Fatura Kesen Hekimlerde Şua İzni ve İşçilik Tespiti: 2026 Özel Hastane Rehberi

24 Temmuz 2025 ile 1 Haziran 2026 neden farklı hukukî eşiklerdir?

1219 sayılı Kanun m.12’nin 7557 sayılı Kanunla değişen metni, özel sağlık kuruluşlarında ve vakıf üniversitelerinde çalışan tabip, diş tabibi ve uzmanların 4/a kapsamında sigortalı çalışmasını emreder. Kanunun 28. maddesi bütün düzenlemeleri yayım tarihinde yürürlüğe sokmuştur. Geçici m.16 ise daha önce verilmiş çalışma izinleri için 1 Haziran 2026’ya kadar yeni başvuru yapılmasını; yapılmazsa iznin iptalini düzenlemiştir.

Bu ayrım yalnız terminolojik değildir. “4/a zorunluluğu 1 Haziran 2026’da başladı” denildiğinde 24 Temmuz 2025–31 Mayıs 2026 döneminin hukukî niteliği hatalı kurulabilir. Buna karşılık 24 Temmuz 2025’te kanunun yürürlüğe girmesi, eski çalışma izinlerini aynı gün kendiliğinden iptal etmemiş; kanun bu izinler için ayrıca bir uyum takvimi öngörmüştür.

Güncel Özel Hastaneler Yönetmeliği m.15/2 de sağlık personelinin özel hastane kadrosunda sözleşmeyle, 4/a kapsamında sigortalı ve EKİP üzerinden personel çalışma belgesi düzenlenerek çalışacağını açıkça belirtir. Böylece kanunî sigortalılık kuralı ile özel hastanenin personel/çalışma belgesi rejimi aynı yönde kurulmuştur. Özel Hastaneler Yönetmeliği m.15

Bu değişikliğin pratik sonuçları şunlardır:

• Hastane kadrosu ve organizasyonu içinde düzenli çalışan hekim bakımından “yalnız şirket faturası” modeli, 24 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren 4/a kuralı ve 1 Haziran 2026’da tamamlanan çalışma izni uyum takvimiyle bağdaşmaz.
• Hekimin şirketini veya vergi kaydını kapatması, 4/a’lı çalışmanın kanunî ön şartı değildir. Önemli olan hastanedeki çalışmanın mevzuata uygun statüyle bildirilmesidir.
• Önceki fatura dönemleri kendiliğinden silinmez. Geçmişteki ilişkinin niteliği, o dönemin mevzuatı ve fiilî çalışma şartlarıyla incelenir.
• 1 Haziran 2026’dan sonra “asgari veya düşük bordro + kalan bedelin hekimin şirketine faturayla ödenmesi” biçimindeki hibrit model; eksik prime esas kazanç, gerçek ücret, vergi ve işçilik alacakları yönünden özel inceleme gerektirir.
• Muayenehanesine başvuran kendi hastasını, bedeli hasta tarafından karşılanmak ve SGK’dan talep edilmemek şartıyla başka bir özel sağlık kuruluşunda tedavi eden “dış hekim” modeli ile sağlık kuruluşunun kendi hasta ve iş organizasyonu içinde çalışan kadrolu hekim aynı değildir. İstisnanın koşulları, 1219 sayılı Kanun m.12 ve sağlık kuruluşu mevzuatı üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Hekimin 4/b’li olması veya fatura kesmesi işçi olmadığını kesinleştirir mi?

Hayır. Sosyal güvenlik, vergi ve bireysel iş hukuku aynı soruya cevap vermez:

2015’te 5510 sayılı Kanuna eklenen Ek m.10, şirket ortağı veya serbest çalışan hekimlerin özel sağlık hizmet sunucularında sözleşmeyle hizmet vermeleri hâlinde, sözleşmede aksine hüküm yoksa 4/b kapsamında sayılmasına imkân tanımıştı. 7394 sayılı Kanun da 15 Nisan 2022’den itibaren bu kapsamdaki gelirleri GVK m.66 bakımından serbest meslek kazancı olarak sınıflandırdı. Bu hükümler, kendi dönemlerinde önemliydi; fakat 7557 sayılı Kanunla 1219 m.12’ye eklenen sonraki ve açık 4/a kuralı 24 Temmuz 2025’te yürürlüğe girdi; mevcut çalışma izinlerinin yeni modele uyarlanması için 1 Haziran 2026’ya kadar süre tanındı.

Vergi mevzuatındaki sınıflandırma, iş mahkemesinin fiilî ilişkiyi İş Kanunu bakımından nitelendirmesine mutlak biçimde bağlayıcı değildir. Bunun tersi de geçerlidir: İşçilik tespiti, geçmişte kesilmiş bütün faturaların kendiliğinden iptali veya bütün vergi sonuçlarının otomatik düzelmesi anlamına gelmez. Vergi ve muhasebe düzeltmeleri ayrıca değerlendirilir.

İşçilik tespiti ile muvazaa aynı şey midir?

Tam olarak aynı değildir.

Sözleşmenin yeniden nitelendirilmesi, tarafların kullandığı başlıktan bağımsız olarak fiilî edimlerin TBK m.393’teki hizmet sözleşmesi unsurlarını taşıyıp taşımadığının belirlenmesidir. Hekim kişisel olarak çalışıyor, hastane organizasyonuna bağımlı bulunuyor ve karşılığında ücret alıyorsa “hizmet alımı” adı değiştirilerek iş sözleşmesi sonucu kurulabilir.

Muvazaa ise TBK m.19 çerçevesinde, görünürdeki işlem ile tarafların gerçek ve ortak iradesinin farklı olmasını ifade eder. Hekime yalnız bordro yükünden kaçınmak veya hakları perdelemek için şirket kurdurulduğu iddia ediliyorsa, görünüş yaratma iradesi ve gizlenen ilişki delillerle gösterilmelidir. Her yanlış sözleşme adı otomatik olarak klasik muvazaa değildir.

Bu ayrım dava stratejisini etkiler. Davacı, yalnız “sözleşmenin başlığı yanlıştır” demek yerine fiilî çalışmayı; muvazaa iddia ediyorsa ayrıca görünürdeki şirket ilişkisinin gerçek çalışma düzenini neden yansıtmadığını ortaya koymalıdır.

Cansunar ve Subaşı’nın 2026 tarihli akademik çalışması, özel hastanede hizmet alımı görünümü altında kurulan modelin klasik muvazaa kavramıyla açıklanmasının dogmatik olarak yetersiz kalabileceğini; emredici iş hukuku hükümlerinin dolanılması varsa kanuna karşı hile değerlendirmesinin daha isabetli olabileceğini savunur. Bu doktrin görüşü somut dosyada otomatik sonuç doğurmaz. Mahkeme, gerçek bağımsız faaliyeti kanuna karşı hile saymamalı; fakat kişisel ve bağımlı emeğin yalnız fatura kabuğuna sokulduğu dosyada emredici iş hukuku sonuçlarının bertaraf edilip edilmediğini araştırmalıdır. Cansunar ve Subaşı, 2026

Fatura kesen hekimin işçi olup olmadığı nasıl belirlenir?

Tek bir ölçüt yoktur. Mahkeme, aşağıdaki göstergeleri birlikte değerlendirir:

Hekimin tıbbi kararlarında mesleki özerk olması, işçi olmasına engel değildir. Doktorun tanı ve tedavi kararını bilimsel kurallara göre vermesiyle; çalışma zamanı, hasta akışı, izin, nöbet ve kurumsal organizasyonda işverene bağlı olması farklı konulardır.

Dört uygulama modeli nasıl ayrılır?

