İkamet İzinleri Arasında Geçiş: Şartlar, Süreler ve Başvuru Rehberi

İkamet izni geçiş başvurusu nedir?

Geçiş, uzatma ve ilk başvuru arasındaki fark

Geçiş başvurusunda kişinin Türkiye’deki kalışının hukuki dayanağı yeniden değerlendirilir. Öğrenci olarak kalan bir kişinin aile ikamet izninin koşullarını kazanması veya aile izninin dayanağını kaybeden bir kişinin kısa dönem izin istemesi bu kapsamdadır. Uzatma ise aynı izin türünün sonraki dönemde devamını hedefler. İlk başvuru, yabancının bulunduğu hukuki duruma göre sisteme ilk izin talebiyle girmesidir; daha önce kart sahibi olunması, sonradan yapılacak her işlemin mutlaka uzatma sayılmasını sağlamaz. [1, m.21-24 ve 29][2, m.21 ve 26]

Adres değişikliği her zaman izin türü değişikliği değildir

Adresin, medeni durumun veya pasaporttaki ad ve soyadın değişmesiyle ilgili bildirimler ile izin türleri arasında geçiş farklı işlemlerdir. Yönetmeliğin 23. maddesi, belirli bilgi değişikliklerinin 20 iş günü içinde bildirilmesini düzenler. Başka bir ile taşınmada yeni ilde yapılacak işlem de ayrıca değerlendirilir. Öğrencilerin üniversite ve il değişiklikleri için özel açıklamalar bulunduğundan, genel adres bildirim süresi her öğrenci işlemine aynen uygulanmamalıdır. [2, m.23 ve 35][5]

İkamet türleri ile kalış gerekçeleri birbirinden ayrılmalıdır

Kanun; kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izinlerini düzenler. Turizm, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, tedavi veya belirli eğitim programları ise ilgili izin türünün verilmesine dayanak olabilen kalış gerekçeleridir. “Turistik izin”, uygulamada kısa dönem iznin turizm amacıyla verilen biçimini anlatır. “İşyeri izni” veya “yatırımcı ikamet izni” gibi ifadeler kullanılırken bunların Kanun’daki hangi hükme karşılık geldiği açıklanmalıdır. [1, m.30-31]

Bir şirketin kurulması, taşınmaz alınması veya üniversiteye kayıt yaptırılması, bütün diğer koşullardan bağımsız bir ikamet hakkı yaratmaz. Aynı şekilde ikamet izni, kural olarak çalışma izni yerine geçmez. Başvurucunun gerçek faaliyetiyle seçilen kalış amacı arasında uyum bulunmalıdır.

Geçiş başvurusunun hukuki dayanağı ve yetkili makam

6458 sayılı Kanun’un 29. maddesi

Kanun’un 29. maddesi iki temel durumu birlikte düzenler: İznin verilmesine esas olan gerekçenin sona ermesi ve farklı bir gerekçenin ortaya çıkması. Yabancı bu durumlarda yeni kalış amacına uygun ikamet izni talep edebilir. Bu hak, yeni izin türünün koşullarının incelenmesini ortadan kaldırmaz. Başvuru yapılabilmesi ile başvurunun kabul edilmesi ayrı aşamalardır. [1, m.29]

Türkiye içinden başvuru ve il göç idaresinin rolü

Geçerli iznin gerekçesinin sona ermesi veya değişmesi nedeniyle yeni kalış amacına uygun izin istenmesi, Türkiye içinden valiliğe yapılabilecek başvurular arasında düzenlenmiştir. Aile izninden kısa döneme geçiş ve Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanların kısa dönem başvuruları da Kanun’da ayrıca sayılır. Başvuru işlemleri, ilgili il göç idaresinin yürüttüğü süreç ve e-İkamet sisteminin yönlendirmeleri üzerinden takip edilir. Her geçiş için mutlaka yurt dışına çıkılması gerektiği söylenemez; ancak kişinin yasal kalış durumu ve başvuru koşulları ayrıca incelenir. [1, m.22][4][6]

Yeni izin koşulları ve bireysel değerlendirme

İdare; yeni kalış amacını, belgeleri, mali yeterliliği, sigorta ve adres koşullarını ilgili izin türüne göre değerlendirir. Ret, iptal ve uzatmama işlemlerinde aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durum ve çocuğun yüksek yararı da göz önünde bulundurulur. Bu unsurlar, izin koşullarının yerine geçtiği varsayılarak değil, dosyanın bütününde açıklanmalıdır. [1, m.25 ve 31-49]

Örneğin Türk vatandaşıyla evlilik aile izni bakımından önemli bir hukuki olgudur. Bununla birlikte destekleyiciye ve başvurucuya ilişkin şartlar, evliliğin gerçekliği ve birlikte yaşama durumu da incelenir. Başvurunun gerekçesini açıklayan olay ile o olaya bağlanan hukuki koşulların her ikisi de dosyada görünür olmalıdır.

İkamet izinleri arasında geçişte hangi süreler uygulanır?

Mevcut kalış gerekçesi sona ermişse 10 günlük süre

İkamet izinlerinden birine sahip olup iznin verilmesine esas gerekçesi sona eren ve Türkiye’de kalmaya devam edecek yabancı, gerekçenin sona erdiği tarihten itibaren 10 gün içinde yeni amaca uygun ikamet izni için başvurur. Bu başvuruculara ikamet izni müracaat belgesi verilmesi öngörülür. Yönetmeliğin 26. maddesinin ikinci fıkrası, bu kapsamdaki mevcut iznin gerekçenin ortadan kalktığı tarih itibarıyla sona erdirilmesini düzenler. [2, m.26/1-2]

Kart üzerindeki bitiş tarihine bakmak neden yeterli değildir?

Bir öğrenci kartının üzerinde ileri bir tarih bulunması, mezuniyet sonrasında aynı kartla o tarihe kadar kalınabileceğini tek başına göstermez. İznin dayanağının sona ermesi, kartın üzerinde yazan tarihten önce sonuç doğurabilir. Bu nedenle süre hesabı yapılırken mezuniyet, ilişik kesme, kayıt dondurma veya aile ilişkisindeki değişikliğin hukuken hangi tarihte gerçekleştiği belirlenmelidir. [2, m.26, 35/13 ve 37/2]

Eski gerekçe sürerken yeni bir gerekçe doğmuşsa

Mevcut izin gerekçesi devam ederken yeni bir gerekçeye sahip olan yabancı, mevcut izniyle kalmayı sürdürebileceği gibi uzatma başvurularındaki 60 günlük dönemi beklemeden yeni izin talep edebilir. Bu düzenleme, başvurunun her şartta ve sınırsız süreyle yapılabileceği anlamına gelmez. Mevcut iznin geçerliliği, yeni izin koşulları ve başvurunun tamamlanmasına ilişkin usul birlikte değerlendirilir. [2, m.26/3]

e-İkamet ekranındaki 30 gün neyi ifade eder?

Geçiş başvurusu giriş ekranında, başvuruya başlanması hâlinde işlemin 30 gün içinde ve her durumda mevcut izin sona ermeden tamamlanması gerektiği belirtilmektedir. Bu, sistemde başlanmış başvurunun tamamlanmasına ilişkin açıklamadır. Gerekçenin sona ermesinden başlayan 10 günlük süreyi uzatan bir izin olarak kullanılamaz. Ekranda taslak oluşturulması ile başvurunun tamamlanması, belgelerin teslimi ve müracaat belgesinin düzenlenmesi ayrı kayıtlardır. [6]

Mezuniyet sonrasındaki 6 ay bir kalış süresi değildir

Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanların mezuniyet tarihinden itibaren 6 ay içinde başvurmaları, Kanun’un 31. maddesindeki özel kısa dönem izin gerekçesinin koşullarındandır. Ancak öğrenci izni mezuniyet tarihinde sona erer ve Yönetmelikteki 10 günlük geçiş süresi bu tarihten başlar. Altı aylık koşul, mezun olan herkesin Türkiye’de başvurusuz olarak 6 ay daha kalabileceği anlamına gelmez. [1, m.31/1-i ve 31/4][2, m.37/2]

Süre geçirilmişse ne yapılmalıdır?

Süre aşımı her olayda aynı sonucu doğurmaz. Yönetmeliğin 21. maddesinde, yasal kalış süresini belirli ölçüde aşan başvuruların alınmasına ve özel durumlara ilişkin hükümler bulunur. Bu hükümler, geçiş için tanınan süreyi isteğe bağlı hâle getiren genel bir erteleme hakkı gibi yorumlanmamalıdır. Gecikme, mevcut kalış statüsü, idari para cezası, başvurunun kabul edilebilirliği ve varsa sınır dışı veya giriş yasağı bakımından birlikte incelenir. [2, m.21/2-3][1, m.54]

Sistemin işlem kabul etmemesi veya belgeye zamanında ulaşılamaması hâlinde hata ekranları, başvuru girişimleri ve yazılı müracaat kayıtları saklanmalıdır. Yalnız telefonla bilgi almak, süre içinde yapılması gereken başvurunun yerine geçtiği kabul edilerek kullanılmamalıdır. Geç başvurunun mutlaka kabul edileceği veya sadece para cezası ödenerek bütün sonuçların giderileceği varsayılmamalıdır.

Hangi durumda hangi izin türü değerlendirilir?

