Uygulama notu
Tanığın neden belirleyici olduğu, sorgulama talepleri ve uygulanabilecek dinleme yöntemi dosyada görünür olmalıdır. Her dinlenmeyen tanık otomatik ihlal anlamına gelmez; karar doğrudan beraat sonucu da doğurmaz.
Dayanak: §§ 91–100 | 2025 derlemesi, basılı s. 475
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Menduh Ataç (2): Üst bayi hakkında ceza verilirken esaslı savunmaların incelenmesi
B. No: 2021/20360 · 17.04.2025 · Genel Kurul
Gerekçeli karar hakkı ihlal edildi
Üst bayi temsilcisinin cezai sorumluluğunu açıklayan somut gerekçe kurulmadan, sonuca etkili savunmaların değerlendirme dışında bırakılması ihlal oluşturdu.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Başvurucu, izinsiz abonelik sözleşmesini alt bayinin düzenlediğini, kendisinin yalnızca hat açma işlemini yaptığını savundu; emsal kararlar sundu. Mahkeme, üst bayi onayını yeterli görerek ceza verdi. AYM, başvurucunun fiilleri ile cezai sorumluluğu arasındaki bağın yeterince açıklanmadığını belirledi.
“Diğer bir ifadeyle yargılama merciinin üst bayinin sorumluluğu hususunu yeterli açıklıkta ortaya koyan somut bir gerekçe oluşturmadığı görülmüştür.”
Kararın sonucu
Gerekçeli karar hakkı ihlal edildi. Bakırköy 9. Asliye Ceza Mahkemesinde yeniden yargılama kararlaştırıldı. Tazminat talepleri reddedildi.
Uygulama notu
Şirket unvanı veya temsil yetkisi ile kişisel fiil ayrıştırılmalıdır. Savunmanın sonucu değiştirme kapasitesi açıklanmalı; emsal kararın uyuşmazlıkla ortak yönü gösterilmelidir.
Dayanak: §§ 25–36; hüküm B–D | 2025 derlemesi, basılı s. 515
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Sait Görmüş: Araç sicilindeki uzun süreli tedbir şerhi ve tazminat yolu
B. No: 2022/19376 · 12.12.2024 · Genel Kurul
Mülkiyet hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkı ihlal edildi
Araç trafik sicilinde yaklaşık on üç yıl süren tedbir şerhinden doğan zararı giderecek etkili başvuru yolunun bulunmaması yapısal sorun sayıldı.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Araç fiziken alınmadan siciline şerh konuldu; bu kısıtlama yargılama boyunca sürdü. AYM, mevcut içtihatta CMK’nın 141. maddesine dayalı tazminat için fiilî elkoyma aranmasının, sicil şerhinden doğan zararlar bakımından etkili giderim sağlamadığını belirledi. Sorun, trafik sicilindeki uzun süreli hukuki tasarruf kısıtlamasına ilişkindir.
“Ancak kaçınılmaz olanın üzerinde bir zarara yol açılması durumunda mülkiyet hakkına yapılan müdahale kişilere aşırı bir külfet yüklemektedir.”
Kararın sonucu
İhlal ve pilot karar uygulanması oybirliğiyle kararlaştırıldı; yapısal sorun TBMM’ye bildirildi. Net 30.000 TL manevi tazminata hükmedildi; maddi tazminat talebi reddedildi. Kararda benzer başvurular için Resmî Gazete’de yayımdan itibaren dört aylık inceleme ertelemesi öngörüldü; yeniden yargılamaya hükmedilmedi.
Uygulama notu
Sicil şerhinin süresi, tasarrufu nasıl kısıtladığı ve somut zarar belgelenmelidir. Karardaki dört aylık süre tarihsel bir inceleme ertelemesidir; bugün kullanılacak bir başvuru süresi değildir.
Dayanak: §§ 57–63, 73–79; hüküm A–G | 2025 derlemesi, basılı s. 529
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Ferihan Beyoğlu: Tam yargı davasında artırılan tazminatın faiz başlangıcı
B. No: 2020/20382 · 09.01.2025 · Genel Kurul
Etkili başvuru hakkı ihlal edildi
Aynı zararın artırılan kısmı için faizin çok daha geç başlatılması, tıbbi ihmal nedeniyle açılan davada yeterli giderimi engelledi.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Başvurucu ameliyat sonrası felç nedeniyle tazminat istedi. Artırılan tutarın faizi, ilk talepteki idareye başvuru tarihi yerine artırım dilekçesinin tebliğinden başlatıldı. Aradaki yaklaşık dokuz yıllık fark değer kaybına yol açtı. AYM ayrıca Danıştayın 24/10/2024 tarihli içtihadı birleştirme kararındaki aynı faiz başlangıcı yaklaşımını kaydetti.
“faizin daha ileri bir tarihten (somut olayda yaklaşık 9 yıl sonrası) başlayarak hesaplanması suretiyle değer kaybına uğramasına sebebiyet vermiştir.”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 17. maddesiyle bağlantılı 40. maddesi ihlal edildi. Danıştay Onuncu Dairesinde yeniden yargılama ve net 55.000 TL manevi tazminat kararlaştırıldı; diğer tazminat talepleri reddedildi.
Uygulama notu
İlk talep, artırım, tebliğ ve faiz başlangıçları ayrı satırlarda gösterilmeli; faiz farkının zararın giderilmesine etkisi hesaplanmalıdır. Yargılama gideri ile tazminat birbirine karıştırılmamalıdır.