Mevzuata uygun radyoloji hizmet alımı ile hekime şirket faturası kestirilmesi aynı model midir?

Hayır. Özel Hastaneler Yönetmeliği m.6/11-13, hastane bünyesinde yapılmayan radyoloji ve tıbbi laboratuvar tetkikleri için belirli bir kurumlar arası hizmet alımı modeline izin verir. Hizmet;

• ruhsat veya faaliyet izin belgesi bulunan başka bir sağlık kuruluşundan ya da
• tıbbi cihaz satış yetki belgesine sahip yüklenici firmadan yerinde hizmet alımı biçiminde

alınabilir. Hizmet alım belgeleri İl Sağlık Müdürlüğüne sunulur; hizmeti alan hastane ile hizmeti veren kurum/kuruluş uygulama ve sonuçlarından müştereken sorumludur; tetkik istem ve sonuçları elektronik sistem üzerinden yürütülerek hastanenin sistemine entegre edilir. Özel Hastaneler Yönetmeliği m.6/11-13

Bu düzenleme, hastanenin kendi kadrosu ve günlük organizasyonu içinde çalışan bir hekimden, kişisel emeği karşılığında kendi şirketinden her ay fatura kesmesini istemesine genel izin vermez. İki model arasındaki temel farklar şöyledir:

Uygulama uyarısı: “Hastanede radyoloji hizmeti dışarıdan alınabilir” önermesi ile “hastane içindeki her radyolog şirket faturasıyla çalıştırılabilir” sonucu aynı değildir. Dava dosyasında hizmet alımının tarafları, ruhsat ve izinleri, personel listesi, cihazın mülkiyeti, hasta akışı ve elektronik sistem entegrasyonu birlikte getirtilmelidir.

4/a’ya geçiş geçmiş kıdemi ve işçilik haklarını sıfırlar mı?

Kural olarak hayır. Fatura/hizmet alımı sözleşmesinin sona erdirilip ertesi gün 4/a bildirimi yapılması, hekim aynı hastanede aynı iş, hasta grubu, cihaz ve yönetim altında kesintisiz çalışıyorsa geçmiş fiilî ilişkiyi kendiliğinden yok etmez. Hukukî sonuç, kâğıt üzerindeki sözleşme değişikliğinden değil, iş ilişkisinde gerçek bir kesinti ve fesih bulunup bulunmadığından çıkarılır.

Şu ayrımlar özellikle önemlidir:

• Hizmet alımı sözleşmesinin kapanması, gerçek iş ilişkisinin mutlaka sona erdiğini göstermez.
• Yeni sözleşmede “işe giriş tarihi 1 Haziran 2026’dır” yazması, önceki dönemin iş ilişkisi olduğu ispatlanırsa kıdem başlangıcını tek başına değiştirmez.
• Kesintisiz çalışana yeniden deneme süresi konulması, önceki fiilî ilişkinin niteliği ve aynı işin devamı karşısında ayrıca denetlenir.
• Belirli süreli iş sözleşmesi, yalnız tarafların başlığa bunu yazmasıyla geçerli hâle gelmez; İş Kanunu m.11’deki objektif koşul somutlaştırılmalıdır.
• Ücretin düşürülmesi, işyeri veya çalışma saatinin esaslı biçimde değiştirilmesi, İş Kanunu m.22 ve sözleşme hükümleri bakımından yazılı kabul ve çalışma koşulu denetimi gerektirir.
• “Geçmişten hiçbir hakkım yoktur”, “kıdemim sıfırlanmıştır” veya “bütün alacaklarımı aldım” içerikli protokoller TBK m.420, emredici iş hukuku kuralları ve somut ödeme yönünden incelenmeden geçerli sayılmaz.

İstanbul Tabip Odası Hukuk Bürosunun 21 Mayıs 2026 tarihli bilgi notu da, 4/a geçişinde geçmiş çalışmaya ilişkin ibra veya haklardan vazgeçme protokolü imzalamanın gerekli olmadığını; iş ilişkisi devam ediyorsa yalnız eski hizmet alımı sözleşmesinin kapanıp yeni iş sözleşmesiyle devam edildiğinin düzenlenebileceğini belirtmektedir. Bu metin bağlayıcı içtihat değil, güncel meslek örgütü hukuk görüşüdür. Bilgi notu

4/a geçiş sözleşmesinde özellikle denetlenmesi gereken hükümler

Şirket açık kalırsa 4/a sigortalılığı sona erer mi?

Şirketin veya muayenehane vergi kaydının açık kalması, hastanedeki bağımlı çalışma için 4/a bildiriminin yapılmasına tek başına engel değildir. Hekimin hastane dışındaki gerçek bağımsız faaliyeti sürebilir. 5510 sayılı Kanun m.53’teki sigortalılık çakışması, ortaklık türü, 4/a bildiriminin kapsamı, emeklilik statüsü ve varsa sosyal güvenlik destek primi ayrıca incelenir.

Bununla birlikte şirketin başka gerçek faaliyeti yoksa yalnız “eski ödeme kanalı” olarak açık tutulması; defter, beyanname, oda, belediye, işyeri ve vergi yükümlülükleri doğurabilir. Ankara ve Muğla Tabip Odalarının 2026 bilgi notları, şirketin açık olmasının 4/a girişini engellemediğini; faaliyetsiz şirketin sürdürülmesinin ise vergi ve belediye yönünden risk yaratabileceğini belirtmektedir. Bunlar bağlayıcı yargı kararı değil, uygulamaya dönük meslek örgütü değerlendirmeleridir. Şirketin kapatılması, tasfiyesi veya başka faaliyet için korunması kararı iş hukuku, vergi ve şirketler hukuku birlikte incelenerek verilmelidir.

Hibrit bordro + fatura modelinde hangi riskler doğar?

Ücretin küçük bir bölümünün bordrodan, kalan düzenli performans/hakediş bedelinin hekimin şirketine ödenmesi, yalnız “ödeme tekniği” değildir. Somut modele göre şu sonuçları etkileyebilir:

• gerçek aylık ücret ve günlük ücret,
• SGK prime esas kazanç ve emeklilik/işsizlik hakları,
• kıdem ve ihbar tazminatı,
• yıllık izin ve şua izni ücreti,
• fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil hesapları,
• KDV, gelir/kurumlar vergisi ve gider belgeleri,
• işveren maliyetlerinin hekimin hakedişinden hukuka aykırı düşülüp düşülmediği.

Hastane, 4/a geçişinden doğan işveren primini veya kurumsal giderini, önceki toplam hakedişi tek taraflı düşürmek suretiyle hekime yüklemişse ücret indirimi ve çalışma koşulu değişikliği gündeme gelebilir. Buna karşılık her fatura tutarının tamamı da ücret sayılamaz; KDV ve şirketin gerçek giderleri ayrıştırılmalıdır.

Yargıtay E.2021/12186 ve E.2024/8203 kararları nasıl okunmalıdır?

Bu iki karar iki bağımsız emsal değil, aynı uyuşmazlığın bozma ve bozma sonrası onama aşamalarıdır. Karar zinciri bilinmeden yalnız 2024 tarihli onamadan geniş bir ilke çıkarmak yanıltıcı olur:

Somut olayda radyoloji uzmanı hekimle “tam gün çalışan kadrolu doktor sözleşmesi” ve “doktor hizmet alım sözleşmesi” yapılmış; sabit ücret bordroda, hakediş ise hekimin kurduğu şirket üzerinden ödenmiştir. İşçilik alacakları ile şua izni aynı dosyada incelenmiştir. 2022 bozma kararı — 2024 onama kararı

Karar zincirinin doğru sonucu şudur: Şirket üzerinden hakediş ödenmesi, somut dosyada iş sözleşmesi, gerçek ücret ve şua alacağı değerlendirmesine engel görülmemiştir. Fakat kararlar, “fatura kesen bütün hekimler işçidir”, “her fatura bedeli ücretin tamamıdır” veya “bütün sosyal yardımlar şua hesabına eklenir” biçiminde kategorik ilke kurmaz. İş ilişkisi, ücret bileşenleri ve radyasyon çalışması her dosyada ayrıca kanıtlanmalıdır.

