Sözleşmenin Kurulması, Şekli ve Geçerliliği
Bir sözleşmenin kurulmuş sayılıp sayılmadığı, hangi anda hüküm doğurduğu ve geçerli olup olmadığı; teklif ve kabul beyanları, tarafların ehliyeti, temsil yetkisi, kanuni şekil şartları ve sözleşmenin içeriği birlikte değerlendirilerek belirlenir.
- Açık veya örtülü irade açıklamaları ile sözleşmenin kurulması
- Teklifin bağlayıcılığı, kabul süresi ve karşı teklif
- Hazır olanlar ve hazır olmayanlar arasında sözleşmenin kurulduğu an
- Yazılı şekil, resmî şekil, noterlik ve tescil gerektiren işlemler
- Güvenli elektronik imza ve elektronik ortamda sözleşme kurulması
- Gerçek kişi ve tüzel kişi tarafların ehliyet ve temsil yetkisi
- Vekâletname, imza sirküleri, yönetim kurulu veya ortaklar kurulu kararlarının incelenmesi
- Yetkisiz temsil ve sonradan onay
- Emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, ahlaka veya kişilik haklarına aykırılık
- Konusu imkânsız işlemler ve kesin hükümsüzlük
- Kısmi hükümsüzlüğün sözleşmenin kalanına etkisi
İrade Bozuklukları, Aşırı Yararlanma ve Muvazaa
Sözleşme kurulurken taraf iradesinin sağlıklı oluşmaması veya görünürdeki işlemle gerçek iradenin farklı olması, sözleşmenin bağlayıcılığını etkileyebilir.
- Esaslı hata ve yanılma iddiaları
- Hile veya aldatma yoluyla sözleşme kurulması
- Korkutma ve baskı altında imza
- Zor durumdan, düşüncesizlikten veya deneyimsizlikten yararlanılması
- Edimler arasındaki açık oransızlık
- Muvazaalı işlemler ve görünürdeki sözleşme
- İnançlı işlem iddiaları
- İptal, bağlı olmadığını bildirme, iade ve tazminat talepleri
- İrade bozukluğuna ilişkin bildirim ve sürelerin değerlendirilmesi
Genel İşlem Koşulları ve Standart Sözleşmeler
Çok sayıda benzer işlemde kullanılmak üzere önceden tek taraflı hazırlanan standart hükümler, karşı tarafça imzalanmış olsa dahi ayrıca denetlenebilir. Hükmün sözleşme kapsamına girip girmediği, açık ve anlaşılır olup olmadığı ve karşı taraf aleyhine dürüstlük kuralına aykırı bir içerik taşıyıp taşımadığı incelenir.
- Genel işlem koşullarının sözleşmeye dâhil edilmesi
- Karşı tarafa bilgi verme ve içeriği öğrenme imkânı sağlanması
- Sözleşmenin niteliğine yabancı, şaşırtıcı veya belirsiz hükümler
- Yazılmamış sayılma ve bunun sözleşmenin kalanına etkisi
- Belirsiz hükmün düzenleyen aleyhine yorumlanması
- Tek yanlı değişiklik yapma yetkisi veren kayıtlar
- Dürüstlük kuralına aykırı biçimde karşı tarafın durumunu ağırlaştıran hükümler
- Tüketici işlemlerinde haksız şart denetimiyle ilişkinin ayrıştırılması
Tüketiciye sunulan mal veya hizmete ilişkin sözleşmeler, Tüketici Hukuku ve Tüketici Davaları çalışma alanıyla birlikte değerlendirilir.
İmza, Her Hükmün Geçerli Olduğunu Göstermez
Kanuni şekil, yetki ve emredici hükümler ayrıca değerlendirilir. Genel işlem koşulları ile tüketici sözleşmesindeki haksız şart denetimi aynı kapsamda değildir. Standart bir hükmün imzalanması, tek başına bireysel olarak müzakere edildiğini kanıtlamaz.
İşlemin gerçek niteliği
Tarafların metne verdiği ad, tek başına uygulanacak hukuku belirlemez. Fiilî işleyiş, taraf sıfatları ve edimler birlikte değerlendirilir. Bildirim ve dava süreleri, ileri sürülen geçersizlik veya irade bozukluğu sebebine göre farklılaşabilir.