İzinler arasında herkes için aynı sırayla ilerleyen bir sistem yoktur. Yeni izin türünün koşulları mevcutsa geçiş değerlendirilebilir; bazı durumlarda ise mevcut izin devam eder ve başka bir iznin sağladığı haklardan da yararlanılır. Aşağıdaki tablo genel yönlendirme içindir; başvuru koşullarının gerçekleştiği ayrıca gösterilmelidir. [1, m.29-49][2, m.26]

Öğrenci ikamet iznine geçiş ve öğrencilik sırasında değişiklikler

Kısa dönem izinden öğrenci ikamet iznine geçiş

Türkiye’de ön lisans, lisans, yüksek lisans veya doktora öğrenimi görecek yabancı bakımından öğrenci ikametinin koşulları incelenir. Üniversite kabulü veya aktif kayıt, başvurunun temel belgelerindendir; yalnız başvuru yapılmış olması ya da gelecekte kayıt düşünülmesi aynı hukuki durumu oluşturmaz. Eğitim programının niteliği, kayıt tarihi, mevcut iznin durumu ve yeni başvurunun zamanı birlikte belirlenmelidir. [1, m.38-40][2, m.35-37]

Özel öğrencilik, açık öğretim veya uzaktan eğitim gerekçesiyle öğrenci ikamet izni verilmesine ilişkin Yönetmelik sınırlamaları da dikkate alınmalıdır. Her kurs veya eğitim kaydı, yükseköğretim öğrenci izninin karşılığı değildir. Türkçe öğrenme kursu veya başka eğitim programları söz konusuysa, ilgili kısa dönem izin gerekçesi ve o gerekçenin özel koşulları ayrıca incelenir. [1, m.31][2, m.35/14]

Öğrenci izninden aile iznine geçiş

Öğrenci ikamet iznine sahip kişinin aile izni alma koşulları ortaya çıkarsa aile ikamet izni düzenlenir. Öğrenci izni koşulları taşınmaya devam edildiği sürece öğrenci izninin sağladığı haklardan yararlanılması da sürer. Bu düzenleme, aile iznine geçmenin eğitimle ilgili bütün hakları sona erdirdiği düşüncesini önler. Bununla birlikte fiilî öğrencilik ve aile izninin şartları ayrı ayrı takip edilmelidir. [2, m.26/4]

Aile izni olan kişi öğrenciliğe başladığında

Aile ikamet izni sahibinin öğrenci izni alma koşullarını kazanması hâlinde aile izni devam ettirilir ve kişi öğrenci izninin sağladığı haklardan yararlandırılır. Bu nedenle yalnız üniversite kaydı nedeniyle mevcut aile kartının mutlaka iptal edilip öğrenci kartına dönüştürülmesi gerektiği söylenemez. Aile izninin sonradan sona ermesi durumunda ise öğrenciliğe dayalı yeni başvuru ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. [2, m.26/5]

Üniversite, bölüm, il değişikliği ve kayıt dondurma

Aynı ilde eğitim değişikliği

Öğrenciliğe ara verilmemesi ve süresinde bildirim yapılması koşuluyla aynı öğretim kurumunda bölüm veya fakülte değişikliği ile aynı ilde öğretim kurumu değişikliğinde mevcut iznin devamı mümkündür. YİMER’in güncel açıklaması, aynı ilde fakülte veya bölüm değişikliğinin 20 gün içinde öğrenci ofisine bildirilmesini belirtmektedir. Bu açıklamadaki gün ifadesi, Yönetmeliğin genel bilgi değişiklikleri için öngördüğü 20 iş günüyle karıştırılmamalıdır. [2, m.35/12][5]

Başka ilde öğrenime devam edilmesi

Farklı ilde yükseköğrenime devam edildiğinde yeni ilde işlem yapılır. Güncel resmî açıklamada değişiklikten itibaren 10 gün içinde yeni üniversitenin bulunduğu il seçilerek e-İkamet başvurusu yapılması ve belgelerin öğrenci ofisine eksiksiz teslimi istenir. Yeni başvurunun kayıtları ile önceki ildeki izin bilgisi birlikte saklanmalıdır. [2, m.35/12][5]

Kayıt dondurma ve ilişik kesme

Yönetmelik, kayıt dondurma hâlinde öğrenci izninin kayıt dondurma tarihinden itibaren kesilmesini düzenler. Öğrencilik şartlarının ortadan kalkması veya öğrenimin sürdürülemeyeceğine ilişkin olgular da izin açısından sonuç doğurabilir. Bu nedenle üniversite işlemi yapılırken göç idaresine ilişkin yükümlülükler ayrıca ele alınmalı; kartın üzerindeki tarihe güvenilerek beklenmemelidir. [2, m.35/13 ve 39][1, m.40]

Mezuniyetten sonra kısa dönem ikamet iznine geçiş

Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlara ilişkin özel gerekçe

Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayan ve mezuniyet tarihinden itibaren 6 ay içinde başvuran yabancılar için özel bir kısa dönem izin gerekçesi bulunur. Bu kapsamda izin bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreyle verilebilir. Düzenleme, yurt dışındaki herhangi bir yükseköğretim kurumundan mezun olan herkes için aynı biçimde uygulanmaz; Türkiye’de yükseköğrenimin tamamlanması koşulu önemlidir. [1, m.31/1-i ve 31/4]

2026 duyurularında ilave bir yıllık izin imkânı

2026’da yayımlanan resmî üniversite duyuruları, Türkiye’de yükseköğrenimini tamamladıktan sonra Kanun’un 31/1-i hükmüyle bir yıllık kısa dönem izin almış kişiler için ayrı bir başvuru imkânını açıklamaktadır. Bu kişiler, mevcut izin geçerliyken veya sona ermesinden itibaren 90 gün içinde yeniden başvurup 32. maddedeki koşulları taşıdıklarında, 31/1-g kapsamında ilave bir yıllık kısa dönem izin alabilir. Böylece iki ayrı değerlendirme sonucunda toplam süre iki yıla ulaşabilir. [19]

Bu uygulama, 31/4’teki ilk özel izin süresinin kendiliğinden iki yıla çıkarıldığı anlamına gelmez. Duyurudaki 90 günlük başvuru imkânı da tek başına izin sonrasındaki bütün dönemi yasal kalışa dönüştüren bir belge değildir. Başvurunun mevcut izin sürerken hazırlanması; başvuru türü, ek izin koşulları ve kalış durumunun il göç idaresinden güncel olarak teyit edilmesi gerekir. [1, m.31-32][19]

Mezuniyet tarihi, tören tarihi ve diploma teslimi

Süre bakımından esas alınacak mezuniyet tarihi, ilgili üniversitenin resmî kayıt ve belgeleri üzerinden belirlenmelidir. Mezuniyet töreninin daha sonra yapılması veya diplomanın geç teslim edilmesi, hukuki mezuniyet tarihini kendiliğinden değiştirmez. Geçici mezuniyet belgesi, diploma ve öğrenci işleri kayıtları arasındaki tarih farklılıkları başvuru öncesinde açıklığa kavuşturulmalıdır. [2, m.37/2]

Örnek: Kart süresi devam ederken mezuniyet

Varsayımsal olarak kartı aralık ayında sona erecek bir öğrencinin haziran ayında mezun olması hâlinde, yalnız kart üzerindeki aralık tarihine dayanılarak beklenmemelidir. Mezuniyetin öğrenci iznine etkisi ve 10 günlük geçiş süresi hazirandaki gerçek mezuniyet tarihi üzerinden incelenir. Mezuniyet sonrası özel kısa dönem başvurusundaki 6 ay ise farklı bir koşuldur. Bu örnek, iki sürenin birbirini uzatmadığını göstermek içindir.

Mezuniyet, eğitimden ayrılma ve yeni programa kayıt farklıdır

Okulla ilişiğin kesilmesi veya eğitimden ayrılma, yükseköğrenimin başarıyla tamamlanmasıyla aynı değildir. Bu hâllerde mezuniyet gerekçesinden otomatik yararlanılamaz; kişinin başka bir yasal kalış amacı bulunup bulunmadığı araştırılır. Yeni yüksek lisans veya doktora programına geçişte ise önceki programın sona ermesi, yeni kaydın başlaması ve aradaki dönemin hukuki durumu birlikte değerlendirilir. [1, m.31 ve 38-40][2, m.26 ve 37]

Kısa dönem veya öğrenci izninden aile ikamet iznine geçiş

Destekleyici kim olabilir?

Aile ikamet izni; Kanun’da belirtilen Türk vatandaşları, 5901 sayılı Kanun’un 28. maddesi kapsamındaki kişiler, ikamet izinlerinden birine sahip yabancılar, mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahipleriyle bağlantılı olarak değerlendirilebilir. İzin, destekleyicinin yabancı eşi ile kendisinin veya eşinin ergin olmayan ya da bağımlı yabancı çocuğu bakımından düzenlenir. Her akrabalık veya aynı evde yaşama ilişkisi aile izninin kapsamına girmez. [1, m.34-35]

Destekleyicinin ve başvurucunun şartları

Destekleyicinin gelir, barınma, sağlık sigortası ve kayıt koşulları; başvurucunun aile ilişkisi ve birlikte yaşama durumuyla birlikte incelenir. Kanundaki gelir ölçütü, toplamda asgari ücretten az olmamak üzere ailede kişi başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık gelirdir. İşlem tarihindeki asgari ücret ve aile bireylerinin sayısı esas alınır. Destekleyicinin en az bir yıldır ikamet izniyle kalmasına ilişkin kuralın istisnaları da Kanun’da yer alır; bu koşul bütün destekleyicilere aynı şekilde uygulanamaz. [1, m.35]

Evlilik belgesi ve evliliğin gerçekliği

Yurt dışında yapılan evliliğin ispatında belgenin düzenlendiği ülke, uygulanabilir anlaşmalar, tasdik ve tercüme koşulları incelenir. Evlilik belgesinin sunulması yanında gerçek aile ilişkisi, birlikte yaşama veya yaşama niyeti önem taşır. Sırf izin elde etmek amacıyla yapıldığına ilişkin makul şüphe bulunan evliliklerde idarenin araştırma yetkisi vardır. Aynı adres kaydı veya düğün fotoğrafı tek başına bütün incelemenin yerini tutmaz. [1, m.35 ve 37][8]

Çocuklar, velayet ve bakıcıların durumu

Çocuğun başvurusu, ebeveynin başvurusunun eki gibi değerlendirilerek geçiştirilmemelidir. Doğum kaydı, velayet, diğer ebeveynin muvafakati ve varsa ölüm belgesi, somut aile durumuna göre incelenir. Ortak velayet ile tek ebeveyne verilmiş velayet aynı belge düzenine tabi değildir. Çocuğun yüksek yararı her aşamada gözetilmelidir. [2, m.122][8]

Ailenin bakıcısı veya ev hizmetlerinde çalışan kişi, bu ilişki nedeniyle aile ikamet izni kapsamına kendiliğinden girmez. Çalışma ilişkisinin niteliğine uygun izin koşulları ayrıca ele alınır. Ebeveyn, çocuk, diğer akraba ve bakıcının tek bir statü altında değerlendirilmesi, başvuru türünün yanlış seçilmesine yol açabilir. [1, m.34][11]

Aile ikamet izninden kısa dönem izne geçiş

Türk vatandaşı eşten boşanma ve üç yıllık koşul

Türk vatandaşıyla evli yabancı, boşanma hâlinde en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmak şartıyla kısa dönem ikamet izni alabilir. Burada evlilik süresi ile aile ikamet izniyle kalınan süre aynı şey değildir. Ayrıca bu özel düzenlemenin Türk vatandaşıyla evlilik bağlamında kurulduğu gözden kaçırılmamalıdır. Yabancı eşten boşanma gibi başka durumlarda doğrudan aynı sonucu varsaymak yerine ilgili izin ve geçiş hükümleri birlikte incelenmelidir. [1, m.34/6]