Yargıtay E.2021/6818, K.2021/11272 kararı neden ayrıca önemlidir?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 01.07.2021 tarihli E.2021/6818, K.2021/11272 sayılı kararı, özel hastanede performansına ve yaptığı tıbbî işlemlere göre hakediş alan dahiliye uzmanının fazla çalışma hesabını incelemiştir. Daire, mesai arttıkça hakediş de arttığından fazla çalışmanın zamsız kısmının hakediş içinde ödendiğini; bu nedenle yeniden yüzde yüz elli değil yalnız yüzde elli zam kısmının hesaplanması gerektiğini belirtmiştir. Erişilebilir tam metin

Bu kararın sınırı açıktır: Şua izni, fatura ilişkisinin muvazaalı olup olmadığı veya 1219 m.12’deki 2025 değişikliği hakkında değildir. Rehberde yalnız, performans/hakediş sistemi bulunan hekimlerde fazla çalışma hesabında aynı emeğin ikinci kez tam ücretlendirilmemesi ve bilirkişi raporunun ödeme modeliyle uyumlu kurulması bakımından kullanılmaktadır.

Doğrulanmış yargı kararları hangi soruyu çözer, hangisini çözmez?

Bu tablo “emsal sayısını artırmak” için değil, her kararın taşıdığı hukukî yükü sınırlandırmak için hazırlanmıştır. Bir kararın aynı meslek grubuyla ilgili olması, dosyadaki bütün sorunları çözdüğü anlamına gelmez.

İşçi sayılan fatura kesen hekim şua iznine otomatik hak kazanır mı?

Hayır. İşçilik tespiti yalnız ilk kapıdır. Sağlık izni için ayrıca şu dört koşul araştırılır:

1. Çalışma, Yönetmelik kapsamındaki sağlık hizmeti sunumuyla bağlantılı mı?
2. Kullanılan cihaz veya madde iyonlaştırıcı radyasyon kaynağı ya da radyonüklit mi?
3. Çalışma yeri mevzuata göre kontrollü alan mı?
4. Hekim bu alanda fiilen ne kadar süre çalıştı?

Röntgen, bilgisayarlı tomografi, mamografi, anjiyografi/skopi, PET/CT, SPECT ve radyoterapi gibi uygulamalar iyonlaştırıcı radyasyonla bağlantılı olabilir. MR manyetik alan ve radyo dalgalarıyla; ultrason ise ses dalgalarıyla çalışır. Yalnız MR veya ultrason raporlayan hekime, bölüm adı nedeniyle otomatik sağlık izni tanınmaz. Aynı hekim BT, mamografi veya girişimsel skopiyle de çalışıyorsa bu süreler ayrıca hesaplanır.

Dozimetre sonucu önemli olmakla birlikte tek başına hak kazandıran veya hakkı ortadan kaldıran ölçüt değildir. Cihaz, alan sınıflandırması ve fiilî çalışma kayıtlarıyla birlikte incelenmelidir.

Teleradyoloji ve uzaktan raporlama şua izni doğurur mu?

Uzaktan raporlama ile işçilik statüsü ve şua izni birbirinden ayrılmalıdır. Hekim evinden veya kontrollü alan dışında bir merkezden hastanenin programına bağlı biçimde rapor yazıyorsa iş ilişkisi bakımından zaman, ücret ve organizasyon bağımlılığı bulunabilir; fakat kontrollü alanda iyonlaştırıcı radyasyonla fiilî çalışma yoksa yalnız raporlama saatleri sağlık izni hesabına girmez.

MR ve ultrason görüntülerini uzaktan raporlamak, bu cihazların iyonlaştırıcı olmaması nedeniyle tek başına şua izni doğurmaz. Buna karşılık aynı radyolog belirli günlerde BT, mamografi, floroskopi veya girişimsel işlemlere de katılıyorsa bu çalışmaların tarih-saat bazında ayrılması gerekir.

Şua izni hangi dönem için kaç gündür?

Güncel EK-2’de 1–50 saat bir gün, 51–100 saat iki gün, her ilave 50 saat bir ek gün ve 1451–1500 saat 30 gün sağlık iznine karşılık gelir. Sıfır fiilî çalışma, tabloda ilk dilimin yazılış biçimine dayanılarak bir gün izin doğurmaz. İzin bir sonraki yıl içinde, bölünmeden kullandırılır; başka yıla aktarılamaz ve yıl geçişinde üst üste kullanılamaz. Doğum, ölüm, evlilik ve yıllık izinle geçirilen süreler fiilî çalışma hesabına katılmaz. Güncel Yönetmelik

Danıştay 12. ve 10. Dairelerinin müşterek heyeti, E.2023/3008, K.2025/2739, 27.05.2025 tarihli kararında EK-2 hesabı, devretmeme kuralı ve çalışılmayan bazı sürelerin dışlanması yönündeki iptal istemini reddetmiştir. Kararda temyiz yolu açık gösterilmiş; bu yayının son kontrol tarihinde kararın kesinleşmesi veya İDDK sonucu açık kaynaktan doğrulanamamıştır. Bu nedenle karar güçlü ve güncel bir ilk derece Danıştay kararı olarak kullanılmalı, “kesinleşmiş nihai içtihat” diye sunulmamalıdır. Erişilebilir karar metni

2023 sonrası kullandırılmayan izin fesihte paraya dönüşür mü?

Eski Nizamname dönemine ilişkin Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararları, şua izninin iş ilişkisi sürerken paraya çevrilemeyeceğini; fesihle son ücret üzerinden parasal talebe dönüştüğünü kabul eder. E.2020/5049, K.2021/5141 ve E.2020/5953, K.2021/3837 sayılı kararlar bu yaklaşımın temelidir. E.2020/5049 karar metni

Güncel Yönetmelik ise iznin diğer yıla aktarılamayacağını açıkça düzenler. İşverenin izni hiç kullandırmaması hâlinde bu kuralın fesihteki parasal talebe etkisini kesin biçimde çözen, 2023 rejimine ilişkin yerleşik Yargıtay içtihadı henüz doğrulanamamıştır. İki yaklaşım mümkündür:

• Çalışan lehine yorum: İşveren kendi ihlalinden yararlanamaz; emredici koruma hakkını kullandırmayıp “izin yandı” diyerek sorumluluktan kurtulamaz. Eski yıllık izin benzetmesiyle fesihte parasal karşılık istenebilir.
• Karşı görüş: Sağlık izni, yıllık izinden farklı olarak yalnız maruziyeti zamanında azaltmaya yarar; devredilemezlik ve güncel saat sistemi nedeniyle geçmiş iznin paraya dönüşmesi ayrıca açık hukukî dayanak gerektirir.

Miraç Şamil Pekşen’in 2025 tarihli akademik çalışması, iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan sağlık izninin son ücret üzerinden parasal alacağa dönüşmesi gerektiği görüşünü savunmaktadır. Bu önemli bir doktrin görüşüdür; Yargıtay kararı değildir. Akademik çalışma

Bu nedenle 2023 sonrası dosyada hukukî kaynaklar üç katmanda gösterilmelidir:

Bu uyuşmazlık dava dilekçesinde gizlenmemeli; dönem, yazılı izin talepleri, işverenin planlama yükümlülüğü ve koruyucu amacın ihlali üzerinden açıkça tartışılmalıdır. Çalışan, takvim yılı içinde fiilî saatlerinin kaydını istemeli; takip eden yıl içinde izin planlanmadığında EK-2’ye göre hak ettiği iznin kullandırılmasını yazılı talep etmeli ve cevabı saklamalıdır. “Devredilemezlik” kuralının, izni planlama yetkisi ve yükümlülüğü işverendeyken işveren lehine bir hak kaybı mekanizmasına dönüştürülmemesi gerektiği açıkça gerekçelendirilmelidir.

