Abone, taşınmaz maliki ve elektriği fiilen kullanan kişi her zaman aynı değildir. Kaçak elektrik borcunda kimin hangi sebeple sorumlu olduğu; sözleşme, kullanım dönemi, fiil, devir ve miras kuralları birlikte incelenerek belirlenir. Sadece tapuya veya faturadaki isme bakılarak bütün sorumluluk sorunu çözülemez.
Kaynak kontrol tarihi 9 Ekim 2026’dır. Bu rehber, para borcu ve tazminat sorumluluğunu ele alır. Kişisel ceza sorumluluğu ceza rehberinde ayrıca açıklanmıştır.
Sorumluluğun üç farklı dayanağı
| İlişki | Araştırılacak temel konu |
|---|---|
| Abonelik sözleşmesi | Sözleşmenin tarafı, kapsamı, sona ermesi ve bildirimler |
| Fiilî kullanım / haksız fiil | Tüketimi ve müdahaleyi gerçekleştiren kişi ile dönem |
| Kanuni veya sözleşmesel geçiş | Miras, borç üstlenmesi, işletme devri ve ilgili özel hükümler |
Bir kişinin sorumluluğu bu dayanaklardan biriyle kurulabilir; ancak her dayanağın şartları gösterilmelidir. Birden çok kişinin sorumlu tutulması talep ediliyorsa birlikte sorumluluğun hukuki temeli açıklanmalıdır. “Abone ile kullanıcı her zaman aynı şekilde borçludur” gibi bir genelleme yeterli değildir. [4, m.49, 61, 112, 195–202]
Kiracı kaçak kullanmışsa malik öder mi?
Taşınmazın sahibi olmak, başkasının her elektrik borcunu otomatik üstlenmek anlamına gelmez. Malikin abonelik sözleşmesinin tarafı olup olmadığı, fiile katılımı veya bilgisi, kullanım dönemi ve başka bir sorumluluk nedeni bulunup bulunmadığı araştırılır.
Aboneliğini açık bırakan malik bakımından sözleşmeden kaynaklanan risk ayrıca değerlendirilebilir. Buna karşılık sözleşmeyi usulünce sona erdirmiş ve kullanımı teslim etmiş kişiyle, sözleşmesi devam ederken kendi bilgisiyle kullanım sürdüren kişinin durumu aynı değildir.
Kiracı yönünden de yalnız kira sözleşmesi yeterli değildir. Fiilî kullanımın başlangıcı ve bitişi, anahtar teslimi, sayaç endeksleri ve tahakkuk dönemi birlikte incelenmelidir. Taşınmadan önceki tüketim yeni kiracıya yalnız adres eşleşmesiyle yüklenmemelidir. [1][4]
Önceki abone borcu yeni aboneliği engeller mi?
Eski kullanıcının borcu, sırf aynı taşınmazda oturulacak diye yeni kullanıcıya ait olmaz. Yeni başvuranın önceki kişiyle ilişkisi, gerçek kullanım devri ve sözleşme kurma şartları araştırılır. Aynı kişinin görünüşte başka adla devam etmesi veya açık borç üstlenmesi gibi durumlar ayrıca değerlendirilir.
Başvuru reddedilmişse ret gerekçesinin yazılı alınması önemlidir. Yeni kira veya mülkiyet belgesi, teslim tarihi, kimlik ve tesisat bilgileriyle başvuru dosyası oluşturulur. İlgili şartlar sağlandığı halde haksız engel varsa muarazanın giderilmesi ve uygun sözleşme/edim talebi gündeme gelebilir. Acil enerji ihtiyacı için şartları varsa tedbir değerlendirilir. [1][3]
Önceki borcu sırf abonelik açtırabilmek için ödemek düşünülüyorsa, ödemenin kimin borcu için ve hangi kayıtla yapılacağı ayrıca incelenmelidir. Başkasının borcunu ödeme, sonradan iade ve rücu sorunları doğurabilir.
Abonelik sona erdirildiğinde belge neden belirleyicidir?
Taşınma, faaliyet bırakma veya anahtar teslimi ile abonelik sözleşmesinin sona erdirilmesi aynı işlem değildir. İlgili şirkete kapanış başvurusu, son endeks ve kapanış belgesi alınmalıdır. Şirketin sisteminde nasıl işlendiği konusunda uyuşmazlık çıkarsa başvuranın elindeki tarihli belgeler önem kazanır.
