2026’da getirilen yurt dışı gelir istisnası, Türkiye’ye taşınan herkesin bütün gelirlerini yirmi yıl vergiden çıkarmaz. Önceki üç takvim yılındaki ikametgâh ve vergi mükellefiyeti koşulları, Türkiye’de yerleşmiş sayılma tarihi, gelirin yabancı kaynaklı olması ve süresinde başvuru birlikte aranır. Türkiye’de elde edilen gelirler bu düzenleme nedeniyle kendiliğinden istisna olmaz.
Uygulamanın hukuki niteliği ve diğer yükümlülüklerden farkı
Yurt dışı gelir istisnası, yabancı bir banka hesabından gelen her ödemenin vergi dışı bırakılması değildir. Kişinin yerleşme geçmişi ve gelirin hukuki kaynağı belirleyicidir; istisna belgesi göç veya çalışma izni yerine geçmez.
Türkiye’ye yerleşen kişilerde yurt dışı gelir istisnasından yararlanma koşulları
Gelir Vergisi Kanunu (GVK) mükerrer 20/D, 1 Ocak 2026’dan itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler için düzenlenmiştir. Vatandaşlık veya yabancı pasaport tek başına ölçüt değildir. Yerleşme, gelir vergisi bakımından ikametgâh ve bir takvim yılında kalış süresiyle, kanundaki özel istisnalar birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Kişinin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhının ve kural olarak vergi mükellefiyetinin bulunmaması gerekir. Bununla birlikte kanun ve 333 Seri No.lu Tebliğ, bu dönemde bazı kira, menkul sermaye iradı ve değer artış kazancı türlerinden kaynaklanan mükellefiyetleri engel saymayan özel düzenleme içerir. Önceki herhangi bir vergi kaydının otomatik ret nedeni olduğu da, bütün eski kayıtların önemsiz olduğu da söylenemez. [1; Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m.20/D; 3 Seri No.lu Tebliğ]
Önceki ücret veya ticari faaliyet neden önemlidir?
Rehberde önceki üç yıllık dönemde Türkiye’de ücret elde edilmesi ve ticari faaliyete bağlı mükellefiyet gibi durumlar ayrı örneklerle açıklanır. Ücretin stopajla vergilendirilmiş ve yıllık beyan edilmemiş olması, bu geçmişin her durumda yok sayılacağı anlamına gelmez. Buna karşılık kanunun açıkça dışarıda bıraktığı önceki kira mükellefiyeti farklı değerlendirilebilir.
Bu nedenle başvuru dosyası yalnız güncel vergi levhası sorgusundan oluşmamalıdır. Geçmiş çalışma, şirket, kira, menkul sermaye ve adres kayıtları yıl yıl çıkarılmalıdır. İnceleme “son 36 ay” gibi hareketli bir dönemle değil, kanundaki üç takvim yılı ölçüsüyle yapılır.
Başvuru süresi ve istisna belgesi
İlgili vergi dairesine Türkiye’de yerleşmiş sayılınan takvim yılı içinde başvuru yapılır. Yılın son iki ayında yerleşmiş sayılanlar için izleyen yılın şubat ayı sonuna kadar başvuru imkânı düzenlenmiştir. Başvuru üzerine koşulları taşıyan kişiye istisna belgesi verilir. Sürenin kaçırılması, yalnız belge düzenlenmesinin gecikmesi gibi görülmemelidir; rejimden yararlanmayı etkiler.
Başvuru formu, yerleşme tarihi ve önceki dönem koşullarını gösteren belgeler tutarlı olmalıdır. Nüfus adresi, giriş çıkış kayıtları ve yabancı mukimlik belgesi farklı tarihler içeriyorsa çelişki açıklanmalıdır. Vergi dairesinden belge alınması, gerçeğe aykırı geçmiş bilgiyi hukuka uygun hale getirmez.
Türkiye’ye yerleşen kişinin hangi yurt dışı gelirleri yirmi yıllık istisna kapsamındadır?
İstisna yurt dışında elde edilen kazanç ve iratlara yöneliktir. Gelirin yabancı para olarak veya yabancı bankadan ödenmesi, kaynağının mutlaka yurt dışı olduğunu göstermez. Türkiye’de yapılan çalışma veya Türkiye’deki işletme ve taşınmazdan doğan gelirlerde kaynak kuralları ayrıca incelenir.
İstisna kapsamındaki yabancı gelirler için yıllık beyanname verilmez; başka gelir nedeniyle verilen beyannameye de bu gelirler dahil edilmez. Türkiye kaynaklı gelirler ise kendi hükümleri çerçevesinde vergilendirilir. İstisna süresinde Türkiye’de işe başlanmasıyla geçmiş üç yıl koşulunun değerlendirilmesi farklı konulardır; sonradan faaliyet kurulması başlangıç koşuluyla karıştırılmamalıdır.
