Çalışma izni ile meslek icra yetkisi ayrıdır
Çalışma izni belirli işveren, görev ve süre içinde çalışma hakkı verir. Mühendislik, mimarlık ve şehir plancılığı ise özel meslek mevzuatına bağlıdır. Bu nedenle çalışma izni her zaman proje imzalama veya mesleki sorumluluk üstlenme yetkisi vermez.
Üç hukuki katman
- Diploma ve denklik.
- Çalışma izni.
- Mesleki yetki ve oda işlemleri.
Bu katmanlardan birindeki eksiklik diğer belgeyle otomatik tamamlanmaz.
Diploma ve denklik
ÇSGB’nin belge listesine göre, yurt dışında yükseköğrenim görmüş mühendis veya mimar için YÖK Diploma Denklik Belgesi ya da Geçici Mezuniyet Denklik Belgesi sunulmalıdır. [2]
Denklik hangi soruyu cevaplar?
Yabancı programın Türkiye’de hangi akademik programa ve unvana karşılık geldiğini belirler. “Construction engineering”, “architectural technology” veya “urban design” gibi programlar doğrudan Türk meslek unvanına çevrilemez.
Belge tutarlılığı
Diploma, transkript, denklik ve pasaporttaki ad, mezuniyet ve program bilgileri uyumlu olmalıdır. Yabancı dilde belgeler usulüne uygun tercüme ve gerekiyorsa apostille sunulur.
Aynı meslekte Türk personel
Tüzel kişi işveren, yabancı mühendis veya mimarla aynı meslekte Türk personel çalıştırdığını ücret bordrosuyla göstermelidir. İnşaat mühendisi için farklı mühendislik dalındaki çalışan veya mimar için teknik ressam her durumda aynı meslek sayılmaz. Bordro, SGK meslek kodu ve fiilî görevle uyumlu olmalıdır. [2]
Ücret kriteri
Bakanlığın güncel kriterlerinde mühendis ve mimarlar için brüt ücret, başvuru tarihinde yürürlükteki brüt asgari ücretin en az dört katıdır. Şehir plancılığı bakımından görev ve mesleki hizmet sınıfı ayrıca değerlendirilir. Başvurudaki ücret ile sözleşme ve SGK bildirimi uyumlu olmalıdır. [3]
TMMOB geçici üyeliği
6235 sayılı Kanun yabancı mühendis ve mimarların mesleki faaliyeti bakımından geçici üyelik sistemini düzenler. Çalışma izni şerhlerinde ilgili odaya en geç bir ay içinde geçici üyelik kaydı yapılması veya uzatılması şartı bulunabilir. [4]
Hangi odaya kayıt yapılır?
Mesleğe göre İnşaat Mühendisleri Odası, Makina Mühendisleri Odası, Mimarlar Odası, Şehir Plancıları Odası veya diğer ilgili oda gündeme gelir. Denklik belgesindeki unvan ile oda seçimi uyumlu olmalıdır.
Çalışma izni şerhleri
Meslek unvanıyla çalışamaz şerhi
Bazı izinler, yabancıya 3458 sayılı Kanun anlamında mühendislik, mimarlık veya şehir plancılığı unvanıyla çalışma ve imza yetkisi vermediğini belirtir. Yabancı başka idari veya teknik görevle izin almış olabilir; fiilen proje imzalayamaz.
Unvan değiştirilerek yasak aşılabilir mi?
Hayır. Sözleşmede “teknik koordinatör” yazsa da yabancı fiilen mühendislik projesi hazırlıyor ve imzalıyorsa gerçek faaliyet dikkate alınır.
Geçici oda üyeliği şerhi
Bu şerh, ilgili odaya belirli sürede geçici üyelik şartını getirir. Süresinde üyelik yapılmaması mesleki faaliyeti etkiler.