Aile içi şiddet mağduriyetinde istisna

Yabancı eşin aile içi şiddet nedeniyle mağdur olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabitse, üç yıllık süre koşulu aranmaz. İdari başvuruda hangi mahkeme kararının bulunduğu ve mağduriyetin nasıl tespit edildiği ortaya konulmalıdır. Herhangi bir şikâyet başvurusu ile Kanun’un aradığı mahkeme tespitinin aynı olduğu varsayılmamalı; somut kararın içeriği incelenmelidir. [1, m.34/6]

Destekleyicinin ölümü

Destekleyicinin ölümü hâlinde, ona bağlı aile ikamet izniyle kalanlara süre koşulu aranmadan kısa dönem izin verilebilir. Bu düzenleme, boşanma hâlindeki üç yıllık koşuldan farklıdır. Ölüm kaydı, mevcut aile izni ve yeni başvuruya ilişkin belgeler birlikte sunulmalıdır. Süre koşulunun aranmaması, başvuru yapılmasına veya gerekli diğer incelemeye ihtiyaç bulunmadığı anlamına gelmez. [1, m.34/7]

Aile izniyle kalan çocuğun ergin olması

En az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye’de kalanlardan 18 yaşını tamamlayanlar, talep etmeleri hâlinde kısa dönem ikamet iznine geçebilir. Bağımlı ergin çocuk bakımından aile izninin devam koşulları da ayrıca değerlendirilir. Erginliğe ulaşılması tek başına bütün dosyalarda aynı izin türüne geçilmesini gerektiren bir sonuç olarak sunulmamalıdır. [1, m.34/1 ve 34/5]

Boşanma davası devam ederken ve çocukların eğitimi sürerken

Boşanma davasının açılması ile boşanmanın hukuken gerçekleşmesi farklı aşamalardır. Aile ilişkisinin fiilen değişmesi, destekleyicinin durumu ve mevcut izin koşulları ayrıca incelenmelidir. Çocuğun Türkiye’de okuması, bakım ilişkisi ve aile bireylerinin ayrılmasının etkileri dosyada belgelenebilir; ancak çocuğun okul kaydı ebeveyne otomatik ikamet hakkı vermez. [1, m.25, 34-36 ve 38/3]

Bu süreçte yeni başvuru gerekçesi, aile hayatına ilişkin olgular ve varsa koruma ihtiyacı birbirini tamamlayan başlıklar olarak değerlendirilmelidir. İnsani ikamet şartları bulunan bir olayın incelenmesi mümkün olmakla birlikte, her boşanma veya aile uyuşmazlığı kendiliğinden bu izin türünün koşullarını karşılamaz. [1, m.46]

İkamet izni ile çalışma izni arasında nasıl bir ilişki vardır?

İkamet kartı tek başına çalışma hakkı vermez

İkamet izni, yabancının Türkiye’de belirli bir hukuki gerekçeyle kalmasına ilişkin belgedir. Çalışmaya başlanacaksa çalışma izni veya ilgili muafiyet koşulları ayrıca sağlanmalıdır. Geçerli çalışma izninin ikamet izni yerine geçmesi ise ters yöndeki ayrı bir düzenlemedir. Uluslararası koruma başvuru sahibi, şartlı mülteci ve geçici koruma sağlanan kişiler için verilen çalışma izinlerinin ikamet izni yerine geçmemesine ilişkin özel hükümler de vardır. [1, m.27][16, m.12-13 ve 17]

Çalışma izni başvurusu e-İzin üzerinden yürütülür

Çalışma izni talebi, e-İkamet’te başka bir ikamet türü seçilerek tamamlanmaz. Yetkili Bakanlığın e-İzin süreci izlenir. Güncel resmî açıklamaya göre, Türkiye’de en az 6 ay süreyle düzenlenmiş ve başvuru tarihinde geçerli ikamet izni bulunan yabancılar için işverenlerce yurt içinden başvuru yapılabilir; belirlenen özel gruplara ilişkin istisnalar saklıdır. Bu ölçüt, başvuru gününden sonra mutlaka 6 ay daha geçerlilik kalması şeklinde yorumlanmamalıdır. [11]

Şirket ortaklığı ve işveren değişikliği

Şirket ortağı olmak veya iş sözleşmesi imzalamak, çalışmaya başlamak için tek başına yeterli değildir. Yapılacak iş, yabancının ortaklık veya yönetim rolü, işveren ve güncel izin ölçütleri dikkate alınır. İşveren değişikliğinin çalışma izni bakımından gerektirdiği başvuru ile ikamet türünün değiştirilmesi birbirinin yerine kullanılamaz. [16, m.6-10]

Çalışma izni sahibi aynı zamanda öğrenci olabilir mi?

Çalışma izni sahibinin öğrenci ikamet izni koşullarını kazanması hâlinde çalışma izni devam eder ve kişi öğrenci izninin sağladığı haklardan yararlanır. Öğrenci izni sahibinin çalışmasında ise 6458 sayılı Kanun’un 41. maddesi ile çalışma mevzuatı uygulanır; öğrenci belgesinin bulunması tek başına çalışma izni sayılmaz. Ön lisans ve lisans öğrencileri için çalışma hakkının ilk yıldan sonra başlaması kuralı da dikkate alınmalıdır. [2, m.26/6][1, m.41][16, m.19]

Çalışma izni sona erdiğinde veya iptal edildiğinde

Çalışma izninin sona ermesi, buna bağlı ikamet dayanağını da etkiler. Yönetmeliğin 21. maddesi; süresi sona eren veya iptal edilen çalışma izninden sonra yeni kalış amacına uygun ikamet izni istenmesinde 10 günlük başvuru düzenlemesi içerir. Çalışma izni uzatma talebinin reddinde ise bildirim tarihi önemlidir. Başka bir geçerli izin veya statü yoksa yalnız iş aramaya devam edilmesi yasal kalışın sürdüğü anlamına gelmez. [2, m.21/6-7 ve 25/3]

Çalışma izni henüz bitmemişken yapılacak ikamet başvurusu planlanabiliyorsa son güne bırakılmamalıdır. İş sözleşmesinin sona erdiği tarih, çalışma izninin sistemdeki durumu, iptal veya ret bildirimi ve yeni kalış gerekçesi birlikte belirlenmelidir. Çalışma iznine ilişkin ret ve itiraz usulü, ikamet iznine ilişkin ret usulüyle karıştırılmamalıdır. [11][16, m.21]

Uzun dönem ikamet iznine geçiş

Sekiz yıllık ikamet ve diğer koşullar

Uzun dönem ikamet izni için kural olarak en az sekiz yıl kesintisiz ikamet izniyle Türkiye’de kalmış olmak aranır; kanuni özel düzenlemeler saklıdır. Son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak, kendisinin ve varsa ailesinin geçimini sağlayacak yeterli ve düzenli gelire sahip olmak, geçerli sağlık sigortası ve kamu düzeni veya güvenliği yönünden aranan koşullar da incelenir. Uzun dönem izin süresizdir; önceki kısa dönem veya aile izninin yalnız daha uzun süreyle yenilenmesi değildir. [1, m.42-43][2, m.40][9]

Öğrencilik süresi, çalışma izni ve kesintiler

Sekiz yıllık sürenin hesabında öğrenci ikamet izniyle geçirilen sürelerin yarısı, diğer ikamet izni sürelerinin tamamı kural olarak dikkate alınır. Geçerli çalışma izniyle geçen süreler de ilgili kurallar çerçevesinde hesaba katılır. Aynı zaman aralığı hem öğrenci hem çalışma izni üzerinden iki defa sayılamaz. Çalışma izni muafiyeti kapsamında geçirilen süreler bakımından ise 6735 sayılı Kanun’un 13. maddesindeki ayrı düzenleme gereği toplam süreye ekleme yapılamaz. [1, m.28/2][2, m.38/2][16, m.13/6]

Sürelerin tamamının sayılması kuralının istisnaları vardır. İnsani ikamet izniyle geçirilen süreler toplam hesaba alınmaz. Anlaşmalı evlilik nedeniyle iptal edilen aile ikamet izinleriyle geçirilmiş süreler de aynı şekilde hesaba katılmaz. Bugünkü izin türü farklı olsa bile önceki dönemlerin hangi hukuki dayanağa sahip olduğu kontrol edilmelidir. [2, m.44/4][1, m.37/3]

Süre hesabına ilişkin varsayımsal örnek

Kesinti bulunmadığı ve bütün dönemlerin hukuken hesaba katılabildiği varsayımıyla, dört yıllık öğrenci ikameti iki yıllık süreye karşılık gelir. Buna altı yıllık başka uygun ikamet süresi eklendiğinde sekiz yıllık sayısal eşik oluşabilir. Bu hesap tek başına izin verilmesi için yeterli değildir; yurt dışında kalışlar, izinsiz aralıklar, gelir, sosyal yardım ve diğer şartlar ayrıca denetlenir.

Yurt dışında geçirilen süreler ve ikamet izni olmadan Türkiye’de kalınan aralıklar, kesintisizlik incelemesinde önem taşır. Yönetmelik, başvuru tarihinden geriye doğru birer yıllık dilimler ve son beş yıllık dönem üzerinden kontrol öngörür. Sağlık, eğitim ve zorunlu kamu hizmeti gibi kanuni istisnalar ile somut giriş-çıkış kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Başvuru öncesinde yalnız kart tarihlerini toplamak yerine bütün dönemleri gösteren bir çizelge hazırlanması yararlıdır. [1, m.28][2, m.40]

Uzun dönem izne geçiş hakkı tanınmayan statüler

Mültecilere, şartlı mültecilere, ikincil koruma statüsü sahiplerine, insani ikamet izni bulunanlara ve geçici korunanlara uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı tanınmamıştır. Türkiye’de uzun süredir bulunmak, bu kapsam dışı durumları kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Koruma statüleriyle ikamet izinleri, süre hesabında veya yeni başvuru planında aynı belge türüymüş gibi değerlendirilmemelidir. [1, m.42/2][2, m.26/8]

Kısa dönem izin gerekçesinin değişmesi ve özel durumlar

Turizm, taşınmaz, ticaret ve tedavi gerekçeleri

Kısa dönem iznin dayanağı olan turizm, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, tedavi veya eğitim gerekçelerinin değişmesi, yeni durumun idareye nasıl sunulacağını gündeme getirir. Aynı izin türü içinde kalınması, gerçek amacın değiştiğinin bildirilmesine veya yeni belgelerin sunulmasına gerek bulunmadığı anlamına gelmez. İşlemin geçiş, yeni başvuru veya bilgi güncellemesi olarak yürütülmesi, yeni gerekçe ve güncel e-İkamet yönlendirmesiyle belirlenmelidir. [1, m.29 ve 31-33][2, m.26][7]

Turizm amacında kalış planı ve geçim kaynağı; taşınmaz gerekçesinde mülkiyet ve taşınmazın kullanım koşulları; ticari bağlantıda gerçek faaliyet ve belgeler; tedavide sağlık kuruluşunun kayıtları önem taşır. Bir kira sözleşmesi bütün kalış amaçlarını kanıtlamaz. İzin gerekçesi sona ermişse, yalnız başka bir form seçeneğine işaret konularak hukuki durum düzeltilemez.