Fatura kesen hekimin gerçek ücreti nasıl belirlenir?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin E.2021/12186, K.2022/528 sayılı kararında radyoloji uzmanının ücreti “garanti ücret + prim/hakediş” olarak kararlaştırılmıştır. Daire, değişken primlerin fesih tarihinden geriye doğru bir yıllık ortalamasının bulunmasını ve garanti ücrete eklenerek son temel ücretin belirlenmesini istemiştir. Aynı karar şua alacağının son ücret üzerinden hesaplanacağını da belirtmiştir. Erişilebilir karar metni

Bu ilke, faturadaki her kalemin ücret olduğu anlamına gelmez:

Şirketin hastaneye kestiği KDV hariç fatura tutarı dahi doğrudan “net maaş” değildir. Şirketin başka faaliyeti, personeli, gerçek gideri, vergisi ve ticari riski varsa bunlar ayrılır. Buna karşılık şirket yalnız hekimin kişisel emeğinin ödeme kanalıysa, faturalar her ay düzenli kesiliyor ve bedel garanti + performans şeklinde oluşuyorsa, ekonomik gerçekliğin ücret tespitinde dikkate alınması gerekir.

Sağlıklı bir hesapta bordrolar, faturalar, banka hareketleri, şirket defterleri, hakediş tabloları, hastane otomasyonu ve emsal ücret araştırması birlikte değerlendirilir. Vergi ve SGK uzmanı ile iş hukuku bilirkişisinin aynı veriyi farklı hukukî amaçlarla incelemesi gerekebilir.

Temsili hesap örneği

Bir radyoloji uzmanının fesih öncesi 12 aylık dönemde bordro brüt garanti ücreti aylık 70.000 TL; şirketine kişisel hekimlik hizmeti için ödenen, KDV hariç ve gerçek işletme giderleri ayrıştırıldıktan sonra ücret niteliği savunulabilen değişken hakediş ortalaması 110.000 TL olsun. Mahkeme bu iki bileşeni temel ücret kabul ederse aylık brüt temel ücret 180.000 TL, günlük brüt ücret 6.000 TL olur. Eski dönemden ispatlanan 28 kullanılmamış gün için temsili brüt tutar 168.000 TL’dir.

Bu örnek sonuç garantisi veya hazır hesap değildir. Özellikle şirket faturası içindeki KDV, personel gideri, cihaz maliyeti, bağımsız ticari kazanç ve hekimin kişisel emeği ayrıştırılmadan “fatura = ücret” denklemi kurulamaz.

Şua izni alacağı, fazla çalışma ve FHSZ aynı hak mıdır?

Hayır.

• Şua/sağlık izni, radyasyon maruziyetini azaltan dinlenme hakkıdır.
• 3153 sayılı Kanun Ek m.1’deki haftalık 35 saat sınırını aşan çalışma, koşulları varsa ayrı fazla çalışma ücreti talebi doğurur.
• Fiilî hizmet süresi zammı, 5510 sayılı Kanun m.40 kapsamındaki sosyal güvenlik/emeklilik hakkıdır; 4/a veya 4/c statüsü ve bildirilen fiilî çalışma günleri önem taşır.
• Eksik SGK bildirimi için hizmet tespiti veya prime esas kazanç uyuşmazlığı ayrıca yürütülür.

Aynı otomasyon kayıtları bu taleplerin hepsinde delil olabilir; ancak hukukî sebep ve hesap yöntemi farklıdır. Birinin reddi diğerini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

İşçilik statüsü kabul edilirse başka hangi haklar gündeme gelebilir?

İşe iade bakımından işverenin kimliği özellikle dikkatle kurulmalıdır. Bordroyu düzenleyen şirket, hastane ruhsat sahibi, işletmeci şirket ve hekime fatura kestiren aracı yapı aynı tüzel kişi olmayabilir. Arabuluculuk ve bir aylık dava süreleri kısa olduğundan fesih yazısı, SGK işten çıkış bildirgesi, sözleşme ve fiilî yönetim birlikte değerlendirilmelidir.

SGK hizmet tespiti ayrıca gerekli olabilir mi?

Evet. Hekim geçmişte şirketi üzerinden 4/b’li gösterilmiş, fakat fiilen hizmet akdiyle çalışmışsa 4/a hizmetlerinin ve gerçek prime esas kazancın tespiti gündeme gelebilir. 5510 sayılı Kanun m.86/9’daki hizmet tespiti davası için, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayan beş yıllık hak düşürücü süre kural olarak kritik önemdedir. Ancak çalışmaların Kuruma verilmiş belgelerden, işveren kayıtlarından veya Kurumun önceden bilgisi bulunan olgulardan anlaşılması gibi durumlarda sürenin uygulanması içtihatlara göre değişebilir.

İşçilik alacağı davasındaki beş yıllık zamanaşımı ile SGK hizmet tespitindeki beş yıllık hak düşürücü süre aynı değildir. İlki borç def’idir; ikincisi sosyal sigorta hizmetinin tespitine ilişkin özel süredir. Arabuluculuk başvurusu yapıldı diye hizmet tespiti süresinin otomatik korunduğu varsayılmamalıdır.

Davayı hekim mi, hekim şirketi mi açar; kime karşı açar?

Faturayı şirketin kesmiş olması, bütün taleplerin şirkete ait olduğu anlamına gelmez. Talebin sahibi ve davalı, her alacak için ayrı belirlenmelidir:

Hastane ruhsat sahibi, hastaneyi fiilen işleten şirket, hekimle sözleşme imzalayan şirket ve ödeme yapan şirket farklıysa “gerçek işveren”, birlikte işverenlik, organik bağ, işyeri devri veya asıl işveren–alt işveren ilişkisi somut olgularla incelenir. Salt aynı şirketler grubunda bulunmak otomatik müteselsil sorumluluk yaratmaz; personel yönetimi, ödeme, talimat, hasta ve organizasyon bütünlüğü gösterilmelidir.

Hekim şirketi daha önce ödenmeyen faturalar için ticari dava veya icra takibi başlatmışsa; aynı bedelin sonradan “ücret” olarak yeniden talep edilmesi, mahsup, kesin hüküm, derdestlik ve çelişkili davranış itirazları doğurabilir. Bu nedenle dava öncesinde fatura alacağı ile kişisel işçilik alacağı ay ay eşleştirilmeli; tahsil edilen tutar, vergi ve KDV katmanı ile bakiye işçilik iddiası ayrı gösterilmelidir.

Arabuluculukta taraflar nasıl belirlenmelidir?

Dava şartı arabuluculuk başvurusunda, işçilik alacağı yöneltilecek bütün gerçek işveren adayları mümkün olduğunca açık ticaret unvanı ve MERSİS/vergi bilgisiyle yazılmalıdır. Yalnız marka veya hastane adı yeterli olmayabilir. Hekim şirketinin ticari alacağı ile hekimin kişisel işçilik alacağı aynı başvuru formunda belirsiz biçimde birleştirilmemelidir. Başvurunun tarafı, talep sahibi ve alacak türü son tutanakta da anlaşılır olmalıdır.

Görevli mahkeme nasıl belirlenir?