Dayanak: §§ 33–39; hüküm C–E | 2025 derlemesi, basılı s. 557
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Caner Şafak: Enflasyon nedeniyle alacağın değer kaybı ve munzam zarar
B. No: 2024/41763 · 08.07.2025 · Genel Kurul
Etkili başvuru hakkı ihlal edildi · Pilot karar
Özel hukuk alacağının enflasyonla aşınmasına karşı etkili giderim sağlanamaması yapısal sorun olarak ele alındı.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Başvurucu, geç tahsil edilen alacağında yasal faizi aşan kaybı için munzam zarar istedi. Talebi somut zarar ispatlanmadığı gerekçesiyle reddedildi. AYM, değer kaybının giderilmesini sağlayacak etkili bir yol bulunmamasını mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak inceledi.
“ihlalin kaynağının ortadan kaldırılarak yapısal sorunun düzeltilmesinin sağlanmasıdır”
Kararın sonucu
Anayasa’nın 35. maddesiyle bağlantılı 40. maddesi ihlal edildi. Pilot karar ve TBMM’ye bildirim kararlaştırıldı; tazminat talebi reddedildi. Benzer başvurular için 29/9/2025 tarihli Resmî Gazete yayımından itibaren altı aylık erteleme öngörüldü.
Uygulama notu
Bu tarihsel erteleme güncel başvuru takvimi olarak kullanılmamalıdır. Alacağın vadesi, tahsilatı, işletilen faiz ve değer kaybı belgelenmeli; karar otomatik olarak belirli bir tazminat tutarı doğuruyor gibi sunulmamalıdır.
Dayanak: §§ 60–69, 74–83; hüküm B–F | 2025 derlemesi, basılı s. 573
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
Hülya Şimşek: Beyaz yakalı çalışanın toplu iş sözleşmesinden yararlanması
B. No: 2022/18821 · 20.03.2025 · Genel Kurul
Sendika hakkı ihlal edildi
Çalışanın yalnızca beyaz yakalı sayılması, toplu iş sözleşmesinin dışında bırakılması için yeterli gerekçe oluşturmadı.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Sendika üyesi muhasebe şefi, kapsam dışı personel sayılarak toplu iş sözleşmesine dayalı alacaklardan yararlandırılmadı. AYM; işveren vekilliği veya işvereni temsilen toplu sözleşme görüşmelerine katılma durumunun somut olarak araştırılması gerektiğini açıkladı. Mahkemelerin görev ve yetkileri incelemeden yalnızca beyaz yakalı diğer çalışanlara da aynı uygulamanın yapıldığına dayanmasını yetersiz buldu.
“TİS yapma hakkı sadece şeklî anlamda bir sözleşme yapma hakkını değil şüphesiz bu sözleşmeden yararlanma hakkını da kapsar.”
Kararın sonucu
Devletin etkili yargısal koruma sağlama yükümlülüğü bakımından sendika hakkının ihlaline oybirliğiyle karar verildi. Çayeli Asliye Hukuk Mahkemesinde iş mahkemesi sıfatıyla yeniden yargılama ve net 34.000 TL manevi tazminat kararlaştırıldı; diğer tazminat talepleri reddedildi.
Uygulama notu
Unvanla yetinilmeden fiilî görev, temsil yetkisi, sendika üyeliği ve toplu sözleşme görüşmelerindeki konum incelenmelidir. Karar, işçilik alacaklarının tutarını kendiliğinden belirlemez; yargısal incelemenin somut ve gerekçeli olmasını gerektirir.
Dayanak: §§ 34, 39–48; hüküm A–D | 2025 derlemesi, basılı s. 633
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
A.E. ve diğerleri: Suni dava çoğaltma ve bireysel başvuru hakkının kötüye kullanılması
B. No: 2024/5814 · 28.05.2025 · İkinci Bölüm
Süre aşımı ve kötüye kullanma nedeniyle ret
Vekâlet ücreti elde etmek amacıyla uyuşmazlıkların yapay biçimde çoğaltıldığı tespit edilen başvurular, hak arama özgürlüğünün sınırları yönünden incelendi.
Olay ve AYM’nin değerlendirmesi
Çok düşük tutarlı altın işlemlerinden kesilen BSMV için çok sayıda dava açıldı. AYM, işlem ve dava örüntüsünü değerlendirerek somut olayda kötüye kullanmanın açık olduğunu belirledi. Ancak tek başına çok sayıda dava açılmasının bu sonuca yetmeyeceğini de vurguladı.
“Bir hususta bir kişi tarafından çok sayıda dava açılması her durumda dava ve bireysel başvuru hakkının kötüye kullanıldığını göstermez.”
Kararın sonucu
Başvuruya konu 379 yargılamadan 13’üne ilişkin kısım süre aşımından kabul edilemez bulundu; 366’sına ilişkin kısım kötüye kullanma nedeniyle reddedildi. Her başvurucuya ayrı ayrı 2.000 TL disiplin para cezası uygulandı.
Uygulama notu
Gerçek ve ayrı hukuki yarar ile yapay parçalama ayrıştırılmalı; öğrenme ve başvuru tarihleri ayrıca denetlenmelidir. Karardan güncel BSMV uygulamasına ilişkin genel bir vergi sonucu çıkarılmamalıdır.
Dayanak: §§ 31–48; hüküm | 2025 derlemesi, basılı s. 657
Kararın tam metni (AYM Kararlar Bilgi Bankası)
DAYANAK VE GÜNCELLİK
Kaynaklar ve inceleme bilgisi
Her bölümün kaynak notu ilgili metnin sonunda korunmuştur.
Rehber genel bilgi sunar. Açıklamalar kararların tarihsel bağlamına ilişkindir; somut dosyada güncel mevzuat ve sonraki içtihat ayrıca incelenmelidir.