Sözleşme Hazırlama, İnceleme ve Müzakere
Sözleşme metni, tarafların ticari veya kişisel amacını hukuken uygulanabilir hükümlere dönüştürmelidir. İnceleme yalnız dil ve biçim kontrolünden ibaret değildir; edimlerin kapsamı, süreler, sorumluluk, teminat, fesih, delil ve uyuşmazlık çözümü hükümleri bir bütün olarak değerlendirilir.
Bu kapsamda yürütülen başlıca çalışmalar şunlardır:
- Yeni sözleşme taslağının hazırlanması
- Karşı tarafça sunulan taslağın hukukî ve sözleşmesel riskler bakımından incelenmesi
- Müzakere notu, revizyon tablosu ve karşı teklif metinlerinin hazırlanması
- Tarafların edim, sorumluluk ve risk dağılımının açık biçimde düzenlenmesi
- Vade, ödeme, teslim, kabul, denetim ve raporlama koşullarının belirlenmesi
- Sözleşme ekleri, teknik şartnameler, fiyat listeleri ve iş programları arasındaki öncelik sırasının düzenlenmesi
- Bildirim, değişiklik, yenileme ve sona erme usullerinin belirlenmesi
- Gizlilik, kişisel veri, fikrî hak, rekabet etmeme ve sır saklama hükümlerinin işlem özelinde hazırlanması
- Yetki, uygulanacak hukuk, arabuluculuk, mahkeme ve tahkim kayıtlarının incelenmesi
- İmza öncesi nihai metin, ek, temsil yetkisi ve onay kontrollerinin yapılması
Sözleşme Öncesi Belgeler ve Müzakere Süreci
Sözleşme imzalanmadan önce düzenlenen belgeler de taraflar bakımından bağlayıcı sonuçlar doğurabilir. Belgenin başlığı değil, içeriği ve tarafların iradesi önem taşır.
- Gizlilik sözleşmeleri ve gizlilik taahhütleri
- Niyet mektubu, mutabakat metni ve ön protokol
- Ön sözleşme ve çerçeve sözleşme
- Teklif, sipariş, sipariş teyidi ve kabul belgeleri
- Münhasırlık, işlem yapmama ve görüşmeleri dürüstlük kuralına uygun yürütme yükümlülükleri
- Sözleşme öncesi bilgi verme ve aydınlatma yükümlülükleri
- Görüşmelerin kesilmesinden veya yanıltıcı bilgi verilmesinden doğabilecek sorumluluk
- Şirket, varlık veya proje incelemesi sırasında paylaşılan bilgilerin kullanımı
- İmza öncesinde yerine getirilmesi gereken koşullar ve kurumsal onaylar
Sözleşmenin Yorumu ve Boşlukların Tamamlanması
Uyuşmazlıklar çoğu kez bir hükmün farklı anlaşılmasından veya tarafların belirli bir ihtimali hiç düzenlememiş olmasından doğar. İncelemede yalnız kelimelere değil; tarafların gerçek ve ortak iradesine, sözleşmenin bütününe, görüşme sürecine, işlem amacına, yerleşmiş uygulamaya ve dürüstlük kuralına bakılır.
- Sözleşme hükümlerinin birbiriyle ve eklerle birlikte yorumlanması
- Çelişen ana metin, ek, teklif ve teknik şartnameler arasındaki öncelik
- Tanım, teslim, fiyat, sorumluluk ve fesih hükümlerindeki belirsizlikler
- Tarafların sözleşme sonrası davranışlarının değerlendirilmesi
- Sözleşmede düzenlenmeyen konuların kanun ve işin niteliğine göre tamamlanması
- Çok dilli sözleşmelerde hangi dil metninin esas alınacağının belirlenmesi
- Görünürdeki ifade ile tarafların gerçek iradesi arasındaki uyuşmazlıklar
Hazırlanan ve İncelenen Başlıca Sözleşme Türleri
Her sözleşme türü kendi özel hükümleri ve sektör düzenlemeleriyle birlikte değerlendirilir. Çalışma kapsamındaki başlıca sözleşmeler şunlardır:
- Satış, mal tedariki, çerçeve tedarik ve satın alma sözleşmeleri
- Hizmet, danışmanlık, bakım, destek ve dış kaynak kullanım sözleşmeleri
- Eser, proje, mühendislik ve yüklenicilik sözleşmeleri
- Vekâlet, komisyonculuk ve simsarlık sözleşmeleri
- Ödünç, borç ikrarı, sulh ve ödeme protokolleri
- Gizlilik, münhasırlık, niyet mektubu ve ön sözleşmeler
- Bayilik, distribütörlük, acentelik ve franchise sözleşmeleri
- Lisans, teknoloji transferi, yazılım ve bulut hizmeti sözleşmeleri
- Ortak girişim, iş birliği ve proje geliştirme sözleşmeleri
- Pay devri, varlık devri ve yatırım sözleşmeleri
- Sponsorluk, reklam, medya ve içerik üretim sözleşmeleri
- Depolama, lojistik ve taşıma sözleşmeleri
- Taşınmaz satış vaadi, kira ve gayrimenkul geliştirme sözleşmeleri
- Kat karşılığı inşaat ve inşaat yapım sözleşmeleri
- Aile ve miras hukukuyla bağlantılı malvarlığı sözleşmeleri
- Uluslararası satış, tedarik, hizmet ve iş birliği sözleşmeleri
Kira, iş, tüketici, inşaat, gayrimenkul, şirket, fikrî mülkiyet ve uluslararası ticaret sözleşmeleri; ilgili özel çalışma alanlarıyla birlikte değerlendirilir.
İnceleme Sonunda Hangi Belgeler Hazırlanabilir?
Hizmet kapsamına göre değişiklikleri gösteren revizyonlu metin, temiz sözleşme nüshası, önceliklendirilmiş risk notu ve müzakere gündemi hazırlanabilir. Çalışmanın kapsamı ve teslim takvimi, belge hacmi ve işlem niteliği görüldükten sonra belirlenir.
Ekler ana sözleşmenin parçasıdır
Teknik şartname, fiyat listesi, iş programı ve kabul ölçütleri metinle birlikte incelenmelidir. Birbiriyle çelişen belgelerde öncelik sırası, değişiklik yetkisi ve onay usulü açıkça düzenlenir.
Son imza kontrolü
Müzakere edilen son sürüm, bütün ekler, taraf kimlikleri, temsil yetkisi ve imza yöntemi karşılaştırılır. Önemli boşlukları sonradan doldurulmak üzere bırakmak veya eski bir eki yeni sözleşmeye bağlamak önlenmelidir.