Hekim, fiilî ilişkinin iş sözleşmesi olduğunu ileri sürerek kıdem, ücret, fazla çalışma veya şua alacağı talep ediyorsa uyuşmazlığın iş mahkemesinde görülmesi savunulur. Mahkeme, işçilik sıfatını ön sorun olarak inceler.

Gerçek bir şirket, kendi ticari sözleşmesindeki hizmet bedelini talep ediyor ve hekimin kişisel işçilik hakları ileri sürülmüyorsa ticaret veya genel hukuk mahkemesi gündeme gelebilir. Davayı hekimin mi şirketin mi açtığı, talep sonucunun şirket alacağı mı işçilik alacağı mı olduğu ve tarafların tacir sıfatı önemlidir.

SGK hizmet tespiti de iş mahkemesinde görülmekle birlikte dava tarafları ve özel usulü farklıdır. Vergi tarhiyatı veya çalışma izni işlemine karşı uyuşmazlık ise idarî/vergi yargısı alanına girebilir. Tek bir “şirketli hekim davası” başlığı altında bütün talepler aynı davaya yığılmamalıdır.

Dava öncesi arabuluculuk ve 31 Temmuz 2026 sonrası dava türü

İşçi–işveren alacağı ve tazminatı iddiasında 7036 sayılı Kanun m.3 uyarınca dava şartı arabuluculuk uygulanır. Başvuruda yalnız “işçilik alacakları” yazmak yerine talep açık adlandırılmalıdır:

“Özel sağlık kuruluşu organizasyonu içinde bağımlı çalışmanın iş sözleşmesi olduğunun dayanak vakıa olarak değerlendirilmesi; iyonlaştırıcı radyasyonla kontrollü alanda fiilen çalışılan dönemlere ait kullandırılmamış sağlık/şua izni ücreti, gerçek ücret farkı, prim/hakediş, fazla çalışma ve koşulları oluşan diğer işçilik alacaklarının tahsili.”

31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun, HMK m.107’yi yürürlükten kaldırdı ve HMK m.109’a yeni dördüncü fıkrayı ekledi. Yeni sistemde alacağın bir kısmı dava edilmişse talep, tahkikat bitene kadar aynı davada bir defa artırılabilir; artırılan kısım yönünden zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında ise eski m.107 uygulanmaya devam eder. 7589 sayılı Kanun m.19, m.20 ve geçici m.1/10

Yeni kural, rastgele düşük tutar yazılabileceği anlamına gelmez. Dava değeri eldeki verilerle dürüstçe hesaplanmalı; fatura, prim ve saat kayıtlarının davalıda bulunması açıklanmalı; artırma hakkının tek seferlik olduğu gözetilmelidir.

Zamanaşımı ve faiz nasıl değerlendirilir?

Eski rejime ilişkin Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararları, şua alacağının fesihle muaccel olduğunu ve zamanaşımının fesihte başladığını kabul eder. İşçilik alacaklarında 7036 sayılı Kanunla getirilen beş yıllık zamanaşımı ve geçiş hükümleri, fesih ve alacağın doğum tarihine göre ayrıca uygulanır.

Faiz bakımından Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin E.2016/2547, K.2019/12571 sayılı kararı, şua alacağını geniş anlamda ücret saymayıp yasal faiz uygulamıştır. Karar metni

Ancak 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026’da 3095 sayılı Kanun m.1’i değiştirdi. Sözleşmeyle oran belirlenmemişse kanunî faiz artık TCMB’nin önceki 31 Aralık tarihindeki kısa vadeli kredi reeskont oranının yüzde seksenine; 30 Haziran oranı en az beş puan farklıysa ikinci yarı için bu yeni oranın yüzde seksenine bağlanmıştır. Somut dosyada faiz başlangıcı, temerrüt, talep edilen faiz türü ve değişikliğin önceki alacaklara zaman bakımından etkisi ayrı hesaplanmalıdır. Sabit bir yüzdeyi yıllarca geçerliymiş gibi yazmak doğru değildir.

İhtarnamede alacak türünün ve ödeme isteminin açıklığı, tebliğ tarihi ve verilen süre temerrüt bakımından önemlidir. Arabuluculuk başvurusu veya dava tarihi her dosyada aynı sonucu doğurmaz; daha önce usulüne uygun temerrüt bulunup bulunmadığı araştırılır.

Hangi deliller işçilik ve şua iznini ispatlar?

İspat yükü hangi vakıada kimdedir?

İspat yükü ile belgenin kimin elinde bulunduğu aynı şey değildir. Hekimin temel vakıayı somutlaştırması gerekir; fakat hastanenin münhasır hâkimiyetindeki HBYS/PACS/RIS, çalışma izni ve cihaz kayıtlarına erişememesi aleyhine otomatik sonuç doğurmamalıdır. HMK m.219–220, delil tespiti ve resmî kurum müzekkereleri bu dengesizliği gidermek için kullanılmalıdır.

Yargıtay E.2021/12186 sayılı kararda, işverenin “izin kullandı” dediği günlerde hastane otomasyonunda fiilî çalışma varsa bu günlerin şua izninden mahsup edilmemesi gerektiğini belirtmiştir. Aynı karar, yalnız ultrason kayıtları sunulmasının yeterli olmayabileceğini; diğer tetkikler ve otomasyon sisteminin yerinde incelenmesini istemiştir.

Ameliyathane ve mobil cihazlarda özel ispat

Mobil skopi, C-kollu röntgen veya ameliyathane cihazı kullanımı her zaman sabit PACS sisteminde kullanıcı bazında görünmeyebilir. Bu dosyalarda ameliyathane vaka defteri, cihaz konsolu ham logları, anestezi formu, cerrahi ekip raporu, nöbet çizelgesi ve turnike kaydı birlikte istenmelidir. PACS’te hekimin adına görüntü bulunmaması, mobil cihazla çalışılmadığını tek başına kanıtlamaz.

KVKK güvenli delil çıkarımı

Çalışan, hasta dosyasını veya sağlık verisini sınırsız biçimde kişisel cihazına indirmemelidir. Dava için gerekli ekran görüntüsünde hasta adı, T.C. kimlik numarası, iletişim ve klinik ayrıntılar maskelenmeli; yalnız işlem türü, tarih-saat, cihaz ve kullanıcı kimliği görünür bırakılmalıdır. Asıl logların mahkemece doğrudan hastaneden, hasta verileri maskelenmiş şekilde istenmesi tercih edilmelidir. Delil toplama ihtiyacı, sağlık verilerinin hukuka aykırı aktarılmasına genel izin vermez.

Deliller kaybolmadan hangi işlemler yapılabilir?

• Hastaneye noter, KEP veya ispatlanabilir kurumsal kanalla kayıt saklama bildirimi gönderilebilir.
• HMK m.400 koşulları varsa dava öncesi delil tespiti istenebilir.
• Dava içinde HMK m.219 ve 220 uyarınca işverenin elindeki belirli belgelerin ibrazı talep edilebilir.
• SGK, İl Sağlık Müdürlüğü, NDK bağlantılı lisans/izin kayıtları ve Sağlık Bakanlığı personel çalışma belgeleri ilgili merciden getirtilmelidir.

Mahkemeye yönelik örnek talep cümlesi:

“Davalı işverenlik bünyesinde kullanılan HBYS, PACS, RIS ve cihaz konsolu veri tabanları davalının hâkimiyetindedir. Davacının [başlangıç–bitiş] dönemine ait kullanıcı loglarının, DICOM işlem zamanlarının, onay/raporlama kayıtlarının ve erişim denetim izi verilerinin hasta kişisel verileri maskelenerek sunulması için HMK m.219 uyarınca davalıya kesin süre verilmesini; ibrazdan kaçınılmasının HMK m.220 çerçevesinde değerlendirilmesini talep ederiz.”