İnsani ikamet ve insan ticareti mağduru izni

Bu izinler, kanuni koruma amaçları ve özel koşulları üzerinden değerlendirilir. İnsani ikamet veya insan ticareti mağduru izni sahibinin öğrenci ikameti koşullarını kazanması hâlinde, öğrenci iznine geçmeden bu iznin sağladığı haklardan yararlanabilmesi mümkündür. Mevcut korumanın dayanağını incelemeden yeni bir izin türüne geçmenin zorunlu olduğu söylenmemelidir. [1, m.46-49][2, m.26/7]

Geçici koruma ve uluslararası koruma belgeleri

Geçici koruma, uluslararası koruma başvurusu ve koruma statüleri, Kanun’daki altı ikamet izni türüyle aynı hukuki kategoride değildir. Bu belgelerden hareketle e-İkamet üzerinden sıradan bir tür değişikliği yapılabileceği varsayılmamalıdır. Başvurunun tabi olduğu koruma mevzuatı, bildirim yükümlülükleri ve izin istisnaları olayın kendi koşullarıyla incelenir. [1, m.20, 30, 76, 83 ve 91]

İkamet izni geçiş başvurusu nasıl yapılır?

Birinci adım: Mevcut durumun ve yeni gerekçenin belirlenmesi

Önce kart, pasaport, önceki başvuru ve yeni olayı gösteren belgeler karşılaştırılır. Hangi iznin mevcut olduğu, bu iznin hangi gerekçeyle verildiği, gerekçenin devam edip etmediği ve yeni iznin koşullarının ne zaman doğduğu yazılı bir kronolojiye dönüştürülür. İptal, ret, sınır dışı veya giriş yasağı kararı varsa bu kararlar ayrıca dosyaya alınır. Böylece başvuru formu doldurulmadan önce doğru işlem türü seçilebilir.

İkinci adım: Resmî e-İkamet başvurusu

İkamet işlemlerinde resmî çevrim içi kanal e-İkamet sistemidir. Geçiş menüsünde kimlik ve mevcut kart bilgileri kullanılır; başvuru türü, kalış gerekçesi, adres ve iletişim bilgileri doğru girilmelidir. Sistemden alınan başvuru formu ve numarası saklanır. Başvurunun taslak olarak bırakılması, işlemin tamamlandığı anlamına gelmez. [6]

Form, randevu ve belge teslimi aynı aşama değildir

Başvuru formu esas olarak çevrim içi süreçte oluşturulur. Randevu veya dosya teslimi, bu formun ve dayanak belgelerin yetkili makama sunulmasıyla devam eder. Formu ilk kez randevu günü doldurmayı beklemek, süre ve işlem takibinde hata doğurabilir. Kimlik, pasaport veya kart numarasındaki yanlışlıklar fark edildiğinde, yeni ve çelişkili kayıtlar üretmek yerine sistemin ve ilgili il müdürlüğünün düzeltme usulü izlenmelidir. [4][6]

Üçüncü adım: Başvuru türüne ait güncel belgeler

Sistemin başvurucu için ürettiği belge listesi, ilgili izin türünün resmî açıklamalarıyla birlikte kontrol edilir. Yabancı belgenin tasdiki ve tercümesi, destekleyici evrakı, velayet veya gelir kanıtı gibi hazırlıklar zaman alabileceğinden bunlar son güne bırakılmamalıdır. İdare ek belge talep edebilir; hangi belgenin ne zaman teslim edildiğini gösteren kayıtlar korunmalıdır. [2, m.21-22][7][8][9][10]

Dördüncü adım: Yetkili teslim kanalı ve randevu

Genel süreç, ilgili il göç idaresinin randevu ve belge teslim yönlendirmesiyle yürür. Öğrenci başvurularında güncel resmî açıklama, çevrim içi başvurudan sonra istenen belgelerin üniversitenin uluslararası öğrenci ofisine teslimini öngörür. İsteyen yabancılar için başvuru yapılan ildeki noterlikler üzerinden dosya teslimi imkânı da bulunmaktadır; noterlik yolu bütün başvurular için zorunlu değildir. Başvurucu kendi işlemine ait güncel teslim kanalını izlemelidir. [4][5]

Başvuru türüne göre bizzat hazır bulunma, biyometrik kayıt veya ek inceleme gerekebilir. Avukat veya yasal temsilci aracılığıyla işlem yürütülmesi, idarenin yabancının hazır bulunmasını istemesine engel değildir. Randevuya katılamama hâlinde yalnız yeni tarih alma düşüncesiyle beklenmemeli; başvurunun işlem durumu ve yasal kalış süresi birlikte kontrol edilmelidir. [2, m.21][5]

Beşinci adım: Müracaat belgesi ve sonuç takibi

Başvurunun usulüne uygun alınmasından sonra düzenlenen müracaat belgesi, sıradan bir randevu çıktısından farklıdır. Belgenin türü, başvuru numarası ve geçerlilik bilgileri kontrol edilmelidir. Sonuç, ek belge talebi ve tebligat için bildirilen iletişim kanalları düzenli takip edilir. E-posta veya SMS, kararın tamamı ve hukuken geçerli tebligat kaydı yerine kullanılmamalıdır. [2, m.21/8-9 ve 26/1]

Başvuruda dil ve temsil

Türkçe yeterlilik belgesi, burada açıklanan ikamet türlerinin genel koşulları arasında yer almaz; belirli bir eğitim programının kayıt şartları bundan farklıdır. Form ve tebligatların anlaşılması için gerektiğinde tercüme veya uygun dil desteği alınmalıdır. Avukatla takipte vekâletnamenin kapsamı ve yabancı ülkede düzenlenmişse tasdik ve tercüme koşulları kontrol edilir. Yasal temsil, başvurucunun kişisel beyanının veya idarenin istediği bizzat katılımın yerine her durumda geçmez. [1, m.32, 35, 39 ve 43][2, m.21]

Geçiş başvurusu için gerekli belgeler nelerdir?

Ortak belge grupları

Başvuru formu, pasaport veya yerine geçen belge, mevcut ikamet bilgileri, başvuru formunda istenen nitelik ve sayıda biyometrik fotoğraf, adres ve barınma bilgileri ile gerekli harç ve belge bedeli kayıtları temel gruplardır. Sağlık sigortası, gelir ve kalış gerekçesine ilişkin evrakın kapsamı izin türüne göre değişir. Elektronik sistemlerden doğrulanan bilgiler için ayrıca kâğıt belge gerekip gerekmediği güncel formdan kontrol edilmelidir. Bazı geçiş başvurularının güncel listelerinde UETS adresini gösteren belge de istenir; elektronik tebligat adresinin edinilmesi ile başvuru dosyasına belge sunulması ayrı aşamalardır. [5][7][8][9][10]

Pasaportun geçerliliği

Süreli ikamet başvurularında, pasaportun talep edilen izin süresinden en az 60 gün daha uzun geçerli olması genel kuralı dikkate alınır. Bu nedenle bütün başvurular için yalnız “pasaportun 6 ayı kalmalı” demek yeterli değildir. Süresiz uzun dönem izin ve özel istisnalar bakımından ilgili güncel başvuru listesi ayrıca incelenmelidir. Pasaportun kimlik ve işlem görmüş sayfaları ile sistemdeki bilgiler arasında tutarlılık bulunmalıdır. [1, m.21 ve 23][9]

Biyometrik fotoğraf ve değişen belge listeleri

Fotoğraf sayısı veya belirli bir kâğıt belgenin sunulması konusunda eski bir internet listesinin her başvuruya uygulanması uygun değildir. Resmî tür bazlı listeler ile eski toplu açıklamalar arasında farklılık bulunabilir. Başvuru tarihinde sistemin ürettiği liste, istenen teknik nitelikler ve ilgili il müdürlüğünün başvuruya özgü bildirimi birlikte esas alınmalıdır. [7][8][9][10]

Aile ikametine geçişte belgeler

Evlilik veya doğum belgeleri, destekleyicinin kimliği ve statüsü, gelir ve sigorta kapsamı, adres ve barınma kayıtları ile gerekli adli sicil belgeleri incelenir. Destekleyicinin Türk vatandaşı veya yabancı olmasına göre sunulacak kimlik ve izin belgeleri farklılaşabilir. Boşanma, önceki evlilik, velayet veya ölüm bulunan dosyalarda ilgili resmî karar ve kayıtlar tamamlanmalıdır. [1, m.34-35][8]

Öğrenci ikametine geçişte belgeler

Aktif öğrenimi gösteren kayıt, programın süresi ve niteliği, üniversitenin istediği teslim evrakı ve adres bilgileri önemlidir. Öğrencilik veya sigorta bilgilerinin elektronik ortamda doğrulandığı durumlarda güncel formun belge yönlendirmesi izlenir. Ön kayıt, aktif öğrencilik, mezuniyet ve kayıt dondurma belgelerinin birbirinin yerine sunulması doğru olmaz. [1, m.38-40][5][10]

Kısa dönem izne geçişte belgeler

Belgeler seçilen gerekçeyi desteklemelidir. Mezuniyet gerekçesinde üniversitenin mezuniyet kaydı; taşınmaz gerekçesinde ilgili mülkiyet ve kullanım belgeleri; tedavide sağlık kuruluşunun kayıtları; ticari bağlantıda faaliyeti gösteren evrak öne çıkar. Turizm gerekçesinde ise planlanan kalışın amacı, konaklama ve geçim kaynağı birlikte açıklanır. [1, m.31-32][7]

