Sözleşmenin İfası ve Sözleşme Yönetimi
Sözleşme riski, imzayla sona ermez. Teslim, kabul, ödeme, bildirim ve değişiklik süreçlerinin sözleşmeye uygun belgelenmesi, uyuşmazlık hâlinde hakların korunması bakımından önemlidir.
- İfa yeri, ifa zamanı, vade ve teslim koşulları
- Kısmi, eksik, ayıplı, geç veya gereği gibi olmayan ifa
- Teslim, muayene, kabul ve ret prosedürleri
- Hakediş, fatura, ödeme, mahsup ve kesinti süreçleri
- İş değişikliği, ek iş, kapsam değişikliği ve süre uzatımı
- Sözleşmesel bildirimlerin doğru sürede ve yöntemle yapılması
- Yenileme, fiyat güncelleme ve dönemsel gözden geçirme
- Hizmet seviyesi, performans ölçütü ve raporlama hükümleri
- Sözleşme takvimi, yükümlülük listesi ve kritik sürelerin izlenmesi
- İfa sırasında doğan ihtilafların kayıt altına alınması ve hakların saklı tutulması
Sözleşmeye Aykırılık, Temerrüt ve Ayıplı İfa
Sözleşmenin hiç, geç, eksik veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde kullanılabilecek haklar; sözleşmenin türüne, ihlalin niteliğine, kusura, zarara ve süresinde yapılan bildirimlere göre değişir.
- Borcun muaccel olup olmadığının belirlenmesi
- Temerrüt için ihtar veya süre verilmesinin gerekip gerekmediği
- Aynen ifa ve gecikme nedeniyle zarar talepleri
- Ek süre verilmesi ve ek süre gerektirmeyen hâller
- İfadan vazgeçme, sözleşmeden dönme veya sürekli sözleşmenin feshi
- Olumlu ve olumsuz zarar ayrımı
- Ayıp bildirimi, muayene ve ihbar yükümlülükleri
- Onarım, değiştirme, bedel indirimi, sözleşmeden dönme ve tazminat seçenekleri
- Sorumluluğun sınırlandırılması veya kaldırılmasına ilişkin hükümlerin geçerliliği
- Birlikte kusur, zararı azaltma yükümlülüğü ve illiyet bağı
- İhlalin sözleşmenin diğer edimlerine ve bağlı sözleşmelere etkisi
Fesih, Sözleşmeden Dönme ve Sona Erme
“Fesih”, “sözleşmeden dönme”, “iptal” ve “sona erme” aynı hukukî sonucu doğurmaz. Kullanılacak yol; sözleşmenin sürekli veya ani edimli niteliğine, kanuni ya da sözleşmesel sebebe ve sona ermenin geçmişe veya geleceğe etkisine göre belirlenmelidir.
- Olağan ve olağanüstü fesih
- Haklı nedenle fesih
- Sözleşmeden dönme ve karşılıklı iadeler
- Cayma hakkı ve sözleşmesel cayma kayıtları
- Belirli süreli sözleşmelerde sürenin dolması
- Otomatik yenileme ve yenilememe bildirimi
- İkale ve karşılıklı sona erdirme protokolü
- Fesih veya dönme bildiriminin şekli, içeriği ve tebliği
- Sona erme sonrasında gizlilik, rekabet, veri iadesi ve fikrî hak hükümlerinin devamı
- Avans, teminat, malzeme, belge ve verilerin iadesi
- Sona ermenin hesaplaşma, tazminat ve cezai şart üzerindeki etkisi
Uyarlama, Mücbir Sebep, Aşırı İfa Güçlüğü ve İmkânsızlık
Ekonomik, hukukî veya fiilî koşulların sözleşme kurulduktan sonra değişmesi, her durumda yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Riskin sözleşmede kime bırakıldığı, olayın öngörülebilirliği, tarafın kusuru, ifanın mümkün olup olmadığı ve sözleşmenin türü birlikte incelenir.
- Mücbir sebep ve beklenmeyen hâl kayıtlarının hazırlanması
- Bildirim, zararı azaltma ve belge sunma yükümlülükleri
- Kur, maliyet, enflasyon, tedarik, ambargo ve mevzuat değişikliklerinin etkisi
- Aşırı ifa güçlüğü nedeniyle uyarlama talebi
- Uyarlama mümkün değilse dönme veya fesih seçenekleri
- Sürekli edimli sözleşmelerde sona ermenin etkisi
- Kusurlu ve kusursuz sonraki imkânsızlık
- Kısmi imkânsızlık ve karşı edimin durumu
- Yeniden müzakere hükümleri ve uyuşmazlık süresince geçici düzenlemeler
İhlal Hâlinde İlk Bildirimi Doğru Hazırlayın
Hangi yükümlülüğün ihlal edildiği, bunun belgesi, ifa veya giderim talebi ve kullanılacak hukukî yol belirlenmelidir. İhtar, ek süre, hakların saklı tutulması ve bildirim kanalı her sözleşmede aynı kurala tabi değildir.
Fiyat artışı otomatik fesih hakkı değildir
TBK m.138 kapsamında uyarlama; olağanüstü değişiklik, öngörülemezlik, borçludan kaynaklanmama ve ifa koşulları birlikte değerlendirilerek ele alınır. Borcun henüz ifa edilmemesi veya hakların saklı tutularak ifası önemlidir. Uyarlama mümkün değilse dönme, sürekli edimli ilişkide kural olarak fesih gündeme gelebilir.
Sona erme sonrası hesaplaşma
Avans, teslim edilmiş işler, teminat, veri, erişim yetkisi ve belgelerin iadesi ayrı ayrı planlanır. Müzakereye başlanması bütün yükümlülükleri ve yasal süreleri kendiliğinden askıya almaz.