2026’da getirilen varlık barışı, yalnız bir banka formu doldurularak bütün geçmiş vergi risklerinin ortadan kaldırıldığı bir uygulama değildir. Bildirilebilecek varlığın türü, bildirim tarihi, Türkiye’ye getirme veya banka hesabına yatırma, vergi ödeme ve varsa elde tutma taahhüdü birlikte değerlendirilir. Koruma, kanunun kapsadığı varlık ve tutarla sınırlıdır; bütün faaliyetlere yayılan genel bir inceleme bağışıklığı sağlamaz.
Uygulamanın hukuki niteliği ve diğer yükümlülüklerden farkı
Varlık barışı, yalnız bildirim formunun verilmesiyle bütün hukuki riskleri ortadan kaldıran bir af değildir. Vergisel sonuç, varlığın kapsamına, bildirim ve getirme sürelerine, ödeme ve taahhüt koşullarına bağlıdır.
Varlık barışı kapsamında bildirilebilecek para, kıymet ve diğer malvarlığı unsurları
KVK geçici 19. madde kapsamında yurt dışında ve yurt içinde bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları için düzenleme yapılmıştır. Gerçek ve tüzel kişiler kapsama girebilir. Yurt içi varlıklar bakımından vergi mükellefiyeti bulunmayan kişiler de ilgili koşullarla yararlanabilir.
Taşınmazın kendisi doğrudan bu sayılan varlık türlerinden değildir. Bir taşınmazın satışından elde edilen para üzerinden işlem düşünülüyorsa, dönüşümün gerçekliği, zamanlaması ve bildirim koşulları ayrıca incelenmelidir. Taşınmazı formda para gibi göstermek uygun değildir. [1; Kurumlar Vergisi Kanunu geçici m.19]
Varlık barışında bildirim süresi ile varlığın Türkiye’ye getirilme süresinin ayrılması
Rehberde bildirim dönemi 4 Haziran 2026–31 Temmuz 2027 olarak gösterilir. Bildirim banka veya aracı kuruma ilgili form üzerinden yapılır. Yurt dışındaki bildirilen varlıkların bildirimden itibaren iki ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya uygun hesaba aktarılması koşulu önemlidir. Fiziken getirilen varlıkta gümrük ve banka kayıtları birlikte aranır.
Bildirim son günü ile getirme süresi aynı tarih değildir. Ayrıca taahhüt edilen yatırım aracına dönüşüm için öngörülen kısa süre ve varlığı elde tutma dönemi ayrı takvimlerdir. Takvimde yalnız 31 Temmuz 2027’nin bulunması yeterli kontrol sağlamaz.
Vergi oranı bildirim yılı ve taahhüde göre değişir
| Bildirim ve taahhüt | 2026 bildiriminde oran |
|---|---|
| Özel elde tutma taahhüdü olmadan | %5 |
| Uygun araçta 1 yıl tutma | %4 |
| Uygun araçta 2 yıl tutma | %3 |
| Uygun araçta 3 yıl tutma | %2 |
| Uygun araçta 4 yıl tutma | %1 |
| Uygun araçta 5 yıl tutma | %0 |
2027’nin 1 Ocak–31 Temmuz dönemindeki bildirimlerinde bu oranlara 0,5 puan eklenir. Dolayısıyla 2026 için %0 sağlayan beş yıllık taahhüt, 2027 bildirimi için aynı sıfır sonucu doğurmaz. Oran ile yatırımın getirisi veya bankanın komisyonu birbirinden ayrıdır.
İndirimli oran taahhüdü, her yatırım ürününde uygulanmaz. Rehberde vadeli hesap, belirli kamu borçlanma veya kira sertifikası araçları ve girişim sermayesi yatırım fonu gibi uygun araçlar belirtilir. Taahhüt formu, dönüşüm süresi ve kesintisiz elde tutma koşulu birlikte değerlendirilir. Sırf hesabın açık kalması, varlığın koşullara uygun tutulduğunu her durumda göstermez.
Defter tutanlarda özel fon koşulu
Bildirilen varlığın kayda alınması ve özel fon hesabında izlenmesi, defter tutanlar bakımından ayrı yükümlülüktür. Fonun iki yıl boyunca işletmeden çekilmemesi ve sermayeye ekleme dışındaki kullanım sınırları önemlidir. İki yıllık muhasebe fon süresi, daha uzun seçilmiş yatırım taahhüdünü sona erdirmez.
Örneğin beş yıl elde tutma taahhüdüyle düşük oran seçen bir şirket, iki yıl sonunda muhasebe fonuna ilişkin koşulun tamamlandığını ileri sürerek banka yatırımını serbestçe sona erdiremez. İki düzenlemenin şart ve yaptırımları ayrı izlenir.
Varlık barışının vergi incelemesi bakımından sağladığı korumanın sınırları
Bildirim konusu varlıklar nedeniyle inceleme ve tarhiyat yapılmamasına ilişkin koruma, kanuni şartların yerine getirilmesine bağlıdır. Başlamış inceleme veya takdir süreçleri, bildirilen tutarın başka bir matrah farkıyla ilişkisi ve bildirim zamanı ayrıca önem taşır. Bildirimin bütün vergi türleri, bütün yıllar ve bütün fiiller için sınırsız af sağladığı söylenemez.
