Süre uzatma başvurusunun hukuki niteliği
Süre uzatma, önceki iznin otomatik yenilenmesi değildir. Bakanlık, yabancının ve işverenin güncel durumunu, çalışma ilişkisinin devamını, başvurudaki görev ve ücreti, sosyal güvenlik kayıtlarını ve değerlendirme kriterlerini yeniden inceler. Önceki yıl izin verilmiş olması, sonraki uzatmada kazanılmış hak oluşturmaz; buna karşılık ret işlemi de somut ve güncel olgulara dayanmalıdır.
Uzatma ile ilk başvuru arasındaki temel fark
Uzatma, mevcut izin süresi dolmadan aynı çalışma ilişkisinin devamı için yapılır. İzin süresi dolduktan sonra açılan başvuru, başlıkta “uzatma” yazılsa bile ilk başvuru usul ve esaslarına göre değerlendirilir. Farklı işveren yanında çalışmak için yapılan başvuru da ilk başvuru niteliğindedir. [3]
Altmış günlük başvuru dönemi nasıl hesaplanır?
Başvuru ne zaman açılabilir?
Mevcut çalışma izninin bitimine 60 gün kaldığı tarihten itibaren uzatma başvurusu açılabilir. Başvuru her hâlükârda izin bitmeden elektronik imzayla tamamlanmalıdır. Son günün yalnız form açma veya belge yükleme günü olarak görülmesi risklidir; elektronik imza ve tamamlanma kaydı da süre içinde oluşmalıdır. [1, m.7; 2, m.27; 3]
İzin bitiminden sonra başvuru yapılırsa ne olur?
İzin sona erdikten sonra yapılan süre uzatma talebi, ilk başvuru koşullarına göre incelenir. Yabancının yurt içinden başvuruya elverişli ikamet statüsü bulunmuyorsa yurt dışı başvuru yolu gerekebilir. Süresi geçmiş çalışma izni, tek başına yurt içi başvuru hakkını sürdürmez.
Başvuru tarihinin ispatı
Başvuru ekranı, elektronik imza zamanı, başvuru numarası ve “değerlendirmede” kaydı birlikte saklanmalıdır. Bilgisayarda hazırlanmış form veya dosya, e-İzin'e süresinde yüklenip e-imzalanmadıysa süreyi korumaz. Sistem arızası ileri sürülecekse ekran görüntüsü, destek kaydı ve saat bilgisi korunmalıdır.
Aynı işverenle süre uzatma
İlk uzatma ve sonraki uzatmaların süresi
Bir yıllık kanuni çalışma süresinden sonra aynı işverene bağlı ilk uzatma başvurusu olumlu değerlendirilirse en çok iki yıl; sonraki uzatmalarda en çok üç yıl çalışma izni verilebilir. Bu süreler üst sınırdır. İş sözleşmesi, pasaport, proje süresi, işyerinin durumu veya özel mevzuat daha kısa izin verilmesine yol açabilir. [1, m.10; 3, 5]
Uzatma değerlendirilirken 90 gün çalışma imkânı
Süresinde uzatma başvurusu yapılan yabancı, mevcut izin bittikten sonra başvurunun değerlendirilmesi süresince ve her hâlükârda 90 günü geçmemek üzere çalışmaya devam edebilir. Bunun şartları:
- Yapılan iş değişmemelidir.
- Çalışılan işyeri değişmemelidir.
- Başvuru süre içinde ve usulüne uygun tamamlanmış olmalıdır.
- İşveren ve yabancının izin kaynaklı yükümlülükleri aynen devam etmelidir. [2, m.27; 5]
Bu 90 günlük dönem, ret kararından sonra veya farklı işverende kullanılabilecek genel çalışma hakkı değildir. Başvuru sonuçlanırsa kararın etkisi derhâl dikkate alınmalıdır.
SGK ve ücret yükümlülükleri devam eder
Değerlendirme döneminde çalışma kanuni sayıldığından ücret, SGK primi, iş sağlığı ve güvenliği ile işçilik hakları aynı şekilde devam eder. İşveren, uzatma bekleniyor diye sigortalılığı sona erdiremez veya başvuruda taahhüt edilen ücretin altında bildirim yapamaz. [5, 8]
Farklı işverene geçiş neden uzatma değildir?