Uzun dönem izne geçişte belgeler

Önceki ikamet ve çalışma izinleri, giriş-çıkış kayıtları, son üç yılda sosyal yardım durumunu gösteren bilgi, yeterli ve düzenli gelir, sigorta, adres ve gerekli adli sicil kayıtları önem taşır. Süre hesabının doğruluğu ile maddi koşullar ayrı ayrı ispatlanmalıdır. Özellikle uzun dönem izindeki gelir koşulu için üçüncü kişinin genel bir destek taahhüdünün yeterli sayılacağı varsayılmamalıdır. [2, m.40][9]

Tercüme, apostil, tasdik ve çocuk belgeleri

Yurt dışından alınan belgeler için uygulanabilir milletlerarası anlaşma ve belgenin türüne göre apostil, konsolosluk tasdiki ve Türkçe tercüme gerekebilir. Apostil, belgenin bütün içeriğinin Türkiye’de tartışmasız kabul edilmesi veya tercüme ihtiyacının ortadan kalkması anlamına gelmez. Belgelerin kimlik ve tarih bilgileriyle uyumu kontrol edilmelidir. [7][8][9][10]

Çocuklarda ortak velayet, tek ebeveynin velayeti, diğer ebeveynin ölümü veya farklı ülkelerde bulunma hâlleri birbirinden ayrılır. Her dosyada aynı muvafakatnamenin isteneceği söylenemez. Başvuruyu yapan kişinin temsil yetkisi ve çocuğun bakım düzeni somut belgeyle açıklanmalıdır. [2, m.122]

Mali yeterlilik, sağlık sigortası ve başvuru giderleri

Gelirin kaynağı ve sürekliliği

Gelir veya geçim kaynağı değerlendirmesi izin türüne göre yapılır. Banka hareketleri, ücret, emekli aylığı, kira geliri, burs veya uygun destek belgeleri kullanılabilir. Hesaba kısa süreli para yatırılması ile talep edilen kalış boyunca düzenli geçimin açıklanması aynı değildir. Aile ve uzun dönem izinleri için özel ölçütler bulunur; diğer izinlerde beyan ve gerektiğinde tamamlayıcı belge istenmesi birlikte değerlendirilir. [1, m.35 ve 43][2, m.22 ve 40]

Sigorta belgesi ve muafiyetler

Sigortanın kapsamı ve geçerliliği talep edilen izinle uyumlu olmalıdır. Sosyal güvenlik hakkı, ikili anlaşma, genel sağlık sigortası veya özel sigorta gibi dayanaklar kendi koşullarına göre incelenir. Öğrenciler ve belirli yaş grupları bakımından özel açıklamalar bulunduğundan, herkesin mutlaka aynı özel poliçeyi satın alması gerektiği söylenmemelidir. İlgili hakkın sistemde görülebilmesi veya belgeyle kanıtlanması sağlanmalıdır. [4][5][7][8][9][10]

Sağlık kontrolü her geçişte zorunlu mudur?

Bütün geçiş başvurularında aynı sağlık muayenesinin zorunlu olduğu yönünde genel bir belge listesi yoktur. Bununla birlikte tedavi amacıyla başvuru, kamu sağlığına ilişkin değerlendirme veya izin türüne özgü ispat ihtiyacı sağlık belgesini gündeme getirebilir. Sağlık sigortası ile sağlık raporu farklı belgelerdir; dosyada hangisinin hangi nedenle istendiği belirlenmelidir. [1, m.15 ve 31-32][7][8][9][10]

Harç, kart bedeli ve diğer masraflar

İkamet izni harcı; uyruk, talep edilen süre, izin türü ve varsa muafiyetlere göre değerlendirilir. İkamet izni belge bedeli ise ilgili yıl için ilan edilen ayrı bir ödeme kalemidir. Tercüme, noter ve sigorta masrafları bunlardan ayrıdır. Çevrim içi randevu alınması için ayrıca aracı hizmet satın alınması zorunlu değildir; resmî başvuru kanalının ücretsiz kullanılması, harç ve belge bedelinin de her başvurucu için bulunmadığı anlamına gelmez. [5][7][8][9][10]

Ödemeler başvuru numarasıyla uyumlu yapılmalı ve gerekli kayıtlar saklanmalıdır. Önceki izin için ödeme yapılmış olması nedeniyle yeni işlemde hiçbir ücret doğmayacağı varsayılmamalıdır. Güncel tutar ve varsa mahsup veya muafiyet uygulaması, başvuruya özgü resmî tahakkuk üzerinden kontrol edilmelidir.

Başvuru sonuçlanırken Türkiye’de kalış ve yurt dışına çıkış

Müracaat belgesinin hukuki önemi

Yönetmelik, usulüne uygun ikamet izni müracaat belgesiyle başvuru sonuçlanıncaya kadar Türkiye’de kalışa ilişkin hükümler içerir; gerekçesi sona eren yabancının geçiş başvurusunda bu belgenin düzenlenmesi ayrıca belirtilmiştir. Bu koruma, yalnız çevrim içi taslak açıldığı veya randevu ekranı alındığı iddiasıyla aynı tutulmamalıdır. Tamamlanan başvuruya ilişkin belgenin düzenlenip düzenlenmediği, üzerindeki geçerlilik bilgisi ve idarenin kayıtları kontrol edilmelidir. [2, m.21/8-9 ve 26/1]

Başvurunun gecikmesi veya belgedeki tarihin yaklaşması hâlinde ilgili il göç idaresinden yazılı durum teyidi ve gerekiyorsa güncel belge istenmelidir. Başvurunun reddi, işlemden kaldırılması veya başka bir karar verilmesi kalış durumunu etkileyebilir. Başvuru incelemesi sırasında tanınan imkânın, sonradan açılan dava boyunca kendiliğinden sürdüğü varsayılmamalıdır. [1, m.25 ve 54][3, m.27]

Yurt dışına çıkış ve 15 gün içinde dönüş

Resmî açıklamalara göre, gerekli koşulları taşıyan onaylı müracaat belgesi ile harç ödeme kayıtları sunularak veya harç muafiyeti belge üzerinde gösterilerek, talep edilen izin süresi içinde çıkış yapılıp her defasında 15 gün içinde dönülmesi hâlinde girişte vize koşulundan muafiyet uygulanabilir. On beş günün aşılması durumunda genel vize hükümleri devreye girer. Belgenin onayı, güncel başvuru durumu, pasaport ve varsa giriş kısıtlamaları seyahatten önce doğrulanmalıdır. [2, m.21/9][4][5]

Randevu çıktısı seyahat belgesi yerine geçer mi?

Randevu çıktısı, onaylı müracaat belgesi ve geçerli ikamet kartı aynı belge değildir. Seyahat öncesinde hangi belgeyle çıkış ve dönüş yapılacağı belirlenmeden yalnız başvuru numarasına güvenilmemelidir. Başvurusu reddedilen veya izni iptal edilen kişi için, başvuru incelemesi sırasında kullanılan seyahat kolaylığının aynen sürdüğü kabul edilemez.

Geçiş başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

90 günlük değerlendirme süresinin başlangıcı

Başvurunun sonuçlandırılmasına ilişkin 90 günlük süre, bilgi ve belgelerin eksiksiz biçimde yetkili makama teslim edildiği tarihten başlar. Çevrim içi formun ilk açıldığı tarih, bütün evrakın teslim edildiği tarihle aynı olmayabilir. Sürenin uzaması hâlinde başvurucuya bilgi verilmesi öngörülür. Her başvurunun yaklaşık bir ayda sonuçlanacağı yönünde genel bir güvence verilemez. [1, m.21/5][2, m.22/2][4][5]

Eksik belge bildirimi

Eksik veya tamamlayıcı bilgi ve belgeler bildirilir; Yönetmelik uyarınca 30 gün içinde tamamlanmazsa başvurunun işlemden kaldırılması gündeme gelir. Bildirimin tarihi, istenen belgenin kapsamı ve teslim kanıtı saklanmalıdır. Eksik belgenin tamamlanmasıyla başvurunun maddi koşullarının sağlanması ayrı konulardır; dosyanın şeklen tamamlanması mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez. [2, m.22/1]

İdarenin cevap vermemesi ve sonuç takibi

Doksan günün geçmesi otomatik izin veya yeni kart hakkı doğurmaz. Başvurunun hangi aşamada olduğu ve eksik belge bulunup bulunmadığı yazılı olarak sorulabilir. İdarenin sessiz kalması hâlinde başvurulabilecek hukuki yollar, İYUK’un 10. maddesi ve somut başvurunun niteliği üzerinden incelenir. Açık ret kararına karşı başvuru ile henüz cevap verilmemiş başvuruda izlenecek yol farklı başlangıçlara sahiptir. [3, m.10-11]

Geçiş başvurusu reddedilirse ne yapılabilir?

Ret gerekçesini başvuru dosyasıyla karşılaştırma

Yeni izin türünün şartlarının sağlanmaması, kalış amacının belgelerle doğrulanamaması, başvuru veya tebligat sorunları, kamu düzeni değerlendirmesi ya da geçerli giriş yasağı gibi nedenler ret incelemesinde gündeme gelebilir. Ret yazısının bütün sayfaları ve tebliğ kaydı alınmalı; belirtilen gerekçe, gerçekten sunulan belgelerle karşılaştırılmalıdır. Eksik belge nedeniyle işlemden kaldırma ile esas yönünden ret aynı karar değildir. [1, m.25, 33, 36 ve 40][2, m.22]

Eski ikamet izni geçerliliğini korur mu?