HMK m.220, her ibraz etmeme hâlinde işçinin bütün iddialarının otomatik kabulünü emretmez. Mahkeme, belgenin varlığı, karşı tarafın elinde bulunduğu ve ibrazdan kaçınma koşullarını somut olayda değerlendirir.

Dijital kayıtların teknik bütünlüğü nasıl korunur?

Tek bir ekran görüntüsü, tarih-saat, kullanıcı ve işlem bağlamı gösterse de her zaman yeterli değildir. Özellikle hastane otomasyonunda kullanıcı hesabı paylaşımı, sonradan veri düzeltme yetkisi veya log saklama süresi tartışılıyorsa şu veriler birlikte istenmelidir:

• sistemden alınmış özgün dışa aktarım dosyası ve rapor üretim parametreleri,
• kullanıcı kimliği, oturum açma-kapama zamanı ve IP/terminal bilgisi,
• DICOM başlığı, accession numarası, cihaz/modality kimliği ve işlem zamanı,
• audit trail/denetim izi ile kaydı oluşturan, değiştiren veya silen yönetici hesabı,
• dosyanın teslim tarihinde alınmış hash değeri ve teslim tutanağı,
• veri tabanı saat dilimi, yaz saati ve sunucu saat senkronizasyon bilgisi,
• hastanenin log saklama ve yedekleme politikası ile olası otomatik silme periyodu.

Mahkeme veya bilirkişi incelemesinde yalnız basılı ekran çıktısına dayanılmamalı; gerekli hâlde bilgi işlem yöneticisi, radyoloji/nükleer tıp uzmanı ve iş hukuku hesap bilirkişisinin görevleri ayrılmalı, sistem üzerinde yerinde inceleme yapılmalıdır. Hastane kayıt saklama politikasının sorulması, her sistem için mevzuatta aynı sabit süre bulunduğu anlamına gelmez; talep somut veri türüne göre kurulmalıdır.

Kayıt koruma bildirimi için örnek metin

“Müvekkilin [başlangıç–bitiş] dönemindeki çalışma statüsü, ücret, kontrollü alan çalışması ve sağlık izni uyuşmazlığı bakımından; HBYS, PACS, RIS, Medula, EKİP, turnike, vardiya/nöbet, DICOM ve cihaz konsolu kullanıcı loglarının, audit trail kayıtlarının, yedeklerinin ve bunlara ilişkin erişim/değişiklik geçmişinin silinmemesi, üzerine yazılmaması ve olağan saklama politikası dışında imha edilmemesi; kayıtların hasta kişisel verileri korunarak uyuşmazlık sonuçlanıncaya kadar muhafaza edilmesi ihtaren talep olunur.”

Bu bildirim tek başına ihtiyati tedbir veya delil tespiti kararı değildir; muhatabı veri kaybı riskinden haberdar eder ve sonraki ibraz tartışmasında önem taşıyabilir.

Hastanenin muhtemel savunmaları ve dosya riskleri

Bilirkişi raporunda hangi hatalar denetlenmelidir?

Bilirkişi hukukî nitelendirmeyi mahkeme yerine yapmamalı; fakat hesap için kabul ettiği olguları ve alternatif senaryoları açıkça göstermelidir. Taraflar, rapora itiraz ederken yalnız “raporu kabul etmiyoruz” dememeli; hatalı dönem, cihaz, saat, ücret bileşeni ve mahsup kalemini tabloyla somutlaştırmalıdır.

Dava öncesi belge kontrol listesi

• [ ] Hekimin tüm iş/hizmet/danışmanlık sözleşmeleri ve ek protokolleri
• [ ] Hekime şirket kurmasının kim tarafından ve nasıl bildirildiğini gösteren yazışmalar
• [ ] Şirket kuruluş, ortaklık, personel, gider ve vergi kayıtları
• [ ] Bordrolar, SGK hizmet dökümü ve prime esas kazançlar
• [ ] Tüm faturalar, serbest meslek makbuzları ve banka hareketleri
• [ ] Garanti ücret, ciro ve performans hesap cetvelleri
• [ ] Personel çalışma belgesi ve İl Sağlık Müdürlüğü izinleri
• [ ] Vardiya, nöbet, icap, izin, turnike ve kart kayıtları
• [ ] HBYS/PACS/RIS/Medula ve cihaz konsolu logları
• [ ] Dozimetre sonuçları, kontrollü alan planı ve cihaz lisansları
• [ ] Hastane web sitesi, kurumsal e-posta ve personel rehberi kayıtları
• [ ] Yazılı sağlık izni talepleri ve işveren cevapları
• [ ] Fesih bildirimi, ihtarname ve arabuluculuk son tutanağı
• [ ] Kişisel verileri maskelenmiş örnek dijital kayıtlar

Sağlık kuruluşları için 24 Temmuz 2025 ve 1 Haziran 2026 sonrası uyum listesi

• [ ] Bütün kurum içi hekimlerin güncel 4/a girişleri ve çalışma izinleri tamamlandı mı?
• [ ] Aynı kişisel hekimlik hizmeti için bordro dışı şirket faturası ödeniyor mu?
• [ ] Garanti ücret ve performans ödemelerinin tamamı bordro/PEK sisteminde doğru gösteriliyor mu?
• [ ] Gerçek dış hekim ile kurum içi çalışan ayrımı hasta akışı ve sözleşmeyle doğrulanabiliyor mu?
• [ ] Kontrollü alan fiilî saatleri kullanıcı bazında tutuluyor mu?
• [ ] EK-2 hesabı yıl sonunda yapılıp izin sonraki yıl tek parça planlanıyor mu?
• [ ] İzin günlerinde otomasyon yetkileri ve fiilî görevlendirme kapatılıyor mu?
• [ ] PACS/RIS/HBYS audit logları değiştirilemez biçimde saklanıyor mu?
• [ ] Hekim sözleşmeleri, 1219 m.12, 5510, vergi ve iş hukuku ekiplerince birlikte denetlendi mi?
• [ ] Radyoloji/laboratuvar hizmet alımı varsa hizmeti veren kuruluşun ruhsatı, faaliyet izni, tıbbi cihaz yetkisi ve Müdürlüğe sunulan belgeler tam mı?
• [ ] Geçiş sözleşmelerinde geçmiş kıdemi sıfırlayan, genel ibra içeren veya işveren maliyetini hekime yükleyen hükümler var mı?
• [ ] Bordro + fatura ödemeleri aynı kişisel hekimlik hizmetine mi ilişkin; KDV, PEK ve ücret uyumu denetlendi mi?
• [ ] Uzaktan raporlama ile kontrollü alan fiilî çalışması ayrı kullanıcı ve zaman kodlarıyla kayıt altına alınıyor mu?
• [ ] Log saklama, yedekleme, yetkili değişiklik ve veri imha prosedürleri olası uyuşmazlıkta denetlenebilir mi?

Yazarın hukukî değerlendirmesi

Av. Umut Güneş’in hukukî değerlendirmesi: Bu uyuşmazlıklarda güvenilir yöntem, “fatura ücret demektir” veya “şirket sahibi işçi olamaz” gibi iki karşıt sloganın birini seçmek değildir. İnceleme üç basamaklıdır. Birinci basamakta hekim emeğinin hastane organizasyonuna kişisel, sürekli ve bağımlı biçimde katılıp katılmadığı; gerçek girişim riskinin kimde bulunduğu saptanır. İkinci basamakta şua izni için cihaz, iyonlaştırıcı kaynak, kontrollü alan ve tarih-saat bazlı fiilî çalışma ayrıca kanıtlanır. Üçüncü basamakta faturanın KDV ve gerçek şirket giderleri ayrılarak kişisel emeğe karşılık gelen garanti ve düzenli değişken ücret bölümü belirlenir. Ancak bu üç test birlikte uygulandığında statü, izin ve hesap arasında tutarlı bir hukukî sonuç kurulabilir.