Çalışma izni belirli işverene bağlıdır. Yabancının başka bir işverene geçmesi hâlinde yeni işveren tarafından ilk başvuru usulünde çalışma izni talep edilmelidir. Eski izin kartındaki kalan süre, yeni işveren yanında çalışma hakkı sağlamaz.
Yeni işverende ne zaman çalışılabilir?
Yeni çalışma izni düzenlenmeden fiilî çalışmaya başlanmamalıdır. Eski işverendeki iznin devam etmesi, yeni işvereni kapsamaz. İşveren değişikliği planlanırken eski iş sözleşmesinin sona erme tarihi, 15 günlük Bakanlık bildirimi, SGK çıkışı, yeni başvurunun türü ve yabancının kalış statüsü birlikte takvimlendirilmelidir.
Uzatma reddi ile işveren değişikliğini karıştırmamak
Aynı işverendeki uzatma reddedilmişse, başka işverenin yeni başvurusu ayrı bir idari işlemdir. Yeni başvuru önceki ret kararına itiraz veya dava süresini durdurmaz. Önceki ret gerekçesinin yeni işveren bakımından da etkili olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
Görev, ücret, işyeri ve il değişikliği
Aynı işveren içinde görev değişikliği
Aynı işverenin farklı görev veya işyerinde çalışma talebi, değişikliğin niteliğine göre Bakanlık onayı ve kart yenilemesi gerektirebilir. Yeni görev, yabancının eğitimiyle ve mevcut iş koluyla uyumlu olmalı; ön izin gerektiren bir meslek ortaya çıkıyorsa ilgili kurum belgesi alınmalıdır. Yalnız şirket içi unvan değişikliği denilerek çalışma izni şerhi göz ardı edilemez. [2, m.26]
Başka şube veya ilde çalışma
Aynı işverenin başka şubesine geçişte şubenin Bakanlık sisteminde kayıtlı olması, işin benzerliği ve çalışma yerinin izin kapsamına alınması gerekir. Başka ildeki işyerine geçiş, kartın yeniden düzenlenmesini ve adres/SGK kayıtlarının güncellenmesini gerektirebilir. İşverenin tüzel kişiliği aynı olsa bile çalışma yeri değişikliği bildirilmeden fiilî geçiş yapılmamalıdır.
Ücret değişikliği
Ücret, başvuru tarihindeki görev için aranan brüt asgari ücret katsayısının altında olamaz. Zam yapılması kural olarak sorun yaratmaz; görev değişikliğiyle birlikte ücretin düşürülmesi veya SGK bildiriminin sözleşmeden farklı yapılması, uzatma değerlendirmesinde çelişki doğurabilir. [6]
Uzatma başvurusunda gerekli belgeler
| Belge grubu | Başlıca belge | İnceleme noktası |
|---|---|---|
| Mevcut izin | Çalışma izni kartı ve sistem kaydı | İzin bitiş tarihi, işveren, görev ve işyeri |
| Yabancı | Pasaport ve gerekirse tercüme | Başvuru tarihinde yeterli geçerlilik |
| İş ilişkisi | Güncel iş sözleşmesi | Süre, ücret, görev ve çalışma yerinin tutarlılığı |
| İşveren | Ticaret sicili ve yetki kayıtları | Güncel temsil, sermaye ve ortaklık yapısı |
| Mali kayıt | Bilanço, gelir tablosu, satış/ihracat belgeleri | Uygulanacak kriter ve geçiş hükmü |
| İstihdam | SGK çalışan listeleri | Doğru işyeri/şube, dönem ve yabancı sayısı |
| Sektör | Ön izin, ruhsat ve faaliyet belgeleri | Geçerlilik, görev ve işyeriyle ilişki |
| Uyum | SGK prim ve ücret kayıtları | Önceki izin dönemindeki fiilî uygulama |
Bakanlık, dosyanın niteliğine göre ek belge isteyebilir. Ek belge talebi süresinde, doğru dosya biçiminde ve elektronik imza işlemi tamamlanarak karşılanmalıdır.