Eski iznin gerekçesi sona ermişse Yönetmeliğin 26/2 hükmü önem taşır; yeni geçiş başvurusunun reddi, sona ermiş eski izni yeniden canlandırmaz. Eski gerekçenin devam ettiği ve yalnız ek bir gerekçeyle yeni izin istendiği dosyada ise mevcut iznin geçerliliği, süresi ve ayrıca iptal edilip edilmediği incelenir. Bütün geçiş retlerinin eski kartı otomatik olarak iptal ettiği veya eski karta her durumda dönülebileceği söylenemez. [2, m.26/2-3]

İdari başvuru ve iptal davası

İkamet izni talebinin reddine karşı genel olarak yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. İYUK m.11 kapsamındaki idari başvuru, kanuni koşulları taşıyıp dava süresi içinde yapılırsa işlemekte olan süreyi durdurur. Açık ret cevabının tebliğini veya 30 günlük cevapsızlık süresinin bitimini izleyen günden itibaren kalan süre işler; yeniden tam 60 gün başlamaz. İdari başvuru, bu uyuşmazlıkların tamamında zorunlu bir ön aşama değildir. [3, m.7-8 ve 11]

Elektronik tebligatın zamanı

UETS üzerinden yapılan tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. E-posta veya SMS uyarısının gelmesi, belgenin okunması ve hukuken tebliğ edilmiş sayılması farklı tarihler olabilir. Süre hesabı yapılırken UETS delil kaydı veya fiziksel tebliğ belgesi esas alınmalıdır. [12, m.7/a]

Dava açmak kalış hakkını otomatik uzatmaz

İptal davası açılması veya yürütmenin durdurulmasının istenmesi, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları birlikte değerlendirilir ve mahkeme kararı gerekir. Kalış durumu, mevcut diğer izinler ve ayrı idari işlemlerle birlikte ele alınmalıdır. [3, m.27]

Ret veya uzatmama kararından sonra verilen kalış ya da çıkış belgesi ayrıca incelenmelidir. Yönetmelik m.22/11 kapsamındaki belge en fazla 10 günlük kalış öngörür; bu süre, ikamet davasının 60 günlük süresinden ve geçiş başvurusunun 10 günlük süresinden farklıdır. Başka geçerli bir kalış dayanağı veya kararın uygulanmasını etkileyen özel bir işlem bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. [2, m.22/11][1, m.25]

Sınır dışı kararı ve yeniden başvuru

Ayrıca sınır dışı etme kararı verilmişse, bu kararın tebliğinden itibaren 7 günlük özel dava süresi ve 6458 sayılı Kanun m.53/3’teki koruma ayrı uygulanır. İkamet reddine karşı açılan dava, ayrı sınır dışı kararına karşı da dava açılmış sayılmaz. Giriş yasağı veya idari gözetim işlemi varsa onların başvuru yolları da takip edilmelidir. [1, m.53 ve 57]

Ret veya izin iptalinden sonraki 6 ay içinde yeniden ikamet başvurusunda yeni talep gerekçesi sunulması istenir. Bu, mutlaka başka izin türünün seçilmesi veya 6 ay boyunca hiçbir başvurunun mümkün olmaması demek değildir. Yeni başvurunun yapılması, önceki ret kararına karşı dava süresini kendiliğinden durdurmaz. [2, m.21/10][3, m.7 ve 11]

Mahkeme kararı, kanun yolu ve yargılama giderleri

İptal veya yürütmenin durdurulması kararının uygulanması, kararın gerekçesi ve hükmü üzerinden izlenir. İYUK m.28’in genel kuralı uyarınca kararın gereği gecikmeksizin yerine getirilir; süre, idareye tebliğden itibaren 30 günü geçemez. İptal kararı her durumda mahkemenin doğrudan yeni ikamet kartı düzenlediği anlamına gelmez. İdare mahkemesi kararına karşı açık kanun yolu ve süresi, özel hükümlerle birlikte karar üzerinden kontrol edilmelidir. [3, m.28 ve 45-46]

Kısa dönem davalarındaki özel usul ve güncel kanun yolu

Kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi veya iznin iptali davaları için 2024’te 6458 sayılı Kanun’un 31/7 hükmüyle özel usul eklenmiştir. Savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosyanın tekemmülü, davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamamasındaki iki aylık usul süresi ve duruşmanın mahkemenin takdirine bırakılması bu kapsamdadır. Buradaki iki ay, dava açma süresi veya davanın mutlaka bitirileceği süre değildir. [1, m.31/7 ve geçici m.3]

2026’da değişen İYUK m.46/2-d, 6458 sayılı Kanun’dan doğan davaları yeni genişletilmiş temyiz olanağının dışında bırakır. Bu nedenle her ikamet davasının Danıştayda temyiz edilebileceği varsayılamaz. Somut kararın niteliği, özel kesinlik hükmü, bölge idare mahkemesi kararının tarihi ve kanun yolu bildirimi birlikte değerlendirilir. [3, m.45-46; 7589 sayılı Kanun, geçici m.1/3]

Dava harçları, tebligat giderleri ve şartları varsa karşı taraf lehine vekâlet ücreti mali planlamaya dâhil edilmelidir. Mahkemenin hükmettiği vekâlet ücreti ile kişinin kendi avukatıyla yaptığı ücret sözleşmesi farklıdır. Dava giderlerini karşılayamayan kişinin adli yardım imkânı; mali durumu, talebinin dayanağı ve yabancılar için karşılıklılık şartı dikkate alınarak incelenir. Vatansız Kişi Kimlik Belgesi ve uluslararası koruma statüsü sahiplerine ilişkin kanuni istisnalar saklıdır. [3, m.31][17, m.323, 326 ve 334-336][18, m.163-164 ve 168][1, m.51 ve 88]

Yargı kararları ve akademik değerlendirme geçiş başvurularında ne gösteriyor?

Öğrenci ikametine geçişte güncel kayıtların ispatı

Danıştay 10. Dairesinin 8 Aralık 2020 tarihli, E.2016/711, K.2020/5931 sayılı kararında, aile ve kısa dönem ikamet geçmişi bulunan kişinin öğrenci ikamet izni talebi incelenmiştir. İdare, kişinin kesin kaydının bulunmadığını ileri sürmüş; ancak ilk derece mahkemesi, dosyadaki öğrenci belgesine karşı bu iddiayı doğrulayan delil sunulmadığını ve üniversiteyle yazışma yapılmadığını değerlendirerek ret işlemini iptal etmiştir. Danıştay çoğunluğu bu kararı onamıştır. [14]

Karar, öğrenci statüsünün güncel ve doğrulanabilir kayıtlarla gösterilmesinin önemine işaret eder. Başvuru amacına ilişkin karşı oy bulunması da gözetilerek, bu örnekten her öğrenci belgesinin kendiliğinden izin hakkı doğurduğu veya idarenin gerçek öğrenim amacını denetleyemeyeceği sonucu çıkarılmamalıdır.

Aile izninden kısa döneme geçişte kaldırılmış giriş yasağı

Danıştay 10. Dairesinin 20 Ekim 2021 tarihli, E.2016/938, K.2021/4947 sayılı kararında, aile ikametinden kısa dönem izne geçmek isteyen kişinin başvurusu ele alınmıştır. İdare, önceki giriş yasağı kaydına dayanarak yeniden özel meşruhatlı vizeyle Türkiye’ye gelmesini istemiştir. Dosyada yasağın daha önce kaldırıldığı ve sonrasında aile izni verildiği görülmüştür. Daire, kaldırılmış yasağın ret gerekçesi olamayacağını ve bu somut olayda yeniden vizeyle giriş şartı aranamayacağını belirterek davayı reddeden kararı bozmuştur. [15]

Buradaki sonuç, doğrudan izin verilmesi değildir; kısa dönem iznin diğer koşullarının değerlendirilmesi gerekir. Karar, başvurudaki eski tahdit kaydının güncel hukuki durumunu gösteren belgelerin önemini ortaya koyar. Hâlen geçerli bir giriş yasağı bulunan başka bir dosyada aynı sonuca otomatik olarak ulaşılamaz. Her iki karar kendi uyuşmazlığının koşulları içinde değerlendirilir; başka başvurular için kesin sonuç veya başarı güvencesi oluşturmaz.

Aile ilişkisi değiştiğinde bağımsız ikamet ihtiyacı

Şule Arslan, aile üyelerinin ikametinin destekleyicinin durumuna bağlı olmasının, aile ilişkisindeki değişikliklerde doğurduğu koruma sorunlarını incelemektedir. Özellikle boşanma, destekleyicinin ölümü ve erginliğe ulaşma sonrasında bağımsız bir izin türüne geçiş koşullarını ayırmakta; Türkiye’de eğitimi devam eden çocuğun velayetini taşıyan ebeveyn bakımından daha açık koruyucu düzenlemeler önermektedir. Bu görüş, mevcut hukukta otomatik bir izin hakkı gibi okunmamalıdır. Geçiş dosyasında aile bağlarının, çocuğun durumunun ve yeni kalış gerekçesinin birlikte belgelenmesi gerekir. Çalışmadaki Avrupa Birliği düzenlemeleri karşılaştırma amacı taşır; Türkiye’de doğrudan uygulanan geçiş kuralları değildir. [13, s.343-346 ve 356]

Geçiş dosyası nasıl hazırlanmalı ve hangi hatalardan kaçınılmalıdır?

Tarih ve belge kronolojisi

Ülkeye giriş, önceki izinler, yeni gerekçenin doğumu, eski gerekçenin sona ermesi, sistem başvurusu, belge teslimi ve tebligat tarihleri tek bir çizelgede toplanmalıdır. Her olayın karşısına dayanak belgesi yazılmalıdır. Böylece kartın üzerinde yer alan tarih ile maddi olayı gösteren üniversite, nüfus veya çalışma kaydı arasındaki farklar görülebilir.

İdarenin karşı değerlendirmesini dikkate almak

Başvurucu yeni bir kalış amacı bulunduğunu ileri sürerken idare, bu amacın gerçekliğini veya yeni izin koşullarının karşılanıp karşılanmadığını tartışabilir. Örneğin üniversiteye kayıt belgesi, aktif öğrenimin sürdürülüp sürdürülmediği sorusunu her zaman tek başına yanıtlamaz. Aile belgesi de destekleyicinin gelir ve sigorta koşullarının yerine geçmez. Dosya hazırlanırken yalnız başvurucunun güçlü tarafları değil, ret gerekçesi oluşturabilecek boşluklar da ele alınmalıdır. [1, m.32, 35 ve 39-40][14]

Çelişen adres veya tarih kayıtları açıklanmalı, teslim edildiği söylenen belgenin kayıt numarası bulunmalı ve daha önce sona ermiş bir yasağın kaldırılma belgesi eklenmelidir. Sonradan ortaya çıkan bir olgu ile işlem tarihinde zaten mevcut olan olgunun ispatı ayrı meselelerdir. Bu ayrım, yeni başvuru ile önceki kararın iptali için izlenecek hukuki yolu etkiler.