Varlığın sonradan sağladığı faiz, kâr payı veya satış kazancı normal vergilendirme hükümlerinden kendiliğinden çıkmaz. Bildirilen varlığın sonradan satışında doğan zarar ile ödenen varlık barışı vergisinin gider veya mahsup konusu yapılmasına ilişkin sınırlamalar da korunur. Vergisel koruma, özel hukukta mülkiyet ispatının veya diğer mevzuat yükümlülüklerinin yerine geçmez.
Varlık barışı başvurusundan önce hazırlanacak sahiplik, değer ve transfer belgeleri
Varlığın sahibi, bulunduğu yer, türü ve değeri; temsil yetkisi; bildirim formu; banka kabulü; Türkiye’ye getirme veya yatırma belgesi; vergi kesinti kaydı; taahhüt ve özel fon takvimi tek dosyada bulunmalıdır. Koşul ihlalinde eksik vergi ve faiz sonuçlarıyla korumanın kaybı ayrı değerlendirilir.
%0 oran hiç koşul olmadığı anlamına mı gelir?
Hayır. Sıfır oran daha uzun ve uygun araçta elde tutma taahhüdüne bağlıdır. Vergi tutarı sıfır olsa da bildirim ve diğer koşullar devam eder.
Bildirim tek başına para kaynağını her işlemde ispatlar mı?
Hayır. Bankacılık, mülkiyet ve diğer hukuki işlemler kendi belge gerekliliklerini korur. Varlık barışı belgesi bütün incelemelerde tek ve yeterli belge olarak sunulmamalıdır.
Varlığın kimin adına bulunduğu neden önemlidir?
Şirketin kanuni temsilcisi, ortağı veya vekili adına görünen varlıkların şirket adına değerlendirilmesinde gerçek aidiyetin belgeyle ortaya konulması gerekir. Hesap sahibi ile ekonomik hak sahibinin farklı olması, yalnız dilekçedeki bir beyanla çözülemez. Vekâlet, hesap hareketi, şirket kaydı ve ilgili hukuki ilişki birlikte incelenir.
Başkasının tasarrufunda bulunan varlığın bildirimi, üçüncü kişinin mülkiyet veya alacak hakkını ortadan kaldırmaz. Varlık barışı özel bir vergi düzenlemesidir; gerçek dışı sahiplik yaratma veya özel hukuk uyuşmazlığını tek taraflı çözme aracı değildir. Bildirimin dayandığı varlığın mevcut ve ölçülebilir olması gerekir.
Değerleme, düzeltme ve yatırım taahhüdü
Bildirilecek para, altın, döviz ve menkul kıymetin değeri, düzenlemenin öngördüğü tarih ve değerleme ölçüsüyle belirlenir. Bankanın hesap özeti tek başına bütün menkul kıymetlerin doğru değerleme ölçüsünü göstermez. İlk bildirim ile düzeltme veya ek bildirim arasındaki süre ve vergi etkisi ayrıca kontrol edilir.
İndirimli vergi oranı için verilen yatırım taahhüdü, bildirimden ayrı ve devam eden bir yükümlülüktür. Yatırıma yönlendirme süresi, yatırımın izin verilen türü ve elde tutma süresi ayrı ayrı izlenmelidir. Şirket özel fonunun iki yıllık tutulma şartıyla yatırımın daha uzun tutulmasına bağlı oran avantajı aynı takvim değildir.
Eski varlık barışları bugünkü işleme taşınamaz
Gelir Vergisi Kanunu (GVK) geçici 85 veya sonraki geçici düzenlemelere dayanan eski rehberlerdeki bildirim tarihleri, oranlar ve inceleme koruması 2026 programına doğrudan uygulanamaz. Aynı adla anılan programlar farklı kanunlara dayanır. Önceki programdan doğan devam eden bir uyuşmazlık, kendi başvuru ve ödeme belgeleriyle incelenir.
2026 bildiriminin doğru yapılması da bütün gelirlerin kaynağına ilişkin diğer yükümlülükleri kendiliğinden kaldırmaz. Vergi korumasının şartları, bildirim dışındaki inceleme konusu ve şart ihlalinin sonuçları ayrı değerlendirilmelidir. Bildirim, getirme, vergi ödeme, yatırım ve fon kayıtlarını aynı dosyada kronolojik tutmak, korumanın dayanağını sonradan gösterebilmek için gereklidir.
İşlem öncesinde verilecek karar ve hazırlanacak dosya
Varlığın sahibi, bulunduğu yer, değeri ve Türkiye’ye giriş kaydını belgeleyin. Bildirim yılına bağlı vergi oranını, özel fonda tutma yükümlülüğünü ve yatırım taahhüdünü ayrı takvimlerde izleyin; vergisel korumayı diğer hukuk alanlarına sınırsız biçimde genişletmeyin.