Uzatma başvurusunda değerlendirme kriterleri
Mali kriterlerde geçiş hükmü
Bakanlığın güncel kriterlerinde, kriterlerin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş izinlerin uzatılmasında farklı uygulama yapılabileceği; mali yeterlilik bakımından ilk başvurunun yapıldığı tarihte geçerli kriterin esas alınacağı belirtilmiştir. Bu hüküm, bütün kriterlerin dondurulduğu veya her uzatmanın otomatik kabul edileceği anlamına gelmez. İstihdam, ücret, sektör ve yabancının güncel statüsü ayrıca değerlendirilir. [6]
Beş Türk çalışan ve istisnalar
Genel istihdam kriteri her yabancı için beş Türk çalışan olmakla birlikte, yüksek ciro, yasal kalış geçmişi, sektör, meslek veya kişi bazlı istisnalar olabilir. Uzatma dosyasında hangi istisnanın uygulandığı ve izin döneminde şartların sürüp sürmediği belgelenmelidir. Kriter istisnası, diğer ret sebeplerini ortadan kaldırmaz.
Ücretin güncel asgari ücrete uyarlanması
Uzatma başvurusunda ücret, başvuru tarihindeki güncel brüt asgari ücret ve görev katsayısı üzerinden değerlendirilir. Önceki izin dönemindeki daha düşük mutlak tutar, yeni yıl için yeterli olmayabilir. 2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL'dir; üst düzey yönetici/pilot 165.150 TL, mühendis/mimar 132.120 TL, diğer yönetici 99.090 TL, uzman/usta 66.060 TL ve diğer işler en az 33.030 TL brüt ücret düzeyindedir. [6, 13]
Harç, kart bedeli ve ödeme süresi
Olumlu değerlendirme sonrasında izin süresine göre harç ve 964 TL değerli kâğıt bedeli ödenir. 2026 yılında iki yıllık süreli izin harcı 25.149,80 TL, üç yıllık izin harcı 37.724,70 TL'dir. Bildirimden itibaren 30 gün içinde ödeme yapılmazsa başvuru reddedilir. Uzatma talebinde bulunmak, harç ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. [7]
Uzatma başvurusunun reddi
Ret kararı, 6735 sayılı Kanun'un 9. maddesindeki sebeplerden birine dayanmalıdır. Karar tebliğinden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir; itirazın reddi hâlinde idari yargı yolu açıktır. İtiraz ve dava, ret kararını kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları birlikte açıklanmalıdır. [1, m.21; 11, m.27]
Danıştay 10. Dairesinin E.2018/124, K.2022/213 sayılı kararı, mülga mevzuat dönemindeki şirket ortaklarının uzatma başvurusuna ilişkindir. Çoğunluk iptal kararını onamış, karşıoy ise şirketin zarar, personel ve ticari faaliyet verilerini ret için yeterli görmüştür. Karar güncel sayısal kriterlerin yerine geçmez; fakat uzatma dosyasında mali ve istihdam verilerinin somut belgelerle tartışılmasının önemini gösterir. [15]
Kritik süreler tablosu
| İşlem | Süre | Sonuç |
|---|---|---|
| Uzatma başvurusunun açılması | İzin bitimine 60 gün kala | Daha önce açılamaz |
| Başvurunun tamamlanması | İzin bitmeden | Sonrasında ilk başvuru usulü |
| Değerlendirme sırasında çalışma | İzin bitiminden sonra en çok 90 gün | Aynı iş ve işyeri şartıyla |
| İlk uzatma süresi | En çok 2 yıl | Aynı işverene bağlı |
| Sonraki uzatmalar | En çok 3 yıl | Aynı işverene bağlı |
| Harç ve kart ödemesi | Bildirimden itibaren 30 gün | Ödenmezse ret |
| İşin sona ermesi bildirimi | 15 gün | Bakanlık bildirimi |
| Ret kararına Bakanlık itirazı | Tebliğden itibaren 30 gün | e-İzin ve gerekçeli belgeler |
Sık yapılan hatalar
- Altmış günlük dönemi izin bittikten sonraki ek süre sanmak.
- Son gün yalnız form açıp elektronik imzayı tamamlamamak.
- Farklı işveren başvurusunu süre uzatma olarak seçmek.
- Doksan günlük çalışma imkânını farklı görev veya işyerinde kullanmak.
- Yeni yıl ücret katsayılarını güncellememek.
- İstihdam kriterini yanlış SGK işyeri veya yanlış ay üzerinden hesaplamak.
- Ön izin veya ruhsat süresinin bittiğini fark etmemek.
- Ret kararından sonra çalışmayı sürdürmek.
- Yeni başvurunun eski ret kararına itiraz süresini durdurduğunu düşünmek.