Sık yapılan hatalar

• Kartın üzerindeki bitiş tarihini, izin gerekçesi sona ermiş olsa da tek belirleyici kabul etmek.
• Mezuniyet sonrası 6 aylık başvuru koşulunu, 6 ay başvurusuz kalış hakkı sanmak.
• e-İkamet’te taslak açmayı tamamlanmış başvuru ve müracaat belgesiyle aynı görmek.
• Aile izniyle öğrenci haklarından yararlanılabilen durumda zorunlu kart değişikliği bulunduğunu düşünmek.
• İkamet kartını çalışma izni yerine kullanmak veya çalışma izni muafiyet süresini uzun dönem hesabına eklemek.
• Evlilik süresiyle aile ikamet izniyle kalınan süreyi birbirine karıştırmak.
• Eski fotoğraf sayısını ve belge listesini bütün izin türlerine aynen uygulamak.
• Yeni başvurunun önceki ret kararına karşı dava süresini durdurduğunu varsaymak.
• Gerçeğe aykırı adres, kira sözleşmesi, gelir veya öğrenim belgesi kullanmak.
• Başvuru numarası, teslim kanıtı, UETS kaydı ve karar suretlerini saklamamak.

Gerçeğe aykırı belge veya beyan, yalnız başvurunun reddiyle sınırlı kalmayan idari ve cezai sonuçlar doğurabilir. Pasaport, ikamet kartı, sağlık ve mali kayıtlar yalnız gerekli kapsamda ve güvenli kanallarla paylaşılmalı; kamuya açık yorum veya başvuru dışı mesaj alanlarına yüklenmemelidir. [1, m.54]

Hukuki değerlendirme ve başvurunun takibi

Geçiş dosyasındaki hukuki çalışma; mevcut izin ve yeni kalış amacının belirlenmesini, süre hesabını, belge ve temsil koşullarını, başvuru kanalını ve gerektiğinde ret kararına karşı yolu kapsar. Başvuru hazırlanırken aile bireylerinin ve çocukların durumu ile çalışma ve eğitim kayıtları birlikte incelenir. Süreç, yalnız ilk formun doldurulmasıyla sona ermez; ek belge bildirimleri, tebligatlar, kart düzenlenmesi ve kararın uygulanması da takip edilir.

İlk inceleme için mevcut kart ve pasaport, önceki başvuru kayıtları, yeni gerekçeyi gösteren belgeler ve varsa kararların tamamı yararlıdır. Belgeler henüz tamamlanmamış olsa bile süre içeren bir olay veya tebligat bulunduğu açıkça belirtilmelidir. Başvurunun hangi hukuki temele dayanacağı, kişinin gerçek durumu ve güncel kayıtlar üzerinden belirlenir.

Sonuç

İkamet izinleri arasında geçişte temel soru, yeni kartın hangi adla düzenleneceğinden önce, Türkiye’de kalışın hangi gerekçeye dayandığıdır. Mevcut gerekçenin sona ermesi, yeni bir gerekçenin eklenmesi ve yalnız bilgi değişikliği yapılması farklı işlemler doğurur. Süre hesabı da bu olayların hukuken gerçekleştiği tarihten hareketle yapılmalıdır.

Doğru hazırlık; geçiş ile uzatmanın ayrılmasına, yeni izin koşullarının belgelenmesine, resmî başvurunun süresinde tamamlanmasına ve müracaat belgesiyle kalış durumunun izlenmesine dayanır. Mezuniyet, boşanma, çalışma izninin sona ermesi veya ret kararı gibi birden fazla işlem doğuran olaylarda, her başvuru ve dava kendi süresiyle birlikte ele alınmalıdır.

Sık sorulan sorular

İkamet izinleri arasında geçiş nedir?

Mevcut iznin gerekçesinin sona ermesi veya yeni bir kalış gerekçesinin doğması üzerine, yeni duruma uygun izin talep edilmesidir. Yeni türün koşulları ayrıca sağlanmalıdır. [1, m.29] Ayrıntı: Geçiş, uzatma ve ilk başvuru ayrımı.

Geçiş yapmak için mevcut iznin son 60 gününü beklemek gerekir mi?

Eski gerekçe sürerken yeni bir gerekçe doğmuşsa gerekmez. Yönetmelik, uzatma başvurularındaki 60 günlük dönem beklenmeden yeni izin istenmesine imkân verir. [2, m.26/3] Ayrıntı: Başvuru süreleri.

10 günlük geçiş süresi ne zaman başlar?

Mevcut iznin verilme gerekçesinin sona erdiği tarihten başlar. Olayın hukuki tarihi, diploma veya diğer resmî kayıtlarla belirlenmelidir; kartın bitiş tarihi her durumda başlangıç değildir. [2, m.26/1-2] Ayrıntı: Gerekçenin sona ermesi.

e-İkamet ekranındaki 30 gün, 10 günlük süreyi uzatır mı?

Hayır. Ekrandaki açıklama başlanmış başvurunun tamamlanmasıyla ilgilidir ve mevcut izin bitmeden tamamlama şartıyla birlikte yer alır. Mevzuattaki 10 günlük geçiş süresinin yerine geçmez. [2, m.26][6] Ayrıntı: Birbirinden farklı süreler.

Mezun olduktan sonra Türkiye’de 6 ay başvurusuz kalabilir miyim?

Mezuniyet sonrası özel kısa dönem başvurusundaki 6 ay, kendiliğinden kalış hakkı değildir. Öğrenci izni mezuniyet tarihinde sona erer; geçiş için 10 günlük süre ayrıca dikkate alınır. [1, m.31][2, m.37/2] Ayrıntı: Mezuniyet sonrası başvuru.

Mezuniyet gerekçesiyle kısa dönem izin kaç yıl verilebilir?

31/1-i kapsamındaki ilk özel izin bir defaya mahsus ve en fazla bir yıldır; mezuniyetten itibaren 6 ay içinde başvuru gerekir. 2026 resmî duyurularında, bu izni almış kişiler için 31/1-g kapsamında şartlı ilave bir yıllık başvuru imkânı ayrıca açıklanmıştır. Otomatik iki yıllık izin değildir. [1, m.31/1-i ve 31/4][19] Ayrıntı: Özel mezuniyet gerekçesi.

Aile ikamet iznim varken öğrenci iznine geçmem zorunlu mu?

Öğrenci izni koşullarını kazanan aile ikamet izni sahibinin aile izni devam eder ve öğrenci haklarından yararlanması mümkündür. Aile izninin koşulları sonradan sona ererse yeni durum yeniden incelenir. [2, m.26/5] Ayrıntı: Aile izniyle öğrencilik.

Öğrenci izninden aile iznine geçince öğrenci hakları kaybolur mu?

Öğrenci izni koşulları taşınmaya devam edildiği sürece öğrenci haklarından yararlanma sürer. Aile iznine geçiş, eğitimle ilgili bütün hakların sona erdiği anlamına gelmez. [2, m.26/4] Ayrıntı: Öğrenciden aile iznine geçiş.

Çalışma iznim varken öğrenci ikamet izni almam gerekir mi?

Çalışma izni sahibinin öğrenci koşullarını kazanması hâlinde çalışma izni devam eder ve öğrenci haklarından yararlanılır. Her iki durumun şartları ve bitiş tarihleri izlenmelidir. [2, m.26/6] Ayrıntı: Çalışma ve öğrencilik.

Türk vatandaşıyla evlilik aile iznini otomatik sağlar mı?

Hayır. Evlilik yanında destekleyicinin ve başvurucunun şartları, gerekli belgeler ve evliliğin gerçekliği incelenir. Evlilik kaydı sunulsa da başvuru yapılmalı ve diğer koşullar gösterilmelidir. [1, m.34-37] Ayrıntı: Aile izni koşulları.

Boşanma sonrasında üç yıl koşulu neye göre hesaplanır?

Türk vatandaşıyla evli yabancı için ilgili hüküm, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmayı esas alır. Yalnız evlilik tarihleri arasındaki süre yeterli değildir. Mahkemeyle sabit aile içi şiddet mağduriyetinde istisna vardır. [1, m.34/6] Ayrıntı: Boşanma ve istisna.

Destekleyici öldüğünde de üç yıl beklemek gerekir mi?

Destekleyicinin ölümü hâlinde, ona bağlı aile izniyle kalanlara süre koşulu aranmadan kısa dönem izin verilebilir. Başvuru ve gerekli inceleme yine yapılır. [1, m.34/7] Ayrıntı: Destekleyicinin ölümü.

Çocuğun Türkiye’de okuması ebeveyne ikamet hakkı verir mi?

Okul kaydı tek başına ebeveyne otomatik ikamet hakkı vermez. Çocuğun yüksek yararı ve bakım ilişkisi değerlendirilirken, ebeveynin başvuracağı izin türünün koşulları da belirlenmelidir. [1, m.25 ve 38/3] Ayrıntı: Çocuk ve aile hayatı.

Üniversite veya il değişikliğinde ne yapılmalıdır?

Aynı ilde eğitim değişikliği ile başka ilde devam etme farklı usullere tabidir. Güncel resmî açıklamada aynı ilde fakülte veya bölüm değişikliği için 20 günlük bildirim, başka ilde öğrenim için 10 gün içinde başvuru belirtilir. [2, m.35/12][5] Ayrıntı: Üniversite ve il değişikliği.

Kayıt dondurunca ikamet kartı geçerli kalır mı?

Yönetmelik, öğrenci izninin kayıt dondurma tarihinden itibaren kesilmesini düzenler. Türkiye’de kalınacaksa uygun yeni gerekçe ve başvuru zamanı değerlendirilmelidir. [2, m.35/13] Ayrıntı: Kayıt dondurma.

Öğrenci ikametinin tamamı uzun dönem için sayılır mı?

Hayır. Kesintisiz ikamet hesabında öğrenci izni sürelerinin yarısı esas alınır. Kesintiler, diğer izin dönemleri ve uzun dönem iznin diğer koşulları ayrıca incelenir. [1, m.28/2 ve 43] Ayrıntı: Sekiz yıllık süre hesabı.

Çalışma izni muafiyetiyle geçen süre uzun dönem hesabına eklenir mi?

6735 sayılı Kanun’un 13/6 hükmü uyarınca eklenmez. Çalışma izni ile çalışma izni muafiyeti bu hesapta aynı sonuç doğurmaz. [16] Ayrıntı: Çalışma ve muafiyet süreleri.

İnsani ikametten uzun dönem ikamete geçilebilir mi?

İnsani ikamet izni bulunanlara uzun dönem izne geçiş hakkı tanınmamıştır. Kanun’da sayılan diğer kapsam dışı koruma statüleri de ayrıca dikkate alınır. [1, m.42/2] Ayrıntı: Kapsam dışı statüler.