AYM’nin Şengül Açıkgöz kararı
Anayasa Mahkemesi, Şengül Açıkgöz, B. No: 2018/37889, 10 Ocak 2024 kararında, aboneliğin sona erdirildiğine ilişkin belge ve görevli beyanına rağmen sonraki tüketimden sorumlu tutulmayı inceledi. Özellikle §§24–26’da, şirketin kayıt düzenini sağlama yükümlülüğünün sonuçlarının başvurucuya aşırı külfet yükleyecek biçimde aktarılamayacağını değerlendirdi ve mülkiyet hakkı ihlali buldu. [6]
Karar, bütün eski abonelerin her borçtan kurtulduğu şeklinde okunmamalıdır. Pratik önemi; gerçek kapanış belgelerinin ve esaslı savunmaların değerlendirilmesi, şirket arşivindeki eksikliğin tek başına belirleyici sayılmamasıdır. Bu nedenle kapanış başvurusu ve son endeks belgesi uzun süre erişilebilir biçimde saklanmalıdır.
Mirasçılar hangi borçlardan sorumlu olur?
Ölen kişinin geçerli malvarlığı borçları ile kişisel ceza sorumluluğu farklıdır. Mirasın kazanılmasıyla borçların geçişi ve mirasçıların sorumluluğu TMK hükümlerine tabidir. Ceza sorumluluğu miras yoluyla geçmez. Şirketin tahakkukuna gündelik dilde “ceza” denmesi, onun miras bakımından hukuki niteliğini tek başına belirlemez. [7, m.599, 641][2, m.20, 64]
Önce borcun gerçekten mirasbırakana ait olup olmadığı incelenir. Ölümden sonraki tüketim, fiilî kullanıcı ve sözleşme durumuna göre ayrıca değerlendirilmelidir. Tespit tarihinin ölümden sonra olması, bütün tüketimin ölümden sonra gerçekleştiğini de göstermez; hesabın dönemi önemlidir.
Mirasın reddi ve diğer seçenekler
TMK m.606’ya göre mirasın reddi için genel süre üç aydır; başlangıç, mirasçılık türü ve öğrenmeye ilişkin hükümlere göre belirlenir. Hükmen ret, terekenin resmî defteri, resmî tasfiye ve mirası kabul anlamına gelebilecek işlemler farklı sonuçlar doğurabilir. Bunlar yalnız elektrik faturası görülerek tek cümlede kararlaştırılmamalıdır. [7, m.605–610, 619 ve devamı]
Mirasçı; mirasçılık belgesi, ölüm tarihi, tüketim dönemi ve varsa ret veya tasfiye kararını şirket ve yargılama dosyasında açıkça göstermelidir. Borcun tamamını ödeyen mirasçının diğer mirasçılarla iç ilişkisi, alacaklıya karşı sorumluluktan ayrı değerlendirilir.
Şirket, ortak, müdür ve işletme devri
Bir şirketin elektrik borcu ile ortağın veya müdürün kişisel borcu aynı değildir. Şirket türü, sözleşmedeki taraf, şahsi taahhüt ve hukuka aykırı fiile katılım gibi sebepler incelenmelidir. Yönetici sıfatı tek başına her özel hukuk borcu için sınırsız kişisel sorumluluk yaratmaz. [4][5]
İşletme devrinde ise yalnız “yeni şirket kurduk” açıklaması yeterli olmayabilir. Malvarlığı veya işletmenin devrine ilişkin TBK m.202, ticaret hukuku hükümleri, bildirimler ve sözleşmesel düzenlemeler değerlendirilir. Devir tarihiyle tüketim dönemi ve tespit tarihi birbirinden ayrılmalıdır.
Devralan bakımından önceki sayaç, tutanak ve borç kayıtlarının incelenmesi yararlıdır. Devir sözleşmesinde taraflar arasında gider paylaşılması, alacaklıya karşı kanuni sorumluluğu her durumda ortadan kaldırmaz; buna karşılık iç ilişkide rücu için önemli olabilir.