Proje ve imza yetkisi
Teknik ekip içinde veri, hesap, modelleme veya tasarım desteği sunmak ile mevzuatın yetkili meslek mensubu imzasını aradığı projeyi imzalamak farklıdır. İmza sahibi meslek mensubu projenin teknik ve hukuki uygunluğundan sorumludur. Çalışma izni, ihale veya ruhsat mevzuatındaki bütün şartları otomatik karşılamaz.
Bir aydan kısa mesleki hizmet
Uygulama Yönetmeliğinde bazı mesleki hizmetler için muafiyet bulunabilir. Bakanlık açıklamasına göre hizmet süresi bir ayı aşarsa akademik ve mesleki yeterlilik tamamlanarak çalışma izni alınması ve ilgili meslek kuruluşuna geçici üyelik gerekir. Muafiyet, proje imzası ve özel meslek şartlarını ortadan kaldırmaz. [5]
Şirket ortağı veya yönetici mühendis
Şirket ortağı veya yönetici olmak meslek icra yetkisi vermez. Yabancı yalnız yönetim görevi üstleniyorsa başvuru buna göre; fiilen proje, tasarım veya imza işi yapıyorsa mesleki hizmet şartlarına göre hazırlanmalıdır.
Başvuru kontrol listesi
| Başlık | Belge | Kontrol |
|---|---|---|
| Eğitim | Pasaport, diploma, tercüme | Program ve kimlik uyumu |
| Denklik | Diploma/geçici denklik | Meslek unvanının karşılığı |
| İşveren | Ticaret sicili ve faaliyet belgeleri | Gerçek işveren ve faaliyet |
| Türk personel | Aynı meslekte Türk çalışanın bordrosu | Meslek kodu ve fiilî görev |
| Sözleşme | Görev, ücret, yer ve süre | Dört kat ücret ve görev uyumu |
| Oda | Geçici üyelik planı | Şerh ve süre |
| Proje | Teknik görev açıklaması | İzin ve imza kapsamı |
Ret ve itiraz
Ret; denklik bulunmaması, aynı meslekte Türk personel şartının ispatlanamaması, ücretin düşük olması, görev kodunun diploma ile uyuşmaması veya oda/meslek şartı nedeniyle verilebilir. Tebliğden itibaren otuz gün içinde itiraz edilir. Denklik, bordro, oda yazısı, görev ve ücret kayıtları ret gerekçesine göre birlikte sunulmalıdır. [6]
İlgili yazılar: Yabancıların Türkiye’de Çalışamayacağı Meslekler; Ar-Ge, Tasarım ve Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Yabancı Çalışma İzni.
Sonuç
Yabancı mühendis, mimar ve şehir plancısının çalışması tek aşamalı değildir. Denklik, Türk personel, ücret, görev, oda üyeliği ve izin şerhi birlikte incelenmeli; izin sonrasında üstlenilecek mesleki görev ve imza sınırı baştan kurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Denklik olmadan mühendis unvanıyla izin alınabilir mi?
Mesleki hizmet başvurusunda denklik belgesi istenir. Başka görevle alınan izin meslek icra yetkisi vermez.
Ücret ne kadar olmalıdır?
Mühendis ve mimarlar için brüt asgari ücretin en az dört katı aranır.
Çalışma izni proje imzalama hakkı verir mi?
Her zaman vermez. Denklik, oda, şerh ve proje mevzuatı ayrıca incelenir.
TMMOB üyeliği ne zaman yapılır?
İzin şerhi ilgili odaya en geç bir ay içinde geçici üyelik şartı getirebilir.
Bir aylık hizmette izin gerekmez mi?
Uygun muafiyet kategorisi ve belge şartları varsa değerlendirilebilir; özel meslek şartları devam eder.
Kaynakça
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu: resmigazete.gov.tr
- ÇSGB, Çalışma İzni Belgeleri: csgb.gov.tr
- ÇSGB, Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri: csgb.gov.tr
- ÇSGB, Çalışma İzni Şerhleri: csgb.gov.tr
- ÇSGB, Çalışma İzni Muafiyet Türleri: csgb.gov.tr
- ÇSGB, Çalışma İzni Sık Sorulan Sorular: csgb.gov.tr