İlgili yazılar: Türkiye’de Çalışma İzni: Başvuru Şartları, Türleri, Uzatma ve Ret Kararına İtiraz; Türkiye’de Yabancı Çalışma İzni Başvurusu; Çalışma İzninin İptali ve Sona Ermesi; Yabancı Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri.
Sonuç
Çalışma izni süre uzatma sürecinde temel ayrım, aynı işveren ve aynı işyerindeki devam ilişkisi ile farklı işverene geçişin birbirinden ayrılmasıdır. Başvuru izin bitmeden tamamlanmalı; 90 günlük çalışma imkânı yalnız süresinde yapılmış uzatma ve değişmeyen iş/işyeri için kullanılmalıdır. Ücret, SGK, mali kriter, ön izin ve harç süreçleri güncel verilerle kontrol edilmeden önceki izin dönemine güvenilmemelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Uzatma başvurusu ne zaman yapılır?
İzin bitimine 60 gün kalmasından itibaren ve izin sona ermeden e-İzin üzerinden tamamlanır. [3]
İzin bittikten sonra uzatma yapılabilir mi?
Başvuru yapılabilir; ancak uzatma değil ilk başvuru usulüne göre değerlendirilir. Yurt içi başvuru şartları ayrıca aranır.
Uzatma sonuçlanana kadar çalışılabilir mi?
Süresinde başvurulmuşsa izin bitiminden sonra en fazla 90 gün, aynı iş ve aynı işyerinde çalışılabilir. [5]
Farklı işverene geçişte 90 gün kullanılabilir mi?
Hayır. Farklı işveren için yeni çalışma izni gerekir; eski işverendeki uzatma koruması yeni işvereni kapsamaz.
İlk uzatma kaç yıl olabilir?
Aynı işverende ilk uzatmada en çok iki yıl; sonraki uzatmalarda en çok üç yıl izin verilebilir. [3]
Pasaport süresi uzatmayı etkiler mi?
Evet. İzin, pasaport bitiş tarihinden 60 gün öncesini aşamaz. [4]
Uzatmada beş Türk çalışan şartı aranır mı?
Genel kural uygulanır; ancak geçiş, sektör, yabancı veya işyeri bazlı istisnalar bulunabilir. [6]
Eski izin dönemindeki ücret yeterli midir?
Hayır. Başvuru tarihindeki brüt asgari ücret ve görev katsayısı esas alınır. [6, 13]
Uzatma reddine kaç gün içinde itiraz edilir?
Usulüne uygun tebliğden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. [1, m.21]
Dava açılması çalışmayı sürdürür mü?
Hayır. Dava kendiliğinden yürütmeyi durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca değerlendirilir. [11, m.27]
Kaynakça
1. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu. Resmî Gazete, 13.08.2016, 29800; özellikle m.6-10, 15, 21-23. resmigazete.gov.tr
2. Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği. Resmî Gazete, 02.02.2022, 31738; özellikle m.22-27 ve 66. resmigazete.gov.tr
3. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Başvuru Türleri. Yurt içi, yurt dışı ve süre uzatma başvurularına ilişkin güncel resmî açıklamalar. csgb.gov.tr
4. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Belgeler. İş sözleşmesi, pasaport, diploma, işveren ve sektör belgeleri. csgb.gov.tr
5. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Çalışma İzni SSS. e-İzin, süre uzatma, 90 günlük çalışma, izin sonlandırma ve bildirim açıklamaları. csgb.gov.tr
6. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Değerlendirme Kriterleri. İstihdam, mali yeterlilik, ücret ve istisna kriterleri; 03.08.2026 değişiklikleri dahil. csgb.gov.tr
7. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Harç ve Değerli Kâğıt Bedeli. 2026 çalışma izni harçları ve 964 TL belge bedeli. csgb.gov.tr
8. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - Yabancı Çalışanların Sosyal Güvenliği. On beş günlük bildirim ve sosyal güvenlik yükümlülükleri. csgb.gov.tr
11. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu. Özellikle m.2, 7, 11, 27, 28 ve 32. mevzuat.adalet.gov.tr
13. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı - 2026 Asgari Ücret. 01.01.2026-31.12.2026 dönemi brüt 33.030,00 TL; net 28.075,50 TL. csgb.gov.tr
15. Danıştay 10. Daire, E.2018/124, K.2022/213, T.19.12.2022. Şirket ortaklarının süre uzatım başvurusu; çoğunluk ve karşıoyda mali/istihdam verilerinin farklı değerlendirilmesi. app.dejure.ai