Elektrikçi veya montaj firmasının hatası
Hatalı montaj, yanlış bağlantı veya yetkisiz müdahale iddiasında işi yapan kişinin sorumluluğu ayrıca incelenir. İş emri, sözleşme, servis raporu, teslim belgesi ve teknik tespitler korunmalıdır. Kullanıcının şirkete karşı sorumluluğu ile montajcıya yöneltebileceği zarar/rücu talebi aynı dava sorusu değildir. [4]
“Elektrikçi yaptı” savunması, olayın gerçekliğini ve kullanıcının bilgi durumunu açıklamadan yeterli olmaz. Bununla birlikte teknik kişinin hatası belgelenmişse bu olgu hem kusur hem zarar paylaşımı hem de ceza dosyasındaki kast değerlendirmesi bakımından önem taşıyabilir. Önce hangi işlemden kimin sorumlu olduğu belirlenmelidir.
Kişi–dönem dosyası nasıl hazırlanır?
| Belge | Gösterdiği konu |
|---|---|
| Kira, satış veya işletme devir sözleşmesi | Hukuki ilişkinin başlangıç ve kapsamı |
| Anahtar teslim tutanağı | Fiilî teslim ve sayaç endeksi |
| Abonelik açılış/kapanış kaydı | Sözleşme ilişkisi ve başvuru tarihi |
| Sayaç işlem ve tüketim dökümü | Teknik dönem ile kullanım ilişkisi |
| Ölüm ve miras belgeleri | Tereke, mirasçı ve dönem ayrımı |
| İş emri ve servis raporu | Teknik işlemi gerçekleştiren kişi |
Belgeleri tarih sırasına koymak, yalnız toplamak kadar önemlidir. İtirazda “bu borç bana ait değil” denildikten sonra neden ait olmadığı, hangi kişi veya dönem bağlantısının kurulamadığı gösterilmelidir. Şirketin dayandığı sözleşme veya fiil de açıkça sorulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Tapu sahibi olduğum için her borç bana mı gelir?
Hayır. Mülkiyet, sözleşme ve fiilî kullanım farklı sorumluluk sebepleridir. Sizinle borç arasındaki hukuki bağ gösterilmelidir.
Kiracı çıkarken aboneliği kapatmadıysa ne yapmalıyım?
Teslim ve sayaç belgelerini koruyup ilgili şirket nezdinde doğru kullanıcı ve abonelik işlemini yürütün. Önceki borcun hangi döneme ve kişiye ait olduğu ayrıca incelenir.
Mirası reddeden kişi yine borçlu gösterilebilir mi?
Ret işleminin geçerliliği ve kapsamı ile kişinin kendi kullanımından doğan ayrı bir borç bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Ret belgesi dosyaya sunulmalıdır.
Borcu ödeyen malik kiracıdan geri isteyebilir mi?
Ödemenin hukuki nedeni, gerçek tüketim, kira hükümleri ve sorumluluk paylaşımı belirlenmelidir. Her ödeme otomatik rücu hakkı doğurmaz; belgeler önemlidir.
Sonuç: Borç, kişiye hukuki bir bağla yöneltilmelidir
Kaçak elektrik borcu ne yalnız faturadaki isimle ne yalnız tapuyla açıklanabilir. Kim kullandı, hangi tarihte kullandı, kimin sözleşmesi devam ediyordu ve sorumluluk hangi hükme dayanıyor? Bu soruların belgeli cevapları, doğru muhatabı belirler. Teslim ve kapanış kayıtları bugün küçük bir işlem gibi görünse de yıllar sonra önemli bir uyuşmazlığın temel delili olabilir.
Başvuru yolu için itiraz ve dava rehberine, acil enerji ihtiyacı için kesinti rehberine, genel çerçeve için ana rehbere bakabilirsiniz.
Kaynakça
- Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği. EPDK / Mevzuat Bilgi Sistemi. 30.05.2018 / 30436; özellikle 14.01.2025 / 32782 değişikliklerini içeren m.42–49 ve 52.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. Mevzuat Bilgi Sistemi / Adalet Bakanlığı. m.2, 20–21, 64, 163/3, 168/5, 203.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu. Adalet Bakanlığı. m.190, 199, 266–293, 389–400 ve devamı.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu. Adalet Bakanlığı. m.49–61, 72, 74, 77–82, 112, 146–147, 195–202.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. Adalet Bakanlığı. m.4–5, 5/A; şirket ve ticari ilişki hükümleri.
- AYM, Şengül Açıkgöz, B. No: 2018/37889, 10.01.2024. Anayasa Mahkemesi. Özellikle §§24–26; RG 31.05.2024 / 32562; abonelik sona erme belgesi ve şirket kayıtları. Tam metin.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu. Adalet Bakanlığı. m.599, 605–610, 619 ve devamı, 641.