Gider, yabancı vergi ve şart ihlali
İstisna kazanca ait giderlerin Türkiye’deki vergiye tabi kazanca aktarılması mümkün değildir. İstisna gelir nedeniyle yabancı ülkede ödenen verginin, Türkiye’de başka gelirler üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edileceği de varsayılamaz. Gelir ve giderler kaynaklarına göre ayrı izlenir.
Başlangıç koşullarının gerçekte sağlanmadığının anlaşılması halinde belge iptali, vergi, ceza ve faiz sonuçları doğabilir. Belge aldıktan sonra dosyanın saklanması ve koşullara ilişkin kayıtların korunması bu nedenle önemlidir.
7582 sayılı Kanun, bu istisnadan yararlananlardan yirmi yıllık süre içinde veraset yoluyla gerçekleşen intikallerde %1 oranına ilişkin düzenleme de getirmiştir. Bu, mirasın tamamen vergiden istisna olması veya beyanname verilmemesi demek değildir; veraset işlemleri ayrıca yürütülür.
İstisna başvurusunda sunulacak ikamet, gelir ve geçmiş dönem belgeleri
| Alan | Kanıt |
|---|---|
| Yerleşme | İkametgâh, giriş çıkış ve kalış kayıtları |
| Önceki üç takvim yılı | Yabancı ve Türkiye vergi, çalışma ve adres kayıtları |
| Gelir kaynağı | Sözleşme, varlık, çalışma ve ödeme bilgileri |
| Başvuru | Süresinde müracaat ve istisna belgesi |
| Devam eden uygulama | Kaynak bazlı gelir/gider ve belge arşivi |
Yabancı şirkete Türkiye’den hizmet vermek otomatik istisna mıdır?
Hayır. Gelirin nerede elde edildiği kanuni kaynak kurallarıyla belirlenir. Müşterinin yabancı olması tek başına yeterli değildir.
İstisna yirmi yıllık oturma izni verir mi?
Hayır. Vergi rejimiyle yabancılar hukukundaki ikamet veya çalışma izni farklı işlemlerdir.
Yabancı ödeme ile yabancı kaynaklı gelir ayrımı
Ödemenin yurt dışındaki bir şirketten veya yabancı banka hesabından gelmesi, gelirin mutlaka yurt dışında elde edildiği anlamına gelmez. Türkiye'de yapılan faaliyet, burada kullanılan hak veya Türkiye'deki taşınmazla bağlantılı gelir kendi kaynak kurallarına göre değerlendirilir. İstisna belgesi, Türkiye kaynaklı bütün kazançları kapsayan genel bir muafiyet değildir.
Çalışma yeri, hizmetin kimin için ve nerede ifa edildiği, işyeri veya daimi temsilci bağlantısı, gayrimenkulün bulunduğu yer ve kazancı doğuran işlem belgelenmelidir. Karma nitelikli sözleşmelerde bedelin farklı edimlere dağılımı gerekebilir. Yalnız faturanın döviz cinsinden olması kaynak tespitini çözmez.
Yerleşme tarihi ve önceki üç yılın dosyası
Önceki üç takvim yılına ilişkin ikamet ve mükellefiyet araştırması, yalnız pasaport giriş-çıkış dökümünden ibaret değildir. Vergi kayıtları, çalışma sözleşmeleri, işyeri/şirket faaliyetleri ve ikamet belgeleri birlikte değerlendirilir. Kanunun izin verdiği belirli geçmiş gelirler ile yararlanmaya engel önceki faaliyetler ayrılmalıdır.
Başvurunun yılın son iki ayında yerleşenler için özel süreye tabi olması, başlangıç koşullarının ertelenmesi anlamına gelmez. Belge alınmasıyla yirmi yıllık sürenin hangi yıldan itibaren sayılacağı ayrıca kaydedilmelidir. Belgenin yenilenmesi, istisna süresini yeniden başlatan yeni bir hak gibi ele alınmamalıdır.
Karma gelirde indirim ve yabancı vergi
Türkiye'de vergiye tabi gelirlerle istisna edilen yabancı gelirler aynı kişide bulunabilir. Bu durumda gider ve indirimler uygun gelirle eşleştirilmelidir. İstisna kazanca ilişkin yabancı vergi, Türkiye'de vergilenen başka kazancın vergisinden otomatik mahsup edilmez.
Şartların kaybedilmesi, yanlış bilgi verilmesi veya gelirin yanlış kaynakla gösterilmesi halinde vergisel sonuçlar olayın niteliğine göre belirlenir. Yirmi yıllık süre tek başına kazanılmış ve koşulsuz bir vergi bağışıklığı değildir. Yıllık kontrol dosyası, ikamet durumu ve gelir kaynaklarındaki değişiklikleri de kapsamalıdır.
İşlem öncesinde verilecek karar ve hazırlanacak dosya
Türkiye’ye yerleşme tarihini ve önceki dönem kayıtlarını belgeleyin. Türkiye kaynaklı gelirlerle istisna kapsamındaki yabancı gelirleri ayırın. Başvuru süresini, giderlerin dağıtımını ve yabancı ülkede ödenen vergilerin durumunu birlikte değerlendirin.