Bu değerlendirme, yüklenen hukukî mütalaanın güncel mevzuat ve doğrulanabilen kararlarla yeniden denetlenmiş özüdür. Bağlayıcı mahkeme kararı değil, somut delillere uygulanması gereken yazar görüşüdür. Güneş & Güneş Hukuk Bürosunun 1999’dan bu yana edindiği uygulama tecrübesi, sözleşme başlığından çok fiilî organizasyon ile dijital kayıtların birlikte okunmasının belirleyici olduğunu göstermektedir.

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu bu dosyalarda nasıl çalışır?

Şirket üzerinden fatura kesen hekim dosyası yalnız işçilik alacağı hesabı değildir. Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, somut olayın kapsamına göre çalışma statüsü, 1219 sayılı Kanun kapsamındaki izin, 4/a–4/b bildirimleri, şirket sözleşmeleri, şua izni dönemleri, gerçek ücret, dijital deliller ve görevli yargı analizini tek dosya haritasında birleştirir.

Sunulabilecek çalışmalar; sözleşme ve muvazaa analizi, geçmiş dönem statü tablosu, hastane otomasyon verilerinin korunması, arabuluculuk taleplerinin doğru kurulması, işçilik ve SGK süreçlerinin ayrıştırılması, bilirkişi raporunun ücret/saat/izin yönünden denetlenmesi ve gerekli hâllerde vergi–muhasebe uzmanlarıyla koordinasyonu kapsar.

Güneş & Güneş Hukuk Bürosu, 18 Mart 1999’dan bu yana Antalya merkezli olarak çalışmakta ve 27 yılı aşkın meslekî tecrübeyle ulusal ve uluslararası bağlantılı dosyalarda hukukî hizmet sunmaktadır. Her dosya kendi sözleşmesi, çalışma dönemi, cihazı ve delilleriyle değerlendirilir; sonuç garantisi verilmez.

Sık sorulan sorular

Özel hastaneye fatura kesen radyoloji uzmanı şua izni isteyebilir mi?

Fiilî ilişki iş sözleşmesiyse ve hekim ilgili dönemde iyonlaştırıcı kaynakla kontrollü alanda fiilen çalışmışsa isteyebilir. Fatura, işçilik sıfatını; radyoloji unvanı da sağlık izni koşullarını tek başına belirlemez.

1 Haziran 2026’dan sonra şirket üzerinden çalışmaya devam edilebilir mi?

Hastane bünyesinde çalışan hekimler için 1219 m.12, 4/a statüsünü zorunlu kılar. Muayenehane hastasının kanundaki şartlarla dışarıdan tedavisi ve sağlık kuruluşu sahibi/ortağı gibi farklı modeller ayrıca incelenir. “Hibrit” bordro-fatura uygulaması yüksek hukukî risk taşır.

Şirketin açık kalması 4/a girişine engel midir?

Tek başına engel değildir. Hekimin başka ticari veya mesleki faaliyeti bulunabilir; hastanedeki çalışmanın 4/a kapsamında doğru bildirilmesi gerekir.

Hastane sözleşmesinde “şua izni yoktur” yazıyorsa hüküm geçerli midir?

İlişki iş sözleşmesiyse emredici koruyucu hakkı peşinen ortadan kaldıran hüküm geçerli kabul edilmez. Gerçek bağımsız hizmet ilişkisinde ise önce işçilik sıfatı ve Yönetmeliğin kişisel kapsamı tartışılır.

Faturanın KDV dâhil toplamı ücret midir?

Hayır. KDV ücret değildir. KDV hariç tutar da şirketin tüm faaliyet ve giderleri incelenmeden otomatik net ücret sayılamaz.

Şua izni hesabına ciro primi katılır mı?

Düzenli ve kişisel emeğin karşılığı olan prim/hakediş, E.2021/12186 sayılı karar uyarınca değişken temel ücret içinde ortalama alınabilir. Her sosyal yardım veya şirket geliri otomatik olarak katılmaz.

Kamu listesinde değil, hastane web sitesinde “danışman hekim” görünmek önemli mi?

Tanıtımdaki unvan tek başına belirleyici değildir; fakat personel kartı, kurumsal e-posta, çalışma programı ve hasta akışıyla birlikte organizasyona dâhil olmayı destekleyebilir.

İzin formu imzalıysa dava biter mi?

Hayır. İzin gösterilen tarihte otomasyon, turnike veya rapor kayıtları fiilî çalışmayı kanıtlıyorsa belge diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Hekim kendi isteğiyle ayrıldıysa şua alacağı isteyebilir mi?

Eski Yargıtay yaklaşımında fesih şekli, kullanılmayan iznin paraya dönüşmesi bakımından belirleyici değildir. Kıdem tazminatı ve diğer haklar için fesih nedeni ayrıca önem taşır. 2023 sonrası izinlerin parasal akıbetindeki içtihat belirsizliği saklıdır.

İşçilik davası kazanılırsa geçmiş faturalar otomatik iptal olur mu?

Hayır. İş hukuku, SGK ve vergi sonuçları farklı mercilerde ve farklı kurallarla düzeltilir. Mahkeme kararı önemli delil olsa da muhasebe ve vergi işlemleri ayrıca yürütülür.

SGK hizmet tespiti için arabuluculuk yeterli midir?

Hayır. Hizmet tespiti özel taraf ve süre kurallarına tabidir. Beş yıllık hak düşürücü süre ihtimali derhâl incelenmelidir.

4/a kuralı 1 Haziran 2026’da mı yürürlüğe girdi?

Hayır. 7557 sayılı Kanun 24 Temmuz 2025’te yayımlanarak yürürlüğe girdi. 1 Haziran 2026, daha önce verilmiş çalışma izinleri için yeni izin başvurusunun son tarihidir. İki tarih farklı hukukî işlev taşır.

Radyoloji hizmet alımı yapılabilmesi, hekimin şirketten fatura kesmesini hukuka uygun hâle getirir mi?

Kendiliğinden getirmez. Özel Hastaneler Yönetmeliğindeki hizmet alımı, ruhsat/faaliyet izni bulunan başka sağlık kuruluşu veya yetkili yüklenici, Müdürlüğe sunulan belgeler, elektronik entegrasyon ve müşterek sorumluluk koşullarına bağlı kurumlar arası modeldir. Hekimin hastane organizasyonu içindeki kişisel emeği ayrıca değerlendirilir.

4/a’ya geçerken kıdem sıfırlama protokolünü imzalamak zorunlu mudur?

Hayır. Mevzuat, devam eden çalışmada geçmiş haklardan vazgeçme veya kıdem sıfırlama protokolünü zorunlu kılmaz. İmzalanan belgenin TBK m.420, fiilî süreklilik ve gerçek ödeme yönünden hukukî etkisi ayrıca incelenir.

Yeni iş sözleşmesinde deneme süresi yazılması geçmiş çalışmayı yok eder mi?

Tek başına hayır. Hekim aynı hastanede aynı işi kesintisiz sürdürüyorsa yeni başlık veya deneme hükmü önceki fiilî ilişkinin niteliğini otomatik değiştirmez.

Uzaktan BT raporlayan radyolog şua iznine hak kazanır mı?