Geçiş başvurusu için yurt dışına çıkmak zorunlu mu?

Her durumda zorunlu değildir. Kanun, ilgili geçiş başvurularının Türkiye içinden valiliğe yapılabilmesini düzenler. Kişinin yasal kalış durumu, varsa giriş yasağı ve yeni izin koşulları ayrıca incelenir. [1, m.22 ve 29] Ayrıntı: Türkiye içinden başvuru.

Başvuru sırasında kartın süresi dolarsa Türkiye’de kalınabilir mi?

Usulüne uygun tamamlanan başvuruya ilişkin müracaat belgesi ve idarenin kayıtları üzerinden kalış durumu belirlenir. Yalnız taslak form veya randevu çıktısıyla aynı korumanın doğduğu varsayılmamalıdır. [2, m.21/8-9 ve 26/1] Ayrıntı: Müracaat belgesiyle kalış.

Müracaat belgesiyle yurt dışına çıkılabilir mi?

Gerekli koşulları taşıyan belge ve ödeme kayıtlarıyla veya belgede belirtilen harç muafiyetiyle, talep edilen izin süresi içinde çıkış yapılıp her defasında 15 gün içinde dönülmesine ilişkin kolaylık vardır. Güncel başvuru durumu ve giriş koşulları seyahatten önce doğrulanmalıdır. [2, m.21/9][5] Ayrıntı: Yurt dışına çıkış ve dönüş.

Geçiş başvurusunda hangi belgeler ve kaç fotoğraf gerekir?

İzin türüne ve başvurucunun durumuna ait güncel e-İkamet belge listesi esas alınmalıdır. Eski bir listede bulunan fotoğraf sayısı veya bütün belgeler her başvuruya aynen uygulanamaz. [7][8][9][10] Ayrıntı: Güncel belge grupları.

Eksik veya hatalı belge nasıl düzeltilir?

İdarenin bildirdiği eksiklik ve süre takip edilir; teslim kanıtı saklanır. Yönetmelikte eksik veya tamamlayıcı belgeler için 30 günlük tamamlama düzenlemesi bulunur. Çelişkili yeni kayıt üretmek yerine hatanın kaynağı açıklanmalıdır. [2, m.22/1] Ayrıntı: Eksik belge bildirimi.

Gelir belgesi olarak ne sunulabilir?

İzin türüne göre banka hareketi, ücret, emekli aylığı, kira geliri, burs veya uygun destek belgeleri değerlendirilebilir. Aile ve uzun dönem izinlerindeki özel gelir şartları ayrıca uygulanır. [1, m.35 ve 43][2, m.22 ve 40] Ayrıntı: Mali yeterlilik.

Geçiş başvurusunda sağlık muayenesi zorunlu mudur?

Her başvuruda aynı sağlık kontrolü zorunlu değildir. İzin amacı, özel durum ve istenen resmî belgeye göre sağlık raporu gerekebilir; sağlık sigortası ile muayene raporu birbirinden ayrılmalıdır. [7][8][9][10] Ayrıntı: Sağlık belgeleri.

Başvuru harcı nasıl belirlenir?

Uyruk, izin türü, süre ve muafiyetlere göre resmî tahakkuk kontrol edilir. Kart bedeli, noter, tercüme ve sigorta masrafları ayrı kalemlerdir. [5][7][8][9][10] Ayrıntı: Harç ve diğer giderler.

Başvuru için Türkçe bilmek şart mı?

Türkçe yeterlilik belgesi, açıklanan izin türlerinin genel koşulları arasında değildir. Eğitim kurumlarının kayıt şartları ayrıdır; başvuru ve tebligatların anlaşılması için gerekli dil desteği sağlanmalıdır. [1, m.32, 35, 39 ve 43] Ayrıntı: Dil ve temsil.

Bakıcı aileyle birlikte aile ikamet izni alabilir mi?

Bakıcı, çalışma veya bakım ilişkisi nedeniyle aile izni kapsamına kendiliğinden girmez. Aile üyelerinin statüsü ile bakıcının çalışma izni gereksinimi ayrı değerlendirilir. [1, m.34][16] Ayrıntı: Çocuklar ve bakıcılar.

Geçiş başvurusu mutlaka bir ayda sonuçlanır mı?

Hayır. Resmî çerçeve, eksiksiz bilgi ve belge tesliminden başlayan en geç 90 günlük değerlendirme süresidir; uzama hâlinde bilgilendirme öngörülür. Sürenin geçmesi otomatik kabul anlamına gelmez. [2, m.22/2][5] Ayrıntı: Sonuçlandırma süresi.

Geçiş başvurusu reddedilirse eski karta dönülebilir mi?

Eski gerekçe sona ermiş ve izin bu nedenle bitmişse ret kararı eski izni canlandırmaz. Eski gerekçe sürüyorsa izin süresi ve ayrıca iptal kararı bulunup bulunmadığı incelenir. [2, m.26/2-3] Ayrıntı: Ret ve eski izin.

Ret kararına karşı kaç gün içinde dava açılır?

İkamet talebinin reddinde genel dava süresi 60 gündür. Ayrı sınır dışı kararında özel süre 7 gündür. Tebligat ve idari başvurunun etkisi doğru hesaplanmalıdır. [3, m.7-11][1, m.53/3] Ayrıntı: Hukuki başvuru yolları.

Dava veya yeni başvuru mevcut süreleri durdurur mu?

Dava açılması kalış hakkını kendiliğinden uzatmaz; yeni izin başvurusu da eski ret kararının dava süresini otomatik durdurmaz. İYUK m.11’in dava süresine etkisi kendi koşullarına bağlıdır. [3, m.11 ve 27] Ayrıntı: Davanın ve idari başvurunun etkisi.

Kaynakça

Mevzuat ve kaynak kontrol tarihi: 28 Ekim 2026. Kanun, Yönetmelik ve resmî uygulama açıklamaları birlikte değerlendirilmiştir. Resmî form ve belge listeleri başvuru tarihinde yeniden kontrol edilmelidir. Yargı kararları, belirtilen olay ve hukuki değerlendirme sınırları içinde kullanılmıştır.

1. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. Özellikle m.19-29, 30-49, 51, 53-57, 76, 83, 88 ve 91. Güncel metin için Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat; ayrıca Mevzuat Bilgi Sistemi. M.28/2’nin ilk metni için TBMM kabul metni; güncel uygulama açıklaması için Göç İdaresi izin türleri. Kısa dönem davalarının özel usulü için 7533 sayılı Kanun, m.35 ve 38.
2. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik. 17.03.2016 tarihli ve 29656 sayılı Resmî Gazete; özellikle m.21-26, 35-40, 44 ve 122. Sonraki kanun değişiklikleriyle birlikte okunmuştur.
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu. Özellikle m.7-11, 27-28, 31 ve 45-46. 2026 değişikliği için 7589 sayılı Kanun, m.5-6 ve geçici m.1/3; geçiş kuralı, düzenlemenin yürürlüğünden sonra verilen bölge idare mahkemesi kararlarını esas alır.
4. Göç İdaresi Başkanlığı, İkamet Genel Bilgiler. İlk, uzatma ve geçiş başvuruları; belge, değerlendirme ve müracaat belgesi açıklamaları.
5. YİMER, Sıkça Sorulan Sorular. Öğrenci başvuruları, il ve eğitim değişikliği, noterlik teslimi, UETS, giderler ve sonuçlandırma açıklamaları.
6. Göç İdaresi e-İkamet, İkamet İzni Geçiş Başvurusu Girişi. Başvurunun 30 gün içinde ve mevcut izin sona ermeden tamamlanmasına ilişkin sistem açıklaması; ayrıca e-İkamet ana sayfası.
7. e-İkamet, Kısa Dönem İkamet İzni Başvurusunda İstenen Belgeler. Tür bazlı resmî belge listesi.
8. e-İkamet, Aile İkamet İzni Başvurusunda İstenen Belgeler. Başvurucu, destekleyici ve çocuklara ilişkin resmî açıklamalar.
9. e-İkamet, Uzun Dönem İkamet İzni Başvurusunda İstenen Belgeler. Süre, gelir, sosyal yardım ve diğer kanıtlar.
10. e-İkamet, Öğrenci İkamet İzni Başvurusunda İstenen Belgeler. Güncel başvuru, elektronik doğrulama ve öğrenci işlemleri açıklamaları.
11. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Yabancıların Çalışma Hayatı, Sıkça Sorulan Sorular. Özellikle çalışma izninin ikametle ilişkisi, yurt içi başvuru, öğrenci ve muafiyet açıklamaları. Ayrıca Göç İdaresi, Çalışma İzni Sıkça Sorulan Sorular.
12. 7201 sayılı Tebligat Kanunu, özellikle m.7/a.
13. Şule Arslan, Yabancıların ve Aile Üyelerinin Türkiye’de İkamet Hakkının Korunması: Avrupa Birliği Düzenlemeleri Işığında Bir Değerlendirme, Public and Private International Law Bulletin, 45(2), 2025, s.331-359; özellikle s.343-346 ve 356. Tam metin. Çevrim içi yayım tarihi: 5 Şubat 2026.
14. Danıştay 10. Daire, 08.12.2020, E.2016/711, K.2020/5931. UYAP karar kaydı; Danıştay resmî tam metni. Öğrenci ikameti talebi; iptal hükmünün oyçokluğuyla onanması.
15. Danıştay 10. Daire, 20.10.2021, E.2016/938, K.2021/4947. Danıştay resmî tam metni. Aile ikametinden kısa dönem izne geçiş, kaldırılmış giriş yasağı ve ret hükmünün bozulması.
16. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu. Özellikle m.6-13, 17, 19 ve 21; çalışma izni, muafiyet, öğrenciler ve başvuru yolları. Güncel uygulama için kaynak 11 ile birlikte.
17. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu. Özellikle m.323, 326, 330 ve 334-336; İYUK m.31 ile birlikte.
18. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu. Özellikle m.163-164 ve 168; sözleşmeyle belirlenen ücret ve karşı vekâlet ücreti ayrımı.
19. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Uluslararası Öğrenci Koordinatörlüğü, Uluslararası Mezunlar İçin Kısa Dönem İkamet İzni Süresi İki Yıla Kadar Uzatılabilecek; ayrıca Üsküdar Üniversitesi, uluslararası mezunların kısa dönem izinlerine ilişkin duyuru, 6 Ağustos 2026. İlk 31/1-i iznini izleyen 31/1-g başvurusu ve ilave bir yılın koşulları.