Yalnız evden veya kontrollü alan dışından raporlama, iyonlaştırıcı radyasyon kaynağıyla kontrollü alanda fiilî çalışma değildir. Ancak işçilik statüsü ayrı test edilir; hekim cihaz başı/girişimsel çalışmaya da katılıyorsa yalnız bu fiilî kontrollü alan saatleri hesaplanır.

Şua alacağı davasını hekim şirketi mi açmalıdır?

Kural olarak şua izni kişisel işçilik hakkı olduğundan talep sahibi hekimdir. Şirket, kendi ödenmemiş fatura alacağını talep edebilir. Aynı bedelin iki ayrı sıfatla mükerrer tahsili mümkün değildir.

Performans primi alan hekime fazla çalışma ücreti hiç ödenmez mi?

Bu sonuç çıkarılamaz. Yargıtay E.2021/6818 sayılı kararda, somut hakediş sistemi nedeniyle fazla çalışmanın zamsız kısmının ödendiği kabul edilmiş ve yalnız yüzde elli zam kısmı hesaplanmıştır. Her performans modeli aynı değildir; sözleşme ve ödeme formülü incelenir.

Hastane sahibi şirket ile sözleşmeyi imzalayan şirket farklıysa kimi davalı göstermeliyim?

Ruhsat sahibi, işletmeci, sözleşme tarafı, ödeme yapan ve fiilî talimat veren tüzel kişiler haritalandırılmalıdır. Arabuluculuk ve dava tarafı bu olgulara göre belirlenir; yalnız hastane markasıyla hareket etmek usul riski yaratabilir.

Sonuç

Şirket kurmak ve hastaneye fatura kesmek, hekimin gerçek çalışma ilişkisini tek başına değiştirmez. Geçmiş dönemlerde hastane organizasyonu içinde kişisel ve bağımlı çalışan hekim, işçilik sıfatı ile kıdem, ücret, fazla çalışma ve koşulları varsa şua izni alacağını ileri sürebilir. Bununla birlikte muvazaa, her dosyada varsayılan bir etiket değil; görünürdeki sözleşme ile fiilî düzen arasındaki farkın delillerle ispatlandığı hukukî iddiadır.

1219 sayılı Kanun m.12’nin 4/a kuralı 24 Temmuz 2025’te yürürlüğe girmiş; eski çalışma izinlerinin yenilenme süresi 1 Haziran 2026’da sona ermiştir. Bu değişiklik kurum içi hekimlikte şirket/fatura modelini kökten etkilemiştir. Tarihlerin hiçbiri geçmiş alacakları kendiliğinden ortadan kaldırmaz; fakat devam eden hibrit modellerin çalışma izni, SGK, gerçek ücret ve vergi boyutlarını daha görünür hâle getirir.

Şua izni için işçilik tespiti de tek başına yeterli değildir. İyonlaştırıcı kaynak, kontrollü alan, fiilî saat ve dönem mevzuatı ayrı ayrı kanıtlanmalıdır. Ücret hesabında ise fatura tutarı körlemesine brütleştirilmemeli; KDV, gerçek şirket gideri, garanti ücret ve düzenli hakediş birbirinden ayrılmalıdır. Davanın hekime mi şirkete mi ait olduğu, gerçek işveren ve daha önce tahsil edilen fatura tutarları belirlenmeden talep kurulması mükerrer tahsil ve husumet riski doğurur.

Nihai hukukî ilke: Doğru dosya, “Hekim fatura kesti mi?” sorusundan değil; “Hizmeti kimin organizasyonunda, kimin hastasına, kimin belirlediği zamanda, hangi girişim riskiyle ve hangi iyonlaştırıcı kaynakla sundu?” sorularının birlikte cevaplanmasından kurulur.

Gizlilik ve hukukî bilgilendirme

Güneş & Güneş Hukuk Bürosuyla paylaşılan sözleşme, fatura, şirket kaydı, hasta işlem logu ve sağlık verileri; avukatlık meslek sırrı, gizlilik yükümlülüğü ve kişisel verilerin korunması kuralları çerçevesinde değerlendirilir. Hasta verileri güvenli olmayan kanallardan gönderilmemeli; delil örnekleri gerekli alanlarla sınırlanıp maskelenmelidir.

Bu makale genel hukukî bilgilendirme amacı taşır. Somut çalışma dönemi, çalışma izni, hekim statüsü, sözleşme, cihaz, kontrollü alan ve ödeme kayıtları incelenmeden hukukî görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.

Resmî, yargısal ve akademik kaynaklar

• 7557 sayılı Kanun — TBMM tam metin
• 1219 sayılı Kanun — Sağlık Bakanlığı
• Özel Hastaneler Yönetmeliği — Sağlık Bakanlığı/Antalya İl Sağlık Müdürlüğü tam metin
• 13.04.2023 tarihli İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik
• 7589 sayılı Kanun — TBMM tam metin
• Yargıtay 9. HD, E.2020/5049, K.2021/5141
• Yargıtay 9. HD, E.2020/5953, K.2021/3837, 15.02.2021
• Yargıtay 9. HD, E.2021/12186, K.2022/528
• Yargıtay 9. HD, E.2024/8203, K.2024/11882
• Yargıtay 9. HD, E.2021/6818, K.2021/11272, 01.07.2021: Performans/hakediş ücretli özel hastane hekiminde fazla çalışma hesabının zam kısmı; şua izni veya işçilik statüsü hakkında değildir.
• Danıştay 12. ve 10. Daireler müşterek heyeti, E.2023/3008, K.2025/2739
• Miraç Şamil Pekşen, “İş Hukuku Boyutuyla Şua İzni”, Çalışma ve Toplum, 2025/4, s.1913–1942.
• Özkan Bilgili, “Özel Sağlık Hizmet Sunucularında Çalışan Hekimlerin Sigortalılığı”, Sosyal Güvenlik Dergisi, 2021.
• Mehtap Yücel Bodur, “5510 Sayılı Kanun m.4/1-b Bendine Tabi İşçi Örneği Olarak Hekimler”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, 2024.
• Ahmet Malik Cansunar ve İbrahim Subaşı, “Özel Hastanelerde Hizmet Satın Alımı Görünümü Altında Hekim Çalıştırılması”, Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities, C.12, S.7, Şubat 2026, s.420–436, DOI: 10.5281/zenodo.18800735. Çalışma, görünürdeki hizmet alımının kanuna karşı hile ve fiilî iş ilişkisi yönünden akademik analizidir; bağlayıcı içtihat değildir.
• Samet Can Olgaç, “İş Hukukunda Şua İzin Alacağı Üzerine Yargıtay Kararları Işığında Genel Bir Değerlendirme”, TBB Dergisi, S.117, 2015, s.333–358. Eski Nizamname dönemi için yardımcı akademik kaynaktır.
• İstanbul Tabip Odası, “İş Sözleşmesi İmzalayacak Hekimler İçin Bilgi Notu”, 21.05.2026. Geçiş sözleşmeleri ve haklardan vazgeçme hükümleri hakkında meslek örgütü görüşüdür.
• Ankara Tabip Odası, “Özel Sağlık Kuruluşlarında Çalışan Hekimlerin Çalışma Biçimindeki Değişikliklere İlişkin Bilgi Notu”, 08.05.2026. Şirketin açık kalması ve hibrit ödeme riskleri hakkında meslek örgütü görüşüdür.

Kaynak yöntemi: Mevzuat ve tam karar metinleri birincil; akademik makaleler yardımcı doktrin; tabip odası bilgi notları güncel uygulama görüşü olarak kullanılmıştır. Üçüncü taraf karar sitelerindeki metinler, yüklenen karar örnekleri ve künye bilgileriyle karşılaştırılmıştır. Tam metni veya hukukî kapsamı doğrulanamayan hiçbir karar makalede emsal gösterilmemiştir.